Adhyaya 108

Verse 1

श्रीमार्कण्डेय उवाच । ततो गच्छेन्महीपाल रोहिणीतीर्थमुत्तमम् । विख्यातं त्रिषु लोकेषु सर्वपापहरं परम्

ਸ਼੍ਰੀ ਮਾਰਕੰਡੇਯ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਫਿਰ, ਹੇ ਧਰਤੀ ਦੇ ਰੱਖਿਅਕ ਰਾਜਨ, ਉੱਤਮ ਰੋਹਿਣੀ-ਤੀਰਥ ਨੂੰ ਜਾਓ; ਜੋ ਤਿੰਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ ਅਤੇ ਸਭ ਪਾਪਾਂ ਨੂੰ ਹਰਣ ਵਾਲਾ ਪਰਮ ਹੈ।

Verse 2

युधिष्ठिर उवाच । रोहिणीतीर्थमाहात्म्यं सर्वपापप्रणाशनम् । श्रोतुमिच्छामि तत्त्वेन तन्मे त्वं वक्तुमर्हसि

ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਰੋਹਿਣੀ-ਤੀਰਥ ਦੀ ਮਹਿਮਾ, ਜੋ ਸਭ ਪਾਪਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਮੈਂ ਤੱਤਵ ਨਾਲ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ; ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਤੁਸੀਂ ਮੈਨੂੰ ਉਹ ਬਿਆਨ ਕਰਨ ਯੋਗ ਹੋ।

Verse 3

श्रीमार्कण्डेय उवाच । तस्मिन्नेकार्णवे घोरे नष्टे स्थावरजङ्गमे । उदधौ च शयानस्य देवदेवस्य चक्रिणः

ਸ਼੍ਰੀ ਮਾਰਕੰਡੇਯ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਉਸ ਭਿਆਨਕ ਇਕੋ ਮਹਾਸਾਗਰ ਵਿੱਚ, ਜਦੋਂ ਸਥਾਵਰ ਤੇ ਜੰਗਮ ਸਭ ਨਾਸ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਸਨ, ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਦੇਵ ਚਕ੍ਰਧਾਰੀ ਪ੍ਰਭੂ ਜਲਾਂ ਉੱਤੇ ਸ਼ਯਨ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ।

Verse 4

नाभौ समुत्थितं पद्मं रविमण्डलसन्निभम् । कर्णिकाकेसरोपेतं पत्रैश्च समलंकृतम्

ਉਸ ਦੀ ਨਾਭੀ ਤੋਂ ਇੱਕ ਕਮਲ ਉੱਠਿਆ, ਸੂਰਜ-ਮੰਡਲ ਵਰਗਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ; ਕਣਿਕਾ ਤੇ ਕੇਸਰ ਨਾਲ ਯੁਕਤ, ਅਤੇ ਪੱਤਿਆਂ ਨਾਲ ਸੁੰਦਰਤਾ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ।

Verse 5

तत्र ब्रह्मा समुत्पन्नश्चतुर्वदनपङ्कजः । किं करोमीति देवेश आज्ञा मे दीयतां प्रभो

ਉੱਥੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਏ—ਚਾਰ ਮੁਖਾਂ ਵਾਲੇ, ਕਮਲ-ਮੁਖ; ਅਤੇ ਬੋਲੇ: “ਹੇ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਈਸ਼! ਮੈਂ ਕੀ ਕਰਾਂ? ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਮੈਨੂੰ ਆਪਣੀ ਆਗਿਆ ਬਖ਼ਸ਼ੋ।”

Verse 6

एवमुक्तस्तु देवेशः शङ्खचक्रगदाधरः । उवाच मधुरां वाणीं तदा देवं पितामहम्

ਇਉਂ ਕਹੇ ਜਾਣ ਤੇ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਈਸ਼—ਸ਼ੰਖ, ਚਕ੍ਰ ਅਤੇ ਗਦਾ ਧਾਰਣ ਕਰਨ ਵਾਲੇ—ਉਸ ਵੇਲੇ ਪਿਤਾਮਹ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੂੰ ਮਿੱਠੀ ਵਾਣੀ ਨਾਲ ਬੋਲੇ।

Verse 7

सरस्वत्यां महाबाहो लोकं कुरु ममाज्ञया । भूतग्राममशेषस्य उत्पादनविधिक्षयम्

“ਹੇ ਮਹਾਬਾਹੋ, ਮੇਰੀ ਆਗਿਆ ਨਾਲ ਸਰਸਵਤੀ ਦੇ ਤਟ ਉੱਤੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਰਚਨਾ ਕਰ; ਅਤੇ ਸਮੂਹ ਭੂਤ-ਗ੍ਰਾਮ, ਅਰਥਾਤ ਸਭ ਜੀਵ-ਜਾਤੀਆਂ ਦੀ ਉਤਪੱਤੀ ਦੀ ਪੂਰੀ ਵਿਧੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਵਰਤਿਤ ਕਰ।”

Verse 8

एतच्छ्रुतं तु वचनं पद्मनाभस्य भारत । चिन्तयामास भगवान्सप्तर्षीन्हितकाम्यया

ਹੇ ਭਾਰਤ! ਪਦਮਨਾਭ ਦੇ ਇਹ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਸਪਤ-਋ਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਹਿਤ ਦੀ ਕਾਮਨਾ ਨਾਲ ਮਨ ਵਿਚ ਵਿਚਾਰ ਕੀਤਾ।

Verse 9

क्रमात्ते चिन्तिताः प्राज्ञाः पुलस्त्यः पुलहः क्रतुः । प्राचेतसो वसिष्ठश्च भृगुर्नारद एव च

ਫਿਰ ਕ੍ਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਉਸ ਨੇ ਉਹ ਬੁੱਧਿਮਾਨ ਯਾਦ ਕੀਤੇ—ਪੁਲਸਤ੍ਯ, ਪੁਲਹ, ਕ੍ਰਤੁ, ਪ੍ਰਾਚੇਤਸ, ਵਸਿਸ਼ਠ, ਭ੍ਰਿਗੁ ਅਤੇ ਨਾਰਦ।

Verse 10

यज्ञे प्राचेतसो दक्षो महातेजाः प्रजापतिः । दक्षस्यापि तथा जाताः पञ्चाशद्दुहितरोऽनघ

ਯਜ੍ਞ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਚੇਤਸ ਦਕ੍ਸ਼ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ, ਮਹਾਤੇਜਸਵੀ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ; ਅਤੇ ਦਕ੍ਸ਼ ਦੇ ਵੀ ਪੰਜਾਹ ਧੀਆਂ ਜਨਮੀਆਂ, ਹੇ ਨਿਰਦੋਸ਼।

Verse 11

ददौ स दश धर्माय कश्यपाय त्रयोदश । तथैव स महाभागः सप्तविंशतिमिन्दवे

ਉਸ ਨੇ ਦਸ ਧੀਆਂ ਧਰਮ ਨੂੰ ਦਿੱਤੀਆਂ, ਤੇਰਾਂ ਕਸ਼੍ਯਪ ਨੂੰ; ਅਤੇ ਉਸ ਮਹਾਭਾਗ ਨੇ ਸਤਾਈਂ ਇੰਦੁ (ਚੰਦਰਮਾ) ਨੂੰ ਭੇਟ ਕੀਤੀਆਂ।

Verse 12

रोहिणीनाम या तासां मध्ये तस्य नराधिप । अनिष्टा सर्वनारीणां भर्तुश्चैव विशेषतः

ਹੇ ਨਰਾਧਿਪ! ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਰੋਹਿਣੀ ਨਾਮ ਵਾਲੀ ਉਸ ਦੀ ਪ੍ਰਿਯਾ ਸਭ ਇਸਤ੍ਰੀਆਂ ਨੂੰ ਅਪ੍ਰਿਯ ਹੋ ਗਈ, ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਨੂੰ।

Verse 13

ततः सा परमं कृत्वा वैराग्यं नृपसत्तम । आगत्य नर्मदातीरे चचार विपुलं तपः

ਤਦ ਉਹ, ਹੇ ਨ੍ਰਿਪਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਪਰਮ ਵੈਰਾਗ ਧਾਰ ਕੇ ਨਰਮਦਾ ਦੇ ਤਟ ਉੱਤੇ ਆਈ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਤਪੱਸਿਆ ਕੀਤੀ।

Verse 14

एकरात्रैस्त्रिरात्रैश्च षड्द्वादशभिरेव च । पक्षमासोपवासैश्च कर्शयन्ति कलेवरम्

ਇਕ ਰਾਤ, ਤਿੰਨ ਰਾਤਾਂ, ਛੇ ਅਤੇ ਬਾਰਾਂ ਰਾਤਾਂ ਦੇ ਉਪਵਾਸ, ਅਤੇ ਪੱਖ ਤੇ ਮਾਸ ਭਰ ਦੇ ਵਰਤਾਂ ਨਾਲ ਉਹ ਦੇਹ ਨੂੰ ਕ੍ਰਿਸ਼ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।

Verse 15

आराधयन्ती सततं महिषासुरनाशिनीं । देवीं भगवतीं तात सर्वार्तिविनिवारणीम्

ਹੇ ਤਾਤ, ਉਹ ਸਦਾ ਮਹਿਸਾਸੁਰ-ਨਾਸਿਨੀ, ਭਗਵਤੀ ਦੇਵੀ ਦੀ ਆਰਾਧਨਾ ਕਰਦੀ ਰਹੀ, ਜੋ ਸਭ ਦੁੱਖ-ਕਲੇਸ਼ ਦੂਰ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਹੈ।

Verse 16

स्नात्वा स्नात्वा जले नित्यं नर्मदायाः शुचिस्मिता । ततस्तुष्टा महाभागा देवी नारायणी नृप

ਨਰਮਦਾ ਦੇ ਜਲ ਵਿੱਚ ਨਿੱਤ ਵਾਰੰਵਾਰ ਸਨਾਨ ਕਰ ਕੇ, ਉਹ ਸ਼ੁਚਿ-ਸਮਿਤਾ (ਪਵਿੱਤਰ ਮਿੱਠੀ ਮੁਸਕਾਨ ਵਾਲੀ) ਸੀ; ਤਦ, ਹੇ ਨ੍ਰਿਪ, ਮਹਾਭਾਗਾ ਦੇਵੀ ਨਾਰਾਇਣੀ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਈ।

Verse 17

प्रसन्ना ते महाभागे व्रतेन नियमेन च । एतच्छ्रुत्वा तु वचनं रोहिणी शशिनः प्रिया

‘ਹੇ ਮਹਾਭਾਗੇ, ਤੇਰੇ ਵਰਤ ਅਤੇ ਨਿਯਮ ਨਾਲ ਮੈਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹਾਂ।’ ਇਹ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਚੰਦਰਮਾ ਦੀ ਪ੍ਰਿਆ ਰੋਹਿਣੀ…

Verse 18

यथा भवामि न चिरात्तथा भवतु मानदे । एवमस्त्विति सा चोक्त्वा भवानी भक्तवत्सला

“ਜਿਵੇਂ ਮੈਂ ਤੁਰੰਤ ਹੀ ਹੋ ਜਾਵਾਂ, ਦੇਰ ਨਾ ਲੱਗੇ—ਤਿਵੇਂ ਹੀ ਹੋਵੇ, ਹੇ ਮਾਨ ਦੇਣ ਵਾਲੇ।” ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ ਭਕਤਵਤਸਲਾ ਭਵਾਨੀ ਨੇ ਆਖਿਆ, “ਏਵਮਸਤੁ—ਤਥਾਸਤੁ,” ਅਤੇ ਵਰ ਦਿੱਤਾ।

Verse 19

स्तूयमाना मुनिगणैस्तत्रैवान्तरधीयत । तदाप्रभृति तत्तीर्थं रोहिणी शशिनः प्रिया

ਮੁਨਿਗਣਾਂ ਵੱਲੋਂ ਸਤੁਤੀ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੋਈ ਉਹ ਓਥੇ ਹੀ ਅੰਤਰਧਾਨ ਹੋ ਗਈ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਉਹ ਤੀਰਥ ਰੋਹਿਣੀ ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਇਆ—ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਦੀ ਪ੍ਰਿਯਾ।

Verse 20

संजाता सर्वकालं तु वल्लभा नृपसत्तम । तत्र तीर्थे तु या नारी नरो वा स्नानि भक्तितः

ਹੇ ਨ੍ਰਿਪਸੱਤਮ, ਉਹ ਸਦਾ ਲਈ ਪ੍ਰਿਯਾ ਬਣ ਗਈ। ਅਤੇ ਉਸ ਤੀਰਥ ਵਿੱਚ ਜੋ ਵੀ ਇਸਤ੍ਰੀ ਜਾਂ ਪੁਰਖ ਭਕਤੀ ਨਾਲ ਸਨਾਨ ਕਰੇ…

Verse 21

वल्लभा जायते सा तु भर्तुर्वै रोहिणी यथा । तत्र तीर्थे तु यः कश्चित्प्राणत्यागं करोति वै

ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਨੂੰ ਰੋਹਿਣੀ ਵਾਂਗ ਹੀ ਪ੍ਰਿਯ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਅਤੇ ਉਸ ਤੀਰਥ ਵਿੱਚ ਜੋ ਕੋਈ ਵੀ ਪ੍ਰਾਣ ਤਿਆਗ ਕਰਦਾ ਹੈ (ਦੇਹ ਛੱਡਦਾ ਹੈ)…

Verse 22

सप्तजन्मानि दाम्पत्यवियोगो न भवेत्क्वचित्

ਸੱਤ ਜਨਮਾਂ ਤੱਕ ਦੰਪਤੀ ਦਾ ਵਿਛੋੜਾ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗਾ।

Verse 108

। अध्याय

ਇਹ ਅਧਿਆਇ ਸਮਾਪਤ ਹੋਇਆ।