Mantra 56

Rishi: Ritual formula (ṛṣi not explicit).

Devata: Soma (in motion), Varuṇa, Agni, Indra, Atharvan.

Chandas: Yajus-style formula.

Samhita Patha (Devanagari)

प्रो॒ह्यमा॑ण॒: सोम॒ आग॑तो॒ वरु॑ण आस॒न्द्यामास॑न्नो॒ ऽग्निराग्नी॑ध्र॒ इन्द्रो॑ हवि॒र्धाने॑ ऽथ॑र्वोपावह्रि॒यमा॑णः

Transliteration

próhyamāṇaḥ sóma ā́gato váruṇa āsándyām āsánno 'gnír āgnī́dhra índro havirdhā́ne 'tharvā upāvahriyámāṇaḥ

Translation

ਜਦੋਂ ਸੋਮ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਲਿਜਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਆ ਪਹੁੰਚਿਆ ਹੈ; ਵਰੁਣ ਸੋਮ-ਆਸੰਦੀ ਉੱਤੇ ਆਸੀਨ ਹੈ; ਅਗਨੀ ਆਗਨੀਧ੍ਰ ਸਥਾਨ ਵਿੱਚ ਹੈ; ਇੰਦਰ ਹਵਿਰਧਾਨ ਵਿੱਚ ਹੈ; ਅਤੇ ਅਥਰਵਨ ਨੂੰ ਨੇੜੇ ਵੱਲ ਉਪਵਹ੍ਰਿਯਮਾਨ—ਅਰਥਾਤ ਅੱਗੇ ਲਿਆਂਦਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।

Padapatha (Word Analysis)

प्र-उह्यमाणः । सोमः । आगतः । वरुणः । आसन्द्याम् । आसन्नः । अग्निः । आग्नीध्रम् । इन्द्रः । हविर्धाने । अथर्वा । उपावह्रियमाणः

Word by Word

• प्रो॒ह्यमाणः: being carried/led forth
• प्रो॒ह्यमाणः: Kartā
• Type: Verb (participial)
• Root: प्र + √वह् (वहति) → उह्य/ओह्य (वह्यमाण) ; प्र- उपसर्ग

• सोमः: Soma
• सोमः: Kartā
• Type: Noun
• Root: सोम (प्रातिपदिक)

• आगतः: having come/arrived
• आगतः: Kartā
• Type: Verb (participial)
• Root: आ + √गम् (गच्छति) → गत (क्त)

• वरुणः: Varuṇa
• वरुणः: Kartā
• Type: Noun
• Root: वरुण (प्रातिपदिक)

• आसन्द्याम्: (to) the seat/bench
• आसन्द्याम्: Karma
• Type: Noun
• Root: आसन्दी (प्रातिपदिक)

• आसत्: sat down
• आसत्: Kartā
• Type: Verb
• Root: √आस् (आस्ते)

• असन्नः: being present / being (there)
• असन्नः: Kartā
• Type: Verb (participial)
• Root: √अस् (अस्ति) → सन् (शतृ/शानच्) ; उपसर्गः? (न-निपातेन सह)

• अग्निः: Agni
• अग्निः: Kartā
• Type: Noun
• Root: अग्नि (प्रातिपदिक)

• आग्नीध्रः: the Āgnīdhra-priest
• आग्नीध्रः: Kartā
• Type: Noun (office/title)
• Root: आग्नीध्र (प्रातिपदिक)

• इन्द्रः: Indra
• इन्द्रः: Kartā
• Type: Noun
• Root: इन्द्र (प्रातिपदिक)

• हविर्धाने: in the havirdhāna (oblation-shed)
• हविर्धाने: Adhikaraṇa
• Type: Noun
• Root: हविर्धान (प्रातिपदिक)

• अथर्वः: Atharvan
• अथर्वः: Kartā
• Type: Noun (proper/name)
• Root: अथर्वन्/अथर्व (प्रातिपदिक)

• उपावह्रियमाणः: being brought near / being conveyed up
• उपावह्रियमाणः: Kartā
• Type: Verb (participial)
• Root: उप + आ + √वह् (वहति) → वह्रि/वह्रि- (वह्रियमाण) ; उपसर्गौ उप-, आ-

Entities Mentioned

• Soma
• Varuṇa
• Agni
• Indra
• Atharvan