Mantra 1
Rishi: Vājasaneyin tradition (ādāna formulae often treated as anonymous yajus)
Devata: Savitṛ (impulsion), Aśvins (aid), Pūṣan (guidance), Aditi (wholeness)
Chandas: Yajus (prose formula)
Samhita Patha (Devanagari)
दे॒वस्य॑ त्वा सवि॒तुः प्र॑स॒वेऽश्विनो॑र्बा॒हुभ्यां॑ पू॒ष्णो हस्ता॑भ्याम् । आ द॒देऽदि॑त्यै॒ रास्ना॑ऽसि
Transliteration
devásya tvā savitúḥ prasavé ’śvinór bāhúbhyāṃ pūṣṇó hástābhyām | ā́ dade ’dítyai rā́snā asi
Translation
ਦੇਵ ਸਵਿਤ੍ਰ ਦੀ ਪ੍ਰੇਰਣਾ ਨਾਲ, ਅਸ਼ਵਿਨਾਂ ਦੇ ਬਾਹਾਂ ਨਾਲ ਅਤੇ ਪੂਸ਼ਣ ਦੇ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਗ੍ਰਹਣ ਕਰਦਾ ਹਾਂ। ਅਦਿਤੀ ਲਈ ਤੂੰ ਰਾਸਨਾ (ਲਗਾਮ) ਹੈਂ।
Padapatha (Word Analysis)
दे॒वस्य॑ । त्वा॒ । स॒वि॒तुः । प्र॑स॒वे । अ॒श्विनोः॑ । बा॒हुभ्यां॑ । पू॒ष्णः । हस्ता॑भ्याम् । आ । द॒दे॒ । अदि॑त्यै । रास्ना॑ । अ॒सि॒
Word by Word
देवस्यof the god
देवस्य:
सम्बन्ध (genitive relation)
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
त्वाyou (as object)
त्वा:
कर्म
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
सवितुःof Savitṛ
सवितुः:
सम्बन्ध (genitive relation)
TypeNoun
Rootसवितृ (प्रातिपदिक)
प्रसवेat/under the impelling (impulse)
प्रसवे:
अधिकारण
TypeNoun
Rootप्रसव (प्रातिपदिक)
अश्विनोःof the two Aśvins
अश्विनोः:
सम्बन्ध (genitive relation)
TypeNoun
Rootअश्विन् (प्रातिपदिक)
बाहुभ्याम्with (their) two arms
बाहुभ्याम्:
करण
TypeNoun
Rootबाहु (प्रातिपदिक)
पूष्णःof Pūṣan
पूष्णः:
सम्बन्ध (genitive relation)
TypeNoun
Rootपूषन् (प्रातिपदिक)
हस्ताभ्याम्with (his) two hands
हस्ताभ्याम्:
करण
TypeNoun
Rootहस्त (प्रातिपदिक)
आtowards; unto
आ:
—
TypeIndeclinable
Rootआ (उपसर्ग/निपात)
ददेhas placed/has given
ददे:
कर्तृ (क्रियापद)
TypeVerb
Rootदा (धातु) [आ + दा]
अदित्यैto Aditi
अदित्यै:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootअदिति (प्रातिपदिक)
रास्नाwith the rein/bridle
रास्ना:
करण
TypeNoun
Rootरास्ना (प्रातिपदिक)
असिyou are
असि:
कर्तृ (क्रियापद)
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
Entities Mentioned
S
SavitṛA
AśvinsP
PūṣanA
AditiRitual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes