Shukla Yajur Veda — Adhyaya 30, Mantra 18

Rishi: Yājñavalkya-tradition

Devata: Akṣarāja; Kṛta/Tretā/Dvāpara; Āskanda; Mṛtyu; Antaka; Kṣudh; Duṣkṛta; Pāpman

Chandas: Yajus (prose)

Samhita Patha (Devanagari)

अ॒क्ष॒रा॒जाय॑ कित॒वं कृ॒ताया॑दिनवद॒र्शं त्रेता॑यै क॒ल्पिनं॑ द्वा॒परा॑याधिक॒ल्पिन॑मास्क॒न्दाय॑ सभास्था॒णुं मृ॒त्यवे॑ गोव्य॒च्छमन्त॑काय गोघा॒तं क्षु॒धे यो गां वि॑कृ॒न्तन्तं॒ भिक्ष॑माण उप॒तिष्ठ॑ति दुष्कृ॒ताय॒ चर॑काचार्यं पा॒प्मने॑ सैल॒गम्

Transliteration

akṣarājā́ya kitaváṃ kṛtā́ya dinavadarśáṃ tretā́yai kálpinaṃ dvāparā́yādhikálpinam āskandā́ya sabhāsthā́ṇuṃ mṛtyáve govyáccham ántakāya goghātáṃ kṣúdhé yó gā́ṃ vikṛ́ntantaṃ bhíkṣamāṇa upatíṣṭhati duṣkṛtā́ya cárakācāryaṃ pā́pmane sailagám

Translation

ਅਕ੍ਸ਼ਰਾਜ (ਪਾਸਿਆਂ ਦਾ ਰਾਜਾ) ਲਈ ਕਿਤਵ (ਜੂਆਰੀ) ਨੂੰ; ਕ੍ਰਿਤ ਲਈ ਅਦਿਨਵਦਰਸ਼ (ਦਿਨ ਵੇਖਣ/ਗਿਣਣ ਵਾਲਾ) ਨੂੰ; ਤ੍ਰੇਤਾ ਲਈ ਕਲਪਿਨ (ਯੋਜਨਾਕਾਰ) ਨੂੰ; ਦ੍ਵਾਪਰ ਲਈ ਅਧਿਕਲਪਿਨ (ਅਤਿ-ਯੋਜਨਾਕਾਰ) ਨੂੰ; ਆਸਕੰਦ (ਅਚਾਨਕ ਧਾਵਾ/ਓਨਰਸ਼) ਲਈ ਸਭਾਸਥਾਣੁ (ਸਭਾ-ਮੰਡਪ ਦਾ ਥੰਮ੍ਹ ਵਾਂਗ ਥਿਰ) ਨੂੰ; ਮ੍ਰਿਤ੍ਯੁ ਲਈ ਗੋਵ੍ਯਚ੍ਛ (ਪਸ਼ੂ-ਲੁੱਟੇਰਾ) ਨੂੰ; ਅੰਤਕ ਲਈ ਗੋਘਾਤ (ਗੋਹਤਿਆ ਕਰਨ ਵਾਲਾ) ਨੂੰ; ਖੁਧਾ (ਭੁੱਖ) ਲਈ—ਜੋ ਭਿਖ ਮੰਗਦਾ ਹੋਇਆ ਗਾਂ ਨੂੰ ਕੱਟਣ ਵਾਲੇ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਕੇ ਉਸ ਦੇ ਕੋਲ ਖੜਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ; ਦੁਸ਼ਕ੍ਰਿਤ ਲਈ ਚਰਕਾਚਾਰ੍ਯ (ਭਟਕਦਾ ਆਚਾਰ੍ਯ/ਉਪਦੇਸ਼ਕ) ਨੂੰ; ਪਾਪਮਨ ਲਈ ਸੈਲਗ (ਪਹਾੜੀ/ਸ਼ਿਲਾਵਾਸੀ) ਨੂੰ ਅਰਪਣ ਕਰਦਾ ਹਾਂ।

Padapatha (Word Analysis)

अक्ष-राजाय । कितवम् । कृताय । दिन-वदर्शम् । त्रेतायै । कल्पिनम् । द्वापराय । अधिकल्पिनम् । आस्कन्दाय । सभा-स्थाणुम् । मृत्यवे । गोव्यच्छम् । अन्तकाय । गोघातम् । क्षुधे । यः । गाम् । विकृन्तन्तम् । भिक्षमाणः । उपतिष्ठति । दुष्कृताय । चरक-आचार्यम् । पाप्मने । सैलगम् ।

Entities Mentioned

• Akṣarāja (King of Dice)
• Kṛta
• Tretā
• Dvāpara
• Āskanda (Onrush)
• Mṛtyu (Death)
• Antaka (Ender)
• Kṣudh (Hunger)
• Duṣkṛta (Ill-deed)
• Pāpman (Evil)