Shukla Yajur Veda — Adhyaya 29, Mantra 52
Rishi: Yājñika corpus; frequently associated with vanaspati/yūpa mantra tradition
Devata: Vanaspati (sacrificial wood/post as deity)
Chandas: Tr̥ṣṭubh-like; used as yajus
Samhita Patha (Devanagari)
वन॑स्पते वी॒ड्व॒ङ्गो॒ हि भू॒या अ॒स्मत्स॑खा प्र॒तर॑णः सु॒वीर॑: । गोभि॒: सन्न॑द्धो असि वी॒डय॑स्वास्था॒ता ते॑ जयतु॒ जेत्वा॑नि
Transliteration
vánaspate vīḍváṅgo hí bhūyā asmátsakhā prátaraṇaḥ suvī́raḥ | góbhíḥ sannaddho asi vīḍáyasvāsthātā́ te jayatu jétvāni
Translation
ਹੇ ਵਨਸਪਤਿਪਤੀ, ਤੂੰ ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ ਅੰਗਾਂ ਵਾਲਾ ਹੋਵੇਂ—ਸਾਡਾ ਸਖਾ, ਜੇਤੂ, ਸੁਵੀਰ (ਵੀਰਾਂ ਨਾਲ ਸਮ੍ਰਿੱਧ)। ਗਊਆਂ ਨਾਲ ਸਨੱਧ ਹੋ ਕੇ ਤੂੰ ਆਪਣੀ ਸ਼ਕਤੀ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰ; ਜੋ ਤੇਰੇ ਉੱਤੇ ਆਰੋਹਣ ਕਰੇ ਉਹ ਜਿੱਤਾਂ ਅਤੇ ਜਿੱਤ ਨਾਲ ਮਿਲਣ ਵਾਲੇ ਲਾਭ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰੇ।
Padapatha (Word Analysis)
वनस्पते । वीड्वङ्गः । हि । भूयाः । अस्मत्-सखा । प्र-तरणः । सु-वीरः । गोभिः । सन्नद्धः । असि । वीडयस्व । आस्थाता । ते । जयतु । जेत्वानि
Word by Word
वनस्पतेO Lord of the forest (O tree)
वनस्पते:
सम्बोधन (कर्तृ-सम्बन्धी)
TypeNoun
Rootवनस्पति (प्रातिपदिक)
वीड्वङ्गःstrong-limbed, firm-bodied
वीड्वङ्गः:
कर्तृ (भूयाः इत्यस्य)
TypeAdjective
Rootवीड्वङ्ग (प्रातिपदिक)
हिindeed, for
हि:
सम्बन्ध/हेतु-प्रदर्शक
TypeIndeclinable
Rootहि
भूयाःmay you be
भूयाः:
क्रिया
TypeVerb
Rootभू (धातु)
अस्मत्सखाour friend
अस्मत्सखा:
कर्तृ/विशेषण (वनस्पतेः)
TypeNoun/Adjective
Rootअस्मत्-सखि (प्रातिपदिक; समासः)
प्रतरनःone who helps to cross; deliverer
प्रतरनः:
कर्तृ/विशेषण (वनस्पतेः)
TypeAdjective
Rootप्र-तॄ (धातु) → प्रतर (कृदन्त-प्रातिपदिक) / प्रतरन (प्रातिपदिक)
सुवीरःhaving good heroes/strong men; very valiant
सुवीरः:
कर्तृ/विशेषण (वनस्पतेः)
TypeAdjective
Rootसु-वीर (प्रातिपदिक; समासः)
गोभिःwith cows; by means of cattle
गोभिः:
करण
TypeNoun
Rootगो (प्रातिपदिक)
सन्नद्धःgirded, equipped, bound on
सन्नद्धः:
कर्तृ-विशेषण (असि इत्यस्य)
TypeAdjective/Participle
Rootसम्-नह् (धातु) → सन्नद्ध (कृदन्त-प्रातिपदिक; क्त)
असिyou are
असि:
क्रिया
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
वीडयस्वbe strong; exert yourself
वीडयस्व:
क्रिया
TypeVerb
Rootवीड्/वीळ् (धातु; ‘to be strong/firm, to press/urge’—वैदिक)
आस्थाताthe supporter/one who stands by (protector)
आस्थाता:
कर्तृ (जयतु इत्यस्य)
TypeNoun/Agent
Rootआ-स्था (धातु) → आस्थातृ (कृदन्त-प्रातिपदिक; तृच्) / आस्थाता (वैदिक रूप)
तेof you; your
ते:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम)
जयतुmay (he) conquer; let (him) win
जयतु:
क्रिया
TypeVerb
Rootजि (धातु)
जेत्वानिhaving conquered; after winning
जेत्वानि:
क्रियाविशेषण (जयतु इत्यस्य)
TypeKṛdanta/Indeclinable-like (Vedic)
Rootजि (धातु) → जेत्व (कृदन्त; तुमुन्/क्त्वा-प्रत्ययान्त-भाव) + नि (निपात/उपसर्ग-सदृश)
Entities Mentioned
V
Vanaspati (Yūpa as deified ‘Lord of the Forest’)Ritual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes