Mantra 9
Rishi: Vedic tradition (brahmodya/inquiry layer)
Devata: Āditya/Samvatsara (implied), with Agni as remedial heat (implied)
Chandas: Triṣṭubh tendency (requires metrical verification)
Samhita Patha (Devanagari)
कः स्वि॑देका॒की च॑रति॒ क उ॑ स्विज्जायते॒ पुन॑ः । किᳪ स्वि॑द्धि॒मस्य॑ भेष॒जं किम्वा॒वप॑नं म॒हत्
Transliteration
káḥ svíd ekākī́ cárati ká u svíj jā́yate púnaḥ | kíṃ svíd dhím asya bheṣajáṃ kím vā́vápanaṃ mahát
Translation
ਕੌਣ, ਦੱਸੋ, ਇਕੱਲਾ ਰਾਹ ਤੇ ਚਲਦਾ ਹੈ? ਅਤੇ ਕੌਣ, ਸੱਚਮੁੱਚ, ਮੁੜ ਜਨਮ ਲੈਂਦਾ ਹੈ? ਇਸ ਠੰਢ ਲਈ, ਦੱਸੋ, ਦਵਾਈ ਕੀ ਹੈ? ਅਤੇ ਹੋਰ, ਮਹਾਨ ਬੀਜਾਈ ਕੀ ਹੈ?
Padapatha (Word Analysis)
कः । स्वित् । ए॒का॒की । च॒र॒ति॒ । कः । उ॒ । स्वित् । जा॒य॒ते॒ । पुनः॑ । किम् । स्वित् । हि॒मस्य॑ । भे॒ष॒जम् । किम् । वा॒ । आ॒वप॑नम् । म॒हत्
Word by Word
कःwho?
कः:
कर्तृ
TypePronoun
Rootकिम् (प्रातिपदिक) → कः
स्वित्indeed? / I wonder
स्वित्:
—
TypeIndeclinable
Rootस्वित्
एकाकीalone, solitary
एकाकी:
कर्तृ
TypeAdjective
Rootएकाकिन् (प्रातिपदिक) → एकाकी
चरतिmoves, wanders
चरति:
—
TypeVerb
Rootचर् (धातु)
कःwho?
कः:
कर्तृ
TypePronoun
Rootकिम् (प्रातिपदिक) → कः
उindeed, then
उ:
—
TypeIndeclinable
Rootउ
स्वित्I wonder
स्वित्:
—
TypeIndeclinable
Rootस्वित्
जायतेis born, comes into being
जायते:
—
TypeVerb
Rootजन् (धातु)
पुनःagain
पुनः:
—
TypeIndeclinable
Rootपुनः
किम्what?
किम्:
कर्म (अर्थतः ‘what (is)…?’)
TypePronoun
Rootकिम् (प्रातिपदिक)
स्वित्I wonder
स्वित्:
—
TypeIndeclinable
Rootस्वित्
हिindeed, for
हि:
—
TypeIndeclinable
Rootहि
अस्यof this
अस्य:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypePronoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) → अस्य
भेषजम्remedy, medicine
भेषजम्:
कर्म (अर्थतः ‘what is the remedy?’)
TypeNoun
Rootभेषज (प्रातिपदिक)
किम्what?
किम्:
कर्म (अर्थतः ‘what (is)…?’)
TypePronoun
Rootकिम् (प्रातिपदिक)
वाor
वा:
—
TypeIndeclinable
Rootवा
अवपनम्sowing, planting (casting down/putting in)
अवपनम्:
कर्म (अर्थतः ‘what (is) the sowing/planting?’)
TypeNoun
Rootअवपन (प्रातिपदिक) [अव√प (वपन/रोपण) से भाव/करण-नाम]
महत्great
महत्:
कर्म
TypeAdjective
Rootमहत् (प्रातिपदिक)
Entities Mentioned
Ā
Āditya (Saṃvatsara/Time)A
AgniP
PrajāpatiRitual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes