Shukla Yajur Veda — Adhyaya 20, Mantra 8
Rishi: Yājñavalkya (traditional Vājasaneyin attribution for rājasūya materials)
Devata: Rāṣṭra / Viś (sovereignty and the people) as functional deities; implicitly Prajāpati
Chandas: Mixed/prose-like yajus (anustubh-like cadence not determinative)
Samhita Patha (Devanagari)
पृ॒ष्ठीर्मे॑ रा॒ष्ट्रमु॒दर॒मᳪसौ॑ ग्री॒वाश्च॒ श्रोणी॑ । ऊ॒रू अ॑र॒त्नी जानु॑नी॒ विशो॒ मेऽङ्गा॑नि स॒र्वत॑ः ।
Transliteration
pṛṣṭhī́r me rāṣṭrám udáram aṁsaú grīvā́ś ca śróṇī | ūrū́ aratnī́ jānúnī víśo me ’ṅgā́ni sarvátas ||
Translation
ਮੇਰੀ ਪਿੱਠ ਰਾਸ਼ਟਰ ਹੈ; ਮੇਰਾ ਉਦਰ ਅੰਤਰਿਕਸ਼ ਹੈ; ਮੇਰੇ ਮੋਢੇ ਅਤੇ ਮੇਰੀ ਗਰਦਨ, ਅਤੇ ਮੇਰੀ ਸ਼੍ਰੋਣੀ। ਮੇਰੀਆਂ ਊਰੂਆਂ, ਮੇਰੀਆਂ ਅਰਤਨੀਆਂ, ਮੇਰੇ ਜਾਨੂ—ਮੇਰੀ ਵਿਸ਼ਃ (ਪ੍ਰਜਾ) ਹਰ ਪਾਸੇ ਮੇਰੇ ਅੰਗ ਹਨ।
Padapatha (Word Analysis)
पृ॒ष्ठीः । मे॒ । रा॒ष्ट्रम् । उ॒दरम् । अंसौ॑ । ग्री॒वाः । च॒ । श्रोणी॑ । ऊ॒रू इति॑ । अ॒र॒त्नी इति॑ । जानु॑नी इति॑ । विशः॑ । मे॒ । अङ्गा॑नि । स॒र्वतः॑ ।
Word by Word
पृ॒ष्ठीः(my) backs / back-parts
पृ॒ष्ठीः:
Kartā
TypeNoun
Rootपृष्ठि- (प्रातिपदिक)
मेof me / my
मे:
Sambandha (Genitive)
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम)
रा॒ष्ट्रम्kingdom, realm
रा॒ष्ट्रम्:
Kartā
TypeNoun
Rootराष्ट्र- (प्रातिपदिक)
उ॒दरम्belly
उ॒दरम्:
Kartā
TypeNoun
Rootउदर- (प्रातिपदिक)
असौthat (one)
असौ:
Kartā
TypePronoun
Rootअसौ (सर्वनाम)
ग्री॒वाःnecks
ग्री॒वाः:
Kartā
TypeNoun
Rootग्रीवा- (प्रातिपदिक)
चand
च:
—
TypeIndeclinable
Rootच
श्रोणीःhips, loins
श्रोणीः:
Kartā
TypeNoun
Rootश्रोणी- (प्रातिपदिक)
ऊ॒रूtwo thighs
ऊ॒रू:
Kartā
TypeNoun
Rootऊरु- (प्रातिपदिक)
अ॑र॒त्नीtwo forearms / elbows
अ॑र॒त्नी:
Kartā
TypeNoun
Rootअरत्नि- (प्रातिपदिक)
जानुनीtwo knees
जानुनी:
Kartā
TypeNoun
Rootजानु- (प्रातिपदिक)
विशःclans, peoples
विशः:
Kartā
TypeNoun
Rootविश्- (प्रातिपदिक)
मेof me / my
मे:
Sambandha (Genitive)
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम)
अङ्गानिlimbs
अङ्गानि:
Kartā
TypeNoun
Rootअङ्ग- (प्रातिपदिक)
सर्वतःon all sides, entirely
सर्वतः:
Adhikaraṇa (locative sense: ‘on all sides’)
TypeIndeclinable
Rootसर्वतः
Entities Mentioned
R
RāṣṭraV
Viś (the People)P
Prajāpati (implicit)Ritual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes