Shukla Yajur Veda — Adhyaya 20, Mantra 17
Rishi: Vājasaneyin tradition.
Devata: Implicitly the expiatory power (often construed as the purifying rite/waters; not a single named deity in the final clause).
Chandas: Mixed/prose-like anuṣṭubh cadence; often treated as a liturgical formula rather than strict metrical verse.
Samhita Patha (Devanagari)
यद्ग्रामे॒ यदर॑ण्ये॒ यत्स॒भायां॒ यदि॑न्द्रि॒ये । यच्छू॒द्रे यदर्ये॒ यदेन॑श्चकृ॒मा व॒यं यदेक॒स्याधि॒ धर्म॑णि॒ तस्या॑व॒यज॑नमसि
Transliteration
yád grā́me yád áraṇye yát sabhā́yāṃ yád índriye | yác chū́dre yád ā́rye yád énaś cakṛmá vayám yád ékasyá̄dhi dhármaṇi tásyā́vayájanam asi ||
Translation
ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਜੋ (ਪਾਪ), ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਜੋ, ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਜੋ, ਇੰਦ੍ਰਿਆਂ ਰਾਹੀਂ ਜੋ; ਸ਼ੂਦਰ ਨਾਲ ਜੋ, ਆਰਯ ਨਾਲ ਜੋ—ਅਸੀਂ ਜੋ ਦੋਸ਼ ਕੀਤਾ ਹੈ; ਅਤੇ ਕਿਸੇ ਇਕ ਦੇ ਧਰਮ-ਵਿਧਾਨ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਜੋ (ਅਪਰਾਧ) ਕੀਤਾ ਹੈ—ਉਸ ਦਾ ਪ੍ਰਾਯਸ਼ਚਿੱਤ ਤੂੰ ਹੈਂ।
Padapatha (Word Analysis)
यत् । ग्रामे । यत् । अरण्ये । यत् । सभायाम् । यदि । इन्द्रिये । यत् । शूद्रे । यत् । आर्ये । यत् । एनः । चकृ॒म । व॒यम् । यत् । एकस्य । अधि । धर्मणि । तस्य । अवयजनम् । असि
Word by Word
यत्whatever (sin/act)
यत्:
Karma
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
ग्रामेin the village
ग्रामे:
Adhikaraṇa
TypeNoun
Rootग्राम (प्रातिपदिक)
यत्whatever
यत्:
Karma
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
अरण्येin the forest
अरण्ये:
Adhikaraṇa
TypeNoun
Rootअरण्य (प्रातिपदिक)
यत्whatever
यत्:
Karma
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
सभायाम्in the assembly
सभायाम्:
Adhikaraṇa
TypeNoun
Rootसभा (प्रातिपदिक)
यत्whatever
यत्:
Karma
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
इन्द्रियेin the sense(-faculty) / in the power of the senses
इन्द्रिये:
Adhikaraṇa
TypeNoun
Rootइन्द्रिय (प्रातिपदिक)
यत्whatever
यत्:
Karma
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
शूद्रेin/among the Śūdra
शूद्रे:
Adhikaraṇa
TypeNoun
Rootशूद्र (प्रातिपदिक)
यत्whatever
यत्:
Karma
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
आर्येin/among the Ārya
आर्ये:
Adhikaraṇa
TypeNoun
Rootआर्य (प्रातिपदिक)
यत्whatever
यत्:
Karma
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
एनःsin, offence
एनः:
Karma
TypeNoun
Rootएनस् (प्रातिपदिक)
चक्रिमwe have done
चक्रिम:
Kartā
TypeVerb
Rootकृ (धातु) → चकार/चक्रे इत्यस्य परस्मैपदी बहुवचन-रूपम्; वैदिक-रूप: चकृमा
वयम्we
वयम्:
Kartā
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
यत्whatever
यत्:
Karma
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
एकस्यof one (person)
एकस्य:
Sambandha (genitive relation)
TypeAdjective (numeral) used substantively
Rootएक (प्रातिपदिक)
अधिupon, with respect to
अधि:
Adhikaraṇa (prepositional) / Sambandha
TypeIndeclinable
Rootअधि (उपसर्ग/अव्यय)
धर्मणिin/with regard to duty/law
धर्मणि:
Adhikaraṇa
TypeNoun
Rootधर्म (प्रातिपदिक)
तस्यof that
तस्य:
Sambandha
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
अवयजनम्(you are) the expiation/atonement
अवयजनम्:
Pratijñā/Predicate (complement of ‘असि’)
TypeNoun
Rootअवयजन (प्रातिपदिक; ‘expiation/atoning offering’)
असिyou are
असि:
(copula)
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
Entities Mentioned
P
Prāyaścitta (expiatory power) / Pūyūṣa-śuddhi (purification)Ā
Āpaḥ (Purifying Waters)Ritual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes