Shukla Yajur Veda — Adhyaya 19, Mantra 93
Rishi: Traditionally affiliated with the Yājñavalkya transmission of the Vājasaneyins (individual ṛṣi attribution uncertain for this mantra-unit).
Devata: Aśvins; Sarasvatī; Indra (by form/identification).
Chandas: Mixed/Anuṣṭubh-like cadence in prose-verse; to be metrically verified.
Samhita Patha (Devanagari)
अङ्गा॑न्या॒त्मन् भि॒षजा॒ तद॒श्विना॒त्मान॒मङ्गै॒: सम॑धा॒त् सर॑स्वती । इन्द्र॑स्य रू॒पᳪ श॒तमा॑न॒मायु॑श्च॒न्द्रेण॒ ज्योति॑र॒मृतं॒ दधा॑नाः
Transliteration
aṅgā́ny ātmán bhiṣájā́ tád aśvínātmā́nam aṅgáiḥ sámadhāt sárasvatī | índrasya rūpáṃ śatámānam ā́yuś candréṇa jyótir amṛtáṃ dádhānāḥ
Translation
ਹੇ ਆਤਮਨ! ਜਿਹੜੇ ਅੰਗ ਅਸ਼ਵਿਨੌ—ਭਿਸਜਾ (ਵੈਦ੍ਯ ਦੇਵ)—ਨੇ ਮੁੜ ਠੀਕ ਕੀਤੇ, ਉਹਨਾਂ ਅੰਗਾਂ ਨਾਲ ਸਰਸਵਤੀ ਨੇ ਆਤਮਾ ਨੂੰ ਫਿਰ ਜੋੜ ਦਿੱਤਾ। ਇੰਦਰ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ ਅਤੇ ਸ਼ਤਮਾਨ (ਸੌ ਗੁਣਾ ਪੂਰਾ) ਆਯੁ ਲੈ ਕੇ, ਉਹ ਚੰਦ੍ਰ ਨਾਲ ਅਮ੍ਰਿਤਮਈ ਜੋਤਿ—ਅਮਰ ਤੱਤ—ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਦੇ ਹਨ।
Padapatha (Word Analysis)
अङ्गा॑नि । आ॒त्मन् । भि॒षजा॑ । तत् । अ॒श्विना॑ । आ॒त्मान॑म् । अङ्गैः॑ । सम्-आ॑-धा॒त् । सर॑स्वती । इन्द्र॑स्य । रू॒पम् । श॒त-मा॑नम् । आयुः॑ । च॒न्द्रेण॑ । ज्योतिः॑ । अ॒मृत॑म् । दधा॑नाः
Word by Word
अङ्गानिlimbs
अङ्गानि:
Karma
TypeNoun
Rootअङ्ग (प्रातिपदिक)
आत्मन्O self
आत्मन्:
Sambodhana
TypeNoun
Rootआत्मन् (प्रातिपदिक)
भिषजाby the physician/healer
भिषजा:
Karaṇa
TypeNoun
Rootभिषज् (प्रातिपदिक)
तत्that
तत्:
Karma
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
अश्विनाby the two Aśvins
अश्विना:
Karaṇa
TypeNoun
Rootअश्विन् (प्रातिपदिक)
आत्मानम्the self
आत्मानम्:
Karma
TypeNoun
Rootआत्मन् (प्रातिपदिक)
अङ्गैःwith limbs
अङ्गैः:
Karaṇa
TypeNoun
Rootअङ्ग (प्रातिपदिक)
सम्together/fully
सम्:
—
TypeIndeclinable
Rootसम् (उपसर्ग)
अधात्placed/put
अधात्:
Kriyā
TypeVerb
Rootधा (धातु)
सरस्वतीSarasvatī
सरस्वती:
Kartā
TypeNoun
Rootसरस्वती (प्रातिपदिक)
इन्द्रस्यof Indra
इन्द्रस्य:
Sambandha
TypeNoun
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
रूपम्form
रूपम्:
Karma
TypeNoun
Rootरूप (प्रातिपदिक)
शतमानम्hundredfold/consisting of a hundred
शतमानम्:
Karma
TypeAdjective
Rootशतमान (प्रातिपदिक)
आयुःlife-span
आयुः:
Karma
TypeNoun
Rootआयुस् (प्रातिपदिक)
चन्द्रेणwith the moon / by the lunar (radiance)
चन्द्रेण:
Karaṇa
TypeNoun
Rootचन्द्र (प्रातिपदिक)
ज्योतिःlight
ज्योतिः:
Karma
TypeNoun
Rootज्योतिस् (प्रातिपदिक)
अमृतम्immortality/nectar
अमृतम्:
Karma
TypeNoun
Rootअमृत (प्रातिपदिक)
दधानाःbearing/placing (they)
दधानाः:
Kartā
TypeVerb
Rootधा (धातु)
Entities Mentioned
A
AśvinsS
SarasvatīI
IndraC
Candra (Moon)Ritual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes