Mantra 27
Rishi: Yājñavalkya (traditional)
Devata: Prajāpati / Paśu / Śrī (prosperity as cattle)
Chandas: Yajus (prose-formula)
Samhita Patha (Devanagari)
प॒ष्ठ॒वाट् च॑ मे पष्ठौ॒ही च॑ म उ॒क्षा च॑ मे व॒शा च॑ म ऋष॒भश्च॑ मे वे॒हच्च॑ मेऽन॒ड्वाँश्च॑ मे धे॒नुश्च॑ मे य॒ज्ञेन॑ कल्पन्ताम्
Transliteration
paṣṭhavā́ṭ ca me paṣṭauhī́ ca ma ukṣā́ ca me vaśā́ ca ma ṛṣabháś ca me vehác ca me ’naḍvā́ṁś ca me dhenúś ca me yajñéna kalpantām
Translation
ਪਸ਼੍ਠਵਾਟ੍ ਅਤੇ ਪਸ਼੍ਠੌਹੀ ਮੇਰੇ ਲਈ; ਉਕ੍ਸ਼ਾ (ਬਲਦ) ਅਤੇ ਵਸ਼ਾ (ਵਾਂਝ ਗਾਂ) ਮੇਰੇ ਲਈ; ਸ਼ਭ (ਵ੍ਰਿਸ਼ਭ) ਅਤੇ ਵੇਹਤ੍ (ਅਨੁਤਪਾਦਕ ਗਾਂ) ਮੇਰੇ ਲਈ; ਅਨਡ੍ਵਾਨ੍ (ਜੋਤ ਦਾ ਬਲਦ/ਭਾਰ ਢੋਣ ਵਾਲਾ ਬਲਦ) ਅਤੇ ਧੇਨੁ (ਦੁੱਧ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਗਾਂ) ਮੇਰੇ ਲਈ—ਇਹ ਸਭ ਯਜ੍ਞ ਰਾਹੀਂ ਮੇਰੇ ਲਈ ਯੋਗ ਅਤੇ ਸੇਵਣਯੋਗ ਬਣਨ।
Padapatha (Word Analysis)
पष्ठवाट् च मे । पष्ठौही च मे । उक्षा च मे । वशा च मे । ऋषभः च मे । वेहत् च मे । अनड्वान् च मे । धेनुः च मे । यज्ञेन कल्पन्ताम् ।
Word by Word
पष्ठवाट्the (animal called) paṣṭhavāṭ
पष्ठवाट्:
कर्तृ
TypeNoun
Rootपष्ठवाट् (प्रातिपदिक)
चand
च:
—
TypeIndeclinable
Rootच
मेmy / for me
मे:
सम्बन्ध
TypePronoun
Rootअस्मद्
पष्ठौहीthe (animal called) paṣṭauhī
पष्ठौही:
कर्तृ
TypeNoun
Rootपष्ठौही (प्रातिपदिक)
चand
च:
—
TypeIndeclinable
Rootच
मेmy / for me
मे:
सम्बन्ध
TypePronoun
Rootअस्मद्
उक्षाa bull
उक्षा:
कर्तृ
TypeNoun
Rootउक्षन् (प्रातिपदिक)
चand
च:
—
TypeIndeclinable
Rootच
मेmy / for me
मे:
सम्बन्ध
TypePronoun
Rootअस्मद्
वशाa barren cow / a cow kept for sacrifice
वशा:
कर्तृ
TypeNoun
Rootवशा (प्रातिपदिक)
चand
च:
—
TypeIndeclinable
Rootच
मेmy / for me
मे:
सम्बन्ध
TypePronoun
Rootअस्मद्
ऋषभःa bull (a strong sire)
ऋषभः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootऋषभ (प्रातिपदिक)
चand
च:
—
TypeIndeclinable
Rootच
मेmy / for me
मे:
सम्बन्ध
TypePronoun
Rootअस्मद्
वेहत्a (particular) bull/ox (vehat)
वेहत्:
कर्तृ
TypeNoun
Rootवेहत् (प्रातिपदिक)
चand
च:
—
TypeIndeclinable
Rootच
मेmy / for me
मे:
सम्बन्ध
TypePronoun
Rootअस्मद्
अनड्वान्a draught-ox
अनड्वान्:
कर्तृ
TypeNoun
Rootअनडुह् (प्रातिपदिक)
चand
च:
—
TypeIndeclinable
Rootच
मेmy / for me
मे:
सम्बन्ध
TypePronoun
Rootअस्मद्
धेनुःa milch-cow
धेनुः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootधेनु (प्रातिपदिक)
चand
च:
—
TypeIndeclinable
Rootच
मेmy / for me
मे:
सम्बन्ध
TypePronoun
Rootअस्मद्
यज्ञेनby/with the sacrifice
यज्ञेन:
करण
TypeNoun
Rootयज्ञ (प्रातिपदिक)
कल्पन्ताम्may they be fit / may they be duly arranged
कल्पन्ताम्:
—
TypeVerb
Rootकॢप् (कल्पते)
Entities Mentioned
P
PrajāpatiP
Paśu (Cattle as sacred wealth)Ś
Śrī (Prosperity)Ritual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes