Shukla Yajur Veda — Adhyaya 16, Mantra 63
Rishi: Vājasaneyin transmission (Yājñavalkya-associated)
Devata: Rudrāḥ (all-directional pervasion)
Chandas: Yajus-style formula
Samhita Patha (Devanagari)
य ए॒ताव॑न्तश्च॒ भूया॑ᳪसश्च॒ दिशो॑ रु॒द्रा वि॑तस्थि॒रे । तेषा॑ᳪ सहस्रयोज॒नेऽव॒ धन्वा॑नि तन्मसि
Transliteration
yá etā́vantaś ca bhū́yāṃsaś ca díśo rudrā́ vitasthiré | téṣāṃ sahasrayojané ’vá dhánvāni tánmasi
Translation
ਜਿੰਨੇ ਰੁਦ੍ਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਜਿਤਨੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਧ, ਜੋ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਸਤਾਰ ਕਰ ਕੇ ਟਿਕੇ ਹਨ—ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਧਨੁਸ਼ ਤੂੰ ਹਜ਼ਾਰ ਯੋਜਨ ਦੂਰ ਰੱਖ ਦੇ।
Padapatha (Word Analysis)
ये । ए॒ताव॑न्तः । च॒ । भूया॑ᳪसः । च॒ । दिशः॑ । रु॒द्राः । वि॑-तस्थि॒रे । तेषा॑म् । सहस्र-योज॒ने । अव॑ । धन्वा॑नि । तत् । म॒सि॒
Word by Word
येwho (those who)
ये:
कर्तृ
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
एतावन्तःso many, of this measure
एतावन्तः:
कर्तृ (ये इत्यस्य विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootएतावत् (प्रातिपदिक)
चand
च:
समुच्चय
TypeIndeclinable
Rootच
भूयांसःmore, greater (in number/extent)
भूयांसः:
कर्तृ (ये इत्यस्य विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootभूयस् (प्रातिपदिक; तुलनात्मक-विशेषण)
चand
च:
समुच्चय
TypeIndeclinable
Rootच
दिशःthe directions (quarters)
दिशः:
अधिकारण (व्याप्ति-स्थानरूपेण)
TypeNoun
Rootदिश् (प्रातिपदिक)
रुद्राःthe Rudras
रुद्राः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootरुद्र (प्रातिपदिक)
वितस्थिरेhave stood forth / are stationed (spread out)
वितस्थिरे:
क्रिया
TypeVerb
Rootवि-स्था (धातु: √स्था)
तेषाम्of them
तेषाम्:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
सहस्रयोजनेat a thousand yojanas
सहस्रयोजने:
अधिकारण
TypeNoun
Rootसहस्र-योजन (समास-प्रातिपदिक)
अवdown, away
अव:
उपसर्ग (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootअव
धन्वानिbows
धन्वानि:
कर्म (तन्मसि इत्यस्य)
TypeNoun
Rootधन्वन् (प्रातिपदिक)
तत्that
तत्:
कर्म
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
मसिyou touch/handle (apply)
मसि:
क्रिया
TypeVerb
Rootमस् (धातु: √मस्/√मृश् परिगणित; ‘स्पर्शने/मर्दने’—वेदे ‘मसि’ इति रूपम्)
Entities Mentioned
R
Rudrāḥ (all-directional Rudras)D
Dik (Directions)Ritual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes