Shukla Yajur Veda — Adhyaya 16, Mantra 61
Rishi: Vājasaneyin transmission (Yājñavalkya-associated)
Devata: Rudrāḥ
Chandas: Yajus-style formula
Samhita Patha (Devanagari)
ये ती॒र्थानि॑ प्र॒चर॑न्ति सृ॒काह॑स्ता निष॒ङ्गिण॑: । तेषा॑ᳪ सहस्रयोज॒नेऽव॒ धन्वा॑नि तन्मसि
Transliteration
yé tī́rthāni prácāranti sr̥kā́hastā niṣáṅgiṇaḥ | téṣāṃ sahasrayojané ’vá dhánvāni tánmasi
Translation
ਹੇ ਤੀਰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਫਿਰਣ ਵਾਲਿਓ, ਹੇ ਸ੍ਰੁਕਾ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਧਾਰਨ ਕਰਨ ਵਾਲਿਓ, ਹੇ ਨਿਸ਼ੰਗ ਧਾਰਨ ਕਰਨ ਵਾਲਿਓ—ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਧਨੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਸਹਸ੍ਰ ਯੋਜਨ ਦੂਰ ਅਵ ਰੱਖ ਦਿਓ।
Padapatha (Word Analysis)
ये । ती॒र्थानि॑ । प्र॒चर॑न्ति । सृ॒का-ह॑स्ताः । निष॒ङ्गिणः॑ । तेषा॑म् । सहस्र-योज॒ने । अव॑ । धन्वा॑नि । तत् । म॒सि॒
Word by Word
येwho (those who)
ये:
कर्तृ
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
तीर्थानिfords; sacred crossings/places
तीर्थानि:
कर्म
TypeNoun
Rootतीर्थ (प्रातिपदिक)
प्रचरन्तिthey roam; they move about
प्रचरन्ति:
—
TypeVerb
Rootप्र + चर्
सृकाहस्ताःhaving ladles in their hands
सृकाहस्ताः:
कर्तृ (विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootसृका + हस्त (समास-प्रातिपदिक; बहुव्रीहिः)
निषङ्गिणःbearing a quiver; quiver-wearers
निषङ्गिणः:
कर्तृ (विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootनिषङ्गिन् (प्रातिपदिक)
तेषाम्of them
तेषाम्:
सम्बन्ध
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
सहस्रयोजनेat/within a thousand yojanas
सहस्रयोजने:
अधिकरण
TypeNoun (locative expression)
Rootसहस्र-योजन (समास-प्रातिपदिक; कर्मधारय/षष्ठी-तत्पुरुषभावः)
अवdown; away; off
अव:
—
TypeIndeclinable
Rootअव (अव्यय)
धन्वानिbows
धन्वानि:
कर्म (अर्थतः ‘अपकर्ष्यन्ति/अपहरन्ति’ इति भावे)
TypeNoun
Rootधन्वन्/धन्व (प्रातिपदिक)
तत्that
तत्:
कर्म
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
मसिmeasure/mete out (you)
मसि:
—
TypeVerb
Rootमस् (धातु; ‘मसि’ इति लोट्/आशीर्लिङ्-रूपं परम्परया ‘मृश्/मस्’ ‘to measure/mark/mete out’ इत्यर्थे व्याख्यायते)
Entities Mentioned
R
Rudrāḥ (the Rudra-hosts/Marut-like fierce forms)Ritual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes