Shukla Yajur Veda — Adhyaya 13, Mantra 31
Rishi: Traditionally connected with the Agnicayana mantra-corpus (Yājñavalkya lineage in Śukla tradition)
Devata: Agni (as Apāṃ pati; altar-Agni)
Chandas: Triṣṭubh (predominant cadence; mixed/irregular in some YV prose-verse contexts)
Samhita Patha (Devanagari)
त्रीन्त्स॑मु॒द्रान्त्सम॑सृपत् स्व॒र्गान॒पां पति॑र्वृष॒भ इष्ट॑कानाम् । पुरी॑षं॒ वसा॑नः सुकृ॒तस्य॑ लो॒के तत्र॑ गच्छ॒ यत्र॒ पूर्वे॒ परे॑ताः
Transliteration
trīn samudrā́n sam asṛpat svargā́n apā́m patír vṛṣabhá iṣṭakānām | purī́ṣaṃ vásānaḥ sukṛtásya loké tátra gaccha yátra pū́rve párētāḥ
Translation
ਉਹ ਤਿੰਨ ਸਮੁੰਦਰਾਂ ਨੂੰ ਇਕੱਠਾ ਕਰਕੇ ਵਹਿਆ ਅਤੇ ਸਵਰਗ ਲੋਕਾਂ ਵੱਲ ਪ੍ਰਵਾਹਿਤ ਹੋਇਆ—ਅਪਾਂ ਪਤਿ, ਇਸ਼ਟਕਾਂ ਦਾ ਵ੍ਰਿਸ਼ਭ। ਪੂਰੀਸ਼ (ਭਰਨ ਵਾਲੀ ਮਿੱਟੀ) ਧਾਰਨ ਕਰਕੇ, ਸੁਕ੍ਰਿਤ ਦੇ ਲੋਕ ਵਿੱਚ—ਉੱਥੇ ਜਾ, ਜਿੱਥੇ ਪਹਿਲਾਂ ਪਰਲੋਕ ਗਏ ਪਿਤਰ ਚਲੇ ਗਏ ਹਨ।
Padapatha (Word Analysis)
त्रीन् । समु॒द्रान् । सम् । असृपत् । स्व॒र्गान् । अ॒पाम् । पतिः । वृष॒भः । इष्ट॑कानाम् । पुरी॑षम् । वसा॑नः । सु॒कृ॒तस्य॑ । लो॒के । तत्र॑ । गच्छ । यत्र॑ । पूर्वे॑ । परे॑ताः
Word by Word
त्रीन्three
त्रीन्:
कर्म
TypeAdjective (numeral)
Rootत्रि
समुद्रान्oceans
समुद्रान्:
कर्म
TypeNoun
Rootसमुद्र
सम्together/fully
सम्:
—
TypePreverb (upasarga)
Rootसम्
असृपत्crept/advanced
असृपत्:
—
TypeVerb
Rootसृप्
स्वर्गान्heavens
स्वर्गान्:
कर्म
TypeNoun
Rootस्वर्ग
अपाम्of the waters
अपाम्:
सम्बन्ध (genitive)
TypeNoun
Rootअप् (आप्)
पतिःlord
पतिः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootपति
वृषभःbull (the mighty one)
वृषभः:
कर्तृ (apposition)
TypeNoun
Rootवृषभ
इष्टकानाम्of the bricks
इष्टकानाम्:
सम्बन्ध (genitive)
TypeNoun
Rootइष्टका
पुरीषम्filling/packing (earth, mortar)
पुरीषम्:
कर्म
TypeNoun
Rootपुरीष
वसानःwearing/putting on
वसानः:
कर्तृ (qualifier)
TypeVerbal adjective (present participle)
Rootवस् (आच्छादने) → वसान
सुकृतस्यof the well-done (merit/good deed)
सुकृतस्य:
सम्बन्ध (genitive)
TypeNoun
Rootसुकृत
लोकेin the world
लोके:
अधिकरण
TypeNoun
Rootलोक
तत्रthere
तत्र:
अधिकरण (deictic)
TypeIndeclinable
Rootतत्र
गच्छgo
गच्छ:
—
TypeVerb (imperative)
Rootगम्
यत्रwhere
यत्र:
अधिकरण
TypeIndeclinable
Rootयत्र
पूर्वेthe former ones
पूर्वे:
कर्तृ (of परेताः)
TypeAdjective (substantivized)
Rootपूर्व
परेताःdeparted (gone beyond)
परेताः:
कर्तृ (predicate)
TypePast participle
Rootपरा-इ (परैति) → परेत
Entities Mentioned
A
Agni (as Apāṃ pati)A
Apas (Waters)P
Pitṛs (the Former/Ancestors)Ritual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes