Previous Mantra
Next Mantra

Shukla Yajur Veda — Adhyaya 13, Mantra 12

Rishi: Agneya/Āṅgirasa attribution in the broader tradition; operationally Adhvaryu-mantra.
Devata: Agni (as tigmahete, the sharp-weaponed).
Chandas: Triṣṭubh-like (ritual anthology style).

उद॑ग्ने तिष्ठ॒ प्रत्या त॑नुष्व॒ न्यमित्राँ॑२ ओषतात्तिग्महेते । यो नो॒ अरा॑तिᳪ समिधान च॒क्रे नी॒चा तं ध॑क्ष्यत॒सं न शुष्क॑म्

úd agne tiṣṭha prátyā́ tanuṣva ny àmítrāṃ̐2 oṣatā́ttigmahete | yó no arā́tiṃ samidhāná cakré nīcā́ taṃ dhakṣyathā́saṃ ná śúṣkam

ਹੇ ਅਗਨੀ, ਉੱਠ ਖੜਾ ਹੋ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਰੁੱਧ ਆਪਣਾ ਰੂਪ ਫੈਲਾ; ਤਿੱਖੇ ਹਥਿਆਰ ਵਾਲੇ, ਵੈਰੀਆਂ ਨੂੰ ਢਾਹ ਦੇ। ਜਦ ਤੂੰ ਪ੍ਰਜ੍ਵਲਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈਂ, ਜੋ ਸਾਡੇ ਵਿਰੁੱਧ ਅਰਾਤਿ (ਦੁਸ਼ਮਨੀ) ਕਰੇ—ਉਸ ਨੂੰ ਨੀਵਾਂ ਕਰ ਕੇ ਤੂੰ ਸਾੜ ਦੇਂ, ਜਿਵੇਂ ਸੁੱਕੀ ਲੱਕੜ ਸਾੜੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

उत् । अग्ने । तिष्ठ । प्रत्याः । तनुष्व । नि । अमित्रान् । ओषत । आ । तिग्म-हेते । यः । नः । अरातिम् । समिधानः । चक्रे । नीचाः । तम् । धक्ष्यथ । असम् । न । शुष्कम्

उद्up, upward
उद्:
TypeIndeclinable
Rootउद्
अग्नेO Agni
अग्ने:
सम्बोधन
TypeNoun
Rootअग्नि
तिष्ठstand
तिष्ठ:
TypeVerb
Rootस्था (तिष्ठति)
प्रतिtowards, against
प्रति:
TypeIndeclinable
Rootप्रति
towards, hither
:
TypeIndeclinable
Root
तनुष्वstretch (yourself), extend
तनुष्व:
TypeVerb
Rootतन् (तनुते)
निdown, away
नि:
TypeIndeclinable
Rootनि
अमित्रान्enemies
अमित्रान्:
कर्म
TypeNoun
Rootअमित्र
ओषतात्burn away, consume
ओषतात्:
TypeVerb
Rootवस्/उष् (ओषति ‘to burn/consume’)
तिग्महेतेO sharp-darted (one)
तिग्महेते:
सम्बोधन
TypeAdjective (compound)
Rootतिग्महेतु
यःwho
यः:
कर्तृ
TypePronoun
Rootयद्
नःof us, our
नः:
सम्बन्ध
TypePronoun
Rootअस्मद्
अरातिम्harm, hostility
अरातिम्:
कर्म
TypeNoun
Rootअराति
समिधानःbeing kindled, kindling (himself)
समिधानः:
कर्तृ
TypeParticiple
Rootसम्-इध् (समिध्यते) / समिधान (कृदन्त)
चक्रेhas done, has wrought
चक्रे:
TypeVerb
Rootकृ (चक्रे)
नीचाdown, low
नीचा:
कर्म-विशेषण
TypeAdjective
Rootनीच
तम्him
तम्:
कर्म
TypePronoun
Rootतद्
धक्ष्यतyou will burn
धक्ष्यत:
TypeVerb
Rootदह् (धक्ष्यति)
असम्unequal, unfit (base)
असम्:
कर्म-विशेषण
TypeAdjective
Rootअस (निषेध-प्रत्यय ‘a-’ + सम)
like, as
:
TypeIndeclinable
Root
शुष्कम्dry (wood)
शुष्कम्:
उपमान (कर्म-विशेषणवत्)
TypeAdjective
Rootशुष्क
A
Agni
A
Amitra (foes/hostile forces)