Shukla Yajur Veda — Adhyaya 12, Mantra 89
Rishi: Śukla-Yajurvedic Adhvaryu tradition (specific ṛṣi not explicit here).
Devata: Auṣadhayaḥ with Bṛhaspati as empowering deity
Chandas: Yajus/mantra-prose with cadence; not strictly metrical in the Ṛgvedic sense.
Samhita Patha (Devanagari)
याः फ॒लिनी॒र्या अ॑फ॒ला अ॑पु॒ष्पा याश्च॑ पु॒ष्पिणी॑: । बृह॒स्पति॑प्रसूता॒स्ता नो॑ मुञ्च॒न्त्वᳪह॑सः ॥
Transliteration
yāḥ phalinīr yā aphalā apuṣpā yāś ca puṣpiṇīḥ | bṛhaspáti-prasūtās tā no muñcántv aṃhásaḥ ||
Translation
ਹੇ ਫਲਵੰਤੀਆਂ ਔਸ਼ਧੀਆਂ, ਅਤੇ ਹੇ ਨਿਸ਼ਫਲ ਔਸ਼ਧੀਆਂ; ਹੇ ਅਪੁਸ਼ਪ ਔਸ਼ਧੀਆਂ, ਅਤੇ ਹੇ ਪੁਸ਼ਪਿਣੀ ਔਸ਼ਧੀਆਂ—ਬ੍ਰਿਹਸਪਤੀ-ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਤੁਸੀਂ ਸਾਨੂੰ ਅੰਹਸ (ਕਲੇਸ਼/ਪਾਪ) ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਕਰੋ।
Padapatha (Word Analysis)
याः । फ॒लिनीः॑ । याः । अ॒फ॒लाः । अ॒पु॒ष्पाः । याः । च॒ । पु॒ष्पिणीः॑ । बृह॒स्पति॑-प्रसू॒ताः । ताः । नः॒ । मुञ्च॑न्तु । अंह॑सः ॥
Word by Word
याःwhich (fem. pl.)
याः:
कर्तृ (सम्बन्ध-विशेषणम्) / विशेष्य-सम्बन्धः
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
फलिनीःfruit-bearing
फलिनीः:
कर्तृ (याः इति सर्वनामस्य विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootफलिन् (प्रातिपदिक)
याःwhich (fem. pl.)
याः:
कर्तृ (सम्बन्ध-विशेषणम्) / विशेष्य-सम्बन्धः
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
अफलाःfruitless
अफलाः:
कर्तृ (याः इति सर्वनामस्य विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootअ-फल (प्रातिपदिक; नञ्-समास/उपसर्ग-निषेध)
अपुष्पाःflowerless
अपुष्पाः:
कर्तृ (याः इति सर्वनामस्य विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootअ-पुष्प (प्रातिपदिक; नञ्-समास/उपसर्ग-निषेध)
याःand which (fem. pl.)
याः:
कर्तृ (सम्बन्ध-विशेषणम्) / विशेष्य-सम्बन्धः
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
चand
च:
—
TypeIndeclinable
Rootच
पुष्पिणीःflowering
पुष्पिणीः:
कर्तृ (याः इति सर्वनामस्य विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootपुष्पिन् (प्रातिपदिक)
बृहस्पतिप्रसूताःimpelled/produced by Bṛhaspati
बृहस्पतिप्रसूताः:
कर्तृ (ताः इत्यस्य विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootबृहस्पति-प्रसूत (प्रातिपदिक; तत्पुरुष-समास)
ताःthose (fem. pl.)
ताः:
कर्तृ
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
नःfor us / of us
नः:
सम्प्रदान (हित-सम्बन्धः) / अधिकार-सम्बन्धः
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
मुञ्चन्तुmay they release
मुञ्चन्तु:
क्रिया
TypeVerb
Rootमुच् (धातु)
अंहसःfrom sin/distress
अंहसः:
अपादान
TypeNoun
Rootअंहस् (प्रातिपदिक)
Entities Mentioned
A
Auṣadhayaḥ (Medicinal Plants)B
BṛhaspatiRitual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes