Previous Mantra
Next Mantra

Shukla Yajur Veda — Adhyaya 12, Mantra 77

Rishi: Yājñavalkya (traditional)
Devata: Oṣadhayaḥ / Vīrudhaḥ (Plants)
Chandas: Triṣṭubh-like (approximate)

ओष॑धी॒: प्रति॑ मोदध्वं॒ पुष्प॑वतीः प्र॒सूव॑रीः । अश्वा॑ इव स॒जित्व॑रीर्वी॒रुध॑: पारयि॒ष्ण्व॒:

oṣádhīḥ práti modadhvaṃ púṣpavatīḥ prasū́varīḥ | áśvā iva sajítvarīr vīrúdhaḥ pārayíṣṇvaḥ

ਹੇ ਔਸ਼ਧਿਓ, ਪ੍ਰਤੀਉੱਤਰ ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਵੋ—ਪੁਸ਼ਪਵਤੀ, ਪ੍ਰਸੂਵਰੀ (ਸਮ੍ਰਿੱਧ ਫਲਦਾਇਨੀ) ਬਣੋ। ਦੌੜ ਵਿੱਚ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲੇ ਅਸ਼ਵਾਂ ਵਾਂਗ, ਹੇ ਵੀਰੁਧ (ਵਨਸਪਤਿਓ), ਪਾਰਯਿਸ਼ਣ੍ਵਃ—ਸਾਨੂੰ ਸੰਕਟ ਤੋਂ ਪਾਰ ਲੰਘਾਣ ਵਾਲੀਆਂ ਬਣੋ।

ओषधीः । प्रति । मोदध्वम् । पुष्प-वतीः । प्र-सूवरीः । अश्वाः । इव । स-जित्वरीः । वीरुधः । पारयिष्ण्वः ।

ओषधीःO herbs / medicinal plants
ओषधीः:
सम्बोधन (आह्वान/उद्देशन)
TypeNoun
Rootओषधि- (प्रातिपदिक)
प्रतिtowards; in response
प्रति:
(क्रियाविशेषण) प्रत्यभिमुखता/प्रत्यवस्थान
TypeIndeclinable
Rootप्रति (उपसर्ग/अव्यय)
मोदध्वम्rejoice (you all)!
मोदध्वम्:
क्रिया (सम्बोधितकर्तृ-व्यापार)
TypeVerb
Root√मुद् (मोदने)
पुष्पवतीःflower-bearing
पुष्पवतीः:
विशेषण (ओषधीः)
TypeAdjective
Rootपुष्पवत्- (प्रातिपदिक)
प्रसूवरीःbringing forth / productive
प्रसूवरीः:
विशेषण (ओषधीः)
TypeAdjective
Rootप्रसूवरि- (प्रातिपदिक; ‘प्रसू’/‘प्रसव’ से सम्बन्धित)
अश्वाःhorses
अश्वाः:
उपमान (इव के साथ)
TypeNoun
Rootअश्व- (प्रातिपदिक)
इवlike; as
इव:
उपमान-प्रदर्शक
TypeIndeclinable
Rootइव (अव्यय)
सजित्वरीःswiftly conquering / swiftly moving
सजित्वरीः:
विशेषण (वीरुधः/ओषधीः)
TypeAdjective
Rootसजित्वरी- (प्रातिपदिक; ‘सजित्वर’ = शीघ्रजयी/शीघ्रगामी)
वीरुधःO plants / creepers
वीरुधः:
सम्बोधन/उद्देशन (ओषधीः के समार्थक रूप में)
TypeNoun
Rootवीरुध्- (प्रातिपदिक)
पारयिष्ण्वःcausing to cross over; delivering (safely)
पारयिष्ण्वः:
विशेषण (वीरुधः/ओषधीः)
TypeAdjective
Rootपारयिष्णु- (प्रातिपदिक; √पॄ/√पार् ‘पारयति’ से ‘पारयिष्णु’ = पार कराने में समर्थ)
O
Oṣadhayaḥ (Herbs)
V
Vīrudhaḥ (Plants/creepers)