Shukla Yajur Veda — Adhyaya 12, Mantra 74
Rishi: Yājñavalkya (traditional)
Devata: Vaiśvānara-Agni (with bandhu to Abda, Uṣas, Aśvins, Sūrya)
Chandas: Mixed/prose-verse litany (refrain-driven)
Samhita Patha (Devanagari)
स॒जूरब्दो॒ अय॑वोभिः स॒जूरु॒षा अरु॑णीभिः । स॒जोष॑साव॒श्विना॒ दᳪसो॑भिः स॒जूः सूर॒ एत॑शेन स॒जूर्वै॑श्वान॒र इड॑या घृ॒तेन॒ स्वाहा॑
Transliteration
sajū́r abdó ayávobhiḥ sajū́r uṣā́ aruṇī́bhiḥ | sajóṣasāv aśvínā dáṃsobhíḥ sajū́ḥ sū́ra etáśena sajū́r vaiśvānará iḍáyā ghṛténa svā́hā
Translation
ਸੰਵਤਸਰ ਨਾਲ—ਉਸ ਦੇ ਅਯਵ (ਅੰਨ-ਕਣਾਂ) ਨਾਲ—ਸਜੂਰ; ਉਸ਼ਾ ਨਾਲ—ਉਸ ਦੀਆਂ ਅਰੁਣੀ ਕਿਰਣਾਂ ਨਾਲ—ਸਜੂਰ; ਉਸ਼ਾ ਅਤੇ ਅਸ਼ਵਿਨੌ ਨਾਲ—ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅਦਭੁਤ ਦੰਸੋਭਿਃ ਨਾਲ—ਸਜੋਸ਼; ਸੂਰਜ ਨਾਲ ਅਤੇ ਏਤਸ਼ ਨਾਲ—ਸਜੂಃ; ਵੈਸ਼ਵਾਨਰ ਨਾਲ—ਇਡਾ ਨਾਲ, ਘ੍ਰਿਤ ਨਾਲ—ਸਜੂਰ। ਸ੍ਵਾਹਾ!
Padapatha (Word Analysis)
स॒जूः । अ॒ब्दः । अयवोभिः । स॒जूः । उ॒षाः । अरुणीभिः । स॒जूः । उ॒षसा । अ॒श्विना । दंसोभिः । स॒जूः । सूरः । एतशेन । स॒जूः । वै॒श्वान॒रः । इडया । घृतेन । स्वाहा॑ ।
Word by Word
सजूःtogether, in company
सजूः:
Adhikaraṇa
TypeIndeclinable
Rootसजूस् (अव्यय-प्रातिपदिक) < सह + जूः (सम्-योग/सहभावार्थ)
अब्धःthe ocean / waters (flood)
अब्धः:
Kartā
TypeNoun
Rootअब्ध (प्रातिपदिक)
अयवोभिःwith the ayava-grains (barley-like grains)
अयवोभिः:
Karaṇa
TypeNoun
Rootअयव (प्रातिपदिक)
सजूःtogether
सजूः:
Adhikaraṇa
TypeIndeclinable
Rootसजूस् (अव्यय-प्रातिपदिक)
उषाःDawn
उषाः:
Kartā
TypeNoun
Rootउषस् (प्रातिपदिक)
अरुणीभिःwith the ruddy (dawn-)lights / red ones
अरुणीभिः:
Karaṇa
TypeNoun
Rootअरुणी (प्रातिपदिक)
सजोषसौin mutual delight / harmoniously together
सजोषसौ:
Adhikaraṇa
TypeIndeclinable
Rootसजोषस् (अव्यय-प्रातिपदिक) < सह + जोषस् (सन्तोष/प्रीतिअर्थ)
अश्विनाthe two Aśvins
अश्विना:
Kartā
TypeNoun
Rootअश्विन् (प्रातिपदिक)
दंसोभिःwith wondrous powers / deeds
दंसोभिः:
Karaṇa
TypeNoun
Rootदंसस् (प्रातिपदिक)
सजूःtogether
सजूः:
Adhikaraṇa
TypeIndeclinable
Rootसजूस् (अव्यय-प्रातिपदिक)
सूरःthe Sun
सूरः:
Kartā
TypeNoun
Rootसूर (प्रातिपदिक)
एतशेनwith Etaśa (the Sun’s steed)
एतशेन:
Karaṇa
TypeNoun
Rootएतश (प्रातिपदिक)
सजूःtogether
सजूः:
Adhikaraṇa
TypeIndeclinable
Rootसजूस् (अव्यय-प्रातिपदिक)
वैश्वानरःVaiśvānara (Agni as ‘belonging to all men’)
वैश्वानरः:
Kartā
TypeNoun
Rootवैश्वानर (प्रातिपदिक)
इडयाwith Iḍā (the sacrificial portion/oblation)
इडया:
Karaṇa
TypeNoun
Rootइडा (प्रातिपदिक)
घृतेनwith ghee
घृतेन:
Karaṇa
TypeNoun
Rootघृत (प्रातिपदिक)
स्वाहाsvāhā (hail!; oblation-call)
स्वाहा:
—
TypeIndeclinable
Rootस्वाहा (निपात/अव्यय)
Entities Mentioned
A
Abda (the Year)U
Uṣas (Dawn)A
AśvinsS
SūryaE
EtaśaV
Vaiśvānara AgniI
IḍāRitual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes