Shukla Yajur Veda — Adhyaya 12, Mantra 70
Rishi: Vājasaneyin transmission; specific ṛṣi attribution uncertain without anukramaṇī witness.
Devata: Sītā; with Viśve Devāḥ and Maruts as approving powers.
Chandas: Triṣṭubh.
Samhita Patha (Devanagari)
घृ॒तेन॒ सीता॒ मधु॑ना॒ सम॑ज्यतां॒ विश्वै॑र्दे॒वैरनु॑मता म॒रुद्भि॑: । ऊर्ज॑स्वती॒ पय॑सा॒ पिन्व॑माना॒स्मान्त्सी॑ते॒ पय॑सा॒ऽभ्या व॑वृत्स्व
Transliteration
ghṛténa sītā́ mádhunā sámaj́yatāṃ víśvair deváir ánumatā marúdbhiḥ | ū́rjasvatī páyasā pínvamānāsmā́ntsīte páyasā́’bhyā́ vavṛtsva
Translation
ਘਿਉ ਨਾਲ, ਮਿਠਾਸ ਨਾਲ ਸੀਤਾ (ਬੀਜ-ਰੇਖਾ/ਖਾਲ) ਦਾ ਅਭਿਸੇਕ ਹੋਵੇ; ਸਭ ਦੇਵਤਿਆਂ ਅਤੇ ਮਰੁਦਗਣ ਵੱਲੋਂ ਇਹ ਅਨੁਮੋਦਿਤ ਹੋਵੇ। ਹੇ ਸੀਤੇ, ਊਰਜਾਵਤੀ, ਦੁੱਧ ਵਰਗੀ ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ ਨਾਲ ਫੁੱਲਦੀ ਹੋਈ, ਸਾਡੇ ਵੱਲ ਮੁੜ; ਆਪਣੇ ਪਯਸ (ਸਮ੍ਰਿੱਧਿ) ਨਾਲ ਸਾਨੂੰ ਘੇਰ ਲੈ।
Padapatha (Word Analysis)
घृतेन । सीता । मधुना । सम्-अज्यताम् । विश्वैः । देवैः । अनुमता । मरुद्भिः । ऊर्जस्वती । पयसा । पिन्वमाना । अस्मान् । सीते । पयसा । अभि । आ । ववृत्स्व
Word by Word
घृतेनwith ghee
घृतेन:
करण
TypeNoun
Rootघृत (प्रातिपदिक)
सीतेO Sītā (Furrow/earth-goddess)
सीते:
सम्बोधन
TypeNoun (Vocative)
Rootसीता (प्रातिपदिक)
मधुनाwith honey/sweetness
मधुना:
करण
TypeNoun
Rootमधु (प्रातिपदिक)
समज्यताम्let (it) be anointed/daubed
समज्यताम्:
(कर्मणि) विधेय—‘let it be anointed’
TypeVerb
Rootसम् + अञ्ज् (धातु)
विश्वैःby all
विश्वैः:
करण
TypeAdjective
Rootविश्व (प्रातिपदिक)
देवैःby the gods
देवैः:
करण
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
अनुमताapproved/assented (by)
अनुमता:
विशेषण (सीता/इष्टि-वस्तु-सम्बन्धि) / भाववाचक
TypeAdjective/Participle
Rootअनु + मन् (धातु) → अनुमत (कृदन्त/प्रातिपदिक)
मरुद्भिःby the Maruts
मरुद्भिः:
करण
TypeNoun
Rootमरुत् (प्रातिपदिक)
ऊर्जस्वतीpossessing vigor/nourishment
ऊर्जस्वती:
कर्तृ (आह्विता/वर्णिता) / विशेषण
TypeAdjective
Rootऊर्जस्वत् (प्रातिपदिक)
पयसाwith milk/juice
पयसा:
करण
TypeNoun
Rootपयस् (प्रातिपदिक)
पिन्वमानाbeing made to swell/being filled
पिन्वमाना:
कर्तृ-विशेषण (सीता) / सहक्रिया
TypeParticiple (Adjectival)
Rootपिव्/पिन्व् (धातु) → पिन्वमान (वर्तमान कृदन्त)
अस्मान्us
अस्मान्:
कर्म
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम)
सीतेO Sītā
सीते:
सम्बोधन
TypeNoun (Vocative)
Rootसीता (प्रातिपदिक)
पयसाwith milk/juice
पयसा:
करण
TypeNoun
Rootपयस् (प्रातिपदिक)
अभिtowards, upon
अभि:
उपपद-सम्बन्ध (दिशा/अभिमुखता)
TypeIndeclinable
Rootअभि (उपसर्ग/अव्यय)
आunto, fully
आ:
उपसर्ग (पूर्णता/आगमन-भाव)
TypeIndeclinable
Rootआ (उपसर्ग/अव्यय)
ववृत्स्वturn/come/roll (towards us); encompass us
ववृत्स्व:
कर्तृ (आह्विता ‘सीता’)
TypeVerb
Rootवृत् (धातु)
Entities Mentioned
S
Sītā (the Furrow)V
Viśve Devāḥ (All the Gods)M
MarutsRitual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes