युद्धप्रस्थान-वर्णनम् (Departure to the Battlefield and the Śaiva Overlordship over the Devas)

Verse 1

ईश्वर उवाच । वत्सकाः स्वस्तिवः कच्चिद्वर्तते मम शासनात् । जगच्च देवतावंशः स्वस्वकर्मणि किं नवा

ਈਸ਼ਵਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: "ਹੇ ਪਿਆਰੇ ਬੱਚਿਓ, ਕੀ ਮੇਰੀ ਆਗਿਆ ਅਨੁਸਾਰ ਤੁਹਾਡਾ ਸਭ ਕੁਸ਼ਲ-ਮੰਗਲ ਹੈ? ਕੀ ਸੰਸਾਰ ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਵੰਸ਼ ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਨਿਯਤ ਕੰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਸਹੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਲੱਗੀ ਹੋਈ ਹੈ?"

Verse 2

प्रागेव विदितं युद्धं ब्रह्मविष्ण्वोर्मयासुराः । भवतामभितापेन पौनरुक्त्येन भाषितम्

ਹੇ ਮਯਾਸੁਰੋ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦਾ ਉਹ ਯੁੱਧ ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਹੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ। ਫਿਰ ਵੀ ਤੁਹਾਡੇ ਹਠ ਅਤੇ ਉਥਲ-ਪੁਥਲ ਕਰਕੇ, ਦੁਹਰਾਵਾ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਉਹ ਮੁੜ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ।

Verse 3

इति सस्मितया माध्व्या कुमारपरिभाषया । समतोषयदंबायाः स पतिस्तत्सुरव्रजम्

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੌਲੀ ਮੁਸਕਾਨ ਨਾਲ ਅਤੇ ਬੱਚੇ ਵਰਗੀ ਖੇਡ-ਭਰੀ ਬੋਲੀ ਵਿੱਚ, ਅੰਬਾ ਦੇ ਪਤੀ ਉਸ ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਸਾਰੇ ਦੇਵ-ਸਮੂਹ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।

Verse 4

अथ युद्धांगणं गंतुं हरिधात्रोरधीश्वरः । आज्ञापयद्गणेशानां शतं तत्रैव संसदि

ਫਿਰ ਯੁੱਧ-ਮੈਦਾਨ ਵੱਲ ਜਾਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ, ਹਰੀ (ਵਿਸ਼ਨੂ) ਅਤੇ ਧਾਤਾ (ਬ੍ਰਹਮਾ) ਦੇ ਵੀ ਅਧੀਸ਼ਵਰ ਉਸ ਪਰਮੇਸ਼ਰ ਨੇ ਉਸੇ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਗਣਾਂ ਦੇ ਸੌ ਨਾਇਕਾਂ ਨੂੰ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤਾ।

Verse 5

ततो वाद्यं बहुविधं प्रयाणाय परेशितुः । गणेश्वराश्च संनद्धा नानावाहनभूषणाः

ਤਦ ਪਰਮੇਸ਼ੁਰ ਦੇ ਪ੍ਰਸਥਾਨ ਲਈ ਅਨੇਕ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਵਾਜੇ ਗੂੰਜ ਉਠੇ। ਅਤੇ ਗਣੇਸ਼ਵਰ ਨਾਨਾ ਵਾਹਨਾਂ ਤੇ ਗਹਿਣਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜੇ, ਸਨੱਧ ਹੋ ਕੇ ਹਾਜ਼ਰ ਹੋਏ।

Verse 6

प्रणवाकारमाद्यंतं पंचमंडलमंडितम् । आरुरोह रथं भद्र मंबिकापतिरीश्वरः । ससूनुगणमिंद्रा द्याः सर्वेप्यनुययुः सुराः

ਹੇ ਭਦ੍ਰ! ਅੰਬਿਕਾ-ਪਤੀ ਈਸ਼ਵਰ ਪ੍ਰਣਵ-ਆਕਾਰ, ਆਦਿ-ਅੰਤ ਯੁਕਤ ਅਤੇ ਪੰਜ ਮੰਡਲਾਂ ਨਾਲ ਮੰਡਿਤ ਰਥ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹੇ। ਇੰਦਰ ਆਦਿ ਸਾਰੇ ਦੇਵ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਤੇ ਗਣਾਂ ਸਮੇਤ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਚਲੇ।

Verse 7

इति श्रीशिवमहापुराणे विद्येश्वरसंहितायां सप्तमोऽध्यायः

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਵਿੱਤਰ ਸ਼੍ਰੀ ਸ਼ਿਵ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਦੀ ਵਿਦ੍ਯੇਸ਼ਵਰ-ਸੰਹਿਤਾ ਦਾ ਸੱਤਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਸਮਾਪਤ ਹੋਇਆ।

Verse 8

समीक्ष्यं तु तयोर्युद्धं निगूढोऽभ्रं समास्थितः । समाप्तवाद्यनिर्घोषः शांतोरुगणनिःस्वनः

ਉਹ ਦੋਹਾਂ ਦੀ ਲੜਾਈ ਨੂੰ ਵੇਖਦਾ ਹੋਇਆ ਬੱਦਲਾਂ ਵਿੱਚ ਆਸਰਾ ਲੈ ਕੇ ਲੁਕਿਆ ਰਿਹਾ। ਵਾਜਿਆਂ ਦਾ ਸ਼ੋਰ ਮੁੱਕ ਗਿਆ ਅਤੇ ਵੱਡੀਆਂ ਫੌਜਾਂ ਦਾ ਭਾਰੀ ਹੱਲਾ ਸ਼ਾਂਤ ਹੋ ਗਿਆ।

Verse 9

अथ ब्रह्माच्युतौ वीरौ हंतुकामौ परस्परम् । माहेश्वरेण चाऽस्त्रेण तथा पाशुपतेन च

ਫਿਰ ਵੀਰ ਬ੍ਰਹਮਾ ਅਤੇ ਅਚ੍ਯੁਤ (ਵਿਸ਼ਨੂ) ਇਕ-ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਮਾਰਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਆਮ੍ਹਣੇ-ਸਾਮ੍ਹਣੇ ਹੋਏ ਅਤੇ ਮਾਹੇਸ਼ਵਰ ਤੇ ਪਾਸ਼ੁਪਤ ਅਸਤ੍ਰ ਵਰਤੇ।

Verse 10

अस्त्रज्वालैरथो दग्धं ब्रह्मविष्ण्वोर्जगत्त्रयम् । ईशोपि तं निरीक्ष्याथ ह्यकालप्रलयं भृशम्

ਤਦ ਉਹਨਾਂ ਅਸਤ੍ਰਾਂ ਦੀਆਂ ਜਵਾਲਾਂ ਨਾਲ ਬ੍ਰਹਮਾ-ਵਿਸ਼ਨੂ ਸਮੇਤ ਤਿੰਨੇ ਲੋਕ ਸੜ ਗਏ। ਇਹ ਵੇਖ ਕੇ ਈਸ਼ (ਸ਼ਿਵ) ਨੇ ਵੀ ਜਿਵੇਂ ਅਕਾਲ ਆਇਆ ਭਿਆਨਕ ਪ੍ਰਲਯ ਦੇਖਿਆ।

Verse 12

महानलस्तंभविभीषणाकृतिर्बभूव तन्मध्यतले स निष्कलः । ते अस्त्रे चापि सज्वाले लोकसंहरणक्षमे । निपतेतुः क्षणे नैव ह्याविर्भूते महानले

ਵੱਡੀ ਅੱਗ ਦੇ ਸਤੰਭ ਦੀ ਭਿਆਨਕ ਆਕ੍ਰਿਤੀ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਈ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਮੱਧ ਵਿੱਚ ਨਿਸ਼ਕਲ, ਨਿਰਾਕਾਰ ਪਰਸ਼ਿਵ ਸਥਿਤ ਸਨ। ਲੋਕ-ਸੰਹਾਰ ਸਮਰੱਥ ਜਵਾਲਾਮਈ ਅਸਤ੍ਰ ਵੀ ਉਸ ਮਹਾਂਅਗਨੀ ਦੇ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦਿਆਂ ਹੀ ਪਲ ਵਿੱਚ ਨਿਸ਼ਫਲ ਹੋ ਕੇ ਡਿੱਗ ਪਏ।

Verse 13

दृष्ट्वा तदद्भुतं चित्रमस्त्रशांतिकरं शुभम् । किमेतदद्भुताकारमित्यूचुश्च परस्परम्

ਉਸ ਅਦਭੁਤ, ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ ਅਤੇ ਸ਼ੁਭ—ਅਸਤ੍ਰਾਂ ਦੀ ਤਾਕਤ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ—ਦ੍ਰਿਸ਼ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਉਹ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਬੋਲੇ, “ਇਹ ਕਿਹੋ ਜਿਹਾ ਅਲੌਕਿਕ ਰੂਪ ਹੈ?”

Verse 14

अतींद्रि यमिदं स्तंभमग्निरूपं किमुत्थितम् । अस्योर्ध्वमपि चाधश्च आवयोर्लक्ष्यमेव हि

“ਇਹ ਸਤੰਭ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਦੀ ਪਹੁੰਚ ਤੋਂ ਪਰੇ ਹੈ ਅਤੇ ਅੱਗ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਉੱਠਿਆ ਹੈ—ਇਹ ਕੀ ਹੈ? ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ, ਇਸ ਦਾ ਉੱਪਰਲਾ ਸਿਰਾ ਅਤੇ ਹੇਠਲਾ ਸਿਰਾ—ਦੋਵੇਂ ਹੀ ਸਾਡੇ ਲਈ ਖੋਜਣ ਯੋਗ ਹਨ।”

Verse 15

इति व्यवसितौ वीरौ मिलितौ वीरमानिनौ । तत्परौ तत्परीक्षार्थं प्रतस्थातेऽथ सत्वरम्

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਿਸ਼ਚੇ ਕਰਕੇ, ਆਪਣੇ ਵੀਰਤਵ ਦਾ ਅਭਿਮਾਨ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਵੀਰ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ। ਉਸੇ ਉਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਤਤਪਰ ਹੋ ਕੇ, ਉਸ ਦੀ ਪਰਖ ਕਰਨ ਲਈ ਉਹ ਤੁਰੰਤ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਚਲ ਪਏ।

Verse 16

आवयोर्मिश्रयोस्तत्र कार्यमेकं न संभवेत् । इत्युक्त्वा सूकरतनुर्विष्णुस्तस्यादिमीयिवान्

“ਜੇ ਅਸੀਂ ਦੋਵੇਂ ਉੱਥੇ ਮਿਲ ਕੇ ਰਹੀਏ ਤਾਂ ਇੱਕ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਨਤੀਜਾ ਨਹੀਂ ਨਿਕਲੇਗਾ।” ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ ਵਿਸ਼ਨੂ ਨੇ ਵਰਾਹ ਦਾ ਸਰੀਰ ਧਾਰਿਆ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਆਦਿ (ਆਰੰਭ) ਨੂੰ ਮਾਪਣ/ਖੋਜਣ ਲਈ ਚਲ ਪਿਆ।

Verse 17

तथा ब्रह्माहं सतनुस्तदंतं वीक्षितुं ययौ । भित्त्वा पातालनिलयं गत्वा दूरतरं हरिः

ਤਦ ਮੈਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇਹ ਧਾਰ ਕੇ ਉਸ ਅਨੰਤ ਸਤੰਭ ਦਾ ਅੰਤ ਵੇਖਣ ਨਿਕਲਿਆ। ਅਤੇ ਹਰੀ (ਵਿਸ਼ਨੂ) ਪਾਤਾਲ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਚੀਰ ਕੇ ਉਸ ਦੀ ਜੜ੍ਹ ਲੱਭਣ ਲਈ ਹੋਰ ਵੀ ਦੂਰ ਦੂਰ ਤੱਕ ਗਿਆ।

Verse 18

नाऽप्श्यात्तस्य संस्थानं स्तंभस्यानलवर्चसः । श्रांतः स सूकरहरिः प्राप पूर्वं रणांगणम्

ਅੱਗ ਵਰਗੀ ਜੋਤ ਵਾਲੇ ਉਸ ਸਤੰਭ ਦੀ ਨਾ ਹੱਦ ਦਿੱਸੀ, ਨਾ ਅਸਲ ਰੂਪ। ਥੱਕ ਕੇ, ਵਰਾਹ ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕੀਤਾ ਹੋਇਆ ਹਰੀ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਰਣਭੂਮੀ ਵੱਲ ਮੁੜ ਆਇਆ।

Verse 19

अथ गच्छंस्तु व्योम्ना च विधिस्तात पिता तव । ददर्श केतकी पुष्पं किंचिद्विच्युतमद्भुतम्

ਫਿਰ ਆਕਾਸ਼ ਰਾਹੀਂ ਜਾਂਦਿਆਂ, ਹੇ ਤਾਤ, ਤੇਰੇ ਪਿਤਾ ਵਿਧਾਤਾ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਉੱਪਰੋਂ ਝੜਿਆ ਹੋਇਆ ਇਕ ਅਦਭੁਤ ਕੇਤਕੀ ਦਾ ਫੁੱਲ ਵੇਖਿਆ।

Verse 20

अतिसौरभ्यमम्लानं बहुवर्षच्युतं तथा । अन्वीक्ष्य च तयोः कृत्यं भगवान्परमेश्वरः

ਉਹ ਫੁੱਲ ਬਹੁਤ ਹੀ ਸੁਗੰਧਿਤ ਸੀ, ਕਦੇ ਨਾ ਮੁਰਝਾਉਣ ਵਾਲਾ, ਜਿਵੇਂ ਬਹੁਤ ਸਾਲਾਂ ਬਾਅਦ ਝੜਿਆ ਹੋਵੇ। ਇਹ ਵੇਖ ਕੇ ਭਗਵਾਨ ਪਰਮੇਸ਼ਵਰ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਦੋਵਾਂ ਦੇ ਕੀਤੇ ਕਰਮ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਪਰਖਿਆ।

Verse 21

परिहासं तु कृतवान्कंपनाच्चलितं शिरः । तस्मात्तावनुगृह्णातुं च्युतं केतकमुत्तमम्

ਉਸ ਨੇ ਪਰਿਹਾਸ ਭਰੇ ਬਚਨ ਆਖੇ ਅਤੇ ਹੌਲੀ ਕੰਪਨ ਨਾਲ ਉਸ ਦਾ ਸਿਰ ਹਿਲਿਆ। ਇਸ ਲਈ ਡਿੱਗੇ ਹੋਏ ਉਸ ਉੱਤਮ ਕੇਤਕੀ-ਫੁੱਲ ਉੱਤੇ ਕਿਰਪਾ ਕਰਨ ਲਈ ਉਹ ਅੱਗੇ ਵਧਿਆ।

Verse 22

किं त्वं पतसि पुष्पेश पुष्पराट् केन वा धृतम् । आदिमस्याप्रमेयस्य स्तंभमध्याच्च्युतश्चिरम्

ਹੇ ਪੁਸ਼ਪੇਸ਼, ਹੇ ਪੁਸ਼ਪਰਾਜ! ਤੂੰ ਕਿਉਂ ਡਿੱਗ ਰਿਹਾ ਹੈਂ? ਤੈਨੂੰ ਕਿਸ ਨੇ ਰੋਕ ਕੇ ਰੱਖਿਆ ਸੀ? ਆਦਿ ਅਪ੍ਰਮੇਯ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਸਤੰਭ ਦੇ ਮੱਧ ਤੋਂ ਤੂੰ ਬਹੁਤ ਚਿਰ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਖਿਸਕ ਗਿਆ ਸੀ।

Verse 23

न संपश्यामि तस्मात्त्वं जह्याशामंतदर्शने । अस्यां तस्य च सेवार्थं हंसमूर्तिरिहागतः

ਮੈਂ ਉਸ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦਾ; ਇਸ ਲਈ ਉਸ (ਸੀਮਾ) ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਦੀ ਆਸ ਛੱਡ ਦੇ। ਇਸ ਅਤੇ ਉਸ ਕਾਰਜ ਦੀ ਸੇਵਾ ਲਈ ਮੈਂ ਇੱਥੇ ਹੰਸ-ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ ਆਇਆ ਹਾਂ।

Verse 24

इतः परं सखे मेऽद्य त्वया कर्तव्यमीप्सितम् । मया सह त्वया वाच्यमेतद्विष्णोश्च सन्निधौ

ਇਸ ਤੋਂ ਅੱਗੇ, ਹੇ ਮੇਰੇ ਮਿੱਤਰ, ਅੱਜ ਤੈਨੂੰ ਮਨਚਾਹਾ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਹੋਵੇਗਾ। ਅਤੇ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਵਿੱਚ ਇਹ ਗੱਲ ਕਹਿਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।

Verse 25

स्तंभांतो वीक्षितो धात्रा तत्र साक्ष्यहमच्युत । इत्युक्त्वा केतकं तत्र प्रणनाम पुनः नः । असत्यमपि शस्तं स्यादापदीत्यनुशासनम्

ਸਤੰਭ ਦੇ ਅੰਤ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਧਾਤਾ (ਬ੍ਰਹਮਾ) ਨੇ ਉੱਥੇ ਕਿਹਾ— “ਹੇ ਅਚ੍ਯੁਤ (ਵਿਸ਼ਣੂ), ਮੈਂ ਸਾਕਸ਼ੀ ਹਾਂ।” ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ ਉਸ ਨੇ ਉੱਥੇ ਹੀ ਕੇਤਕੀ-ਫੁੱਲ ਨੂੰ ਫਿਰ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕੀਤਾ। ਤਦ ਇਹ ਉਪਦੇਸ਼ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ— “ਆਪੱਤੀ ਵੇਲੇ ਅਸੱਤ ਵੀ ਜਿਵੇਂ ਕਬੂਲਯੋਗ ਲੱਗ ਸਕਦਾ ਹੈ।”

Verse 26

समीक्ष्य तत्राऽच्युतमायतश्रमं प्रनष्टहर्षं तु ननर्त हर्षात् । उवाच चैनं परमार्थमच्युतं षंढात्तवादः स विधिस्ततोऽच्युतम्

ਉੱਥੇ ਅਚ੍ਯੁਤ (ਵਿਸ਼ਣੂ) ਨੂੰ ਲੰਮੇ ਯਤਨ ਨਾਲ ਥੱਕਿਆ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਪਹਿਲਾ ਹੱਸ-ਖੇੜਾ ਮਿਟਿਆ ਹੋਇਆ ਵੇਖ ਕੇ ਵਿਧਾਤਾ (ਬ੍ਰਹਮਾ) ਖੁਸ਼ੀ ਵਿੱਚ ਨੱਚ ਪਿਆ। ਫਿਰ ਉਸੇ ਵਿਧੀ-ਸਥਾਪਕ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਅਚ੍ਯੁਤ ਨੂੰ ਪਰਮ ਅਰਥ ਦੱਸਿਆ— ਉਹ ਤੱਤ ਜੋ ਜੀਵ ਨੂੰ ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਪਰਮ ਪਦ ਵੱਲ ਲੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 27

स्तंभाग्रमेतत्समुदीक्षितं हरे तत्रैव साक्षी ननु केतकं त्विदम् । ततोऽवदत्तत्र हि केतकं मृषा तथेति तद्धातृवचस्तदंतिके

“ਹੇ ਹਰੀ! ਮੈਂ ਇਸ ਸਤੰਭ ਦੀ ਚੋਟੀ ਵੇਖ ਲਈ ਹੈ; ਇੱਥੇ ਇਹ ਕੇਤਕੀ ਫੁੱਲ ਹੀ ਸਾਕਸ਼ੀ ਹੈ।” ਤਦ ਕੇਤਕੀ ਨੇ ਉੱਥੇ ਝੂਠ ਕਿਹਾ—“ਹਾਂ, ਐਸਾ ਹੀ ਹੈ”—ਸਿਰਜਣਹਾਰ ਦੇ ਨੇੜੇ ਕਹੇ ਬਚਨ ਅਨੁਸਾਰ।

Verse 28

हरिश्च तत्सत्यमितीव चिंतयंश्चकार तस्मै विधये नमः स्वयम् । षोडशैरुपचारैश्च पूजयामास तं विधिम्

ਹਰੀ ਨੇ “ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਇਹ ਸੱਚ ਹੈ” ਸੋਚ ਕੇ, ਆਪ ਉਸ ਵਿਧਾਤਾ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਸੋਲ੍ਹਾਂ ਉਪਚਾਰਾਂ ਨਾਲ ਉਸ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ।

Verse 29

विधिं प्रहर्तुं शठमग्निलिंगतः स ईश्वरस्तत्र बभूव साकृतिः । समुत्थितः स्वामि विलोकनात्पुनः प्रकंपपाणिः परिगृह्य तत्पदम्

ਛਲ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਤੇ ਦੰਡ ਦੇਣ ਲਈ, ਉਸ ਅਗਨੀ-ਲਿੰਗ ਤੋਂ ਉੱਥੇ ਈਸ਼ਵਰ ਸਾਕਾਰ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਏ। ਮਾਲਕ ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਕੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਫਿਰ ਉੱਠਿਆ ਅਤੇ ਕੰਬਦੇ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਉਸ ਦੇ ਚਰਨ ਫੜ ਲਏ।

Verse 30

आद्यंतहीनवपुषि त्वयि मोहबुद्ध्या भूयाद्विमर्श इह नावति कामनोत्थः । स त्वं प्रसीद करुणाकर कश्मलं नौ मृष्टं क्षमस्व विहितं भवतैव केल्या

ਹੇ ਆਦਿ-ਅੰਤ ਰਹਿਤ ਸਰੂਪ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਭੂ! ਤੇਰੇ ਪ੍ਰਤੀ ਮੋਹ-ਬੁੱਧੀ ਕਰਕੇ ਇੱਥੇ ਸਾਡਾ ਵਿਵੇਕ ਵਾਰ ਵਾਰ ਕਾਮ-ਜਨਿਤ ਉਤੇਜਨਾਵਾਂ ਨਾਲ ਦਬ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਹੇ ਕਰੁਣਾਕਰ, ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ; ਸਾਨੂੰ ਲੱਗੇ ਪਾਪ-ਕਲਮਸ਼ ਨੂੰ ਮਾਫ਼ ਕਰ—ਜੋ ਕੁਝ ਹੋਇਆ, ਉਹ ਤੇਰੀ ਹੀ ਲੀਲਾ ਨਾਲ ਹੋਇਆ।

Verse 31

ईश्वर उवाच । वत्सप्रसन्नोऽस्मि हरे यतस्त्वमीशत्वमिच्छन्नपि सत्यवाक्यम् । ब्रूयास्ततस्ते भविता जनेषु साम्यं मया सत्कृतिरप्यलप्थाः

ਈਸ਼ਵਰ ਨੇ ਆਖਿਆ—ਹੇ ਵਤਸ ਹਰੀ, ਮੈਂ ਤੈਥੋਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹਾਂ; ਕਿਉਂਕਿ ਸਰਬਤਾ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਦਿਆਂ ਵੀ ਤੂੰ ਸੱਚ ਬੋਲਿਆ। ਇਸ ਲਈ ਜੀਵਾਂ ਵਿਚ ਤੈਨੂੰ ਮੇਰੇ ਸਮਾਨ ਪਦ ਮਿਲੇਗਾ ਅਤੇ ਤੈਨੂੰ ਸਤਕਾਰ ਤੇ ਭਗਤੀ-ਭਾਵ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਵੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਵੇਗੀ।

Verse 32

इतः परं ते पृथगात्मनश्च क्षेत्रप्रतिष्ठोत्सवपूजनं च

ਇਸ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕਰਕੇ ਤੀਰਥ-ਖੇਤਰਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਠਾ, ਸਥਾਪਨਾ-ਵਿਧੀ, ਉਤਸਵ-ਆਚਰਨ ਅਤੇ ਪੂਜਾ ਦਾ ਵਿਧਾਨ ਸਮਝਾਵਾਂਗਾ।

Verse 33

इति देवः पुरा प्रीतः सत्येन हरये परम् । ददौ स्वसाम्यमत्यर्थं देवसंघे च पश्यति

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੁਰਾਤਨ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਭੂ ਸੱਚਾਈ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ ਹਰੀ ਨੂੰ ਪਰਮ ਵਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ—ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਅਤਿ ਉੱਚੀ ਸਮਾਨਤਾ; ਅਤੇ ਦੇਵ-ਸੰਘ ਨੇ ਇਹ ਸਭ ਵੇਖਿਆ।