Shiva Purana — Vidyesvara Samhita, Shloka 46
रुद्राक्ष-माहात्म्य
Rudrākṣa Māhātmya — The Greatness of Rudraksha
आदावामलकात्स्वतो लघुतरा रुग्णास्ततः कंटकैः संदष्टाः कृमिभिस्तनूपकरणच्छिद्रे ण हीनास्तथा । धार्या नैव शुभेप्सुभिश्चणकवद्रुद्रा क्षमप्यंततो रुद्रा क्षोमम लिंगमंगलमुमे सूक्ष्मं प्रशस्तं सदा
ādāvāmalakātsvato laghutarā rugṇāstataḥ kaṃṭakaiḥ saṃdaṣṭāḥ kṛmibhistanūpakaraṇacchidre ṇa hīnāstathā | dhāryā naiva śubhepsubhiścaṇakavadrudrā kṣamapyaṃtato rudrā kṣomama liṃgamaṃgalamume sūkṣmaṃ praśastaṃ sadā
ਹੇ ਉਮਾ! ਜੋ ਰੁਦ੍ਰਾਕ੍ਸ਼ ਸ਼ੁਰੂ ਤੋਂ ਹੀ ਸੁਭਾਵਕ ਤੌਰ ਤੇ ਬਹੁਤ ਹਲਕਾ ਹੋਵੇ, ਫਿਰ ਰੋਗੀ ਨਿਕਲੇ, ਕੰਡਿਆਂ ਨਾਲ ਛਿਦਿਆ/ਚੀਰਿਆ ਹੋਵੇ, ਕੀੜਿਆਂ ਨੇ ਖਾਧਾ ਹੋਵੇ, ਜਾਂ ਔਜ਼ਾਰ ਦੇ ਛੇਦ ਕਾਰਨ ਘਟ ਗਿਆ ਹੋਵੇ—ਅਜੇਹੇ ਮਣਕੇ ਸ਼ੁਭ ਚਾਹੁਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੇ ਚਣੇ ਵਾਂਗ ਵੀ ਧਾਰਣ ਨਹੀਂ ਕਰਨੇ। ਪਰ ਜੋ ਰੁਦ੍ਰਾਕ੍ਸ਼ ਅਖੰਡ, ਦੋਸ਼-ਰਹਿਤ, ਸੁਖਮ ਅਤੇ ਸੁਗਠਿਤ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਸ਼ਿਵਲਿੰਗ-ਪੂਜਾ ਲਈ ਸਦਾ ਮੰਗਲਕਾਰੀ ਤੇ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਿਤ ਹੈ।
Suta Goswami (narrating Shiva’s worship-instructions to the sages of Naimisharanya)
Tattva Level: pashu
Shiva Form: Umāpati
Significance: Defines standards of purity/wholeness for sacred implements used in Liṅga-oriented devotion; reinforces that auspiciousness (maṅgala) depends on śuddha-upakaraṇa and right intent.
Shakti Form: Umā
Role: nurturing
FAQs
It teaches that outer ritual purity supports inner steadiness: defective Rudrākṣa is avoided so the devotee’s worship remains sattvic, orderly, and aligned with Śiva’s auspicious presence in Liṅga-arcana.
The verse frames Rudrākṣa as an accessory of Saguna Śiva devotion—supporting Liṅga worship—while insisting that only sound, well-formed beads are fit for sacred use in pūjā and daily practice.
Use only intact, clean, well-formed Rudrākṣa for wearing or japa during Śiva-pūjā; avoid beads that are worm-eaten, thorn-damaged, overly light/defective, or artificially weakened by improper drilling.