पञ्चावरणमार्गस्थं योगेश्वरस्तोत्रम् (Pañcāvaraṇa-mārga Stotra to Yogeśvara Śiva)

Verse 1

उपमन्युरुवाच । स्तोत्रं वक्ष्यामि ते कृष्ण पञ्चावरणमार्गतः । योगेश्वरमिदं पुण्यं कर्म येन समाप्यते

ਉਪਮਨ੍ਯੂ ਨੇ ਕਿਹਾ—ਹੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ, ਪੰਚਾਵਰਣ ਮਾਰਗ ਅਨੁਸਾਰ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਇੱਕ ਸਤੋਤਰ ਸੁਣਾਵਾਂਗਾ। ਇਹ ਯੋਗੇਸ਼ਵਰ ਸ਼ਿਵ ਦਾ ਪਵਿੱਤਰ ਉਪਦੇਸ਼ ਹੈ; ਇਸ ਨਾਲ ਵ੍ਰਤ, ਸਾਧਨਾ ਅਤੇ ਕਰਮ ਦੀ ਯਥਾਰਥ ਪੂਰਨਤਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

Verse 2

जय जय जगदेकनाथ शंभो प्रकृतिमनोहर नित्यचित्स्वभाव । अतिगतकलुषप्रपञ्चवाचामपि मनसां पदवीमतीततत्त्वम्

ਜੈ ਜੈ, ਹੇ ਜਗਤ ਦੇ ਇਕੋ ਨਾਥ ਸ਼ੰਭੋ! ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਨੂੰ ਵੀ ਮੋਹਣ ਵਾਲੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸੁਭਾਵ ਨਿੱਤ ਚੇਤਨ ਹੈ। ਤੁਸੀਂ ਉਹ ਪਰਤੱਤਵ ਹੋ ਜੋ ਵਾਣੀ ਤੇ ਮਨ ਦੀ ਪਹੁੰਚ ਤੋਂ ਪਰੇ ਹੈ ਅਤੇ ਮਲਿਨ ਪ੍ਰਪੰਚ ਦੇ ਵਿਸਤਾਰ ਤੋਂ ਅਤੀਤ ਹੈ।

Verse 3

स्वभावनिर्मलाभोग जय सुन्दरचेष्टित । स्वात्मतुल्यमहाशक्ते जय शुद्धगुणार्णव

ਜੈ ਹੋ—ਤੁਹਾਡਾ ਸੁਭਾਵ ਨਿਰਮਲ ਹੈ, ਤੁਹਾਡਾ ਆਨੰਦ-ਅਨੁਭਵ ਸ਼ੁੱਧ ਹੈ; ਜੈ ਹੋ—ਤੁਹਾਡੀ ਚੇਸ਼ਟਾ ਪਰਮ ਸੁੰਦਰ ਹੈ। ਜੈ ਹੋ, ਹੇ ਆਪਣੇ ਆਤਮਾ-ਸਮ ਮਹਾਸ਼ਕਤੀ! ਜੈ ਹੋ, ਹੇ ਸ਼ੁੱਧ ਗੁਣਾਂ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ!

Verse 4

अनन्तकांतिसंपन्न जयासदृशविग्रह । अतर्क्यमहिमाधार जयानाकुलमंगल

ਹੇ ਅਨੰਤ ਕਾਂਤੀ ਨਾਲ ਸੰਪੰਨ ਪ੍ਰਭੂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਰੂਪ ਆਪ ਹੀ ਜੈ ਵਰਗਾ ਹੈ; ਅਚਿੰਤ ਮਹਿਮਾ ਦੇ ਆਧਾਰ—ਤੁਸੀਂ ਸਦਾ ਜਿੱਤ ਵਿੱਚ ਅਡੋਲ, ਪਰਮ ਮੰਗਲਮਈ ਹੋ।

Verse 5

निरंजन निराधार जय निष्कारणोदय । निरन्तरपरानन्द जय निर्वृतिकारण

ਜੈ ਹੋਵੇ, ਹੇ ਨਿਰੰਜਨ; ਹੇ ਨਿਰਾਧਾਰ, ਸਵੈ-ਸਿੱਧ। ਜੈ ਹੋਵੇ, ਜਿਸ ਦਾ ਪ੍ਰਕਟਾਵਾ ਬਿਨਾ ਕਾਰਣ ਹੈ। ਜੈ ਹੋਵੇ, ਹੇ ਨਿਰੰਤਰ ਪਰਮਾਨੰਦ; ਜੈ ਹੋਵੇ, ਹੇ ਮੁਕਤੀ-ਨਿਰਵ੍ਰਿਤੀ ਦੇ ਕਾਰਣ।

Verse 6

जयातिपरमैश्वर्य जयातिकरुणास्पद । जय स्वतंत्रसर्वस्व जयासदृशवैभव

ਜੈ ਹੋਵੇ, ਜਿਸ ਦਾ ਪਰਮ ਐਸ਼ਵਰਯ ਅਤੁੱਲ ਹੈ; ਜੈ ਹੋਵੇ, ਜੋ ਕਰੁਣਾ ਦਾ ਪਰਮ ਧਾਮ ਹੈ। ਜੈ ਹੋਵੇ, ਜੋ ਪੂਰਨ ਸੁਤੰਤਰ ਅਤੇ ਸਰਬਸਵ ਹੈ; ਜੈ ਹੋਵੇ, ਜਿਸ ਦਾ ਵੈਭਵ ਬੇਮਿਸਾਲ ਹੈ।

Verse 7

जयावृतमहाविश्व जयानावृत केनचित् । जयोत्तर समस्तस्य जयात्यन्तनिरुत्तर

ਤੁਸੀਂ ਹੀ ਜੈ-ਸਰੂਪ ਹੋ, ਜੋ ਮਹਾਂ ਵਿਸ਼ਵ ਨੂੰ ਢੱਕ ਲੈਂਦੇ ਹੋ; ਪਰ ਤੁਹਾਨੂੰ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਢੱਕ ਸਕਦਾ। ਤੁਸੀਂ ਸਭ ਉੱਤੇ ਸਰਵੋਚ ਜਿੱਤ ਹੋ; ਤੁਹਾਡੀ ਜੈ ਪਰਮ, ਨਿਰੁੱਤਰ ਹੈ।

Verse 8

जयाद्भुत जयाक्षुद्र जयाक्षत जयाव्यय । जयामेय जयामाय जयाभाव जयामल

ਜੈ ਹੋਵੇ, ਹੇ ਅਦਭੁਤ; ਜੈ ਹੋਵੇ, ਹੇ ਅਕਸ਼ੁਦ੍ਰ—ਕਦੇ ਤুচ্ছ ਨਹੀਂ। ਜੈ ਹੋਵੇ, ਹੇ ਅਕਸ਼ਤ—ਅਘਾਤਿਤ। ਜੈ ਹੋਵੇ, ਹੇ ਅਵ੍ਯਯ—ਅਵਿਨਾਸ਼ੀ। ਜੈ ਹੋਵੇ, ਹੇ ਅਮੇਯ। ਜੈ ਹੋਵੇ, ਹੇ ਅਮਾਯ—ਮਾਇਆ ਤੋਂ ਪਰੇ। ਜੈ ਹੋਵੇ, ਹੇ ਅਭਾਵਾਤੀਤ ਸਤ। ਜੈ ਹੋਵੇ, ਹੇ ਅਮਲ—ਨਿਰਮਲ।

Verse 9

महाभुज महासार महागुण महाकथ । महाबल महामाय महारस महारथ

ਹੇ ਮਹਾਬੁਜ! ਹੇ ਮਹਾਸਾਰ! ਹੇ ਮਹਾਗੁਣਵਾਨ! ਹੇ ਮਹਾਕਥਾਵਾਂ ਦੇ ਸਰੋਤ! ਹੇ ਮਹਾਬਲ! ਹੇ ਮਹਾਮਾਇਆ-ਸਰੂਪ! ਹੇ ਮਹਾਰਸ (ਪਰਮਾਨੰਦ) ਦੇ ਨਿਧਾਨ! ਹੇ ਮਹਾਰਥ (ਅਦੁੱਤੀਯ ਯੋਧੇ)!

Verse 10

नमः परमदेवाय नमः परमहेतवे । नमश्शिवाय शांताय नमश्शिवतराय ते

ਪਰਮਦੇਵ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ, ਪਰਮ ਕਾਰਣ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ। ਸ਼ਾਂਤ ਸਰੂਪ ਸ਼ਿਵ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ; ਹੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੇਰੇ ਸ਼ਿਵਮਯ (ਪਰਮ ਮੰਗਲ) ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।

Verse 11

त्वदधीनमिदं कृत्स्नं जगद्धि ससुरासुरम् । अतस्त्वद्विहितामाज्ञां क्षमते को ऽतिवर्तितुम्

ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ! ਦੇਵਾਂ ਤੇ ਅਸੁਰਾਂ ਸਮੇਤ ਇਹ ਸਾਰਾ ਜਗਤ ਤੇਰੇ ਅਧੀਨ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਤੇਰੀ ਵਿਧਿਤ ਆਗਿਆ ਨੂੰ ਲੰਘਣ ਦੀ ਸਮਰਥਾ ਕਿਸ ਵਿੱਚ ਹੈ?

Verse 13

अयं पुनर्जनो नित्यं भवदेकसमाश्रयः । भवानतो ऽनुगृह्यास्मै प्रार्थितं संप्रयच्छतु

ਇਹ ਮਨੁੱਖ ਸਦਾ ਕੇਵਲ ਤੇਰੀ ਹੀ ਸ਼ਰਨ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਦਇਆ ਕਰਕੇ ਇਸ ਉੱਤੇ ਕਿਰਪਾ ਕਰ ਅਤੇ ਜੋ ਇਸ ਨੇ ਮੰਗਿਆ ਹੈ ਉਹ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬਖ਼ਸ਼।

Verse 14

जयांबिके जगन्मातर्जय सर्वजगन्मयि । जयानवधिकैश्वर्ये जयानुपमविग्रहे

ਜੈ ਹੋਵੇ ਤੈਨੂੰ, ਹੇ ਅੰਬਿਕਾ ਜਗਤ-ਮਾਤਾ! ਜੈ ਹੋਵੇ ਤੈਨੂੰ, ਹੇ ਸਰਬ-ਜਗਤ-ਮਈ! ਜੈ ਹੋਵੇ ਤੈਨੂੰ, ਹੇ ਬੇਅੰਤ ਐਸ਼ਵਰਿਆ ਵਾਲੀ! ਜੈ ਹੋਵੇ ਤੈਨੂੰ, ਹੇ ਅਨੁਪਮ ਦਿਵ੍ਯ ਸਰੂਪ ਵਾਲੀ!

Verse 15

जय वाङ्मनसातीते जयाचिद्ध्वांतभंजिके । जय जन्मजराहीने जय कालोत्तरोत्तरे

ਜੈ ਹੋ, ਵਾਣੀ ਤੇ ਮਨ ਤੋਂ ਪਰੇ ਹੋਣ ਵਾਲੀ! ਜੈ ਹੋ, ਅਗਿਆਨ ਦੇ ਅੰਧਕਾਰ ਨੂੰ ਭੰਨਣ ਵਾਲੀ! ਜੈ ਹੋ, ਜਨਮ ਤੇ ਜਰਾ ਤੋਂ ਰਹਿਤ! ਜੈ ਹੋ, ਕਾਲ ਤੋਂ ਵੀ ਪਰੇ ਪਰਾਤਪਰ!

Verse 16

जयानेकविधानस्थे जय विश्वेश्वरप्रिये । जय विश्वसुराराध्ये जय विश्वविजृंभिणि

ਜੈ ਹੋ, ਅਨੇਕ ਢੰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੋਣ ਵਾਲੀ! ਜੈ ਹੋ, ਵਿਸ਼ਵੇਸ਼ਵਰ ਦੀ ਪ੍ਰਿਯੇ! ਜੈ ਹੋ, ਸਭ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਆਰਾਧਿਤ! ਜੈ ਹੋ, ਸਾਰੇ ਵਿਸ਼ਵ ਵਾਂਗ ਵਿਸਤਾਰ ਕਰਨ ਵਾਲੀ!

Verse 17

जय मंगलदिव्यांगि जय मंगलदीपिके । जय मंगलचारित्रे जय मंगलदायिनि

ਜੈ ਹੋਵੇ, ਹੇ ਮੰਗਲਮਈ ਦਿਵ੍ਯ ਅੰਗਾਂ ਵਾਲੀ! ਜੈ ਹੋਵੇ, ਹੇ ਮੰਗਲ ਦੀਪਿਕਾ! ਜੈ ਹੋਵੇ, ਹੇ ਮੰਗਲਮਈ ਚਰਿਤ੍ਰ ਵਾਲੀ! ਜੈ ਹੋਵੇ, ਹੇ ਮੰਗਲ ਦਾਤੀ!

Verse 18

नमः परमकल्याणगुणसंचयमूर्तये । त्वत्तः खलु समुत्पन्नं जगत्त्वय्येव लीयते

ਨਮਸਕਾਰ ਹੈ ਤੈਨੂੰ, ਜਿਸ ਦਾ ਸਰੂਪ ਪਰਮ ਕਲਿਆਣਕਾਰੀ ਗੁਣਾਂ ਦਾ ਖ਼ਜ਼ਾਨਾ ਹੈ। ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਤੇਰੇ ਤੋਂ ਇਹ ਜਗਤ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਤੇਰੇ ਵਿੱਚ ਹੀ ਲੀਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 19

त्वद्विनातः फलं दातुमीश्वरोपि न शक्नुयात् । जन्मप्रभृति देवेशि जनोयं त्वदुपाश्रितः

ਹੇ ਦੇਵੇਸ਼ੀ ਦੇਵੀ! ਤੇਰੇ ਬਿਨਾ ਫਲ ਦੇਣ ਲਈ ਈਸ਼ਵਰ ਵੀ ਸਮਰੱਥ ਨਹੀਂ। ਜਨਮ ਤੋਂ ਹੀ ਇਹ ਸਾਰਾ ਲੋਕ ਤੇਰੇ ਹੀ ਆਸਰੇ ਹੈ।

Verse 20

अतो ऽस्य तव भक्तस्य निर्वर्तय मनोरथम् । पञ्चवक्त्रो दशभुजः शुद्धस्फटिकसन्निभः

ਇਸ ਲਈ ਆਪਣੇ ਇਸ ਭਗਤ ਦੀ ਮਨੋਰਥਨਾ ਪੂਰੀ ਕਰੋ; (ਉਹ) ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਪੰਜ-ਮੁਖੀ, ਦਸ-ਭੁਜਾ, ਸ਼ੁੱਧ ਸਫਟਿਕ ਵਰਗੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ ਪ੍ਰਗਟ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵੇਖਦਾ ਹੈ।

Verse 21

भक्त्या मयार्चितो मह्यं प्रार्थितं शं प्रयच्छतु । सदाशिवांकमारूढा शक्तिरिच्छा शिवाह्वया

ਜਿਸ ਮੰਗਲਮਈ ਸ਼ੰਭੂ ਦੀ ਮੈਂ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਅਰਦਾਸ ਕੀਤੀ ਹੈ, ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਕਲਿਆਣ ਬਖ਼ਸ਼ੇ। ਸਦਾਸ਼ਿਵ ਦੀ ਗੋਦ ਵਿੱਚ ਬੈਠੀ ‘ਸ਼ਿਵਾ’ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਇੱਛਾ-ਸ਼ਕਤੀ ਵਿਹਾਜਮਾਨ ਹੈ।

Verse 22

जननी सर्वलोकानां प्रयच्छतु मनोरथम् । शिवयोर्दयिता पुत्रौ देवौ हेरंबषण्मुखौ

ਸਭ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਜਨਨੀ ਦੇਵੀ ਭਗਤਾਂ ਦੇ ਮਨੋਰਥ ਪੂਰੇ ਕਰੇ। ਸ਼ਿਵ-ਪਾਰਵਤੀ ਦੇ ਪਿਆਰੇ ਦੋ ਦਿਵ੍ਯ ਪੁੱਤਰ—ਹੇਰੰਬ (ਗਣੇਸ਼) ਅਤੇ ਛਣਮੁਖ (ਕਾਰਤਿਕੇਯ) ਹਨ।

Verse 23

शिवानुभावौ सर्वज्ञौ शिवज्ञानामृताशिनौ । तृप्तौ परस्परं स्निग्धौ शिवाभ्यां नित्यसत्कृतौ

ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਸ਼ਿਵ-ਅਨੁਭਵ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ, ਸਰਵਜ੍ਞ ਅਤੇ ਸ਼ਿਵ-ਗਿਆਨ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਨਾਲ ਪਾਲਿਤ ਸਨ। ਸਦਾ ਤ੍ਰਿਪਤ, ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਸਨੇਹੀ, ਸ਼ਿਵ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਵੱਲੋਂ ਨਿਤ ਸਤਿਕਾਰਿਤ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ।

Verse 24

सत्कृतौ च सदा देवौ ब्रह्माद्यैस्त्रिदशैरपि । सर्वलोकपरित्राणं कर्तुमभ्युदितौ सदा

ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਦੇਵ ਬ੍ਰਹਮਾ ਆਦਿ ਤ੍ਰਿਦਸ਼ਾਂ ਵੱਲੋਂ ਵੀ ਸਦਾ ਸਤਿਕਾਰੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ; ਅਤੇ ਸਭ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ ਲਈ ਉਹ ਨਿੱਤ ਉਤਸ਼ਾਹ ਨਾਲ ਉਦਯਤ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ।

Verse 25

स्वेच्छावतारं कुर्वंतौ स्वांशभेदैरनेकशः । ताविमौ शिवयोः पार्श्वे नित्यमित्थं मयार्चितौ

ਉਹ ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਅਵਤਾਰ ਧਾਰਨ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਹੀ ਅੰਸ਼ਾਂ ਦੇ ਅਨੇਕ ਭੇਦਾਂ ਰਾਹੀਂ ਬਹੁਤ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦੇ ਹਨ; ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਪਾਸੇ ਨਿੱਤ ਵੱਸਦੇ ਹਨ—ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਦਾ ਅਰਚਨਾ ਕਰਦਾ ਹਾਂ।

Verse 26

तयोराज्ञां पुरस्कृत्य प्रार्थितं मे प्रयच्छताम् । शुद्धस्फटिकसंकाशमीशानाख्यं सदाशिवम्

ਉਹ ਦੋਹਾਂ ਦੀ ਆਗਿਆ ਨੂੰ ਅਗੇ ਰੱਖ ਕੇ ਮੇਰੀ ਅਰਦਾਸ ਦਾ ਦਾਨ ਬਖ਼ਸ਼ੋ—‘ਈਸ਼ਾਨ’ ਨਾਮਕ ਸਦਾਸ਼ਿਵ, ਜੋ ਸ਼ੁੱਧ ਸਫਟਿਕ ਵਾਂਗ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ ਹੈ।

Verse 27

मूर्धाभिमानिनी मूर्तिः शिवस्य परमात्मनः । शिवार्चनरतं शांतं शांत्यतीतं मखास्थितम्

ਇਹ ਪਰਮਾਤਮਾ ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਉਹ ਮੂਰਤੀ ਹੈ ਜੋ ਸਿਰ ਦੀ ਅਧਿਸ਼ਠਾਤ੍ਰੀ ਅਤੇ ਅਭਿਮਾਨਿਨੀ ਹੈ; ਇਹ ਸ਼ਿਵ-ਅਰਚਨ ਵਿੱਚ ਰਤ, ਸ਼ਾਂਤ, ਸ਼ਾਂਤੀ ਤੋਂ ਵੀ ਪਰੇ, ਅਤੇ ਯਜ੍ਞ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੋ ਕੇ ਵੀ ਅਸੰਗ ਹੈ।

Verse 28

पञ्चाक्षरांतिमं बीजं कलाभिः पञ्चभिर्युतम् । प्रथमावरणे पूर्वं शक्त्या सह समर्चितम्

ਪੰਚਾਕਸ਼ਰੀ ਮੰਤ੍ਰ ਦਾ ਅੰਤਿਮ ਬੀਜਾਕਸ਼ਰ, ਜੋ ਪੰਜ ਕਲਾਵਾਂ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਹੈ, ਪਹਿਲੇ ਆਵਰਨ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸ਼ਕਤੀ ਸਮੇਤ ਸਮ੍ਯਕ ਅਰਚਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 29

पवित्रं परमं ब्रह्म प्रार्थितं मे प्रयच्छतु । बालसूर्यप्रतीकाशं पुरुषाख्यं पुरातनम्

ਪਰਮ ਪਵਿੱਤਰ ਪਰਬ੍ਰਹਮ ਮੇਰੀ ਅਰਦਾਸ ਪੂਰੀ ਕਰੇ। ਨਵੇਂ ਚੜ੍ਹਦੇ ਸੂਰਜ ਵਰਗਾ ਤੇਜਸਵੀ, ਉਹ ਆਦਿ ‘ਪੁਰੁਸ਼’ ਮੈਨੂੰ ਕਿਰਪਾ ਬਖ਼ਸ਼ੇ।

Verse 30

पूर्ववक्त्राभिमानं च शिवस्य परमेष्ठिनः । शांत्यात्मकं मरुत्संस्थं शम्भोः पादार्चने रतम्

ਪਰਮੇਸ਼ਟੀ ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਪੂਰਬੀ ਮੁਖ ਦਾ ਅਧਿਸ਼ਠਾਤਾ ਅਹੰਭਾਵ ਉਹੀ ਹੈ—ਸ਼ਾਂਤੀ-ਸਰੂਪ, ਮਰੁਤ-ਮੰਡਲ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ, ਅਤੇ ਸ਼ੰਭੂ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਦੀ ਅਰਚਨਾ ਵਿੱਚ ਸਦਾ ਰਤ।

Verse 31

प्रथमं शिवबीजेषु कलासु च चतुष्कलम् । पूर्वभागे मया भक्त्या शक्त्या सह समर्चितम्

ਸ਼ਿਵ-ਬੀਜਾਂ ਅਤੇ ਕਲਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਪੂਰਬ ਭਾਗ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਚਤੁਸ਼ਕਲਾ ਨੂੰ ਮੈਂ ਭਗਤੀ ਨਾਲ—ਸ਼ਕਤੀ ਸਮੇਤ—ਠੀਕ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਰਚਿਆ।

Verse 32

पवित्रं परमं ब्रह्म प्रार्थितं मे प्रयच्छतु । अञ्जनादिप्रतीकाशमघोरं घोरविग्रहम्

ਪਰਮ ਪਵਿੱਤਰ ਪਰਬ੍ਰਹਮ ਮੇਰੀ ਅਰਦਾਸ ਪੂਰੀ ਕਰੇ। ਅੰਜਨ ਵਰਗਾ ਸ਼ਿਆਮ ਤੇਜ ਵਾਲਾ ਉਹ ਅਘੋਰ—ਜੋ ਬੰਧਨ ਨਾਸ ਲਈ ਘੋਰ ਰੂਪ ਧਾਰਦਾ—ਮੈਨੂੰ ਕਿਰਪਾ ਬਖ਼ਸ਼ੇ।

Verse 33

देवस्य दक्षिणं वक्त्रं देवदेवपदार्चकम् । विद्यापादं समारूढं वह्निमण्डलमध्यगम्

ਦੇਵ ਦਾ ਦੱਖਣੀ ਮੁਖ—ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਦੇਵ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਦਾ ਅਰਚਕ—ਵਿਦਿਆ-ਪਾਦ ਉੱਤੇ ਆਰੂੜ ਹੈ ਅਤੇ ਅੱਗ ਦੇ ਮੰਡਲ ਦੇ ਮੱਧ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ।

Verse 34

द्वितीयं शिवबीजेषु कलास्वष्टकलान्वितम् । शंभोर्दक्षिणदिग्भागे शक्त्या सह समर्चितम्

ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਬੀਜ-ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਵਿੱਚ ਦੂਜਾ ਬੀਜ ਅੱਠ ਕਲਾਵਾਂ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਹੈ। ਸ਼ੰਭੂ ਦੇ ਦੱਖਣ ਪਾਸੇ ਸ਼ਕਤੀ ਸਮੇਤ ਇਸ ਦੀ ਵਿਧੀਪੂਰਵਕ ਅਰਚਨਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।

Verse 35

पवित्रं मध्यमं ब्रह्म प्रार्थितं मे प्रयच्छतु । कुंकुमक्षोदसंकाशं वामाख्यं वरवेषधृक्

ਜਿਸ ਪਵਿੱਤਰ ਮੱਧ ਬ੍ਰਹਮ ਨੂੰ ਮੈਂ ਪ੍ਰਾਰਥਿਆ ਹੈ, ਉਹ ਮੇਰੀ ਅਰਦਾਸ ਪੂਰੀ ਕਰੇ। ਉਹ ਕੁੰਕੁਮ ਦੇ ਚੂਰਨ ਵਰਗਾ ਦਿਪਤਿਮਾਨ, ‘ਵਾਮ’ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ, ਅਤੇ ਸ਼ੁਭ ਉੱਤਮ ਵੇਸ਼ ਧਾਰਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ।

Verse 36

वक्त्रमुत्तरमीशस्य प्रतिष्ठायां प्रतिष्ठितम् । वारिमंडलमध्यस्थं महादेवार्चने रतम्

ਈਸ਼ਵਰ ਦਾ ਉੱਤਰੀ ਮੁਖ ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਠਾ-ਵਿਧੀ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਜਲ-ਮੰਡਲ ਦੇ ਮੱਧ ਵਿੱਚ ਟਿਕ ਕੇ ਮਹਾਦੇਵ ਦੀ ਅਰਚਨਾ ਵਿੱਚ ਰਤ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।

Verse 37

तुरीयं शिवबीजेषु त्रयोदशकलान्वितम् । देवस्योत्तरदिग्भागे शक्त्या सह समर्चितम्

ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਬੀਜ-ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਵਿੱਚ ‘ਤੁਰੀਯ’ ਚੌਥਾ ਬੀਜ ਤੇਰਾਂ ਕਲਾਵਾਂ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਹੈ। ਦੇਵ ਦੇ ਉੱਤਰੀ ਦਿਸ਼ਾ-ਭਾਗ ਵਿੱਚ ਸ਼ਕਤੀ ਸਮੇਤ ਇਸ ਦੀ ਵਿਧੀਪੂਰਵਕ ਅਰਚਨਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।

Verse 38

पवित्रं परमं ब्रह्म प्रार्थितं मे प्रयच्छतु । शंखकुंदेंदुधवलं संध्याख्यं सौम्यलक्षणम्

ਉਹ ਪਰਮ ਪਵਿੱਤਰ ਪਰਬ੍ਰਹਮ ਮੇਰੀ ਅਰਦਾਸ ਪੂਰੀ ਕਰੇ। ਜੋ ਸ਼ੰਖ, ਕੁੰਦ ਅਤੇ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਵਾਂਗ ਧਵਲ ਹੈ, ‘ਸੰਧਿਆ’ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ, ਕੋਮਲ ਤੇ ਸ਼ੁਭ ਲੱਛਣਾਂ ਵਾਲਾ ਹੈ।

Verse 39

शिवस्य पश्चिमं वक्त्रं शिवपादार्चने रतम् । निवृत्तिपदनिष्ठं च पृथिव्यां समवस्थितम्

ਸ਼ਿਵ ਦਾ ਪੱਛਮੀ ਮੁਖ ਸ਼ਿਵ-ਪਾਦਾਂ ਦੀ ਅਰਚਨਾ ਵਿੱਚ ਰਤ ਹੈ। ਇਹ ‘ਨਿਵ੍ਰਿੱਤੀ’ ਪਦ ਵਿੱਚ ਨਿਸ਼ਠ ਹੈ ਅਤੇ ਪૃਥਵੀ ਤੱਤ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਠਿਤ ਹੈ।

Verse 40

तृतीयं शिवबीजेषु कलाभिश्चाष्टभिर्युतम् । देवस्य पश्चिमे भागे शक्त्या सह समर्चितम्

ਸ਼ਿਵ-ਬੀਜਾਂ ਵਿੱਚ ਤੀਜਾ, ਅੱਠ ਕਲਾਵਾਂ ਨਾਲ ਯੁਕਤ, ਦੇਵ ਦੇ ਪੱਛਮੀ ਭਾਗ ਵਿੱਚ ਸ਼ਕਤੀ ਸਮੇਤ ਵਿਧੀ-ਪੂਰਵਕ ਅਰਚਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 41

पवित्रं परमं ब्रह्म प्रार्थितं मे प्रयच्छतु । शिवस्य तु शिवायाश्च हृन्मूर्तिशिवभाविते

ਪਰਮ ਪਵਿੱਤਰ ਪਰਬ੍ਰਹਮ ਮੇਰੀ ਅਰਦਾਸ ਦਾ ਫਲ ਬਖ਼ਸ਼ੇ। ਹੇ ਸ਼ਿਵ ਅਤੇ ਸ਼ਿਵਾ ਦੀ ਹਿਰਦੇ-ਮੂਰਤੀ, ਸ਼ਿਵ-ਭਾਵ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ!

Verse 42

तयोराज्ञां पुरस्कृत्य ते मे कामं प्रयच्छताम् । शिवस्य च शिवायाश्च शिखामूर्तिशिवाश्रिते

ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੋਹਾਂ ਦੀ ਆਗਿਆ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਰੱਖ ਕੇ ਉਹ ਮੇਰੀ ਮਨੋਕਾਮਨਾ ਪੂਰੀ ਕਰਨ। ਹੇ ਸ਼ਿਵ-ਸ਼ਿਵਾ ਦੀ ਸ਼ਿਖਾ-ਮੂਰਤੀ, ਸ਼ਿਵ ਵਿੱਚ ਆਸ਼੍ਰਿਤ!

Verse 43

सत्कृत्य शिवयोराज्ञां ते मे कामं प्रयच्छताम् । शिवस्य च शिवायाश्च वर्मणा शिवभाविते

ਸ਼ਿਵ ਅਤੇ ਸ਼ਿਵਾ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਾ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰਕੇ ਉਹ ਮੇਰੀ ਮਨੋਕਾਮਨਾ ਬਖ਼ਸ਼ਣ। ਹੇ ਸ਼ਿਵ-ਸ਼ਿਵਾ ਦੇ ਰੱਖਿਆ-ਕਵਚ ਨਾਲ ਯੁਕਤ, ਸ਼ਿਵ-ਭਾਵ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ!

Verse 44

सत्कृत्य शिवयोराज्ञां ते मे कामं प्रयच्छताम् । शिवस्य च शिवायाश्च नेत्रमूर्तिशिवाश्रिते

ਸ਼ਿਵ ਅਤੇ ਸ਼ਿਵਾ ਦੀ ਆਗਿਆ ਨੂੰ ਆਦਰ ਨਾਲ ਮੰਨ ਕੇ ਉਹ ਮੇਰੀ ਇੱਛਿਤ ਮੁਰਾਦ ਪੂਰੀ ਕਰਨ। ਹੇ ਸ਼ਿਵ-ਸ਼ਿਵਾ ਦੀ ਨੇਤਰ-ਮੂਰਤੀ ਰੂਪ ਸ਼ਿਵ ਵਿੱਚ ਆਸ਼੍ਰਿਤ, ਤੈਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।

Verse 45

सत्कृत्य शिवयोराज्ञां ते मे कामं प्रयच्छताम् । अस्त्रमूर्ती च शिवयोर्नित्यमर्चनतत्परे

ਸ਼ਿਵ-ਸ਼ਿਵਾ ਦੀ ਆਗਿਆ ਨੂੰ ਆਦਰ ਨਾਲ ਮੰਨ ਕੇ ਉਹ ਮੇਰੀ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਕਰਨ। ਅਤੇ ਮੈਂ ਅਸਤ੍ਰ-ਮੂਰਤੀ ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਨਿੱਤ ਅਰਚਨਾ ਵਿੱਚ ਸਦਾ ਲੀਨ ਰਹਾਂ।

Verse 46

सत्कृत्य शिवयोराज्ञां ते मे कामं प्रयच्छताम् । वामौ ज्येष्ठस्तथा रुद्रः कालो विकरणस्तथा

ਦੋਵੇਂ ਸ਼ਿਵ-ਸ਼ਿਵਾ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਾ ਆਦਰ ਕਰਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਦਿਆਂ, ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਮੇਰਾ ਇੱਛਿਤ ਵਰ ਦਿਣ—ਵਾਮ, ਜ੍ਯੇਸ਼ਠ, ਰੁਦ੍ਰ, ਕਾਲ ਅਤੇ ਵਿਕਰਣ।

Verse 47

बलो विकरणश्चैव बलप्रमथनः परः । सर्वभूतस्य दमनस्तादृशाश्चाष्टशक्तयः

ਬਲਾ, ਵਿਕਰਣ ਅਤੇ ਪਰਮ ਬਲਪ੍ਰਮਥਨ; ਅਤੇ ਸਭ ਭੂਤਾਂ ਨੂੰ ਦਬਾਉਣ ਵਾਲੀ ਦਮਨਾ—ਇਹੀ ਉਸ (ਸ਼ਿਵ) ਦੀਆਂ ਅੱਠ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਹਨ।

Verse 48

प्रार्थितं मे प्रयच्छंतु शिवयोरेव शासनात् । अथानंतश्च सूक्ष्मश्च शिवश्चाप्येकनेत्रकः

ਸ਼ਿਵ-ਸ਼ਿਵਾ ਦੀ ਹੀ ਆਗਿਆ ਨਾਲ ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਮੇਰਾ ਮੰਗਿਆ ਹੋਇਆ ਵਰ ਦੇਣ। ਫਿਰ ਉਹ ਤੱਤ ਅਨੰਤ ਵੀ ਹੈ, ਸੂਖਮ ਵੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਕ-ਨੇਤਰਧਾਰੀ ਸਵੈੰ ਸ਼ਿਵ ਹੀ ਹੈ।

Verse 49

एक रुद्राख्यमर्तिश्च श्रीकण्ठश्च शिखंडकः । तथाष्टौ शक्तयस्तेषां द्वितीयावरणे ऽर्चिताः

ਇੱਕ ‘ਰੁਦ੍ਰ’ ਨਾਮ ਦੀ ਮੂਰਤੀ ਹੈ; ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ‘ਸ਼੍ਰੀਕੰਠ’ ਅਤੇ ‘ਸ਼ਿਖੰਡਕ’ ਵੀ ਹਨ। ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਅੱਠ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਵੀ ਦੂਜੇ ਆਵਰਨ ਵਿੱਚ ਪੂਜੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।

Verse 50

ते मे कामं प्रयच्छंतु शिवयोरेव शासनात् । भवाद्या मूर्तयश्चाष्टौ तासामपि च शक्तयः

ਸ਼ਿਵ-ਸ਼ਕਤੀ ਦੇ ਹੀ ਹੁਕਮ ਨਾਲ ਭਵ ਆਦਿ ਅੱਠ ਮੂਰਤੀਆਂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਮੈਨੂੰ ਮਨਚਾਹਾ ਵਰ ਬਖ਼ਸ਼ਣ।

Verse 51

महादेवादयश्चान्ये तथैकादशमूर्तयः । शक्तिभिस्सहितास्सर्वे तृतीयावरणे स्थिताः

ਮਹਾਦੇਵ ਆਦਿ ਹੋਰ ਦਿਵ੍ਯ ਰੂਪ ਅਤੇ ਇਕਾਦਸ਼ ਮੂਰਤੀਆਂ—ਸਭ ਆਪਣੀਆਂ ਆਪਣੀਆਂ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਸਮੇਤ ਤੀਜੇ ਆਵਰਣ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੀਆਂ ਹਨ।

Verse 52

सत्कृत्य शिवयोराज्ञां दिशंतु फलमीप्सितम् । वृक्षराजो महातेजा महामेघसमस्वनः

ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਾ ਯਥੋਚਿਤ ਸਤਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਮਹਾਨ ਤੇਜ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਮਹਾ-ਮੇਘ ਵਰਗੀ ਗੂੰਜ ਰੱਖਣ ਵਾਲਾ ਵ੍ਰਿਕਸ਼ਰਾਜ ਮੈਨੂੰ ਇੱਛਿਤ ਫਲ ਬਖ਼ਸ਼ੇ।

Verse 53

मेरुमंदरकैलासहिमाद्रिशिखरोपमः । सिताभ्रशिखराकारः ककुदा परिशोभितः

ਉਹ ਮੇਰੂ, ਮੰਦਰ, ਕੈਲਾਸ ਅਤੇ ਹਿਮਾਲਿਆ ਦੇ ਸ਼ਿਖਰਾਂ ਵਰਗਾ—ਚਿੱਟੇ ਬੱਦਲ ਦੇ ਸ਼ਿਖਰ ਜਿਹਾ ਆਕਾਰ ਰੱਖਦਾ ਅਤੇ ਚਮਕਦਾਰ ਕਕੁਦ (ਕੂਬੜ) ਨਾਲ ਸੁਸ਼ੋਭਿਤ ਸੀ।

Verse 54

महाभोगींद्रकल्पेन वालेन च विराजितः । रक्तास्यशृंगचरणौ रक्तप्रायविलोचनः

ਉਹ ਮਹਾਨ ਨਾਗਰਾਜ ਵਰਗੀ ਵਿਸ਼ਾਲ ਪੂੰਛ ਨਾਲ ਸੁਸ਼ੋਭਿਤ ਸੀ। ਉਸ ਦਾ ਮੂੰਹ, ਸਿੰਗ ਅਤੇ ਪੈਰ ਲਾਲ ਰੰਗ ਦੇ ਸਨ ਅਤੇ ਅੱਖਾਂ ਲਗਭਗ ਪੂਰੀਆਂ ਹੀ ਲਾਲ ਸਨ।

Verse 55

पीवरोन्नतसर्वांगस्सुचारुगमनोज्ज्वलः । प्रशस्तलक्षणः श्रीमान्प्रज्वलन्मणिभूषणः

ਉਸ ਦਾ ਸਾਰਾ ਸ਼ਰੀਰ ਭਰਪੂਰ, ਸੁਗਠਿਤ ਤੇ ਉੱਚਾ ਸੀ; ਉਸ ਦੀ ਚਾਲ ਮਨੋਹਰ ਅਤੇ ਤੇਜਸਵੀ ਸੀ। ਸ਼ੁਭ ਲੱਛਣਾਂ ਨਾਲ ਯੁਕਤ, ਸ਼੍ਰੀਮਾਨ ਉਹ ਜਵਲੰਤ ਮਣੀ-ਭੂਸ਼ਣਾਂ ਨਾਲ ਚਮਕ ਰਿਹਾ ਸੀ।

Verse 56

शिवप्रियः शिवासक्तः शिवयोर्ध्वजवाहनः । तथा तच्चरणन्यासपावितापरविग्रहः

ਉਹ ਸ਼ਿਵ ਦਾ ਪ੍ਰਿਯ ਅਤੇ ਸ਼ਿਵ ਵਿੱਚ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਲੀਨ ਹੈ; ਉਹ ਸ਼ਿਵ-ਧਵਜ ਨੂੰ ਵਾਹੁਣ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਅਤੇ ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਚਰਨ-ਨਿਆਸ ਨਾਲ ਉਸ ਦਾ ਸਾਰਾ ਸਰੂਪ ਪਰਮ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ।

Verse 57

गोराजपुरुषः श्रीमाञ्छ्रीमच्छूलवरायुधः । तयोराज्ञां पुरस्कृत्य स मे कामं प्रयच्छतु

ਉਹ ਸ਼੍ਰੀਮਾਨ ਗੋਰਾਜਪੁਰੁਸ਼, ਜੋ ਉੱਤਮ ਹਥਿਆਰ ਵਜੋਂ ਚਮਕਦਾ ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲ ਧਾਰਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਉਸ ਦਿਵ੍ਯ ਜੋੜੇ ਦੀ ਆਗਿਆ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਰੱਖ ਕੇ ਮੈਨੂੰ ਮਨਚਾਹਾ ਵਰ ਦੇਵੇ।

Verse 58

नन्दीश्वरो महातेजा नगेन्द्रतनयात्मजः । सनारायणकैर्देवैर्नित्यमभ्यर्च्य वंदितः

ਨੰਦੀਸ਼ਵਰ ਮਹਾਤੇਜਸਵੀ ਹਨ, ਪਰਬਤਰਾਜ ਦੀ ਧੀ ਤੋਂ ਜਨਮੇ; ਨਾਰਾਇਣ ਸਮੇਤ ਦੇਵਤਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਨਿੱਤ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ ਵੰਦਨਾ ਕਰਦੇ ਹਨ।

Verse 59

शर्वस्यांतःपुरद्वारि सार्धं परिजनैः स्थितः । सर्वेश्वरसमप्रख्यस्सर्वासुरविमर्दनः

ਸ਼ਰਵ (ਸ਼ਿਵ) ਦੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਮਹਲ ਦੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਉੱਤੇ ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਰਿਜਨਾਂ ਸਮੇਤ ਖੜਾ ਸੀ। ਉਹ ਸਰਵੇਸ਼ਵਰ ਵਰਗਾ ਪ੍ਰਤਾਪੀ ਦਿੱਸਦਾ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਅਸੁਰ-ਦਲਾਂ ਨੂੰ ਮਸਲਣ ਵਾਲਾ ਸੀ।

Verse 60

सर्वेषां शिवधर्माणामध्यक्षत्वे ऽभिषेचितः । शिवप्रियश्शिवासक्तश्श्रीमच्छूलवरायुधः

ਉਹ ਸਭ ਸ਼ਿਵ-ਧਰਮਾਂ ਦਾ ਅਧ੍ਯਕ੍ਸ਼ ਬਣਾਕੇ ਅਭਿਸ਼ਿਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ—ਸ਼ਿਵ ਦਾ ਪ੍ਰਿਯ, ਸ਼ਿਵ ਵਿੱਚ ਪੂਰਨ ਆਸਕਤ, ਅਤੇ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਆਯੁਧ ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲ ਧਾਰਣ ਕਰਕੇ ਦਿਪਤਿਮਾਨ।

Verse 61

शिवाश्रितेषु संसक्तस्त्वनुरक्तश्च तैरपि । सत्कृत्य शिवयोराज्ञां स मे कामं प्रयच्छतु

ਜੋ ਸ਼ਿਵ-ਸ਼ਰਨਾਗਤਾਂ ਨਾਲ ਪ੍ਰੇਮ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਵੀ ਉਸਨੂੰ ਪਿਆਰ ਕਰਦੇ ਹਨ—ਉਹ ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਾ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰਕੇ ਮੈਨੂੰ ਮਨਚਾਹਾ ਵਰ ਦੇਵੇ।

Verse 62

महाकालो महाबाहुर्महादेव इवापरः । महादेवाश्रितानां १ तु नित्यमेवाभिरक्षतु

ਮਹਾਬਾਹੁ ਮਹਾਕਾਲ—ਮਾਨੋ ਦੂਜਾ ਮਹਾਦੇਵ—ਮਹਾਦੇਵ ਦੀ ਸ਼ਰਨ ਆਏ ਭਗਤਾਂ ਦੀ ਸਦਾ ਰੱਖਿਆ ਕਰੇ।

Verse 63

शिवप्रियः शिवासक्तश्शिवयोरर्चकस्सदा । सत्कृत्य शिवयोराज्ञां स मे दिशतु कांक्षितम्

ਜੋ ਸ਼ਿਵ ਦਾ ਪ੍ਰਿਯ, ਸ਼ਿਵ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਅਤੇ ਸ਼ਿਵ-ਸ਼ਿਵਾ ਦਿਵ੍ਯ ਜੋੜੇ ਦਾ ਸਦਾ ਪੂਜਕ ਹੈ—ਉਹ ਸ਼ਿਵ-ਸ਼ਿਵਾ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਾ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰਕੇ ਮੈਨੂੰ ਚਾਹਿਆ ਵਰ ਬਖ਼ਸ਼ੇ।

Verse 64

तयोराज्ञां पुरस्कृत्य स मे कामं प्रयच्छतु । ब्रह्माणी चैव माहेशी कौमारी वैष्णवी तथा

ਉਹ ਦੋਹਾਂ ਦੀ ਆਗਿਆ ਨੂੰ ਸਿਰ ਮੱਥੇ ਧਰ ਕੇ ਮੇਰੀ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਕਰੇ। ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਮਾਣੀ, ਮਾਹੇਸ਼ੀ, ਕੌਮਾਰੀ ਤੇ ਵੈਸ਼ਣਵੀ ਵੀ (ਸਹਿਮਤ ਹੋ ਕੇ) ਸਹਾਇਤਾ ਕਰਨ।

Verse 65

वाराही चैव माहेंद्री चामुंडा चंडविक्रमा । एता वै मातरः सप्त सर्वलोकस्य मातरः

ਵਾਰਾਹੀ, ਮਾਹੇਂਦਰੀ ਅਤੇ ਚੰਡ-ਵਿਕਰਮਾ ਚਾਮੁੰਡਾ—ਇਹੀ ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਸੱਤ ਮਾਤਾਵਾਂ ਹਨ, ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀਆਂ ਮਾਤਾਵਾਂ।

Verse 66

प्रार्थितं मे प्रयच्छंतु परमेश्वरशासनात् । मत्तमातंगवदनो गंगोमाशंकरात्मजः

ਪਰਮੇਸ਼ਵਰ ਦੇ ਹੁਕਮ ਨਾਲ ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਮੰਗਿਆ ਹੋਇਆ ਵਰ ਦੇਣ—ਗੰਗਾ, ਉਮਾ ਅਤੇ ਸ਼ੰਕਰ ਦਾ ਉਹ ਪੁੱਤਰ, ਜਿਸ ਦਾ ਮੁਖ ਮਸਤ ਹਾਥੀ ਵਰਗਾ ਹੈ।

Verse 67

आकाशदेहो दिग्बाहुस्सोमसूर्याग्निलोचनः । ऐरावतादिभिर्दिव्यैर्दिग्गजैर्नित्यमर्चितः

ਜਿਸ ਦਾ ਦੇਹ ਆਕਾਸ਼-ਸਰੂਪ ਹੈ, ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਬਾਂਹਾਂ ਹਨ, ਚੰਦਰ-ਸੂਰਜ-ਅਗਨੀ ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਹਨ; ਉਹ ਐਰਾਵਤ ਆਦਿ ਦਿਵ੍ਯ ਦਿਗਗਜਾਂ ਵੱਲੋਂ ਨਿੱਤ ਪੂਜਿਤ ਹੈ।

Verse 68

शिवज्ञानमदोद्भिन्नर्स्त्रिदशानामविघ्नकृत् । विघ्नकृच्चासुरादीनां विघ्नेशः शिवभावितः

ਸ਼ਿਵ-ਗਿਆਨ ਦੇ ਉਤਸ਼ਾਹ-ਮਦ ਨਾਲ ਉੱਭਰ ਕੇ ਉਹ ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ ਵਿਘਨ ਨਿਵਾਰਕ ਬਣਦਾ ਹੈ; ਪਰ ਅਸੁਰਾਂ ਆਦਿ ਲਈ ਵਿਘਨ ਕਰਤਾ ਵੀ ਬਣਦਾ ਹੈ—ਇਹ ਵਿਘਨੇਸ਼ ਸਦਾ ਸ਼ਿਵ-ਭਾਵ ਨਾਲ ਭਾਵਿਤ ਹੈ।

Verse 69

सत्कृत्य शिवयोराज्ञां स मे दिशतु कांक्षितम् । षण्मुखश्शिवसम्भूतः शक्तिवज्रधरः प्रभुः

ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਾ ਆਦਰ ਕਰਕੇ ਉਹ ਪ੍ਰਭੂ—ਸ਼ਿਵ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਛਣਮੁਖ, ਸ਼ਕਤੀ ਅਤੇ ਵਜ੍ਰ ਧਾਰਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ—ਮੈਨੂੰ ਮਨਚਾਹਾ ਫਲ ਬਖ਼ਸ਼ੇ।

Verse 70

अग्नेश्च तनयो देवो ह्यपर्णातनयः पुनः । गंगायाश्च गणांबायाः कृत्तिकानां तथैव च

ਉਹ ਦੇਵ ਅਗਨੀ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਫਿਰ ਅਪਰਣਾ (ਪਾਰਵਤੀ) ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਵੀ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਗੰਗਾ, ਗਣਾਂਬਾ (ਗਣਾਂ ਦੀ ਮਾਤਾ) ਅਤੇ ਕ੍ਰਿੱਤਿਕਾਵਾਂ ਤੋਂ ਜਨਮਿਆ ਹੋਇਆ ਵੀ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ।

Verse 71

विशाखेन च शाखेन नैगमेयेन चावृतः । इंद्रजिच्चंद्रसेनानीस्तारकासुरजित्तथा

ਉਹ ਵਿਸ਼ਾਖ, ਸ਼ਾਖ ਅਤੇ ਨੈਗਮੇਯ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ; ਅਤੇ ਇੰਦਰਜਿਤ, ਚੰਦਰਸੈਨਾਨੀ ਤੇ ਤਾਰਕਾਸੁਰਜਿਤ ਵੀ (ਉਸ ਦੇ ਨਾਲ ਸਨ)।

Verse 72

शैलानां मेरुमुख्यानां वेधकश्च स्वतेजसा । तप्तचामीकरप्रख्यः शतपत्रदलेक्षणः

ਉਹ ਆਪਣੇ ਸਵਤੇਜ ਨਾਲ ਮੇਰੂ ਆਦਿ ਪਹਾੜਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਭੇਦ ਸਕਣ ਵਾਲਾ ਸੀ। ਉਹ ਤਪਤ ਸੋਨੇ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਸ਼ਤਦਲ ਕਮਲ ਦੀਆਂ ਪੰਖੁੜੀਆਂ ਵਰਗੀਆਂ ਸਨ।

Verse 73

कुमारस्सुकुमाराणां रूपोदाहरणं महत् । शिवप्रियः शिवासक्तः शिवपदार्चकस्सदा

ਕੁਮਾਰ ਸੁਕੁਮਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਮਹਾਨ ਰੂਪ ਦਾ ਆਦਰਸ਼ ਹੈ। ਉਹ ਸ਼ਿਵ ਦਾ ਪ੍ਰਿਯ, ਸ਼ਿਵ ਵਿੱਚ ਲੀਨ, ਅਤੇ ਸਦਾ ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਦਾ ਅਰਚਕ ਹੈ।

Verse 74

सत्कृत्य शिवयोराज्ञां स मे दिशतु कांक्षितम् । ज्येष्ठा वरिष्ठा वरदा शिवयोर्यजनेरता

ਸ਼ਿਵ ਅਤੇ ਸ਼ਕਤੀ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਾ ਯਥੋਚਿਤ ਸਤਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਇੱਛਿਤ ਦਾਤ ਬਖ਼ਸ਼ੇ—ਜੋ ਜੇਠੀ, ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਵਰਦਾਇਨੀ ਅਤੇ ਸ਼ਿਵ-ਸ਼ਕਤੀ ਦੇ ਯਜਨ ਵਿੱਚ ਰਤ ਹੈ।

Verse 75

तयोराज्ञां पुरस्कृत्य सा मे दिशतु कांक्षितम् । त्रैलोक्यवंदिता साक्षादुल्काकारा गणांबिका

ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੋਹਾਂ ਦੀ ਆਗਿਆ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਰੱਖ ਕੇ ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਮਨਚਾਹਾ ਵਰ ਦੇਵੇ। ਤ੍ਰਿਲੋਕ ਵਿੱਚ ਵੰਦਿਤ, ਉਲਕਾ-ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸਾਖਾਤ ਗਣਾਂਬਿਕਾ।

Verse 76

जगत्सृष्टिविवृद्ध्यर्थं ब्रह्मणा ऽभ्यर्थिता शिवात् । शिवायाः प्रविभक्ताया भ्रुवोरन्तरनिस्सृताः

ਜਗਤ ਦੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਅਤੇ ਵਾਧੇ ਲਈ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਸ਼ਿਵ ਨੂੰ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ; ਤਦੋਂ ਵਿਭਕਤ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਸ਼ਿਵਾ ਦੇ ਭੌਂਹਾਂ ਦੇ ਮੱਧ ਤੋਂ ਉਹ ਨਿਕਲੇ।

Verse 77

दक्षायणी सती मेना तथा हैमवती ह्युमा । कौशिक्याश्चैव जननी भद्रकाल्यास्तथैव च

ਉਹ ਦਕਸ਼ਾਯਣੀ ਸਤੀ ਹੈ; ਉਹੀ ਮੇਨਾ, ਹਿਮਵਤ ਦੀ ਧੀ ਉਮਾ ਹੈ। ਉਹੀ ਕੌਸ਼ਿਕੀ ਦੀ ਜਨਨੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਭਦ੍ਰਕਾਲੀ ਦੀ ਵੀ।

Verse 78

अपर्णायाश्च जननी पाटलायास्तथैव च । शिवार्चनरता नित्यं रुद्राणी रुद्रवल्लभा

ਉਹ ਅਪਰਣਾ ਅਤੇ ਪਾਟਲਾ ਦੀ ਵੀ ਮਾਤਾ ਹੈ। ਨਿੱਤ ਸ਼ਿਵ-ਅਰਚਨਾ ਵਿੱਚ ਰਤ ਉਹ ਰੁਦ੍ਰਾਣੀ ਹੈ—ਰੁਦ੍ਰ ਦੀ ਪ੍ਰਿਯਾ।

Verse 79

सत्कृट्य शिवयोराज्ञां सा मे दिशतु कांक्षितम् । चंडः सर्वगणेशानः शंभोर्वदनसंभवः

ਸ਼ਿਵ ਅਤੇ ਦਿਵ੍ਯ ਦੰਪਤੀ ਦੀ ਆਗਿਆ ਨੂੰ ਆਦਰ ਨਾਲ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਕੇ ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਚਾਹਿਆ ਵਰ ਦੇਵੇ। ਚੰਡ—ਸਾਰੇ ਗਣਾਂ ਦਾ ਅਧਿਪਤੀ—ਸ਼ੰਭੂ ਦੇ ਮੁਖ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ।

Verse 80

सत्कृत्य शिवयोराज्ञां स मे दिशतु कांक्षितम् । पिंगलो गणपः श्रीमाञ्छिवासक्तः शिवप्रियः

ਸ਼ਿਵ ਅਤੇ ਦੇਵੀ ਦੀ ਆਗਿਆ ਨੂੰ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਸ਼੍ਰੀਮਾਨ ਪਿੰਗਲ ਨਾਮਕ ਗਣਪ—ਸ਼ਿਵ ਨਾਲ ਆਸਕਤ ਅਤੇ ਸ਼ਿਵ ਨੂੰ ਪ੍ਰਿਯ—ਮੈਨੂੰ ਚਾਹਿਆ ਫਲ ਦੇਵੇ।

Verse 81

आज्ञया शिवयोरेव स मे कामं प्रयच्छतु । भृंगीशो नाम गणपः शिवराधनतत्परः

ਸ਼ਿਵ ਅਤੇ ਦੇਵੀ ਦੀ ਹੀ ਆਗਿਆ ਨਾਲ ਉਹ ਮੇਰੀ ਕਾਮਨਾ ਪੂਰੀ ਕਰੇ। ਭ੍ਰਿੰਗੀਸ਼ ਨਾਮਕ ਉਹ ਗਣਪ ਸ਼ਿਵ-ਆਰਾਧਨਾ ਵਿੱਚ ਤਤਪਰ ਹੈ।

Verse 82

सम्बन्धसामान्यविवक्षया कर्मणि पष्ठी । प्रयच्छतु स मे कामं पत्युराज्ञा पुरःसरम् । वीरभद्रो महातेजा हिमकुंदेंदुसन्निभः

ਇੱਥੇ ਕਰਮ ਦੇ ਸੰਦਰਭ ਵਿੱਚ ਸਧਾਰਣ ਸੰਬੰਧ ਦੇ ਅਰਥ ਨਾਲ ਛੱਠੀ ਵਿਭਕਤੀ ਵਰਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਮੇਰੇ ਸਵਾਮੀ ਦੀ ਆਗਿਆ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਰੱਖ ਕੇ ਮਹਾਤੇਜਸਵੀ ਵੀਰਭਦ੍ਰ ਮੈਨੂੰ ਚਾਹਿਆ ਫਲ ਦੇਵੇ; ਉਹ ਹਿਮ, ਕੁੰਦ ਅਤੇ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਵਰਗਾ ਧਵਲ ਹੈ।

Verse 83

भद्रकालीप्रियो नित्यं मात्ःणां चाभिरक्षिता । यज्ञस्य च शिरोहर्ता दक्षस्य च दुरात्मनः

ਉਹ ਸਦਾ ਭਦ੍ਰਕਾਲੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਿਯ ਹੈ ਅਤੇ ਮਾਤ੍ਰਿਕਾਵਾਂ ਦੁਆਰਾ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਹੀ ਯਜ੍ਞ ਦਾ ਸਿਰ ਹਰਣ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਦੁਸ਼ਟਮਨ ਦਕ੍ਸ਼ ਦਾ ਮਸਤਕ ਕੱਟਣ ਵਾਲਾ ਹੈ।

Verse 84

उपेंद्रेंद्रयमादीनां देवानामंगतक्षकः । शिवस्यानुचरः श्रीमाञ्छिवशासनपालकः

ਉਹ ਉਪੇਂਦ੍ਰ, ਇੰਦ੍ਰ, ਯਮ ਆਦਿ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਅੰਗਾਂ ਦਾ ਚੌਕਸ ਰਖਵਾਲਾ ਹੈ। ਉਹ ਸ਼੍ਰੀਮਾਨ ਸ਼ਿਵ ਦਾ ਅਨੁਚਰ ਹੈ ਅਤੇ ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਸ਼ਾਸਨ ਦਾ ਪਾਲਕ ਹੈ।

Verse 85

शिवयोः शासनादेव स मे दिशतु कांक्षितम् । सरस्वती महेशस्य वाक्सरोजसमुद्भवा

ਸ਼ਿਵ ਅਤੇ ਸ਼ਿਵਾ ਦੇ ਹੁਕਮ ਨਾਲ ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਇੱਛਿਤ ਦਾਨ ਦੇਵੇ—ਮਹੇਸ਼ ਦੇ ਵਾਕ-ਸਰੋਜ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਸਰਸਵਤੀ।

Verse 86

शिवयोः पूजने सक्ता स मे दिशतु कांक्षितम् । विष्णोर्वक्षःस्थिता लक्ष्मीः शिवयोः पूजने रता

ਜੋ ਸ਼ਿਵ-ਸ਼ਿਵਾ ਦੀ ਪੂਜਾ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੈ, ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਇੱਛਿਤ ਦਾਨ ਦੇਵੇ। ਵਿਸ਼ਣੂ ਦੇ ਵਕਸ਼ ਉੱਤੇ ਵੱਸਣ ਵਾਲੀ ਲਕਸ਼ਮੀ ਵੀ ਸ਼ਿਵ-ਸ਼ਿਵਾ ਦੀ ਪੂਜਾ ਵਿੱਚ ਰਤ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।

Verse 87

शिवयोः शासनादेव सा मे दिशतु कांक्षितम् । महामोटी महादेव्याः पादपूजापरायणा

ਸ਼ਿਵ ਅਤੇ ਸ਼ਕਤੀ ਦੇ ਹੁਕਮ ਨਾਲ ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਮੇਰੀ ਇੱਛਿਤ ਦਾਤ ਬਖ਼ਸ਼ੇ—ਮਹਾਮੋਟੀ, ਜੋ ਮਹਾਦੇਵੀ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਵਿੱਚ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਲੀਨ ਹੈ।

Verse 88

तस्या एव नियोगेन सा मे दिशतु कांक्षितम् । कौशिकी सिंहमारूढा पार्वत्याः परमा सुता

ਉਸਦੀ ਹੀ ਆਗਿਆ ਨਾਲ ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਇੱਛਿਤ ਫਲ ਬਖ਼ਸ਼ੇ—ਸਿੰਘ ਉੱਤੇ ਆਰੂੜ੍ਹ ਕੌਸ਼ਿਕੀ, ਪਾਰਵਤੀ ਦੀ ਪਰਮ ਧੀ।

Verse 89

विष्णोर्निद्रामहामाया महामहिषमर्दिनी । निशंभशुंभसंहत्री मधुमांसासवप्रिया

ਉਹ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੀ ਯੋਗ-ਨਿਦਰਾ ਰੂਪ ਮਹਾਮਾਇਆ ਹੈ; ਮਹਾਮਹਿਸ਼ਮਰਦਿਨੀ, ਨਿਸ਼ੁੰਭ-ਸ਼ੁੰਭ ਦਾ ਸੰਹਾਰ ਕਰਨ ਵਾਲੀ, ਅਤੇ ਮਧੁ, ਮਾਸ ਤੇ ਆਸਵ ਦੇ ਨੈਵੇਦ੍ਯ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੀਤ ਰੱਖਣ ਵਾਲੀ ਹੈ।

Verse 90

सत्कृत्य शासनं मातुस्सा मे दिशतु कांक्षितम् । रुद्रा रुद्रसमप्रख्याः प्रथमाः प्रथितौजसः

ਮਾਤਾ ਦੇ ਹੁਕਮ ਦਾ ਯਥੋਚਿਤ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਇੱਛਿਤ ਵਰ ਬਖ਼ਸ਼ੇ। ਉਹ ਰੁਦ੍ਰ, ਆਪ ਰੁਦ੍ਰ ਵਰਗੇ ਹੀ ਤੇਜਸਵੀ, ਅਗੇਵਾਨ ਅਤੇ ਮਹਾਂ ਬਲ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸਨ।

Verse 91

भूताख्याश्च महावीर्या महादेवसमप्रभाः । नित्यमुक्ता निरुपमा निर्द्वन्द्वा निरुपप्लवाः

‘ਭੂਤ’ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਉਹ ਗਣ ਮਹਾਂਵੀਰਯ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਮਹਾਦੇਵ ਵਰਗੀ ਹੀ ਪ੍ਰਭਾ ਵਾਲੇ ਸਨ। ਉਹ ਨਿਤ੍ਯ-ਮੁਕਤ, ਅਨੁਪਮ, ਦ੍ਵੰਦ੍ਵ-ਰਹਿਤ ਅਤੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਵਿਘਨ ਜਾਂ ਪਤਨ ਤੋਂ ਅਛੂਤੇ ਸਨ।

Verse 92

सशक्तयस्सानुचरास्सर्वलोकनमस्कृताः । सर्वेषामेव लोकानां सृष्टिसंहरणक्षमाः

ਉਹ ਆਪਣੀਆਂ-ਆਪਣੀਆਂ ਦਿਵ੍ਯ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਨਾਲ ਯੁਕਤ, ਅਨੁਚਰਾਂ ਸਮੇਤ, ਸਭ ਲੋਕਾਂ ਵੱਲੋਂ ਨਮਸਕਾਰਯੋਗ ਸਨ; ਅਤੇ ਸਭ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਤੇ ਸੰਹਾਰ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਸਮਰਥ ਸਨ।

Verse 93

परस्परानुरक्ताश्च परस्परमनुव्रताः । परस्परमतिस्निग्धाः परस्परनमस्कृताः

ਉਹ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਅਨੁਰਾਗੀ ਸਨ, ਇਕ ਦੂਜੇ ਦੇ ਵਰਤ-ਨਿਯਮਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰੀ ਸਨ; ਬਹੁਤ ਹੀ ਸਨੇਹੀ ਸਨ ਅਤੇ ਸਦਾ ਇਕ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ।

Verse 94

शिवप्रियतमा नित्यं शिवलक्षणलक्षिताः । सौम्याधारास्तथा मिश्राश्चांतरालद्वयात्मिकाः

ਉਹ ਸਦਾ ਸ਼ਿਵ ਨੂੰ ਅਤਿ ਪ੍ਰਿਯ ਹਨ, ਸ਼ਿਵ-ਲੱਛਣਾਂ ਨਾਲ ਚਿੰਨ੍ਹਿਤ ਹਨ। ਕੁਝ ਕੋਮਲ ਆਧਾਰ ਵਾਲੇ ਹਨ, ਤੇ ਕੁਝ ਮਿਲੇ-ਝੁਲੇ ਸੁਭਾਵ ਦੇ—ਦੋਹਰੀ ਮੱਧ ਅਵਸਥਾ ਵਾਲੇ।

Verse 95

विरूपाश्च सुरूपाश्च नानारूपधरास्तथा । सत्कृत्य शिवयोराज्ञां ते मे कामं दिशंतु वै

ਉਹ ਵਿਗੜੇ ਰੂਪ ਵਾਲੇ ਹੋਣ ਜਾਂ ਸੁੰਦਰ, ਅਤੇ ਨਾਨਾ ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਹੋਣ—ਸ਼ਿਵ-ਸ਼ਿਵਾ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਾ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਨਿਸਚਿਤ ਹੀ ਮੇਰੀ ਇੱਛਿਤ ਮੁਰਾਦ ਬਖ਼ਸ਼ਣ।

Verse 96

देव्या प्रियसखीवर्गो देवीलक्षणलक्षितः । सहितो रुद्रकन्याभिः शक्तिभिश्चाप्यनेकशः

ਦੇਵੀ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਿਯ ਸਖੀਆਂ ਦਾ ਵਰਗ, ਦੇਵੀ-ਲੱਛਣਾਂ ਨਾਲ ਯੁਕਤ, ਰੁਦ੍ਰ-ਕਨਿਆਵਾਂ ਨਾਲ ਅਤੇ ਅਨੇਕ ਸ਼ਕਤੀ-ਰੂਪਾਂ ਨਾਲ ਵੀ ਇਕੱਠਾ ਖੜਾ ਸੀ।

Verse 97

तृतीयावरणे शंभोर्भक्त्या नित्यं समर्चितः । सत्कृत्य शिवयोराज्ञां स मे दिशतु मंगलम्

ਜੋ ਸ਼ੰਭੂ ਦੇ ਤੀਜੇ ਆਵਰਨ ਵਿੱਚ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਨਿਤ ਪੂਜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਸ਼ਿਵ-ਸ਼ਿਵਾ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਾ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ—ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਮੰਗਲ ਬਖ਼ਸ਼ੇ।

Verse 98

दिवाकरो महेशस्य मूर्तिर्दीप्तिसुमंडलः । निर्गुणो गुणसंकीर्णस्तथैव गुणकेवलः

ਦਿਵਾਕਰ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਦੀ ਸਾਕਸ਼ਾਤ ਮੂਰਤੀ ਹੈ, ਜੋ ਤੇਜ ਦੇ ਦਿਪਤ ਮੰਡਲ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੈ। ਪ੍ਰਭੂ ਨਿਰਗੁਣ ਹੋ ਕੇ ਵੀ ਗੁਣ-ਸੰਕੀਰਨ ਅਤੇ ਫਿਰ ਗੁਣ-ਕੇਵਲ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵੀ ਦਿਸਦਾ ਹੈ।

Verse 99

अविकारात्मकश्चाद्य एकस्सामान्यविक्रियः । असाधारणकर्मा च सृष्टिस्थितिलयक्रमात्

ਉਹ ਅਵਿਕਾਰ-ਸਰੂਪ, ਆਦਿ ਅਤੇ ਇਕੋ ਇਕ ਹੈ; ਫਿਰ ਵੀ ਆਮ ਵਿਕਾਰਾਂ ਵਾਂਗ ਬਦਲਦਾ ਹੋਇਆ ਜਾਪਦਾ ਹੈ। ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ-ਸਥਿਤੀ-ਲਯ ਦੇ ਕ੍ਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਚੱਲਣ ਕਰਕੇ ਉਸ ਦਾ ਕਰਮ ਅਸਾਧਾਰਣ ਤੇ ਬੇਮਿਸਾਲ ਹੈ।

Verse 100

एवं त्रिधा चतुर्धा च विभक्ताः पञ्चधा पुनः । चतुर्थावरणे शंभोः पूजितश्चानुगैः सह

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਹ ਤ੍ਰਿਧਾ, ਚਤੁਰਧਾ ਅਤੇ ਫਿਰ ਪੰਚਧਾ ਵਜੋਂ ਵੰਡੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਸ਼ੰਭੂ ਦੇ ਚੌਥੇ ਆਵਰਣ ਵਿੱਚ ਉਹ ਆਪਣੇ ਅਨੁਗਾਂ (ਗਣਾਂ) ਸਮੇਤ ਪੂਜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 101

शिवप्रियः शिवासक्तः शिवपादार्चने रतः । सत्कृत्य शिवयोराज्ञां स मे दिशतु मंगलम्

ਜੋ ਸ਼ਿਵ ਦਾ ਪ੍ਰਿਯ, ਸ਼ਿਵ ਵਿੱਚ ਆਸਕਤ ਅਤੇ ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਦੀ ਅਰਚਨਾ ਵਿੱਚ ਰਤ ਹੈ; ਜੋ ਸ਼ਿਵ-ਸ਼ਿਵਾ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਾ ਸਤਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ—ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਮੰਗਲ ਬਖ਼ਸ਼ੇ।

Verse 102

दिवाकरषडंगानि दीप्ताद्याश्चाष्टशक्तयः । आदित्यो भास्करो भानू रविश्चेत्यनुपूर्वशः

ਦਿਵਾਕਰ ਦੇ ਛੇ ਅੰਗ ਹਨ ਅਤੇ ‘ਦੀਪਤਾ’ ਆਦਿ ਅੱਠ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਵੀ ਹਨ। ਕ੍ਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਉਹ ਆਦਿਤ੍ਯ, ਭਾਸਕਰ, ਭਾਨੂ ਅਤੇ ਰਵੀ ਨਾਮਾਂ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 103

अर्को ब्रह्मा तथा रुद्रो विष्नुश्चादित्यमूर्तयः । विस्तरासुतराबोधिन्याप्यायिन्यपराः पुनः

ਅਰਕ (ਸੂਰਜ), ਬ੍ਰਹਮਾ, ਰੁਦ੍ਰ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਨੂ—ਇਹ ਆਦਿਤ੍ਯ ਦੇ ਰੂਪ ਹਨ। ਫਿਰ ਹੋਰ ਵੀ ਅਜੇਹੇ ਉਪਦੇਸ਼/ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਹਨ ਜੋ ਵਧੇਰੇ ਵਿਸਤਾਰ ਵਾਲੇ, ਵਧੇਰੇ ਸਪਸ਼ਟ ਬੋਧ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਸਾਧਕ ਨੂੰ ਪੋਸ਼ਣ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਹਨ।

Verse 104

उषा प्रभा तथा प्राज्ञा संध्या चेत्यपि शक्तयः । सोमादिकेतुपर्यंता ग्रहाश्च शिवभाविताः

ਉਸ਼ਾ, ਪ੍ਰਭਾ, ਪ੍ਰਾਜ্ঞਾ ਅਤੇ ਸੰਧਿਆ—ਇਹ ਵੀ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਹਨ; ਅਤੇ ਸੋਮ ਤੋਂ ਕੇਤੂ ਤੱਕ ਸਾਰੇ ਗ੍ਰਹਿ ਸ਼ਿਵ-ਭਾਵ ਨਾਲ ਵਿਆਪਤ, ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਅਤੇ ਨਿਯੰਤਰਿਤ ਹਨ।

Verse 105

शिवयोराज्ञयानुन्ना मंगलं प्रदिशंतु मे । अथवा द्वादशादित्यास्तथा द्वादश शक्तयः

ਸ਼ਿਵ ਅਤੇ ਦੇਵੀ (ਸ਼ਿਵਾ) ਦੀ ਆਗਿਆ ਨਾਲ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਹੋ ਕੇ ਮੈਨੂੰ ਮੰਗਲ ਬਖ਼ਸ਼ੋ। ਜਾਂ ਦ੍ਵਾਦਸ਼ ਆਦਿਤ੍ਯ ਅਤੇ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦ੍ਵਾਦਸ਼ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਮੈਨੂੰ ਕਲਿਆਣ ਅਤੇ ਆਰੋਗਤਾ ਦੇਣ।

Verse 106

ऋषयो देवगंधर्वाः पन्नगाप्सरसां गणाः । ग्रामण्यश्च तथा यक्षा राक्षसाश्चासुरास्तथा

ਰਿਸ਼ੀ, ਦੇਵ-ਗੰਧਰਵ, ਨਾਗਾਂ ਅਤੇ ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਦੇ ਗਣ, ਪਿੰਡਾਂ ਦੇ ਅਗੂ, ਅਤੇ ਯਕਸ਼, ਰਾਕਸ਼ਸ ਤੇ ਅਸੁਰ—ਸਾਰੇ (ਉੱਥੇ) ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ ਸਨ।

Verse 107

सप्तसप्तगणाश्चैते सप्तच्छंदोमया हयाः । वालखिल्या दयश्चैव सर्वे शिवपदार्चकाः

ਇਹ ਸੱਤ-ਸੱਤ ਦੇ ਗਣ-ਸਮੂਹ ਹਨ ਅਤੇ ਸੱਤ ਵੇਦਿਕ ਛੰਦਾਂ ਤੋਂ ਬਣੇ ਅਸ਼ਵ ਹਨ। ਵਾਲਖਿਲ੍ਯ ਆਦਿ ਸਭ ਹੀ ਭਗਵਾਨ ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਚਰਨਾਂ ਦੇ ਉਪਾਸਕ ਹਨ।

Verse 108

सत्कृत्यशिवयोराज्ञां मंगलं प्रदिशंतु मे । ब्रह्माथ देवदेवस्य मूर्तिर्भूमण्डलाधिपः

ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਾ ਯਥੋਚਿਤ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰਕੇ ਮੇਰੇ ਲਈ ਮੰਗਲ ਪ੍ਰਦਾਨ ਹੋਵੇ। ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਦੇਵ ਦੀ ਮੂਰਤੀ ਬ੍ਰਹਮਾ ਹੀ ਇਸ ਭੂਮੰਡਲ ਦਾ ਅਧਿਪਤੀ ਹੈ।

Verse 109

चतुःषष्टिगुणैश्वर्यो बुद्धितत्त्वे प्रतिष्ठितः । निर्गुणो गुणसंकीर्णस्तथैव गुणकेवलः

ਬੁੱਧੀ-ਤੱਤ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਠਿਤ ਪ੍ਰਭੂ ਚੌਂਸਠ ਦਿਵ੍ਯ ਗੁਣਾਂ ਵਾਲਾ ਐਸ਼ਵਰ੍ਯਵਾਨ ਹੈ। ਫਿਰ ਵੀ ਉਹ ਨਿਰਗੁਣ ਹੈ; ਅਤੇ ਸ਼ਾਸਤ੍ਰ ਅਨੁਸਾਰ ਗੁਣ-ਸੰਕੀਰਨ ਤੇ ਗੁਣ-ਕੇਵਲ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 110

अविकारात्मको देवस्ततस्साधारणः पुरः । असाधारणकर्मा च सृष्टिस्थितिलयक्रमात्

ਉਹ ਦੇਵ (ਸ਼ਿਵ) ਅਵਿਕਾਰ ਸਰੂਪ ਹੈ; ਇਸ ਲਈ ਉਹ ਸਭ ਲਈ ਸਾਂਝਾ, ਸਰਬਵਿਆਪੀ ਸਤ੍ਯ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸਭ ਦੇ ਅੱਗੇ ਵਿਦ੍ਯਮਾਨ ਹੈ। ਪਰ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ‑ਸਥਿਤੀ‑ਲਯ ਦੇ ਕ੍ਰਮ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦਾ ਕਰਮ ਅਸਾਧਾਰਣ, ਅਦ੍ਵਿਤੀਯ ਹੈ।

Verse 111

भुवं त्रिधा चतुर्धा च विभक्तः पञ्चधा पुनः । चतुर्थावरणे शंभो पूजितश्च सहानुगैः

ਧਰਤੀ-ਲੋਕ ਪਹਿਲਾਂ ਤਿੰਨ ਭਾਗਾਂ ਵਿੱਚ, ਫਿਰ ਚਾਰ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਮੁੜ ਪੰਜ ਭਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਗਿਆ। ਹੇ ਸ਼ੰਭੋ! ਚੌਥੇ ਆਵਰਣ ਵਿੱਚ ਉਹ ਆਪਣੇ ਗਣਾਂ ਸਮੇਤ ਪੂਜਿਆ ਗਿਆ।

Verse 112

शिवप्रियः शिवासक्तश्शिवपादार्चने रतः । सत्कृत्य शिवयोराज्ञां स मे दिशतु मंगलम्

ਜੋ ਸ਼ਿਵ ਦਾ ਪ੍ਰਿਯ ਹੈ, ਸ਼ਿਵ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੈ, ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਦੀ ਅਰਚਨਾ ਵਿੱਚ ਰਤ ਹੈ ਅਤੇ ਸ਼ਿਵ-ਸ਼ਿਵਾ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਾ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ—ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਮੰਗਲ ਬਖ਼ਸ਼ੇ।

Verse 113

हिरण्यगर्भो लोकेशो विराट्कालश्च पूरुषः । सनत्कुमारः सनकः सनंदश्च सनातनः

ਉਹ ਹਿਰਣ੍ਯਗਰਭ, ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਈਸ਼ਵਰ ਹੈ; ਉਹੀ ਵਿਸ਼ਵ-ਰੂਪ, ਕਾਲ-ਸਰੂਪ ਅਤੇ ਪਰਮ ਪੁਰਖ ਹੈ। ਉਹੀ ਸਨਤਕੁਮਾਰ, ਸਨਕ, ਸਨੰਦ ਅਤੇ ਸਨਾਤਨ—ਨਿੱਤ ਰਿਸ਼ੀ-ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੈ।

Verse 114

प्रजानां पतयश्चैव दक्षाद्या ब्रह्मसूनवः । एकादश सपत्नीका धर्मस्संकल्प एव च

ਪ੍ਰਜਾਵਾਂ ਦੇ ਪਤੀ—ਦਕਸ਼ ਆਦਿ—ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਮਾਨਸ ਪੁੱਤਰ ਹੀ ਸਨ। ਐਸੇ ਗਿਆਰਾਂ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਆਪਣੀਆਂ ਆਪਣੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਸਮੇਤ ਸਨ; ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਧਰਮ ਤੇ ਸੰਕਲਪ ਵੀ ਸਨ।

Verse 115

शिवार्चनरताश्चैते शिवभक्तिपरायणाः । शिवाज्ञावशगास्सर्वे दिशंतु मम मंगलम्

ਸ਼ਿਵ-ਅਰਚਨ ਵਿੱਚ ਰਤ, ਸ਼ਿਵ-ਭਕਤੀ ਵਿੱਚ ਪਰਾਇਣ ਅਤੇ ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦੇ ਅਧੀਨ ਇਹ ਸਾਰੇ ਭਗਤ ਮੈਨੂੰ ਮੰਗਲ ਬਖ਼ਸ਼ਣ।

Verse 116

चत्वारश्च तथा वेदास्सेतिहासपुराणकाः । धर्मशास्त्राणि विद्याभिर्वैदिकीभिस्समन्विताः

ਚਾਰ ਵੇਦ, ਇਤਿਹਾਸ-ਪੁਰਾਣਾਂ ਸਮੇਤ, ਅਤੇ ਵੈਦਿਕ ਵਿਦਿਆਵਾਂ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਧਰਮਸ਼ਾਸਤਰ—ਇਹ ਸਭ ਧਰਮ-ਗਿਆਨ ਅਤੇ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਮੋਖਸ਼ ਤੱਕ ਦੇ ਮਾਰਗ ਦੀ ਸਮਝ ਲਈ ਪ੍ਰਮਾਣਿਕ ਆਧਾਰ ਮੰਨੇ ਗਏ ਹਨ।

Verse 117

परस्परविरुद्धार्थाः शिवप्रकृतिपादकाः । सत्कृत्य शिवयोराज्ञां मंगलं प्रदिशंतु मे

ਭਾਵੇਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅਰਥ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਵਿਰੋਧੀ ਜਾਪਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਵੀ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਉਹ ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਤੱਤ-ਸਰੂਪ ਨੂੰ ਹੀ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਾ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰਕੇ ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਮੰਗਲ ਬਖ਼ਸ਼ਣ।

Verse 118

अथ रुद्रो महादेवः शंभोर्मूर्तिर्गरीयसी । वाह्नेयमण्डलाधीशः पौरुषैश्वर्यवान्प्रभुः

ਤਦ ਰੁਦ੍ਰ ਮਹਾਦੇਵ ਸ਼ੰਭੂ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਮੂਰਤੀ ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਏ—ਅਗਨੀ ਮੰਡਲ ਦੇ ਅਧੀਸ਼ਵਰ, ਸਰਬਸ਼ਕਤੀਮਾਨ ਪ੍ਰਭੂ, ਪਰਮ ਦਿਵ੍ਯ ਐਸ਼ਵਰ੍ਯ ਨਾਲ ਯੁਕਤ।

Verse 119

शिवाभिमानसंपन्नो निर्गुणस्त्रिगुणात्मकः । केवलं सात्त्विकश्चापि राजसश्चैव तामसः

ਸ਼ਿਵ-ਅਭਿਮਾਨ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਉਹ ਨਿਰਗੁਣ ਹੋ ਕੇ ਵੀ ਤ੍ਰਿਗੁਣਾਤਮਕ ਹੈ; ਉਹ ਕਦੇ ਕੇਵਲ ਸਾਤ੍ਤਵਿਕ, ਅਤੇ ਕਦੇ ਰਾਜਸ ਤੇ ਤਾਮਸ ਰੂਪ ਵੀ ਧਾਰਨ ਕਰਦਾ ਹੈ।

Verse 120

अविकाररतः पूर्वं ततस्तु समविक्रियः । असाधारणकर्मा च सृष्ट्यादिकरणात्पृथक्

ਪਹਿਲਾਂ ਉਹ ਅਵਿਕਾਰ ਅਵਸਥਾ ਵਿੱਚ ਟਿਕਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ; ਫਿਰ ਸਮਭਾਵ ਨਾਲ ਵਿਕ੍ਰਿਆ—ਪ੍ਰਕਟਤਾ—ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵਿਰਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਦਾ ਕਰਮ ਅਸਾਧਾਰਣ ਹੈ, ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਆਦਿ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਆਮ ਕਰਣਾਂ ਤੋਂ ਭਿੰਨ।

Verse 121

ब्रह्मणोपि शिरश्छेत्ता जनकस्तस्य तत्सुतः । जनकस्तनयश्चापि विष्णोरपि नियामकः

ਜਿਸ ਨੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦਾ ਵੀ ਸਿਰ ਛੇਦਿਆ, ਉਹੀ ਉਸ ਦਾ ਜਨਕ ਵੀ ਹੈ ਤੇ ਉਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਵੀ; ਅਤੇ ਉਸ ਜਨਕ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦਾ ਵੀ ਨਿਯਾਮਕ ਹੈ।

Verse 122

बोधकश्च तयोर्नित्यमनुग्रहकरः प्रभुः । अंडस्यांतर्बहिर्वर्ती रुद्रो लोकद्वयाधिपः

ਉਹ ਪ੍ਰਭੂ ਉਹਨਾਂ ਦੋਹਾਂ ਨੂੰ ਸਦਾ ਜਗਾਉਣ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਨਿਰੰਤਰ ਕਿਰਪਾ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ; ਅੰਡ ਦੇ ਅੰਦਰ ਤੇ ਬਾਹਰ ਵੱਸਣ ਵਾਲਾ ਰੁਦ੍ਰ ਦੋਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਅਧਿਪਤੀ ਹੈ।

Verse 123

शिवप्रियः शिवासक्तः शिवपादार्चने रतः । शिवस्याज्ञां पुरस्कृत्य स मे दिशतु मंगलम्

ਜੋ ਸ਼ਿਵ ਦਾ ਪ੍ਰਿਯ, ਸ਼ਿਵ ਵਿੱਚ ਆਸਕਤ, ਸ਼ਿਵ-ਚਰਨਾਂ ਦੀ ਅਰਚਨਾ ਵਿੱਚ ਰਤ, ਅਤੇ ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਆਗਿਆ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਰੱਖ ਕੇ ਚੱਲਦਾ ਹੈ—ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਮੰਗਲ ਬਖ਼ਸ਼ੇ।

Verse 124

तस्य ब्रह्म षडंगानि विद्येशांतं तथाष्टकम् । चत्वारो मूर्तिभेदाश्च शिवपूर्वाः शिवार्चकाः

ਉਸ ਪਰਬ੍ਰਹਮ ਲਈ ਛਡੰਗ (ਛੇ ਅੰਗ) ਹਨ, ਅਤੇ ਵਿਦ੍ਯੇਸ਼ ਤੱਕ ਦਾ ਅਸ਼ਟਕ ਵੀ ਹੈ; ਅਤੇ ਸ਼ਿਵ ਤੋਂ ਆਰੰਭ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਚਾਰ ਮੂਰਤੀ-ਭੇਦ ਵੀ ਹਨ—ਜੋ ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਅਰਚਕ ਹਨ।

Verse 125

शिवो भवो हरश्चैव मृडश्चैव तथापरः । शिवस्याज्ञां पुरस्कृत्य मंगलं प्रदिशंतु मे

ਸ਼ਿਵ—ਜੋ ਭਵ, ਹਰ ਅਤੇ ਮ੍ਰੁਡ ਨਾਮਾਂ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ—ਅਤੇ ਹੋਰ ਦਿਵ੍ਯ ਰੂਪ, ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਆਗਿਆ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਰੱਖ ਕੇ ਮੈਨੂੰ ਮੰਗਲ ਬਖ਼ਸ਼ਣ।

Verse 126

अथ विष्णुर्महेशस्य शिवस्यैव परा तनुः । वारितत्त्वाधिपः साक्षादव्यक्तपदसंस्थितः

ਹੁਣ ਵਿਸ਼ਨੂ ਮਹੇਸ਼—ਅਰਥਾਤ ਸਵੈੰ ਸ਼ਿਵ—ਦੀ ਪਰਮ ਤਨੂ ਹੈ; ਉਹ ਸਾਕਸ਼ਾਤ ਵਾਰੀ-ਤੱਤ ਦਾ ਅਧਿਪਤੀ ਹੈ ਅਤੇ ਅਵ੍ਯਕਤ ਪਦ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ।

Verse 127

निर्गुणस्सत्त्वबहुलस्तथैव गुणकेवलः । अविकाराभिमानी च त्रिसाधारणविक्रियः

ਉਹ ਨਿਰਗੁਣ ਹੈ, ਪਰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼-ਲੀਲਾ ਲਈ ਸੱਤਵ-ਪ੍ਰਧਾਨ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਗੁਣਾਂ ਦਾ ਆਧਾਰ ਵੀ ਉਹੀ ਹੈ। ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਅਵਿਕਾਰ ਹੋ ਕੇ ਵੀ ਲੋਕ-ਉਪਦੇਸ਼ ਲਈ ‘ਮੈਂ ਕਰਦਾ ਹਾਂ’ ਦਾ ਭਾਵ ਧਾਰਨ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਤ੍ਰਿਗੁਣਾਂ ਨੂੰ ਸਾਂਝੀਆਂ ਵਿਕਾਰ-ਪਰਿਵਰਤਨਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਆਪ ਬਦਲਦਾ ਨਹੀਂ।

Verse 128

असाधारणकर्मा च सृष्ट्यादिकरणात्पृथक् । दक्षिणांगभवेनापि स्पर्धमानः स्वयंभुवा

ਉਹ ਅਸਾਧਾਰਣ ਕਰਮ-ਸ਼ਕਤੀ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਆਦਿ ਦੇ ਆਮ ਕਾਰਨਾਂ ਤੋਂ ਵੱਖਰਾ; ਅਤੇ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਦੱਖਣ ਅੰਗ ਤੋਂ ਜਨਮਿਆ ਹੋ ਕੇ ਵੀ ਸਵਯੰਭੂ (ਬ੍ਰਹਮਾ) ਨਾਲ ਸਪਰਧਾ ਕਰਦਾ ਸੀ।

Verse 129

आद्येन ब्रह्मणा साक्षात्सृष्टः स्रष्टा च तस्य तु । अंडस्यांतर्बहिर्वर्ती विष्णुर्लोकद्वयाधिपः

ਆਦਿ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਵਿਸ਼ਨੂ ਨੂੰ ਸਾਖਾਤ ਰਚਿਆ; ਅਤੇ ਉਹ ਵੀ ਉਸ ਕ੍ਰਮ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕਾਰ ਬਣਿਆ। ਅੰਡ ਦੇ ਅੰਦਰ ਤੇ ਬਾਹਰ ਵੱਸ ਕੇ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੋਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਅਧਿਪਤੀ ਹੈ; ਪਰ ਸ਼ੈਵ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਅਨੁਸਾਰ ਪਰਮ ਪਤੀ ਸ਼ਿਵ ਹੀ ਸਭ ਹੱਦਾਂ ਤੋਂ ਪਰੇ ਪਰਮ ਸਰੋਤ ਹੈ।

Verse 130

असुरांतकरश्चक्री शक्रस्यापि तथानुजः । प्रादुर्भूतश्च दशधा भृगुशापच्छलादिह

ਇੱਥੇ ਚੱਕਰਧਾਰੀ, ਅਸੁਰਾਂ ਦਾ ਅੰਤ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਸ਼ਕ੍ਰ (ਇੰਦਰ) ਦਾ ਅਨੁਜ, ਭ੍ਰਿਗੂ ਦੇ ਸ਼ਾਪ ਦੇ ਬਹਾਨੇ ਦਸ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ।

Verse 131

भूभारनिग्रहार्थाय स्वेच्छयावातरक्षितौ । अप्रमेयबलो मायी मायया मोहयञ्जगत्

ਧਰਤੀ ਦੇ ਭਾਰ ਨੂੰ ਦਬਾਉਣ ਲਈ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਅਵਤਾਰ ਧਾਰਿਆ। ਅਪ੍ਰਮੇਯ ਬਲ ਵਾਲਾ ਮਾਇਆਧੀਸ਼ ਆਪਣੀ ਮਾਇਆ ਨਾਲ ਜਗਤ ਨੂੰ ਮੋਹ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।

Verse 132

मूर्तिं कृत्वा महाविष्णुं सदाशिष्णुमथापि वा । वैष्णवैः पूजितो नित्यं मूर्तित्रयमयासने

ਮਹਾਵਿਸ਼ਣੂ ਦੀ—ਜਾਂ ਸਦਾਸ਼ਿਵ ਦੀ ਵੀ—ਮੂਰਤੀ ਬਣਾਕੇ, ਤ੍ਰਿਮੂਰਤੀਮਯ ਆਸਨ ਉੱਤੇ ਬਿਰਾਜਮਾਨ ਉਸ ਦੀ ਵੈਸ਼ਣਵ ਨਿੱਤ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਨ।

Verse 133

शिवप्रियः शिवासक्तः शिवपादार्चने रतः । शिवस्याज्ञां पुरस्कृत्य स मे दिशतु मंगलम्

ਜੋ ਸ਼ਿਵ ਨੂੰ ਪਿਆਰਾ ਹੈ, ਸ਼ਿਵ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੈ, ਸ਼ਿਵ-ਚਰਨਾਂ ਦੀ ਅਰਚਨਾ ਵਿੱਚ ਰਤ ਹੈ ਅਤੇ ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਆਗਿਆ ਨੂੰ ਅਗੇ ਰੱਖਦਾ ਹੈ—ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਮੰਗਲ ਬਖ਼ਸ਼ੇ।

Verse 134

वासुदेवो ऽनिरुद्धश्च प्रद्युम्नश्च ततः परः । संकर्षणस्समाख्याताश्चतस्रो मूर्तयो हरेः

ਵਾਸੁਦੇਵ, ਅਨਿਰੁੱਧ, ਪ੍ਰਦਿਉਮਨ ਅਤੇ ਫਿਰ ਸੰਕਰਸ਼ਣ—ਇਹ ਹਰੀ ਦੇ ਚਾਰ ਰੂਪ (ਵਿਊਹ) ਕਹੇ ਗਏ ਹਨ।

Verse 135

मत्स्यः कूर्मो वराहश्च नारसिंहो ऽथ वामनः । रामत्रयं तथा कृष्णो विष्णुस्तुरगवक्त्रकः

ਮਤਸ੍ਯ, ਕੂਰਮ, ਵਰਾਹ, ਫਿਰ ਨਰਸਿੰਹ ਅਤੇ ਵਾਮਨ; ਤਿੰਨ ਰਾਮ ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ—ਘੋੜੇ-ਮੁਖ ਹਯਗ੍ਰੀਵ ਵਿਸ਼ਨੂ ਸਮੇਤ—ਇਹ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੇ ਅਵਤਾਰ ਕਹੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਸ਼ੈਵ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਅਨੁਸਾਰ ਇਹ ਰੂਪ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡਕ ਵਿਵਸਥਾ ਵਿੱਚ ਕਾਰਜ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਮੁਕਤੀ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਸਰਵ ਬੰਧਨਾਂ ਤੋਂ ਪਰੇ ਪਰਮ ਪਤੀ ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਭਕਤੀ ਨਾਲ ਹੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

Verse 136

चक्रं नारायणस्यास्त्रं पांचजन्यं च शार्ङ्गकम् । सत्कृत्य शिवयोराज्ञां मंगलं प्रदिशंतु मे

ਨਾਰਾਇਣ ਦਾ ਅਸਤ੍ਰ ਚੱਕਰ, ਪਾਂਚਜਨ੍ਯ ਸ਼ੰਖ ਅਤੇ ਸ਼ਾਰੰਗ ਧਨੁਸ਼—ਸ਼ਿਵ-ਸ਼ਿਵਾ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਾ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰਕੇ—ਮੈਨੂੰ ਮੰਗਲ ਬਖ਼ਸ਼ਣ।

Verse 137

प्रभा सरस्वती गौरी लक्ष्मीश्च शिवभाविता । शिवयोः शासनादेता मंगलं प्रदिशंतु मे

ਪ੍ਰਭਾ, ਸਰਸਵਤੀ, ਗੌਰੀ ਅਤੇ ਲਕਸ਼ਮੀ—ਜੋ ਸ਼ਿਵ-ਭਾਵ ਨਾਲ ਭਾਵਿਤ ਹਨ—ਸ਼ਿਵ ਅਤੇ ਸ਼ਿਵਾ ਦੇ ਹੁਕਮ ਨਾਲ ਮੈਨੂੰ ਮੰਗਲ ਬਖ਼ਸ਼ਣ।

Verse 138

इन्द्रो ऽग्निश्च यमश्चैव निरृतिर्वरुणस्तथा । वायुः सोमः कुबेरश्च तथेशानस्त्रिशूलधृक्

ਇੰਦਰ, ਅਗਨੀ ਅਤੇ ਯਮ; ਨਾਲ ਹੀ ਨਿਰ੍ਰਿਤੀ ਅਤੇ ਵਰੁਣ; ਵਾਯੂ, ਸੋਮ ਅਤੇ ਕੁਬੇਰ—ਅਤੇ ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲਧਾਰੀ ਈਸ਼ਾਨ ਵੀ (ਇੱਥੇ ਗਿਣੇ/ਹਾਜ਼ਰ ਹਨ)।

Verse 139

सर्वे शिवार्चनरताः शिवसद्भावभाविताः । सत्कृत्य शिवयोराज्ञां मंगलं प्रदिशंतु मे

ਜੋ ਸਭ ਸ਼ਿਵ-ਅਰਚਨਾ ਵਿੱਚ ਰਤ ਹਨ ਅਤੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਨ ਸ਼ਿਵ ਪ੍ਰਤੀ ਸੱਚੀ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਭਰੇ ਹਨ, ਉਹ ਸ਼ਿਵ-ਸ਼ਿਵਾ (ਦਿਵ੍ਯ ਜੋੜੇ) ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਾ ਸਤਕਾਰ ਕਰਕੇ ਮੈਨੂੰ ਮੰਗਲ ਬਖ਼ਸ਼ਣ।

Verse 140

त्रिशूलमथ वज्रं च तथा परशुसायकौ । खड्गपाशांकुशाश्चैव पिनाकश्चायुधोत्तमः

ਫਿਰ ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲ ਅਤੇ ਵਜ੍ਰ; ਨਾਲ ਹੀ ਪਰਸ਼ੂ ਅਤੇ ਬਾਣ; ਖੜਗ, ਪਾਸ਼ ਅਤੇ ਅੰਕੁਸ਼—ਅਤੇ ਹਥਿਆਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਪਿਨਾਕ (ਸ਼ਿਵ ਦਾ ਧਨੁਸ਼)।

Verse 141

दिव्यायुधानि देवस्य देव्याश्चैतानि नित्यशः । सत्कृत्य शिवयोराज्ञां रक्षां कुर्वंतु मे सदा

ਦੇਵ ਦੇ ਇਹ ਦਿਵ੍ਯ ਹਥਿਆਰ ਅਤੇ ਦੇਵੀ ਦੇ ਵੀ ਇਹ ਹਥਿਆਰ ਸਦਾ ਕਿਰਿਆਸ਼ੀਲ ਰਹਿਣ। ਸ਼ਿਵ-ਸ਼ਿਵਾ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਾ ਸਤਕਾਰ ਕਰਕੇ ਇਹ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਮੇਰੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ।

Verse 142

वृषरूपधरो देवः सौरभेयो महाबलः । वडवाख्यानलस्पर्धां पञ्चगोमातृभिर्वृतः

ਸੁਰਭੀ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਉਹ ਮਹਾਬਲੀ ਦੇਵ ਵ੍ਰਿਸ਼ਭ-ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਪੰਜ ਗੋ-ਮਾਤਾਵਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਉਹ ਵਡਵਾਨਲ ਅੱਗ ਦੇ ਦਾਹਕ ਤੇਜ ਨਾਲ ਵੀ ਸਪਰਧਾ ਕਰਦਾ ਸੀ।

Verse 143

वाहनत्वमनुप्राप्तस्तपसा परमेशयोः । तयोराज्ञां पुरस्कृत्य स मे कामं प्रयच्छतु

ਪਰਮੇਸ਼ਵਰ-ਪਰਮੇਸ਼ਵਰੀ ਦੀ ਤਪੱਸਿਆ ਨਾਲ ਜਿਸ ਨੇ ਵਾਹਨਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਹੈ, ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਆਗਿਆ ਨੂੰ ਅਗੇ ਰੱਖ ਕੇ ਮੈਨੂੰ ਮਨਚਾਹਾ ਵਰ ਦੇਵੇ।

Verse 144

नंदा सुनंदा सुरभिः सुशीला सुमनास्तथा । पञ्चगोमातरस्त्वेताश्शिवलोके व्यवस्थिताः

ਨੰਦਾ, ਸੁਨੰਦਾ, ਸੁਰਭੀ, ਸੁਸ਼ੀਲਾ ਅਤੇ ਸੁਮਨਾ—ਇਹ ਪੰਜ ਗੋਮਾਤਾਵਾਂ ਸ਼ਿਵਲੋਕ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਠਿਤ ਹੋ ਕੇ ਵੱਸਦੀਆਂ ਹਨ।

Verse 145

शिवभक्तिपरा नित्यं शिवार्चनपरायणाः । शिवयोः शासनादेव दिशंतु मम वांछितम्

ਜੋ ਸਦਾ ਸ਼ਿਵ-ਭਕਤੀ ਵਿੱਚ ਰਤ ਅਤੇ ਸ਼ਿਵ-ਅਰਚਨਾ ਵਿੱਚ ਪਰਾਇਣ ਹਨ, ਉਹ ਸ਼ਿਵ-ਸ਼ਕਤੀ ਦੇ ਹੁਕਮ ਨਾਲ ਹੀ ਮੈਨੂੰ ਮੇਰੀ ਇੱਛਿਤ ਦਾਤ ਬਖ਼ਸ਼ਣ।

Verse 146

क्षेत्रपालो महातेजा नील जीमूतसन्निभः । दंष्ट्राकरालवदनः स्फुरद्रक्ताधरोज्ज्वलः

ਮਹਾਤੇਜਸਵੀ ਖੇਤਰਪਾਲ ਨੀਲੇ ਵਰਖਾ-ਬੱਦਲਾਂ ਦੇ ਢੇਰ ਵਰਗਾ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ; ਉਸ ਦਾ ਮੁਖ ਦੰਸ਼ਟਰਾਂ ਨਾਲ ਭਿਆਨਕ ਸੀ ਅਤੇ ਲਾਲ ਚਮਕਦੇ ਹੋਠ ਦਪਦਪਾ ਰਹੇ ਸਨ।

Verse 147

रक्तोर्ध्वमूर्धजः श्रीमान्भ्रुकुटीकुटिलेक्षणः । रक्तवृत्तत्रिनयनः शशिपन्नगभूषणः

ਉਹ ਸ਼੍ਰੀਮਾਨ ਸੀ; ਉਸ ਦੇ ਲਾਲੀਮਾਯੁਕਤ ਕੇਸ ਉੱਪਰ ਨੂੰ ਉੱਠੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਵੰਕੜੀ ਭ੍ਰੂਕੁਟੀ ਨਾਲ ਨਿਗਾਹ ਉਗਰ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਤਿੰਨ ਨੇਤਰ ਗੋਲ ਤੇ ਲਾਲ ਸਨ ਅਤੇ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਤੇ ਨਾਗ ਉਸ ਦੇ ਭੂਸ਼ਣ ਸਨ।

Verse 148

नग्नस्त्रिशूलपाशासिकपालोद्यतपाणिकः । भैरवो भैरवैः सिद्धैर्योगिनीभिश्च संवृतः

ਨਗਨ, ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲ, ਪਾਸ਼, ਤਲਵਾਰ ਅਤੇ ਕਪਾਲ-ਪਾਤ੍ਰ ਉੱਚੇ ਧਰੇ ਹੱਥਾਂ ਵਾਲਾ ਭੈਰਵ, ਭੈਰਵਾਂ, ਸਿੱਧਾਂ ਅਤੇ ਯੋਗਿਨੀਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਖੜਾ ਸੀ।

Verse 149

क्षेत्रेक्षेत्रे समासीनः स्थितो यो रक्षकस्सताम् । शिवप्रणामपरमः शिवसद्भावभावितः

ਉਹ ਹਰ ਪਵਿੱਤਰ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਬੈਠ ਕੇ ਉੱਥੇ ਹੀ ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਠਿਤ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਸਤਪੁਰਖਾਂ ਦਾ ਰੱਖਿਆਕ ਹੈ। ਸ਼ਿਵ-ਪ੍ਰਣਾਮ ਵਿੱਚ ਪਰਮ, ਉਸ ਦਾ ਅੰਤਰ ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਸਦਭਾਵ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੈ।

Verse 150

शिवश्रितान्विशेषेण रक्षन्पुत्रानिवौरसान् । सत्कृत्य शिवयोराज्ञां स मे दिशतु मङ्गलम्

ਜੋ ਸ਼ਿਵ-ਸ਼ਰਨਾਗਤਾਂ ਦੀ ਖ਼ਾਸ ਤੌਰ ਤੇ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਆਪਣੇ ਔਰਸ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੀ; ਅਤੇ ਸ਼ਿਵ-ਸ਼ਿਵਾ (ਦਿਵ੍ਯ ਜੋੜੇ) ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਾ ਯਥੋਚਿਤ ਸਤਕਾਰ ਕਰਕੇ ਪਾਲਣ ਕਰਦਾ ਹੈ—ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਮੰਗਲ ਬਖ਼ਸ਼ੇ।

Verse 151

तालजङ्घादयस्तस्य प्रथमावरणेर्चिताः । सत्कृत्य शिवयोराज्ञां चत्वारः समवन्तु माम्

ਉਸ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਆਵਰਨ ਵਿੱਚ ਤਾਲਜੰਘ ਆਦਿ ਦੀ ਪੂਜਾ ਹੋਈ। ਸ਼ਿਵ-ਸ਼ਿਵਾ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਾ ਯਥੋਚਿਤ ਸਤਕਾਰ ਕਰਕੇ ਉਹ ਚਾਰੇ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਆ ਕੇ ਮੈਨੂੰ ਸਹਾਰਾ ਦੇਣ।

Verse 152

भैरवाद्याश्च ये चान्ये समंतात्तस्य वेष्टिताः । ते ऽपि मामनुगृह्णंतु शिवशासनगौरवात्

ਭੈਰਵ ਆਦਿ ਅਤੇ ਜੋ ਹੋਰ ਸਾਰੇ ਜੀਵ ਉਸ ਨੂੰ ਚੌਹੀਂ ਪਾਸੀਂ ਘੇਰੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਉਹ ਵੀ ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਸ਼ਾਸਨ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਦੇ ਆਦਰ ਕਰਕੇ ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਕਿਰਪਾ ਕਰਨ।

Verse 153

नारदाद्याश्च मुनयो दिव्या देवैश्च पूजिताः । साध्या मागाश्च ये देवा जनलोकनिवासिनः

ਨਾਰਦ ਆਦਿ ਦਿਵ੍ਯ ਮੁਨੀ—ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਦੇਵਤੇ ਵੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਨ—ਅਤੇ ਜਨਲੋਕ ਵਿੱਚ ਵੱਸਣ ਵਾਲੇ ਸਾਧ੍ਯ ਤੇ ਮਾਗ ਦੇਵਗਣ (ਉੱਥੇ ਹਾਜ਼ਰ ਸਨ)।

Verse 154

विनिवृत्ताधिकाराश्च महर्लोकनिवासिनः । सप्तर्षयस्तथान्ये वै वैमानिकगुणैस्सह

ਮਹਰਲੋਕ ਦੇ ਵਾਸੀ—ਜੋ ਸੰਸਾਰਿਕ ਅਧਿਕਾਰ ਤੇ ਕਰਤੱਬਾਂ ਤੋਂ ਨਿਵਿਰਤ ਹੋ ਚੁੱਕੇ—ਸਪਤ੍ਰਿਸ਼ੀ ਅਤੇ ਹੋਰ ਵੀ, ਵੈਮਾਨਿਕ ਗੁਣਾਂ ਵਾਲੇ ਦਿਵ੍ਯ ਜਨਾਂ ਸਮੇਤ (ਉੱਥੇ ਸਨ)।

Verse 155

सर्वे शिवार्चनरताः शिवाज्ञावशवर्तिनः । शिवयोराज्ञया मह्यं दिशंतु मम कांक्षितम् १

ਜੋ ਸਭ ਸ਼ਿਵ-ਅਰਚਨਾ ਵਿੱਚ ਰਤ ਹਨ ਅਤੇ ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਆਗਿਆ ਅਧੀਨ ਹਨ, ਉਹ ਸ਼ਿਵ-ਸ਼ਕਤੀ ਦਿਵ੍ਯ ਯੁਗਲ ਦੇ ਹੁਕਮ ਨਾਲ ਮੈਨੂੰ ਮੇਰੀ ਇੱਛਿਤ ਵਸਤੂ ਬਖ਼ਸ਼ਣ।

Verse 156

गंधर्वाद्याः पिशाचांताश्चतस्रो देवयोनयः । सिद्धा विद्याधराद्याश्च ये ऽपि चान्ये नभश्चराः

ਗੰਧਰਵਾਂ ਤੋਂ ਪਿਸਾਚਾਂ ਤੱਕ—ਇਹ ਦੇਵਯੋਨੀ ਦੇ ਚਾਰ ਵਰਗ ਹਨ; ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਿੱਧ, ਵਿਦਿਆਧਰ ਆਦਿ ਅਤੇ ਹੋਰ ਆਕਾਸ਼ਚਾਰੀ ਭੀ (ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ)।

Verse 157

असुरा राक्षसाश्चैव पातालतलवासिनः । अनंताद्याश्च नागेन्द्रा वैनतेयादयो द्विजाः

ਪਾਤਾਲ ਦੇ ਤਲਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਸਣ ਵਾਲੇ ਅਸੁਰ ਤੇ ਰਾਖਸ਼ਸ ਵੀ; ਅਤੇ ਅਨੰਤ ਆਦਿ ਨਾਗੇੰਦਰ; ਤੇ ਵੈਨਤੇਯ (ਗਰੁੜ) ਆਦਿ ਦ੍ਵਿਜ ਵੀ—ਸਾਰੇ (ਉੱਥੇ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ)।

Verse 158

कूष्मांडाः प्रेतवेताला ग्रहा भूतगणाः परे । डाकिन्यश्चापि योगिन्यः शाकिन्यश्चापि तादृशाः

ਕੂਸ਼ਮਾਂਡ, ਪ੍ਰੇਤ ਅਤੇ ਵੇਤਾਲ, ਕ੍ਰੂਰ ਗ੍ਰਹ ਅਤੇ ਹੋਰ ਭੂਤਗਣ—ਡਾਕਣੀਆਂ, ਯੋਗਣੀਆਂ, ਅਤੇ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸ਼ਾਕਣੀਆਂ ਤੇ ਉਸੇ ਕਿਸਮ ਦੇ ਹੋਰ ਜੀਵ।

Verse 159

क्षेत्रारामगृहादीनि तीर्थान्यायतनानि च । द्वीपाः समुद्रा नद्यश्च नदाश्चान्ये सरांसि च

ਖੇਤਰ, ਬਾਗ਼-ਬਗੀਚੇ ਅਤੇ ਘਰ ਆਦਿ; ਤੀਰਥ ਅਤੇ ਆਯਤਨ ਵੀ; ਟਾਪੂ, ਸਮੁੰਦਰ, ਦਰਿਆ ਅਤੇ ਨਾਲੇ, ਅਤੇ ਹੋਰ ਸਰੋਵਰ ਵੀ—(ਸਭ ਕੁਝ ਇਸ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦਾ ਹੈ)।

Verse 160

गिरयश्च सुमेर्वाद्याः कननानि समंततः । पशवः पक्षिणो वृक्षाः कृमिकीटादयो मृगाः

ਸੁਮੇਰੂ ਆਦਿ ਪਹਾੜ, ਚੌਹਾਂ ਪਾਸੇ ਦੇ ਜੰਗਲ; ਪਸ਼ੂ, ਪੰਛੀ, ਰੁੱਖ, ਅਤੇ ਕੀੜੇ-ਮਕੌੜੇ ਤੇ ਅਨੇਕਾਂ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਜੰਗਲੀ ਮ੍ਰਿਗ—ਸਭ (ਉਸ ਸਰਬਵਿਆਪੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਵਿੱਚ) ਮੌਜੂਦ ਸਨ।

Verse 161

भुवनान्यपि सर्वाणि भुवनानामधीश्वरः । अण्डान्यावरणैस्सार्धं मासाश्च दश दिग्गजाः

ਉਹ ਸਭ ਭੁਵਨਾਂ ਦਾ ਅਧੀਸ਼ਵਰ ਹੈ। ਆਵਰਨਾਂ ਸਮੇਤ ਬ੍ਰਹਮਾਂਡ, ਮਹੀਨੇ ਅਤੇ ਦਸ ਦਿਗਗਜ—ਸਭ ਕੁਝ ਉਸ ਦੀ ਪ੍ਰਭੁਤਾ ਹੇਠ ਹੈ।

Verse 162

वर्णाः पदानि मंत्राश्च तत्त्वान्यपि सहाधिपैः । ब्रह्मांडधारका रुद्रा रुद्राश्चान्ये सशक्तिकाः

ਵਰਨ, ਪਦ ਅਤੇ ਮੰਤ੍ਰ; ਅਤੇ ਅਧਿਪਤੀਆਂ ਸਮੇਤ ਤੱਤ ਵੀ—ਬ੍ਰਹਮਾਂਡ ਨੂੰ ਧਾਰਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਰੁਦ੍ਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਧਾਰੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਹੋਰ ਰੁਦ੍ਰ ਵੀ, ਆਪਣੀ-ਆਪਣੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਯੁਕਤ, (ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਧਾਰਦੇ ਹਨ)।

Verse 163

यच्च किंचिज्जगत्यस्मिन्दृष्टं चानुमितं श्रुतम् । सर्वे कामं प्रयच्छन्तु शिवयोरेव शासनात्

ਇਸ ਜਗਤ ਵਿੱਚ ਜੋ ਕੁਝ ਵੇਖਿਆ, ਅਨੁਮਾਨਿਆ ਜਾਂ ਸੁਣਿਆ ਗਿਆ ਹੈ—ਉਹ ਸਭ ਕੇਵਲ ਸ਼ਿਵ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਦੇ ਹੁਕਮ ਨਾਲ ਮਨੋਰਥ ਪੂਰਾ ਕਰੇ।

Verse 164

अथ विद्या परा शैवी पशुपाशविमोचिनी । पञ्चार्थसंज्ञिता दिव्या पशुविद्याबहिष्कृता

ਹੁਣ ਪਰਮ ਸ਼ੈਵੀ ਵਿਦਿਆ ਉਪਦੇਸ਼ੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ—ਜੋ ਬੰਧੇ ਜੀਵ ਨੂੰ ਪਾਸ਼-ਬੰਧਨਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ‘ਪੰਚਾਰਥ’ ਨਾਮ ਦੀ ਦਿਵ੍ਯ ਸਿੱਧਾਂਤ-ਵਿਦਿਆ ਹੈ, ਜੋ ਪਸ਼ੁ-ਵਿਦਿਆ (ਨੀਵੀਂ, ਬੰਧਨਕਾਰੀ ਗਿਆਨ) ਤੋਂ ਪਰੇ ਹੈ।

Verse 165

शास्त्रं च शिवधर्माख्यं धर्माख्यं च तदुत्तरम् । शैवाख्यं शिवधर्माख्यं पुराणं श्रुतिसंमितम्

‘ਸ਼ਿਵਧਰਮ’ ਨਾਮ ਦਾ ਇੱਕ ਸ਼ਾਸਤਰ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਅਗਲਾ ਭਾਗ ‘ਧਰਮ’ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਪੁਰਾਣ ‘ਸ਼ੈਵ’ ਨਾਮ ਨਾਲ ਅਤੇ ‘ਸ਼ਿਵਧਰਮ’ ਨਾਮ ਨਾਲ ਵੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ, ਅਤੇ ਸ਼੍ਰੁਤੀ (ਵੇਦ) ਦੇ ਪ੍ਰਮਾਣ ਨਾਲ ਸੰਗਤ ਰੱਖਦਾ ਹੈ।

Verse 166

शैवागमाश्च ये चान्ये कामिकाद्याश्चतुर्विधाः । शिवाभ्यामविशेषेण सत्कृत्येह समर्चिताः

ਇੱਥੇ ਸ਼ੈਵ ਆਗਮ ਅਤੇ ਹੋਰ ਵੀ—ਕਾਮਿਕ ਆਦਿ ਚਾਰ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਆਗਮ—ਕਿਸੇ ਭੇਦ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ, ਸ਼ਿਵ ਅਤੇ ਦੇਵੀ ਵੱਲੋਂ ਸਮਾਨ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸਤਿਕਾਰਿਤ ਅਤੇ ਯਥਾਵਿਧਿ ਪੂਜਿਤ ਹਨ।

Verse 167

ताभ्यामेव समाज्ञाता ममाभिप्रेतसिद्धये । कर्मेदमनुमन्यंतां सफलं साध्वनुष्ठितम्

ਮੇਰੇ ਅਭਿਪ੍ਰੇਤ ਦੀ ਸਿੱਧੀ ਲਈ ਉਹਨਾਂ ਦੋਹਾਂ ਦੇ ਰਾਹੀਂ ਹੀ ਇਹ ਆਗਿਆ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਉਹ ਇਸ ਕਰਮ ਨੂੰ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਦੇਣ—ਇਹ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਨੁਸ਼ਠਿਤ ਹੋਵੇ ਅਤੇ ਫਲਦਾਇਕ ਹੋਵੇ।

Verse 168

श्वेताद्या नकुलीशांताः सशिष्याश्चापि देशिकाः । तत्संततीया गुरवो विशेषाद्गुरवो मम

ਸ਼ਵੇਤ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਨਕੁਲੀਸ਼ ਤੱਕ ਉਹ ਦੇਸ਼ਿਕ ਆਚਾਰਯ ਆਪਣੇ ਸ਼ਿਸ਼ਿਆਂ ਸਮੇਤ ਪੂਜਣਯੋਗ ਗੁਰੂ ਹਨ; ਅਤੇ ਉਸ ਪਰੰਪਰਾ ਦੇ ਗੁਰੂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਕਰਕੇ ਮੇਰੇ ਪਰਮ ਗੁਰੂ ਹਨ।

Verse 169

शैवा माहेश्वराश्चैव ज्ञानकर्मपरायणाः । कर्मेदमनुमन्यंतां सफलं साध्वनुष्ठितम्

ਗਿਆਨ ਅਤੇ ਕਰਮ ਦੋਹਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਸ਼ਠਾਵਾਨ ਸ਼ੈਵ ਅਤੇ ਮਾਹੇਸ਼ਵਰ ਇਸ ਕਰਮ ਨੂੰ ਮਨਜ਼ੂਰ ਕਰਨ; ਇਹ ਵਿਧੀਪੂਰਵਕ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਫਲਦਾਇਕ ਹੈ।

Verse 170

लौकिका ब्राह्मणास्सर्वे क्षत्रियाश्च विशः क्रमात् । वेदवेदांगतत्त्वज्ञाः सर्वशास्त्रविशारदाः

ਸਾਰੇ ਲੋਕਿਕ ਲੋਕ—ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਅਤੇ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਖ਼ਤਰੀ ਤੇ ਵੈਸ਼—ਵੇਦ ਅਤੇ ਵੇਦਾਂਗਾਂ ਦੇ ਤੱਤ ਨੂੰ ਜਾਣਨ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਸਭ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਸਨ।

Verse 171

सांख्या वैशेषिकाश्चैव यौगा नैयायिका नराः । सौरा ब्रह्मास्तथा रौद्रा वैष्णवाश्चापरे नराः

ਕੁਝ ਮਨੁੱਖ ਸਾਂਖ੍ਯ ਅਤੇ ਵੈਸ਼ੇਸ਼ਿਕ ਮਤ ਦੇ ਹਨ; ਕੁਝ ਯੋਗੀ ਅਤੇ ਨੈਯਾਇਕ ਹਨ। ਕੁਝ ਸੌਰ, ਕੁਝ ਬ੍ਰਹਮਾ-ਭਗਤ, ਕੁਝ ਰੌਦ੍ਰ (ਰੁਦ੍ਰ-ਉਪਾਸਕ), ਅਤੇ ਹੋਰ ਵੈਸ਼ਣਵ ਹਨ।

Verse 172

शिष्टाः सर्वे विशिष्टा च शिवशासनयंत्रिताः । कर्मेदमनुमन्यंतां ममाभिप्रेतसाधकम्

ਸ਼ਿਵ-ਸ਼ਾਸਨ ਦੇ ਅਨੁਸ਼ਾਸਨ ਹੇਠ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਸਾਰੇ ਸ਼ਿਸ਼ਟ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਿਸ਼ਟ ਲੋਕ ਇਸ ਕਰਮ ਨੂੰ ਮਨਜ਼ੂਰ ਕਰਨ; ਇਹ ਮੇਰੇ ਅਭਿਪ੍ਰੇਤ ਉਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਸਿਧ ਕਰਦਾ ਹੈ।

Verse 173

शैवाः सिद्धांतमार्गस्थाः शैवाः पाशुपतास्तथा । शैवा महाव्रतधराः शैवाः कापालिकाः परे

ਕੁਝ ਸ਼ੈਵ ਸਿੱਧਾਂਤ-ਮਾਰਗ ਵਿੱਚ ਟਿਕੇ ਹਨ, ਕੁਝ ਪਾਸ਼ੁਪਤ ਵੀ ਹਨ। ਕੁਝ ਸ਼ੈਵ ਮਹਾਵ੍ਰਤ ਧਾਰਨ ਵਾਲੇ ਹਨ ਅਤੇ ਕੁਝ ਹੋਰ ਕਾਪਾਲਿਕ—ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸ਼ਿਵ-ਭਗਤਾਂ ਦੇ ਅਨੇਕ ਭੇਦ ਹਨ।

Verse 174

शिवाज्ञापालकाः पूज्या ममापि शिवशासनात् । सर्वे ममानुगृह्णंतु शंसंतु सफलक्रियाम्

ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਆਗਿਆ ਪਾਲਣ ਵਾਲੇ ਸ਼ਿਵ-ਸ਼ਾਸਨ ਅਨੁਸਾਰ—ਮੇਰੇ ਵੱਲੋਂ ਵੀ—ਪੂਜਣਯੋਗ ਹਨ। ਉਹ ਸਭ ਮੈਨੂੰ ਕਿਰਪਾ ਬਖ਼ਸ਼ਣ ਅਤੇ ਮੇਰੇ ਕਰਮਾਂ ਨੂੰ ਫਲਦਾਇਕ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕਰਨ।

Verse 175

दक्षिणज्ञाननिष्ठाश्च दक्षिणोत्तरमार्गगाः । अविरोधेन वर्तंतां मंत्रश्रेयो ऽर्थिनो मम

ਜੋ ਦੱਖਣੀ ਗਿਆਨ-ਧਾਰਾ ਵਿੱਚ ਨਿਸ਼ਠਾਵਾਨ ਹਨ ਅਤੇ ਜੋ ਦੱਖਣ-ਉੱਤਰ ਦੋਹਾਂ ਮਾਰਗਾਂ ਤੇ ਚਲਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਆਪਸੀ ਵਿਰੋਧ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਰਹਿਣ—ਮੇਰੇ ਲਈ ਮੰਤ੍ਰ-ਜਨਿਤ ਪਰਮ ਸ਼੍ਰੇਯ ਦੇ ਅਰਥੀ ਬਣ ਕੇ।

Verse 176

नास्तिकाश्च शठाश्चैव कृतघ्नाश्चैव तामसाः । पाषंडाश्चातिपापाश्च वर्तंतां दूरतो मम

ਨਾਸਤਿਕ, ਛਲੀ, ਕ੍ਰਿਤਘਨ ਅਤੇ ਤਾਮਸੀ ਬੁੱਧੀ ਵਾਲੇ; ਪਾਖੰਡੀ ਅਤੇ ਅਤਿ ਪਾਪੀ—ਇਹ ਸਭ ਮੇਰੇ ਤੋਂ ਦੂਰ ਹੀ ਰਹਿਣ।

Verse 177

बहुभिः किं स्तुतैरत्र ये ऽपि के ऽपिचिदास्तिकाः । सर्वे मामनुगृह्णंतु संतः शंसंतु मंगलम्

ਇੱਥੇ ਬਹੁਤੀਆਂ ਸਿਫ਼ਤਾਂ ਦਾ ਕੀ ਲਾਭ? ਜੋ ਕੋਈ ਵੀ ਆਸਤਿਕ ਹਨ, ਉਹ ਸਭ ਮੈਨੂੰ ਕਿਰਪਾ ਬਖ਼ਸ਼ਣ; ਅਤੇ ਸਤਪੁਰਖ ਮੰਗਲ ਦਾ ਉਚਾਰਣ ਕਰਨ।

Verse 178

नमश्शिवाय सांबाय ससुतायादिहेतवे । पञ्चावरणरूपेण प्रपञ्चेनावृताय ते

ਆਦਿ-ਕਾਰਣ ਸ਼ਿਵ ਨੂੰ—ਅੰਬਾ ਸਮੇਤ ਅਤੇ ਪੁੱਤਰ ਸਮੇਤ—ਨਮਸਕਾਰ। ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਜੋ ਪੰਜ ਆਵਰਨਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਪੰਚ ਨਾਲ ਢੱਕੇ ਹੋਏ ਪ੍ਰਤੀਤ ਹੁੰਦੇ ਹੋ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਹ।

Verse 179

इत्युक्त्वा दंडवद्भूमौ प्रणिपत्य शिवं शिवाम् । जपेत्पञ्चाक्षरीं विद्यामष्टोत्तरशतावराम्

ਇਉਂ ਕਹਿ ਕੇ ਦੰਡਵਤ ਹੋ ਕੇ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗ ਕੇ ਸ਼ਿਵ ਅਤੇ ਸ਼ਿਵਾ (ਪਾਰਵਤੀ) ਨੂੰ ਸਾਸ਼ਟਾਂਗ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕਰੇ। ਫਿਰ ਪੰਜਾਖਰੀ ਵਿਦਿਆ ‘ਨਮਹ ਸ਼ਿਵਾਯ’ ਦਾ 108 ਵਾਰ ਜਪ ਕਰੇ।

Verse 180

तथैव शक्तिविद्यां च जपित्वा तत्समर्पणम् । कृत्वा तं क्षमयित्वेशं पूजाशेषं समापयेत्

ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸ਼ਕਤੀ-ਵਿਦਿਆ ਦਾ ਵੀ ਜਪ ਕਰ ਕੇ ਉਹ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਕਰੇ। ਫਿਰ ਈਸ਼ (ਸ਼ਿਵ) ਕੋਲੋਂ ਖਿਮਾ ਮੰਗ ਕੇ ਪੂਜਾ ਦੇ ਬਾਕੀ ਕਰਮ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਸਮਾਪਤ ਕਰੇ।

Verse 181

एतत्पुण्यतमं स्तोत्रं शिवयोर्हृदयंगमम् । सर्वाभीष्टप्रदं साक्षाद्भुक्तिमुक्त्यैकसाधनम्

ਇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਪਵਿੱਤਰ ਸਤੋਤਰ ਸ਼ਿਵ-ਸ਼ਿਵਾ ਦੇ ਹਿਰਦੇ ਨੂੰ ਪ੍ਰਿਯ ਹੈ। ਇਹ ਸਿੱਧੇ ਹੀ ਸਭ ਇੱਛਤ ਫਲ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਭੁਕਤੀ ਤੇ ਮੁਕਤੀ—ਦੋਹਾਂ ਦਾ ਇਕੋ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਸਾਧਨ ਹੈ।

Verse 182

य इदं कीर्तयेन्नित्यं शृणुयाद्वा समाहितः । स विधूयाशु पापानि शिवसायुज्यमाप्नुयात्

ਜੋ ਇਸ ਦਾ ਨਿੱਤ ਕੀਰਤਨ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਇਕਾਗ੍ਰ ਮਨ ਨਾਲ ਸੁਣਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਛੇਤੀ ਪਾਪਾਂ ਨੂੰ ਝਾੜ ਕੇ ਸ਼ਿਵ-ਸਾਯੁਜ੍ਯ—ਪ੍ਰਭੂ ਸ਼ਿਵ ਨਾਲ ਏਕਤਾ—ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।

Verse 183

गोघ्नश्चैव कृतघ्नश्च वीरहा भ्रूणहापि वा । शरणागतघाती च मित्रविश्रंभघातकः

ਚਾਹੇ ਕੋਈ ਗੋ-ਹੱਤਿਆ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੋਵੇ, ਕ੍ਰਿਤਘਨ ਹੋਵੇ, ਵੀਰ-ਹੰਤਾ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਭ੍ਰੂਣ-ਹੰਤਾ; ਸ਼ਰਨ ਆਏ ਮਨੁੱਖ ਦਾ ਘਾਤ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਭਰੋਸੇਮੰਦ ਮਿੱਤਰ ਨਾਲ ਵਿਸ਼ਵਾਸਘਾਤ ਕਰਨ ਵਾਲਾ—ਇੱਥੇ ਐਸੇ ਘੋਰ ਪਾਪੀਆਂ ਦਾ ਹੀ ਸੰਕੇਤ ਹੈ।

Verse 184

दुष्टपापसमाचारो मातृहा पितृहापि वा । स्तवेनानेन जप्तेन तत्तत्पापात्प्रमुच्यते

ਜੋ ਦੁਸ਼ਟ ਅਤੇ ਪਾਪਮਈ ਆਚਰਨ ਵਿੱਚ ਲੱਗਾ ਹੋਵੇ—ਚਾਹੇ ਮਾਤਾ-ਹੰਤਾ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਪਿਤਾ-ਹੰਤਾ—ਇਸ ਸਤਵ ਦਾ ਜਪ ਕਰਨ ਨਾਲ ਉਹ ਉਹਨਾਂ-ਉਹਨਾਂ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 185

दुःस्वप्नादिमहानर्थसूचकेषु भयेषु च । यदि संकीर्तयेदेतन्न ततो नार्थभाग्भवेत्

ਦੁਸ਼ਸੁਪਨੇ ਆਦਿ ਵੱਡੇ ਅਨਰਥ ਦੇ ਸੰਕੇਤ ਵਾਲੇ ਡਰਾਂ ਵਿੱਚ ਜੇ ਕੋਈ ਇਸ ਦਾ ਸੰਕੀਰਤਨ ਕਰਦਾ ਰਹੇ, ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਕੋਈ ਅਨਰਥ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।

Verse 186

आयुरारोग्यमैश्वर्यं यच्चान्यदपि वाञ्छितम् । स्तोत्रस्यास्य जपे तिष्ठंस्तत्सर्वं लभते नरः

ਇਸ ਸਤੋਤਰ ਦੇ ਜਪ ਵਿੱਚ ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਡਟਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਲੰਮੀ ਉਮਰ, ਨਿਰੋਗਤਾ, ਐਸ਼ਵਰਯ ਅਤੇ ਹੋਰ ਜੋ ਕੁਝ ਵੀ ਚਾਹੇ—ਸਭ ਕੁਝ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।

Verse 187

असंपूज्य शिवस्तोत्रं जपात्फलमुदाहृतम् । संपूज्य च जपे तस्य फलं वक्तुं न शक्यते

ਸ਼ਿਵ-ਸਤੋਤਰ ਨੂੰ ਬਿਨਾਂ ਵਿਧਿਵਤ ਪੂਜਾ ਕੀਤੇ ਜਪਣ ਦਾ ਫਲ ਤਾਂ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ; ਪਰ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ ਜਪਣ ਨਾਲ ਜੋ ਫਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਬਿਆਨ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ—ਉਹ ਅਪਾਰ ਹੈ।

Verse 188

आस्तामियं फलावाप्तिरस्मिन्संकीर्तिते सति । सार्धमंबिकया देवः श्रुत्यैवं दिवि तिष्ठति

ਇਸ ਸਤੋਤ੍ਰ ਦੇ ਸੰਕੀਰਤਨ ਨਾਲ ਇਤਨਾ ਹੀ ਪ੍ਰਤਿਗਿਆਤ ਫਲ ਹੈ—ਦੇਵਾਧਿਦੇਵ ਅੰਬਿਕਾ ਸਮੇਤ ਸੁਰਗ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਠਿਤ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ; ਸ਼੍ਰੁਤੀ ਇਉਂ ਹੀ ਆਖਦੀ ਹੈ।

Verse 189

तस्मान्नभसि संपूज्य देवं देवं सहोमया । कृतांजलिपुटस्तिष्ठंस्तोत्रमेतदुदीरयेत्

ਇਸ ਲਈ ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਆਕਾਸ਼ ਹੇਠਾਂ ਹੋਮ ਸਮੇਤ ਦੇਵਾਧਿਦੇਵ ਦੀ ਯਥਾਵਿਧੀ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਖੜ੍ਹੇ ਹੋ ਕੇ ਇਹ ਸਤੋਤ੍ਰ ਉਚਾਰਨ ਕਰੇ।