वीरभद्रक्रोधशमनं देवस्तुतिश्च (Pacification of Vīrabhadra and the Gods’ Hymn)
ਇਸ ਅਧਿਆਇ ਵਿੱਚ ਦਕਸ਼-ਯਜ੍ਞ ਦੇ ਸੰਘਰਸ਼ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੀ ਹਾਲਤ ਦੱਸੀ ਗਈ ਹੈ। ਵਿਸ਼ਣੂ ਆਦਿ ਦੇਵਤਾ ਹਾਰੇ ਹੋਏ, ਜਖ਼ਮੀ ਤੇ ਡਰੇ ਹੋਏ ਹਨ; ਵੀਰਭਦ੍ਰ ਦੇ ਪ੍ਰਮਥ-ਗਣ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਲੋਹੇ ਦੀਆਂ ਬੇੜੀਆਂ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹ ਕੇ ਰੋਕਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਨਾਜ਼ੁਕ ਵੇਲੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਸਮਝੌਤਾ ਕਰਵਾਉਣ ਵਾਲੇ ਦੂਤ ਵਜੋਂ ਵੀਰਭਦ੍ਰ (ਜਾਂ ਉਸ ਦੇ ਅਧੀਨ ਗਣਪਤੀ) ਕੋਲ ਜਾ ਕੇ ਕ੍ਰੋਧ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਨ ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਸਮੇਤ ਸੰਬੰਧਿਤ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਖ਼ਿਮਾ ਦੇਣ ਦੀ ਬੇਨਤੀ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੀ ਮਰਯਾਦਾ ਅਤੇ ਅਰਦਾਸ ਦੇ ਕਾਰਨ ਵੀਰਭਦ੍ਰ ਦਾ ਰੋਸ ਠੰਢਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਮੌਕਾ ਮਿਲਦਿਆਂ ਦੇਵਤਾ ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਅੰਜਲੀ ਧਰ ਕੇ ਸ਼ਰਨਾਗਤ ਭਾਵ ਨਾਲ ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਸਤੁਤੀ ਕਰਦੇ ਹਨ—ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ, ਯਜ੍ਞ-ਵਿਧਵੰਸਕ, ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲਧਾਰੀ ਅਤੇ ਕਾਲਾਗਨੀ-ਰੁਦ੍ਰ ਕਹਿ ਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਭਿਆਨਕ ਦੰਡ-ਰੂਪ ਨੂੰ ਵੀ ਜਗਤ-ਧਰਮ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਨਿਆਂਯੁਕਤ ਸ਼ਾਸਨ ਮੰਨਦੇ ਹਨ। ਡਰ ਦਾ ਭਕਤੀ ਵਿੱਚ ਬਦਲਣਾ, ਮੱਧਸਥਤਾ ਦੀ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ੀਲਤਾ ਅਤੇ ਸ਼ਿਵ-ਨਾਮਾਂ ਰਾਹੀਂ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਦਾ ਬੋਧ—ਇਹ ਇਸ ਅਧਿਆਇ ਦਾ ਕੇਂਦਰੀ ਭਾਵ ਹੈ।
Shlokas
Verse 1
वायुरुवाच । इति सञ्छिन्नभिन्नांगा देवा विष्णुपुरोगमाः । क्षणात्कष्टां दशामेत्य त्रेसुः स्तोकावशेषिता
ਵਾਯੂ ਨੇ ਕਿਹਾ—ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਿਸ਼ਣੂ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਾਲੇ ਦੇਵ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅੰਗ ਛਿੰਨ-ਭਿੰਨ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਸਨ, ਪਲ ਭਰ ਵਿੱਚ ਹੀ ਭਿਆਨਕ ਦਸ਼ਾ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚ ਗਏ। ਥੋੜ੍ਹੀ ਜਿਹੀ ਸ਼ਕਤੀ ਬਚਣ ਕਰਕੇ ਉਹ ਡਰ ਨਾਲ ਕੰਬਣ ਲੱਗੇ।
Verse 2
त्रस्तांस्तान्समरे वीरान् देवानन्यांश्च वै गणाः । प्रमथाः परमक्रुद्धा वीरभद्रप्रणोदिताः
ਉਸ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਵੀਰਭਦ੍ਰ ਦੇ ਉਕਸਾਵੇ ਨਾਲ ਪਰਮ ਕ੍ਰੋਧੀ ਪ੍ਰਮਥ-ਗਣਾਂ ਨੇ ਡਰੇ ਹੋਏ ਵੀਰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸਭ ਉੱਤੇ ਵੀ ਹਮਲਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
Verse 3
प्रगृह्य च तथा दोषं निगडैरायसैर्दृढैः । बबन्धुः पाणिपादेषु कंधरेषूदरेषु च
ਉਸ ਨੂੰ ਇਉਂ ਫੜ ਕੇ, ਉਸ ਦੋਸ਼ੀ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਲੋਹੇ ਦੀਆਂ ਬੇੜੀਆਂ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹ ਦਿੱਤਾ—ਹੱਥਾਂ ਪੈਰਾਂ ਵਿੱਚ, ਅਤੇ ਗਲ੍ਹ ਤੇ ਪੇਟ ਦੇ ਗਿਰਦ ਵੀ।
Verse 4
तस्मिन्नवसरे ब्रह्मा भद्रमद्रीन्द्रजानुतम् । सारथ्याल्लब्धवात्सल्यः प्रार्थयन् प्रणतो ऽब्रवीत्
ਉਸੇ ਵੇਲੇ ਬ੍ਰਹਮਾ—ਸਾਰਥੀ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਕਰਕੇ ਸਨੇਹ ਭਰਿਆ ਭਰੋਸਾ ਪਾ ਕੇ—ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ, ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ ਰਾਜੇ ਉੱਤੇ ਘੁੱਟਣੇ ਟੇਕ ਬੈਠੇ ਉਸ ਮੰਗਲਮਯ ਨੂੰ ਬੇਨਤੀ ਕਰਕੇ ਬੋਲਿਆ।
Verse 5
अलं क्रोधेन भगवन्नष्टाश्चैते दिवौकसः । प्रसीद क्षम्यतां सर्वं रोमजैस्सह सुव्रत
ਹੇ ਭਗਵਾਨ, ਕ੍ਰੋਧ ਬਸ ਕਰੋ; ਇਹ ਸੁਰਗਵਾਸੀ ਤਾਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਹਨ। ਕਿਰਪਾ ਕਰੋ; ਹੇ ਸੁਵ੍ਰਤ, ਰੋਮਜਾਂ ਸਮੇਤ ਸਭ ਕੁਝ ਮਾਫ਼ ਕਰ ਦਿਓ।
Verse 6
एवं विज्ञापितस्तेन ब्रह्मणा परमेष्ठिना । शमं जगाम संप्रीतो गणपस्तस्य गौरवात्
ਪਰਮੇਸ਼ਠੀ ਬ੍ਰਹਮਾ ਵੱਲੋਂ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਤੇ ਗਣਪ (ਗਣੇਸ਼) ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਗਏ; ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਦਾ ਆਦਰ ਕਰਕੇ ਉਹ ਸ਼ਾਂਤ ਹੋਏ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸੰਯਮਿਤ ਕੀਤਾ।
Verse 7
देवाश्च लब्धावसरा देवदेवस्य मंत्रिणः । धारयन्तो ऽञ्जलीन्मूर्ध्नि तुष्टुवुर्विविधैः स्तवैः
ਫਿਰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ—ਉਚਿਤ ਮੌਕਾ ਮਿਲਣ ਤੇ—ਦੇਵਦੇਵ ਦੇ ਮੰਤਰੀਆਂ ਸਮੇਤ, ਮੱਥੇ ਉੱਤੇ ਅੰਜਲੀ ਧਾਰ ਕੇ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸਤੁਤੀਆਂ ਨਾਲ ਉਸ ਦੀ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਕੀਤੀ।
Verse 8
देवा ऊचुः । नमः शिवाय शान्ताय यज्ञहन्त्रे त्रिशूलिने । रुद्रभद्राय रुद्राणां पतये रुद्रभूतये
ਦੇਵ ਬੋਲੇ—ਸ਼ਾਂਤ ਸਰੂਪ ਸ਼ਿਵ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ; ਅਧਰਮੀ ਯਜਨਾਂ ਦੇ ਸੰਹਾਰਕ ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲਧਾਰੀ ਨੂੰ; ਸ਼ੁਭ ਰੁਦ੍ਰ ਨੂੰ, ਰੁਦ੍ਰਾਂ ਦੇ ਪਤੀ ਨੂੰ, ਅਤੇ ਜਿਸ ਦਾ ਸਰੂਪ ਹੀ ਰੁਦ੍ਰ ਹੈ—ਉਸ ਨੂੰ ਨਮਹ।
Verse 9
कालाग्निरुद्ररूपाय कालकामांगहारिणे । देवतानां शिरोहन्त्रे दक्षस्य च दुरात्मनः
ਕਾਲਾਗ੍ਨਿਰੁਦ੍ਰ-ਸਰੂਪ, ਕਾਲ ਅਤੇ ਕਾਮ ਦੇ ਅੰਗਾਂ ਨੂੰ ਛੇਦਣ ਵਾਲੇ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਿਰ ਕੱਟਣ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਦੁਸ਼ਟ-ਆਤਮਾ ਦਕਸ਼ ਨੂੰ ਦੰਡਣ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।
Verse 10
संसर्गादस्य पापस्य दक्षस्याक्लिष्टकर्मणः । शासिताः समरे वीर त्वया वयमनिन्दिता
ਹੇ ਵੀਰ! ਅਥੱਕ ਕਰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਇਸ ਪਾਪੀ ਦਕਸ਼ ਦੀ ਸੰਗਤ ਕਰਕੇ ਅਸੀਂ—ਨਿੰਦਾਹੀਨ ਹੋ ਕੇ ਵੀ—ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਤੇਰੇ ਵੱਲੋਂ ਸ਼ਾਸਿਤ ਤੇ ਦੰਡਿਤ ਹੋਏ।
Verse 11
दग्धाश्चामी वयं सर्वे त्वत्तो भीताश्च भो प्रभो । त्वमेव गतिरस्माकं त्राहि नश्शरणागतान्
ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ! ਅਸੀਂ ਸਭ ਸੜ੍ਹ ਗਏ ਹਾਂ ਅਤੇ ਤੇਰੇ ਤੋਂ ਡਰੇ ਹੋਏ ਹਾਂ। ਤੂੰ ਹੀ ਸਾਡੀ ਇਕੋ ਗਤੀ ਹੈਂ; ਸ਼ਰਨ ਆਏ ਸਾਨੂੰ ਬਚਾ ਲੈ।
Verse 12
वायुरुवाच । तुष्टस्त्वेवं स्तुतो देवान् विसृज्य निगडात्प्रभुः । आनयद्देवदेवस्य समीपममरानिह
ਵਾਯੂ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸ্তুਤੀ ਹੋਣ ਤੇ ਪ੍ਰਭੂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਏ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਬੇੜੀਆਂ ਤੋਂ ਛੁਡਾ ਕੇ, ਇੱਥੇ ਹੀ ਉਹਨਾਂ ਅਮਰਾਂ ਨੂੰ ਦੇਵਦੇਵ ਮਹਾਦੇਵ ਦੇ ਸਨਮੁੱਖ ਲੈ ਗਏ।
Verse 13
देवोपि तत्र भगवानन्तरिक्षे स्थितः प्रभुः । सगणः सर्वगः शर्वस्सर्वलोकमहेश्वरः
ਉੱਥੇ ਵੀ ਭਗਵਾਨ ਪ੍ਰਭੂ ਅੰਤਰਿਕਸ਼ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਸਨ—ਆਪਣੇ ਗਣਾਂ ਸਮੇਤ; ਸਰਬ-ਵਿਆਪੀ ਸ਼ਰਵ, ਸਭ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਮਹੇਸ਼ਵਰ।
Verse 14
तं दृष्ट्वा परमेशानं देवा विष्णुपुरोगमाः । प्रीता अपि च भीताश्च नमश्चक्रुर्महेश्वरम्
ਪਰਮੇਸ਼ਾਨ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਵਿਸ਼ਨੂ-ਅਗਵਾਈ ਵਾਲੇ ਦੇਵ ਪ੍ਰਸੰਨ ਵੀ ਹੋਏ ਅਤੇ ਭਕਤੀ-ਭਯ ਨਾਲ ਭਰ ਵੀ ਗਏ; ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤਾ।
Verse 15
दृष्ट्वा तानमरान्भीतान्प्रणतार्तिहरो हरः । इदमाह महादेवः प्रहसन् प्रेक्ष्य पार्वतीम्
ਉਹ ਡਰੇ ਹੋਏ ਦੇਵਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਸ਼ਰਨਾਗਤਾਂ ਦੀ ਪੀੜ ਹਰਣ ਵਾਲੇ ਹਰ ਨੇ ਮੁਸਕਰਾ ਕੇ, ਪਾਰਵਤੀ ਵੱਲ ਤੱਕਦਿਆਂ ਮਹਾਦੇਵ ਨੇ ਇਹ ਬਚਨ ਕਹੇ।
Verse 16
महादेव उवाच । माभैष्ट त्रिदशास्सर्वे यूयं वै मामिकाः प्रजाः । अनुग्रहार्थमेवेह धृतो दंडः कृपालुना
ਮਹਾਦੇਵ ਨੇ ਆਖਿਆ—ਹੇ ਸਭ ਦੇਵਤਿਆਂ, ਡਰੋ ਨਾ; ਤੁਸੀਂ ਨਿਸਚਿਤ ਹੀ ਮੇਰੀ ਆਪਣੀ ਪ੍ਰਜਾ ਹੋ। ਕਿਰਪਾਲੂ ਮੈਂ ਕੇਵਲ ਅਨੁਗ੍ਰਹ ਦੇਣ ਲਈ ਹੀ ਇੱਥੇ ਦੰਡ ਧਾਰਿਆ ਹੈ।
Verse 17
भवतां निर्जराणां हि क्षान्तो ऽस्माभिर्व्यतिक्रमः । क्रुद्धेष्वस्मासु युष्माकं न स्थितिर्न च जीवितम्
ਹੇ ਅਮਰ ਦੇਵੋ, ਤੁਹਾਡੇ ਪ੍ਰਤੀ ਜੋ ਅਤਿਕ੍ਰਮ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਅਸੀਂ ਉਹ ਸਹਿ ਕੇ ਖ਼ਿਮਾ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਪਰ ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਸਾਡੇ ਉੱਤੇ ਕ੍ਰੋਧ ਕਰੋ, ਤਾਂ ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਨਾ ਠਹਿਰਾਉ ਰਹੇਗਾ, ਨਾ ਜੀਵਨ।
Verse 18
वायुरुवाच । इत्युक्तास्त्रिदशास्सर्वे शर्वेणामिततेजसा । सद्यो विगतसन्देहा ननृतुर्विबुधा मुदा
ਵਾਯੂ ਨੇ ਆਖਿਆ—ਅਮਿਤ ਤੇਜ ਵਾਲੇ ਸ਼ਰਵ (ਸ਼ਿਵ) ਦੇ ਇਹ ਕਹਿਣ ਨਾਲ ਸਾਰੇ ਦੇਵ ਤੁਰੰਤ ਸੰਦੇਹ-ਰਹਿਤ ਹੋ ਗਏ ਅਤੇ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਨੱਚਣ ਲੱਗ ਪਏ।
Verse 19
प्रसन्नमनसो भूत्वानन्दविह्वलमानसाः । स्तुतिमारेभिरे कर्तुं शंकरस्य दिवौकसः
ਮਨ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ ਅਤੇ ਆਨੰਦ ਨਾਲ ਵਿਹਵਲ ਹਿਰਦਿਆਂ ਵਾਲੇ ਸੁਰਗਵਾਸੀ ਦੇਵ ਸ਼ੰਕਰ ਦੀ ਸਤੁਤੀ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਏ।
Verse 20
देवा ऊचुः । त्वमेव देवाखिललोककर्ता पाता च हर्ता परमेश्वरो ऽसि । कविष्णुरुद्राख्यस्वरूपभेदै रजस्तमस्सत्त्वधृतात्ममूर्ते
ਦੇਵ ਬੋਲੇ—ਤੂੰ ਹੀ ਸਭ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਕਰਤਾ, ਪਾਲਣਹਾਰ ਅਤੇ ਸੰਹਾਰਕ ਹੈਂ; ਤੂੰ ਪਰਮੇਸ਼ਵਰ ਹੈਂ। ਹੇ ਕ (ਬ੍ਰਹਮਾ), ਵਿਸ਼ਣੂ ਅਤੇ ਰੁਦ੍ਰ ਨਾਮਕ ਰੂਪ-ਭੇਦਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਣ ਵਾਲੇ, ਅਤੇ ਰਜਸ-ਤਮਸ-ਸਤ੍ਤ੍ਵ ਗੁਣ ਧਾਰਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਆਤਮ-ਮੂਰਤੇ!
Verse 21
सर्वमूर्ते नमस्ते ऽस्तु विश्वभावन पावन । अमूर्ते भक्तहेतोर्हि गृहीताकृतिसौख्यद
ਹੇ ਸਰਵ-ਮੂਰਤੇ, ਤੈਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ; ਹੇ ਵਿਸ਼ਵ-ਭਾਵਨ ਪਾਵਨ, ਤੈਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ। ਹੇ ਅਮੂਰਤੇ, ਭਗਤਾਂ ਦੇ ਹਿਤ ਲਈ ਤੂੰ ਰੂਪ ਧਾਰਦਾ ਹੈਂ ਅਤੇ ਉਸ ਸਾਕਾਰ ਸਾਨ্নਿਧ ਦਾ ਸੁਖ ਬਖ਼ਸ਼ਦਾ ਹੈਂ।
Verse 22
चंद्रो ऽगदो हि देवेश कृपातस्तव शंकर । निमज्जनान्मृतः प्राप सुखं मिहिरजाजलिः
ਹੇ ਦੇਵੇਸ਼ ਸ਼ੰਕਰ! ਤੇਰੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਚੰਦਰਮਾ ਰੋਗ-ਮੁਕਤ ਹੋਇਆ। ਅਤੇ ਮਿਹਿਰਜਾਜਲੀ ਵੀ ਡੁੱਬ ਕੇ ਮਰਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਤੇਰੇ ਅਨੁਗ੍ਰਹ ਨਾਲ ਸੁਖਮਈ ਅਵਸਥਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆ।
Verse 23
सीमन्तिनी हतधवा तव पूजनतः प्रभो । सौभाग्यमतुलं प्राप सोमवारव्रतात्सुतान्
ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ! ਪਤੀ-ਵਿਹੁਣੀ ਸੀਮੰਤਿਨੀ ਨੇ ਤੇਰੀ ਪੂਜਾ ਨਾਲ ਅਤੁੱਲ ਸੁਭਾਗ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਸੋਮਵਾਰ ਦੇ ਵਰਤ ਨਾਲ ਪੁੱਤਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੇ।
Verse 24
श्रीकराय ददौ देवः स्वीयं पदमनुत्तमम् । सुदर्शनमरक्षस्त्वं नृपमंडलभीतितः
ਦੇਵ ਨੇ ਸ਼੍ਰੀਕਰ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਅਨੁੱਤਮ ਧਾਮ ਬਖ਼ਸ਼ਿਆ; ਅਤੇ ਹੇ ਸੁਦਰਸ਼ਨ! ਤੂੰ ਰਾਜ-ਮੰਡਲਾਂ ਦੇ ਡਰ ਤੋਂ ਉਸ ਦੀ (ਉਸ ਲੋਕ ਦੀ) ਰੱਖਿਆ ਕੀਤੀ।
Verse 25
मेदुरं तारयामास सदारं च घृणानिधिः । शारदां विधवां चक्रे सधवां क्रियया भवान्
ਕਰੁਣਾ-ਨਿਧਿ ਨੇ ਮੇਦੁਰ ਨੂੰ ਉਸ ਦੀ ਪਤਨੀ ਸਮੇਤ ਤਾਰ ਦਿੱਤਾ; ਅਤੇ ਹੇ ਭਵ (ਸ਼ਿਵ)! ਤੇਰੀ ਪਵਿੱਤਰ ਕ੍ਰਿਆ-ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਵਿਧਵਾ ਸ਼ਾਰਦਾ ਫਿਰ ਸਧਵਾ ਹੋ ਗਈ।
Verse 26
भद्रायुषो विपत्तिं च विच्छिद्य त्वमदाः सुखम् । सौमिनी भवबन्धाद्वै मुक्ता ऽभूत्तव सेवनात्
ਭਦ੍ਰਾਯੁਸ਼ ਉੱਤੇ ਆਈ ਬਿਪਤਾ ਨੂੰ ਕੱਟ ਕੇ ਤੂੰ ਉਸ ਨੂੰ ਸੁਖ ਬਖ਼ਸ਼ਿਆ; ਅਤੇ ਸੌਮਿਨੀ ਤੇਰੀ ਸੇਵਾ ਨਾਲ ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਭਵ-ਬੰਧਨ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਗਈ।
Verse 27
विष्णुरुवाच । त्वं शंभो कहरीशाश्च रजस्सत्त्वतमोगुणैः । कर्ता पाता तथा हर्ता जनानुग्रहकांक्षया
ਵਿਸ਼ਨੂ ਨੇ ਆਖਿਆ—ਹੇ ਸ਼ੰਭੋ! ਤੂੰ ਹੀ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਵਿਸ਼ਨੂ ਅਤੇ ਰੁਦ੍ਰ ਹੈਂ। ਰਜੋ-ਸਤੋ-ਤਮੋ ਗੁਣਾਂ ਰਾਹੀਂ ਜੀਵਾਂ ਉੱਤੇ ਅਨੁਗ੍ਰਹ ਕਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਤੂੰ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕਰਤਾ, ਪਾਲਣਹਾਰ ਅਤੇ ਸੰਹਾਰਕ ਬਣਦਾ ਹੈਂ।
Verse 28
सर्वगर्वापहारी च सर्वतेजोविलासकः । सर्वविद्यादिगूढश्च सर्वानुग्रहकारकः
ਉਹ ਸਭ ਅਹੰਕਾਰ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਸਭ ਤੇਜ ਦਾ ਲੀਲਾ-ਵਿਲਾਸ ਹੈ। ਸਭ ਵਿਦਿਆਵਾਂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਭੇਦਾਂ ਵਿੱਚ ਗੁਪਤ ਰਹਿ ਕੇ, ਉਹ ਸਭ ਉੱਤੇ ਅਨੁਗ੍ਰਹ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ।
Verse 29
त्वत्तः सर्वं च त्वं सर्वं त्वयि सर्वं गिरीश्वर । त्राहि त्राहि पुनस्त्राहि कृपां कुरु ममोपरि
ਹੇ ਗਿਰੀਸ਼ਵਰ! ਤੇਰੇ ਤੋਂ ਹੀ ਸਭ ਕੁਝ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤੂੰ ਹੀ ਸਭ ਕੁਝ ਹੈਂ; ਤੇਰੇ ਵਿੱਚ ਹੀ ਸਭ ਕੁਝ ਟਿਕਿਆ ਹੈ। ਬਚਾ ਲੈ—ਬਚਾ ਲੈ—ਫਿਰ ਬਚਾ ਲੈ; ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਕਿਰਪਾ ਕਰ।
Verse 30
अथास्मिन्नन्तरे ब्रह्मा प्रणिपत्य कृतांजलिः । एवं त्ववसरं प्राप्य व्यज्ञापयत शूलिने
ਤਦ ਉਸੇ ਵੇਲੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ ਝੁਕਿਆ; ਇਉਂ ਯੋਗ ਮੌਕਾ ਪਾ ਕੇ ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲਧਾਰੀ ਸ਼ਿਵ ਅੱਗੇ ਆਪਣੀ ਬੇਨਤੀ ਰੱਖੀ।
Verse 31
ब्रह्मोवाच । जय देव महादेव प्रणतार्तिविभंजन । ईदृशेष्वपराधेषु को ऽन्यस्त्वत्तः प्रसीदति
ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਆਖਿਆ—ਜੈ ਹੋ, ਹੇ ਦੇਵ! ਹੇ ਮਹਾਦੇਵ! ਨਮਨ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਪੀੜਾ ਦੂਰ ਕਰਨ ਵਾਲੇ! ਐਸੇ ਅਪਰਾਧਾਂ ਵਿੱਚ ਤੇਰੇ ਬਿਨਾ ਹੋਰ ਕੌਣ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ ਮਾਫ਼ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ?
Verse 32
लब्धमानो भविष्यंति ये पुरा निहिता मृधे । प्रत्यापत्तिर्न कस्य स्यात्प्रसन्ने परमेश्वरे
ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਡਾਹੇ ਗਏ ਸਨ, ਉਹ ਮੁੜ ਮਾਨ ਤੇ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਹਾਸਲ ਕਰਨਗੇ। ਜਦੋਂ ਪਰਮੇਸ਼ਵਰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਣ, ਤਾਂ ਕਿਸ ਨੂੰ ਉਲਟਾ ਪਾਸਾ ਜਾਂ ਬਿਪਤਾ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ?
Verse 33
यदिदं देवदेवानां कृतमन्तुषु दूषणम् । तदिदं भूषणं मन्येत अंगीकारगौरवात्
ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਦੇਵਾਂ ਨੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਉੱਤੇ ਜੋ ਵੀ ਦੋਸ਼ ਲਾਇਆ, ਉਸ ਨੂੰ ਨਿਮਰਤਾ ਨਾਲ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਨ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ ਕਰਕੇ ਉਸੇ ਦੋਸ਼ ਨੂੰ ਭੂਸ਼ਣ ਸਮਝਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
Verse 34
इति विज्ञाप्यमानस्तु ब्रह्मणा परमेष्ठिना । विलोक्य वदनं देव्या देवदेवस्स्मयन्निव
ਪਰਮੇਸ਼ਠੀ ਬ੍ਰਹਮਾ ਵੱਲੋਂ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਤੇ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਦੇਵ ਮਹਾਦੇਵ ਨੇ ਦੇਵੀ ਦੇ ਮੁਖ ਵੱਲ ਤੱਕਿਆ ਅਤੇ ਜਿਵੇਂ ਹੌਲੀ ਮੁਸਕਾਨ ਨਾਲ, ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ।
Verse 35
पुत्रभूतस्य वात्सल्याद्ब्रह्मणः पद्मजन्मनः । देवादीनां यथापूर्वमंगानि प्रददौ प्रभुः
ਕਮਲ-ਜਨਮੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਪੁੱਤਰ ਸਮਾਨ ਸੀ, ਉਸ ਪ੍ਰਤੀ ਪਿਤਾ-ਵਾਂਗ ਪਿਆਰ ਕਰਕੇ ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਆਦਿ ਦੇ ਅੰਗ ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਂਗ ਵਾਪਸ ਕਰ ਦਿੱਤੇ।
Verse 36
प्रथमाद्यैश्च या देव्यो दंडिता देवमातरः । तासामपि यथापूर्वाण्यंगानि गिरिशो ददौ
ਪ੍ਰਥਮਾ ਆਦਿ ਵੱਲੋਂ ਦੰਡਿਤ ਕੀਤੀਆਂ ਦੇਵ-ਮਾਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਗਿਰੀਸ਼ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅੰਗ ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਂਗ ਹੀ ਵਾਪਸ ਬਖ਼ਸ਼ ਦਿੱਤੇ।
Verse 37
दक्षस्य भगवानेव स्वयं ब्रह्मा पितामहः । तत्पापानुगुणं चक्रे जरच्छागमुखं मुखम्
ਤਦ ਪਿਤਾਮਹ ਭਗਵਾਨ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਆਪ ਹੀ ਦਕਸ਼ ਦੇ ਪਾਪ ਅਨੁਸਾਰ ਉਸ ਨੂੰ ਬੁੱਢੇ ਬੱਕਰੇ ਵਰਗਾ ਮੁਖ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ।
Verse 38
सो ऽपि संज्ञां ततो लब्ध्वा स दृष्ट्वा जीवितः सुधी । भीतः कृताञ्जलिः शंभुं तुष्टाव प्रलपन्बहु
ਫਿਰ ਉਸ ਨੂੰ ਹੋਸ਼ ਆਇਆ; ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਜੀਉਂਦਾ ਵੇਖ ਕੇ ਉਹ ਬੁੱਧਿਮਾਨ ਡਰ ਕੇ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਸ਼ੰਭੂ ਦੀ ਸਤੁਤੀ ਕਰਨ ਲੱਗਾ, ਬਹੁਤ ਬੇਨਤੀ ਭਰੇ ਬਚਨ ਬੋਲਦਾ।
Verse 39
दक्ष उवाच । जय देव जगन्नाथ लोकानुग्रहकारक । कृपां कुरु महेशानापराधं मे क्षमस्व ह
ਦਕਸ਼ ਨੇ ਕਿਹਾ—ਜੈ ਹੋ, ਹੇ ਦੇਵ! ਹੇ ਜਗੰਨਾਥ, ਲੋਕਾਂ ਉੱਤੇ ਕਿਰਪਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ। ਹੇ ਮਹੇਸ਼ਾਨ, ਦਇਆ ਕਰੋ; ਮੇਰਾ ਅਪਰਾਧ ਮਾਫ਼ ਕਰੋ।
Verse 40
कर्ता भर्ता च हर्ता च त्वमेव जगतां प्रभो । मया ज्ञातं विशेषेण विष्ण्वादिसकलेश्वरः
ਹੇ ਜਗਤ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਕਰਤਾ, ਭਰਤਾ ਅਤੇ ਹਰਤਾ ਤੂੰ ਹੀ ਹੈਂ। ਮੈਂ ਨਿਸ਼ਚੇ ਨਾਲ ਜਾਣ ਲਿਆ ਹੈ ਕਿ ਤੂੰ ਵਿਸ਼ਨੂ ਆਦਿ ਸਭ ਇਸ਼ਵਰਾਂ ਦਾ ਵੀ ਪਰਮੇਸ਼ਵਰ ਹੈਂ।
Verse 41
त्वयैव विततं सर्वं व्याप्तं सृष्टं न नाशितम् । न हि त्वदधिकाः केचिदीशास्ते ऽच्युतकादयः
ਇਹ ਸਾਰਾ ਜਗਤ ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਹੀ ਫੈਲਿਆ, ਵਿਆਪਿਆ ਅਤੇ ਰਚਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ; ਤੇਰੇ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਇਸ ਦਾ ਨਾਸ ਨਹੀਂ। ਤੇਰੇ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਕੋਈ ਨਹੀਂ—ਅਚ੍ਯੁਤ ਆਦਿ ਇਸ਼ਵਰ ਵੀ ਨਹੀਂ।
Verse 42
वायुरुवाच । तं तथा व्याकुलं भीतं प्रलपंतं कृतागसम् । स्मयन्निवावदत्प्रेक्ष्य मा भैरिति १ घृणानिधिः
ਵਾਯੂ ਨੇ ਕਿਹਾ—ਉਸ ਨੂੰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਘਬਰਾਇਆ, ਡਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਆਪਣੇ ਅਪਰਾਧ ਦੇ ਭਾਰ ਨਾਲ ਵਿਲਾਪ ਕਰਦਾ ਵੇਖ ਕੇ, ਕਰੁਣਾ-ਨਿਧਿ ਨੇ ਜਿਵੇਂ ਮੁਸਕਰਾ ਕੇ ਕਿਹਾ—“ਡਰ ਨਾ।”
Verse 43
तथोक्त्वा ब्रह्मणस्तस्य पितुः प्रियचिकीर्षया । गाणपत्यं ददौ तस्मै दक्षायाक्षयमीश्वरः
ਇਉਂ ਕਹਿ ਕੇ, ਪਿਤਾ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ, ਈਸ਼ਵਰ ਨੇ ਦਕਸ਼ ਨੂੰ ਗਣਪਤੀ ਦਾ ਅਖੰਡ ਅਧਿਕਾਰ ਬਖ਼ਸ਼ਿਆ।
Verse 44
ततो ब्रह्मादयो देवा अभिवंद्य कृत २ ंजलिः । तुष्टुवुः प्रश्रया वाचा शंकरं गिरिजाधिपम्
ਫਿਰ ਬ੍ਰਹਮਾ ਆਦਿ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਅੰਜਲੀ ਜੋੜ ਕੇ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਨਿਮਰ ਭਾਵ ਵਾਲੀ ਬਾਣੀ ਨਾਲ ਗਿਰਿਜਾਧਿਪ ਸ਼ੰਕਰ ਦੀ ਸਤੁਤੀ ਕੀਤੀ।
Verse 45
ब्रह्मादय ऊचुः । जय शंकर देवेश दीनानाथ महाप्रभो । कृपां कुरु महेशानापराधं नो क्षमस्व वै
ਬ੍ਰਹਮਾ ਆਦਿ ਦੇਵ ਬੋਲੇ— ਜੈ ਜੈ ਸ਼ੰਕਰ! ਦੇਵੇਸ਼, ਦੀਨਾਂ ਦੇ ਨਾਥ, ਮਹਾਪ੍ਰਭੂ। ਹੇ ਮਹੇਸ਼ਾਨ, ਕਿਰਪਾ ਕਰ ਅਤੇ ਸਾਡਾ ਅਪਰਾਧ ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਮਾਫ਼ ਕਰ।
Verse 46
मखपाल मखाधीश मखविध्वंसकारक । कृपां कुरु मशानापराधं नः क्षमस्व वै
ਹੇ ਮਖਪਾਲ, ਹੇ ਮਖਾਧੀਸ਼, ਹੇ ਮਖ-ਵਿਧਵੰਸਕ! ਹੇ ਮਹੇਸ਼ਾਨ, ਕਿਰਪਾ ਕਰ; ਸ਼ਮਸ਼ਾਨ-ਸੰਬੰਧੀ ਸਾਡਾ ਅਪਰਾਧ ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਮਾਫ਼ ਕਰ।
Verse 47
देवदेव परेशान भक्तप्राणप्रपोषक । दुष्टदण्डप्रद स्वामिन्कृपां कुरु नमो ऽस्तु ते
ਹੇ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਦੇਵ, ਹੇ ਪਰਮੇਸ਼ੁਰ! ਤੂੰ ਭਗਤਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਾਣਾਂ ਦਾ ਪਾਲਣਹਾਰ ਅਤੇ ਦੁਸ਼ਟਾਂ ਨੂੰ ਦੰਡ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਹੈਂ। ਹੇ ਸਵਾਮੀ, ਮੇਹਰ ਕਰ; ਤੈਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਹੈ।
Verse 48
त्वं प्रभो गर्वहर्ता वै दुष्टानां त्वामजानताम् । रक्षको हि विशेषेण सतां त्वत्सक्तचेतसाम्
ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਜੋ ਦੁਸ਼ਟ ਤੈਨੂੰ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਅਹੰਕਾਰ ਤੂੰ ਹੀ ਦੂਰ ਕਰਦਾ ਹੈਂ; ਅਤੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਚਿੱਤ ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੈ, ਉਹ ਸੱਜਣਾਂ ਦਾ ਤੂੰ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਰੱਖਿਆਕ ਹੈਂ।
Verse 49
अद्भुतं चरितं ते हि निश्चितं कृपया तव । सर्वापराधः क्षंतव्यो विभवो दीनवत्सलाः
ਤੇਰਾ ਚਰਿਤ੍ਰ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਅਦਭੁਤ ਹੈ—ਇਹ ਤੇਰੀ ਕਰੁਣਾ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਹੈ। ਹੇ ਮਹਿਮਾਵਾਨ ਦೀನ-ਵਤਸਲ, ਮੇਰੇ ਸਭ ਅਪਰਾਧ ਬਖ਼ਸ਼ਣਯੋਗ ਹਨ; ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਮਾਫ਼ ਕਰ।
Verse 50
वायुरुवाच । इति स्तुतो महादेवो ब्रह्माद्यैरमरैः प्रभुः । स भक्तवत्सलस्स्वामी तुतोष करुणोदधिः
ਵਾਯੂ ਨੇ ਆਖਿਆ—ਬ੍ਰਹਮਾ ਆਦਿ ਅਮਰਾਂ ਵੱਲੋਂ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਤੁਤੀ ਹੋਣ ਤੇ ਪ੍ਰਭੂ ਮਹਾਦੇਵ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਏ। ਭਗਤ-ਵਤਸਲ ਉਹ ਸਵਾਮੀ, ਕਰੁਣਾ ਦਾ ਸਮੁੰਦਰ, ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤ੍ਰਿਪਤ ਹੋ ਗਿਆ।
Verse 51
चकारानुग्रहं तेषां ब्रह्मादीनां दिवौकसाम् । ददौ नरांश्च सुप्रीत्या शंकरो दीनवत्सलः
ਦੀਂ-ਵਤਸਲ ਸ਼ੰਕਰ ਨੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਆਦਿ ਦੇਵਤਿਆਂ ਉੱਤੇ ਅਨੁਗ੍ਰਹ ਕੀਤਾ; ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਯੋਗ ਮਨੁੱਖ ਵੀ ਬਖ਼ਸ਼ੇ (ਸਹਾਇਕ/ਸੇਵਕ ਵਜੋਂ)।
Verse 52
स च ततस्त्रिदशाञ्छरणागतान् परमकारुणिकः परमेश्वरः । अनुगतस्मितलक्षणया गिरा शमितसर्वभयः समभाषत
ਤਦੋਂ ਪਰਮ ਕਰੁਣਾਮਯ ਪਰਮੇਸ਼ਵਰ ਨੇ ਸ਼ਰਨ ਆਏ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਮਿੱਠੀ ਮੁਸਕਾਨ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਬਾਣੀ ਦੁਆਰਾ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਾਰੇ ਡਰ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰ ਦਿੱਤੇ।
Verse 53
शिव उवाच । यदिदमाग इहाचरितं सुरैर्विधिनियोगवशादिव यन्त्रितैः । शरणमेव गतानवलोक्य वस्तदखिलं किल विस्मृतमेव नः
ਸ਼ਿਵ ਨੇ ਆਖਿਆ—ਵਿਧੀ ਦੇ ਨਿਯੋਗ ਵਸ਼ ਜਿਵੇਂ ਬੱਝੇ ਹੋਏ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਇੱਥੇ ਜੋ ਅਪਰਾਧ ਕੀਤਾ, ਤੁਸੀਂ ਕੇਵਲ ਸ਼ਰਨ ਵਿੱਚ ਆਏ ਹੋ—ਇਹ ਵੇਖ ਕੇ ਅਸੀਂ ਉਹ ਸਭ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਭੁਲਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।
Verse 54
तदिह यूयमपि प्रकृतं मनस्यविगणय्य विमर्दमपत्रपाः । हरिविरिंचिसुरेन्द्रमुखास्सुखं व्रजत देवपुरं प्रति संप्रति
ਇਸ ਲਈ ਤੁਸੀਂ ਵੀ—ਬੇਸ਼ਰਮ ਹੋ ਕੇ—ਮਨ ਵਿੱਚ ਯੋਗ ਗੱਲ ਨੂੰ ਅਣਡਿੱਠਾ ਕਰਕੇ ਟਕਰਾਅ ਲਈ ਇੱਥੇ ਆਏ ਹੋ। ਹੁਣ ਹਰੀ, ਵਿਰਿੰਚੀ, ਸੁਰੇਂਦਰ ਆਦਿ ਦੇਵ-ਨੇਤਾਵਾਂ ਨਾਲ ਸ਼ਾਂਤੀ ਨਾਲ ਤੁਰੰਤ ਦੇਵਪੁਰ ਵੱਲ ਜਾਓ।
Verse 55
इति सुरानभिधाय सुरेश्वरो निकृतदक्षकृतक्रतुरक्रतुः । सगिरिजानुचरस्सपरिच्छदः स्थित इवाम्बरतोन्तरधाद्धरः
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਕਹਿ ਕੇ, ਯਜ्ञ ਤੋਂ ਪਰੇ (ਅਕ੍ਰਤੁ) ਹੋ ਕੇ ਵੀ ਦਕਸ਼ ਦੇ ਯਜ्ञ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਸੁਰੇਸ਼ਵਰ, ਗਿਰਿਜਾ ਦੇ ਅਨੁਚਰਾਂ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਸਮੇਤ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਪਲ ਭਰ ਠਹਿਰ ਕੇ ਅੰਤਧਾਨ ਹੋ ਗਏ।
Verse 56
अथ सुरा अपि ते विगतव्यथाः कथितभद्रसुभद्रपराक्रमाः । सपदि खेन सुखेन यथासुखं ययुरनेकमुखाः मघवन्मुखाः
ਫਿਰ ਉਹ ਦੇਵਤਾ ਵੀ ਦੁੱਖ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੋ ਕੇ ਅਤੇ ਭਦ੍ਰ-ਸੁਭਦ੍ਰ ਦੇ ਮੰਗਲਮਈ ਪਰਾਕ੍ਰਮ ਦੀ ਗਾਥਾ ਸੁਣ ਕੇ, ਮਘਵਾਨ (ਇੰਦਰ) ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਹੇਠ, ਤੁਰੰਤ ਆਕਾਸ਼ ਮਾਰਗ ਰਾਹੀਂ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਇੱਛਿਤ ਧਾਮਾਂ ਨੂੰ ਚਲੇ ਗਏ।
Frequently Asked Questions
The aftermath of the Dakṣa-yajña conflict: the devas are subdued by Vīrabhadra’s forces, Brahmā intercedes, and the devas respond with submission and a formal hymn to Śiva/Rudra.
It models a Purāṇic soteriology where divine wrath functions as dharmic correction, and restoration occurs through śaraṇāgati and stuti—transforming fear into recognition of Śiva’s supreme governance.
Śiva is praised as Śānta (peaceful) and simultaneously as Yajñahantṛ (destroyer of the sacrifice), Triśūlin (trident-bearer), Rudrabhadra, lord of the Rudras, and as Kālāgni-Rudra who consumes/overcomes time-bound desire and punishes Dakṣa’s wrongdoing.