नरकयातनावर्णनम् / Description of Hell-Torments for Specific Transgressions
ਇਸ ਅਧਿਆਇ ਵਿੱਚ ਸਨਤਕੁਮਾਰ ਉਪਦੇਸ਼ਾਤਮਕ ਢੰਗ ਨਾਲ ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਪਾਪਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਨਰਕ-ਯਾਤਨਾਵਾਂ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਮਿਥਿਆ ਆਗਮ/ਝੂਠੇ ਸਿਧਾਂਤ ਦਾ ਪ੍ਰਚਾਰ, ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਦੀ ਕਠੋਰ ਬੇਅਦਬੀ, ਸ਼ਿਵ-ਸੰਬੰਧੀ ਮੰਦਰ-ਉਪਵਨ, ਕੂਏਂ, ਸਰੋਵਰ ਆਦਿ ਪਵਿੱਤਰ ਢਾਂਚਿਆਂ ਅਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ/ਪਵਿੱਤਰ ਥਾਵਾਂ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਉਣਾ, ਅਤੇ ਮਦ-ਕਾਮ ਤੋਂ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਜੂਆ, ਵਿਅਭਿਚਾਰ ਆਦਿ ਦੁਰਾਚਾਰ—ਇਹ ਪਾਪਾਂ ਦੀ ਵਰਗੀਕਰਨ ਹੈ। ਸਜ਼ਾਵਾਂ ਦਾ ਚਿਤਰਣ ਨਿਆਂਸੰਗਤ ਤੇ ਭਿਆਨਕ ਹੈ—ਜੀਭ, ਮੂੰਹ, ਕੰਨ ਆਦਿ ਅੰਗਾਂ ਨੂੰ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਬਣਾ ਕੇ ਤਪਤ ਧਾਤੂ, ਕੀਲਾਂ, ਕੁਚਲਣ ਵਾਲੇ ਯੰਤਰ ਆਦਿ ਨਾਲ ਪੀੜਾ ਦੱਸੀ ਗਈ ਹੈ। ਇਸ ਰਾਹੀਂ ਵਾਣੀ-ਸੰਯਮ, ਗੁਰੂ-ਸੰਤਾਂ ਦਾ ਆਦਰ, ਸ਼ਿਵ-ਧਾਮਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਸਹੀ ਸਿਧਾਂਤ ਤੇ ਸਦਾਚਾਰ ਨੂੰ ਸ਼ਿਵ-ਜ੍ਞਾਨ ਦੀ ਪੂਰਵ-ਸ਼ਰਤ ਵਜੋਂ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
Shlokas
Verse 1
सनत्कुमार उवाच । मिथ्यागमं प्रवृत्तस्तु द्विजिह्वाख्ये च गच्छति । जिह्वार्द्धकोशविस्तीर्णहलैस्तीक्ष्णः प्रपीड्यते
ਸਨਤਕੁਮਾਰ ਨੇ ਕਿਹਾ—ਜੋ ਮਿਥਿਆ ਆਗਮਾਂ ਵਿੱਚ ਲੱਗਦਾ ਹੈ, ਉਹ ‘ਦ੍ਵਿਜਿਹਵਾ’ ਨਾਮਕ ਨਰਕ ਵਿੱਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉੱਥੇ ਅੱਧੇ ਮਿਆਨ ਜਿਤਨੇ ਚੌੜੇ ਤਿੱਖੇ ਹਲਾਂ ਨਾਲ ਉਸ ਦੀ ਜੀਭ ਦਬਾ ਕੇ ਕੁਚਲੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
Verse 2
निर्भर्त्सयति यः क्रूरो मातरं पितरं गुरुम् । विष्ठाभिः कृमिमिश्राभिर्मुखमापूर्य्य हन्यते
ਜੋ ਕਠੋਰ ਮਨੁੱਖ ਮਾਂ, ਪਿਉ ਜਾਂ ਗੁਰੂ ਨੂੰ ਨਿੰਦਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦਾ ਮੂੰਹ ਕੀੜਿਆਂ ਮਿਲੀ ਵਿਸ਼ਠਾ ਨਾਲ ਭਰ ਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ—ਇਹੀ ਉਸ ਪਾਪ ਦਾ ਭਿਆਨਕ ਫਲ ਹੈ।
Verse 3
ये शिवायतनारामवापीकूपतडागकान् । विद्रवंति द्विजस्थानं नरास्तत्र रमंति च
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਸ਼ਿਵਾਲੇ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਬਾਗ਼, ਬਾਵੜੀਆਂ, ਕੂਏਂ, ਸਰੋਵਰ ਤੇ ਤਲਾਬ ਬਣਾਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੰਭਾਲ ਕਰਦੇ ਹਨ—ਦੁਇਜਾਂ ਦੇ ਵਸਣ ਯੋਗ ਉਸ ਪਵਿੱਤਰ ਥਾਂ ਵਿੱਚ—ਉਹ ਆਪ ਹੀ ਉੱਥੇ ਰਮਦੇ ਤੇ ਸਮ੍ਰਿੱਧ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
Verse 4
कामायोद्वर्तनाभ्यंग स्नानपानाम्बुभोजनम् । क्रीडनं मैथुनं द्यूतमाचरन्ति मदोद्धता
ਕਾਮਨਾ ਨਾਲ ਚਲਾਏ ਹੋਏ ਅਤੇ ਮਦ ਦੇ ਅਹੰਕਾਰ ਨਾਲ ਉੱਛਲਦੇ ਉਹ ਲੋਕ ਉਬਟਨ-ਮਲਾਈ, ਤੇਲ ਮਾਲਿਸ਼, ਇਸ਼ਨਾਨ, ਪਾਨ, ਪਾਣੀ ਤੇ ਭੋਜਨ, ਖੇਡ, ਮੈਥੁਨ ਅਤੇ ਜੂਏ ਵਿੱਚ ਲੱਗੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।
Verse 5
पेचिरे विविधैर्घेरैरिक्षुयंत्रादिपीडनैः । निरयाग्निषु पच्यंते यावदाभूतसंप्लवम्
ਉਹ ਇੱਖੂ-ਯੰਤਰ ਆਦਿ ਭਿਆਨਕ ਯੰਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਕੁਚਲੇ ਜਾਣ ਵਰਗੀਆਂ ਅਨੇਕਾਂ ਘੋਰ ਯਾਤਨਾਵਾਂ ਸਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਨਰਕ ਦੀਆਂ ਅੱਗਾਂ ਵਿੱਚ ਉਹ ਪ੍ਰਲਯ ਤੱਕ ਸੜਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।
Verse 6
ये शृण्वंति सतां निंदां तेषां कर्णप्रपूरणम् । अग्निवर्णैरयःकीलैस्तप्तैस्ताम्रादिनिर्मितैः
ਜੋ ਸਤਪੁਰਖਾਂ ਦੀ ਨਿੰਦਾ ਸੁਣਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕੰਨ ਸਜ਼ਾ ਵਜੋਂ ਅੱਗ ਵਰਗੇ ਲਾਲ, ਤਪੇ ਹੋਏ ਲੋਹੇ ਦੇ ਕੀਲਾਂ ਨਾਲ—ਤਾਂਬੇ ਆਦਿ ਧਾਤਾਂ ਤੋਂ ਬਣੇ—ਭਰ ਦਿੱਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
Verse 7
पूर्वाकाराश्च पुरुषाः प्रज्वलन्ति समंततः । दुश्चारिणीं स्त्रियं गाढमालिंगंति रुदंति च
ਪੂਰਵ ਰੂਪ ਵਾਲੇ ਪੁਰਖ ਚੌਂਹੀਂ ਪਾਸੀਂ ਜ੍ਵਲਿਤ ਹੋ ਉਠਦੇ ਹਨ; ਅਤੇ ਉਸ ਦੁਸ਼ਚਾਰਣੀ ਇਸਤ੍ਰੀ ਨੂੰ ਘੁੱਟ ਕੇ ਜੱਫੀ ਪਾ ਕੇ ਰੋਂਦੇ ਵੀ ਹਨ।
Verse 9
त्रपुसीसारकूटाद्भिः क्षीरेण च पुनःपुनः । सुतप्ततीक्ष्णतैलेन वज्रलेपेन वा पुनः
ਤ੍ਰਪੁਸੀ ਅਤੇ ਸਾਰਕ ਦੇ ਸਾਰ/ਕਾਢੇ ਅਤੇ ਦੁੱਧ ਨਾਲ ਵਾਰ ਵਾਰ ਉਪਚਾਰ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਜਾਂ ਬਹੁਤ ਤਪੇ ਤਿੱਖੇ ਤੇਲ ਨਾਲ, ਅਥਵਾ ਕਠੋਰ ‘ਵਜ੍ਰ-ਲੇਪ’ ਨਾਲ ਵੀ।
Verse 10
इति श्रीशिवमहापुराणे पञ्चम्यामुमासंहितायां नरकगतिभोगवर्णनं नाम दशमोऽध्यायः
ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਸ਼੍ਰੀ ਸ਼ਿਵ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਦੇ ਪੰਜਵੇਂ ਭਾਗ ‘ਉਮਾਸੰਹਿਤਾ’ ਵਿੱਚ ‘ਨਰਕਗਤਿ-ਭੋਗ-ਵਰਨਨ’ ਨਾਮਕ ਦਸਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਸਮਾਪਤ ਹੋਇਆ।
Verse 11
सर्वेन्द्रियाणामप्येवं क्रमात्पापेन यातनाः । भवंति घोराः प्रत्येकं शरीरेण कृतेन च
ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਭ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਲਈ ਵੀ ਕ੍ਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਪਾਪ ਤੋਂ ਜਨਮੀਆਂ ਯਾਤਨਾਵਾਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ; ਸਰੀਰ ਨਾਲ ਕੀਤੇ ਕਰਮਾਂ ਦੇ ਮੁਤਾਬਕ ਹਰ ਇਕ ਸਜ਼ਾ ਭਿਆਨਕ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
Verse 12
स्पर्शदोषेण ये मूढास्स्पृशंति च परस्त्रियम् । तेषां करोऽग्निवर्णाभिः पांशुभिः पूर्य्यते भृशम्
ਜੋ ਮੂਰਖ ਸਪਰਸ਼-ਦੋਸ਼ ਕਰਕੇ ਪਰਾਈ ਇਸਤ੍ਰੀ ਨੂੰ (ਅਨੁਚਿਤ ਤੌਰ ਤੇ) ਛੂਹਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹੱਥ ਅੱਗ ਦੇ ਰੰਗ ਵਾਲੀ ਭਸਮ-ਸਮਾਨ ਧੂੜ ਨਾਲ ਬਹੁਤ ਭਰ ਜਾਂਦੇ ਹਨ—ਮਾਨੋ ਉਸ ਪਾਪ ਦੀ ਸੜਦੀ ਮੋਹਰ ਹੋਵੇ।
Verse 13
तेषां क्षारादिभिस्सर्वैश्शरीरमनुलिप्यते । यातनाश्च महाकष्टास्सर्वेषु नरकेषु च
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਰੀਰ ਖਾਰ ਆਦਿ ਦਾਹਕ ਪਦਾਰਥਾਂ ਨਾਲ ਹਰ ਪਾਸੇ ਲਿਪੇੜੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਅਤੇ ਸਭ ਨਰਕਾਂ ਵਿੱਚ ਉਹ ਅਤਿ ਘੋਰ ਯਾਤਨਾਵਾਂ ਭੋਗਦੇ ਹਨ।
Verse 14
कुर्वन्ति पित्रोर्भृकुटिं करनेत्राणि ये नरा । वक्त्राणि तेषां सांतानि कीर्य्यंते शंकुभिर्दृढम्
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਦੀ ਭੌਂਹ ਚੜ੍ਹਾਉਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕੰਨ-ਅੱਖਾਂ ਨੂੰ ਪੀੜ੍ਹਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਪਰਲੋਕ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮੂੰਹ ਤਿੱਖੇ ਖੂੰਟਿਆਂ ਨਾਲ ਪੱਕੇ ਤੌਰ ਤੇ ਛੇਦੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
Verse 15
यैरिन्द्रियैर्नरा ये च कुर्वन्ति परस्त्रियम् । इन्द्रियाणि च तेषां वै विकुर्वंति तथैव च
ਜੋ ਮਰਦ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਰਾਹੀਂ ਪਰਾਈ ਇਸਤਰੀ ਦਾ ਪਿੱਛਾ/ਭੋਗ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਉਹੀ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਵੀ ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਿਗੜ ਕੇ ਵਿਕਾਰਗ੍ਰਸਤ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।
Verse 16
परदारांश्च पश्यन्ति लुब्धास्स्तब्धेन चक्षुषा । सूचीभिश्चाग्निवर्णाभिस्तेषां नेत्रप्रपूरणम्
ਜੋ ਲਾਲਚੀ ਮਨੁੱਖ ਪਰਾਈ ਇਸਤਰੀ ਨੂੰ ਬੇਸ਼ਰਮ, ਕਠੋਰ ਨਿਗਾਹ ਨਾਲ ਤੱਕਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਅੱਗ ਵਰਗੀਆਂ ਸੂਈਆਂ ਨਾਲ ਭਰ ਕੇ ਛੇਦੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।
Verse 17
क्षाराद्यैश्च क्रमात्सर्वा इहैव यमयातनाः । भवंति मुनिशार्दूल सत्यंसत्यं न संशयः
ਖਾਰ ਆਦਿ ਪਦਾਰਥਾਂ ਨਾਲ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਯਮ ਦੀਆਂ ਸਭ ਯਾਤਨਾਵਾਂ ਇਸੇ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਹੀ ਭੋਗਣੀਆਂ ਪੈਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਹੇ ਮੁਨਿਸ਼ਾਰਦੂਲ, ਇਹ ਸੱਚ ਹੈ—ਸੱਚ ਹੀ ਹੈ—ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।
Verse 18
देवाग्निगुरुविप्रेभ्यश्चानिवेद्य प्रभुंजते । लोहकीलशतैस्तप्तैस्तज्जिह्वास्यं च पूर्य्यते
ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ, ਅਗਨੀ, ਗੁਰੂ ਅਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਨਿਵੇਦਨ ਕੀਤੇ ਬਿਨਾਂ ਭੋਜਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਪਰਲੋਕ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੇ ਮੂੰਹ ਤੇ ਜੀਭ ਨੂੰ ਲਾਲ-ਤੱਤੇ ਲੋਹੇ ਦੇ ਸੈਂਕੜੇ ਕੀਲਾਂ ਨਾਲ ਭਰ ਕੇ ਛੇਦਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
Verse 19
ये देवारामपुष्पाणि लोभात्संगृह्य पाणिना । जिघ्रंति च नरा भूयः शिरसा धारयंति च
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਲੋਭ ਕਰਕੇ ਦੇਵ-ਉਦਿਆਨ ਦੇ ਫੁੱਲ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਇਕੱਠੇ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਫਿਰ ਵਾਰ ਵਾਰ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸੁੰਘਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਵੀ ਧਾਰਨ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ—ਉਹ ਪੂਜਾ ਲਈ ਨਿਯਤ ਵਸਤੂਆਂ ਉੱਤੇ ਮਲਕੀਅਤ ਦਾ ਭਾਵ ਰੱਖਦੇ ਹਨ।
Verse 20
आपूर्य्यते शिरस्तेषां तप्तैर्लोहस्य शंकुभिः । नासिका वातिबहुलैस्ततः क्षारादिभिर्भृशम्
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਿਰ ਲਾਲ-ਗਰਮ ਲੋਹੇ ਦੀਆਂ ਕੀਲਾਂ ਨਾਲ ਜ਼ਬਰਦਸਤੀ ਛੇਦ ਕੇ ਭਰੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਫਿਰ ਤੀਬਰ ਹਵਾ ਦੇ ਝੋਕਿਆਂ ਨਾਲ ਨੱਕ ਨੂੰ ਉਥਲ-ਪੁਥਲ ਕਰਕੇ, ਖਾਰ ਆਦਿ ਸਾੜਨ ਵਾਲੇ ਪਦਾਰਥਾਂ ਨਾਲ ਬਹੁਤ ਕਲੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
Verse 21
ये निंदन्ति महात्मानं वाचकं धर्म्मदेशिकम् । देवाग्निगुरुभक्तांश्च धर्मशास्त्रं च शाश्वतम्
ਜੋ ਮਹਾਤਮਾ ਧਰਮ-ਉਪਦੇਸ਼ਕ ਵਾਚਕ ਦੀ ਨਿੰਦਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ, ਪਵਿੱਤਰ ਅੱਗ, ਗੁਰੂ, ਭਗਤਾਂ ਅਤੇ ਸਨਾਤਨ ਧਰਮਸ਼ਾਸਤਰ ਦਾ ਅਪਮਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ—ਉਹ ਭਾਰੀ ਆਤਮਿਕ ਦੋਸ਼ ਵਿੱਚ ਪੈਂਦੇ ਹਨ।
Verse 22
तेषामुरसि कण्ठे च जिह्वायां दंतसन्धिषु । तालुन्योष्ठे नासिकायां मूर्ध्नि सर्वाङ्गसन्धिषु
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸੀਨੇ ਅਤੇ ਗਲੇ ਵਿੱਚ, ਜੀਭ ਉੱਤੇ ਅਤੇ ਦੰਦਾਂ ਦੇ ਜੋੜਾਂ ਵਿੱਚ; ਤਾਲੂ ਅਤੇ ਹੋਠਾਂ ਵਿੱਚ, ਨੱਕ ਵਿੱਚ, ਸਿਰ ਦੀ ਚੋਟੀ ਤੇ ਅਤੇ ਸਰੀਰ ਦੇ ਸਭ ਜੋੜਾਂ ਵਿੱਚ।
Verse 23
अग्निवर्णास्तु तप्ताश्च त्रिशाखा लोहशंकवः । आखिद्यंते च बहुशः स्थानेष्वेतेषु मुद्गरैः
ਅੱਗ ਵਰਗੇ ਰੰਗ ਵਾਲੀਆਂ, ਤਪਤ ਅਤੇ ਤਿੰਨ-ਫਾਂਕ ਵਾਲੀਆਂ ਲੋਹੇ ਦੀਆਂ ਕੀਲਾਂ—ਇਨ੍ਹਾਂ ਹੀ ਥਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਮੁਦਗਰਾਂ (ਹਥੌੜਿਆਂ) ਨਾਲ ਵਾਰ ਵਾਰ ਠੋਕ ਕੇ ਗਾੜੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।
Verse 24
ततः क्षारेण दीप्तेन पूर्यते हि समं ततः । यातनाश्च महत्यो वै शरीरस्याति सर्वतः
ਫਿਰ ਉਹ ਸੜਦੇ ਖਾਰ ਨਾਲ ਹਰ ਪਾਸੇ ਸਮਾਨ ਤੌਰ ਤੇ ਭਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਉਸੇ ਵੇਲੇ ਤੋਂ ਸਰੀਰ ਦੇ ਸਭ ਪਾਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਭਾਰੀ ਯਾਤਨਾਵਾਂ ਉੱਠਦੀਆਂ ਹਨ।
Verse 25
अशेषनरकेष्वेव क्रमंति क्रमशः पुनः । ये गृह्णन्ति परद्रव्यं पद्भ्यां विप्रं स्पृशंति च
ਜੋ ਪਰਾਇਆ ਧਨ ਹੜਪਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਜੋ ਪੈਰਾਂ ਨਾਲ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਛੁਹਿੰਦੇ ਹਨ—ਉਹ ਲੋਕ ਮੁੜ ਮੁੜ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਸਭ ਨਰਕਾਂ ਵਿੱਚ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
Verse 26
शिवोपकरणं गां च ज्ञानादिलिखितं च यत् । हस्तपादादिभिस्तेषामापूर्य्यंते समंततः
ਸ਼ਿਵ-ਪੂਜਾ ਦੇ ਸਾਮਾਨ, ਗਾਂ, ਅਤੇ ਗਿਆਨ ਆਦਿ ਨਾਲ ਲਿਖਿਆ ਜੋ ਕੁਝ ਹੈ—ਉਹ ਸਭ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹੱਥਾਂ, ਪੈਰਾਂ ਆਦਿ ਅੰਗਾਂ ਨਾਲ ਹਰ ਪਾਸੇ ਤੋਂ ਘੇਰ ਕੇ ਢੱਕਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
Verse 27
नरकेषु च सर्वेषु विचित्रा देहयातनाः । भवंति बहुशः कष्टाः पाणिपादसमुद्भवाः
ਸਭ ਨਰਕਾਂ ਵਿੱਚ ਦੇਹ ਦੀਆਂ ਅਨੇਕਾਂ ਕਿਸਮਾਂ ਦੀਆਂ ਯਾਤਨਾਵਾਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ—ਮੁੜ ਮੁੜ—ਹੱਥਾਂ ਤੇ ਪੈਰਾਂ ਤੋਂ ਹੀ ਉਪਜੀਆਂ ਦੁਖਦਾਈ ਤਕਲੀਫਾਂ।
Verse 28
शिवायतनपर्य्यंते देवारामेषु कुत्रचित् । समुत्सृजंति ये पापाः पुरीषं मूत्रमेव च
ਜੋ ਪਾਪੀ ਸ਼ਿਵ ਮੰਦਰ ਦੀ ਹੱਦ ਅੰਦਰ ਅਤੇ ਦੇਵ-ਬਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਕਿਤੇ ਵੀ ਪਾਖਾਨਾ ਤੇ ਪਿਸ਼ਾਬ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਧਾਮ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਦਾ ਘੋਰ ਅਪਮਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ।
Verse 29
तेषां शिश्नं सवृषणं चूर्ण्यते लोहमुद्गरैः । सूचीभिरग्निवर्णाभिस्कथा त्वापूर्य्यते पुनः
ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਜਨਨ ਅੰਗਾਂ ਨੂੰ ਅੰਡਕੋਸ਼ ਸਮੇਤ ਲੋਹੇ ਦੇ ਮੁਦਗਰਾਂ ਨਾਲ ਕੁਚਲ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਅਤੇ ਫਿਰ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਤਪਦੀਆਂ ਸੂਈਆਂ ਨਾਲ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਵਿੰਨ੍ਹਿਆ ਅਤੇ ਭਰਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
Verse 30
ततः क्षारेण महता तीव्रेण च पुनः पुनः । द्रुतेन पूर्यते गाढं गुदे शिश्ने च देहिनः
ਫਿਰ ਵਾਰ-ਵਾਰ, ਇੱਕ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਹੀ ਤੀਬਰ ਖਾਰ ਦੁਆਰਾ, ਉਸ ਦੇਹਧਾਰੀ ਦੇ ਗੁਦਾ ਅਤੇ ਲਿੰਗ ਨੂੰ ਜ਼ਬਰਦਸਤੀ ਭਰਿਆ ਅਤੇ ਸਾੜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
Verse 31
मनस्सर्वेन्द्रियाणां च यस्मा द्दुःखं प्रजायते । धने सत्यपि ये दानं न प्रयच्छंति तृष्णया
ਮਨ ਅਤੇ ਸਾਰੀਆਂ ਇੰਦਰੀਆਂ ਤੋਂ ਦੁੱਖ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਧਨ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਜੋ ਲੋਕ ਲਾਲਚ ਕਾਰਨ ਦਾਨ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦੇ, ਉਹ ਦੁੱਖ ਵਿੱਚ ਬੱਝੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।
Verse 32
अतिथिं चावमन्यते काले प्राप्ते गृहाश्रमे । तस्मात्ते दुष्कृतं प्राप्य गच्छंति निरयेऽशुचौ
ਗ੍ਰਹਿਸਥ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਸਹੀ ਸਮਾਂ ਆਉਣ ਤੇ ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਮਹਿਮਾਨ ਦਾ ਅਪਮਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਪਾਪ ਕਰਮ ਕਰਕੇ ਜਲਦੀ ਹੀ ਅਪਵਿੱਤਰ ਨਰਕ ਵਿੱਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
Verse 33
येऽन्नं दत्त्वा हि भुंजंति न श्वभ्यस्सह वायसैः । तेषां च विवृतं वक्त्रं कीलकद्वयताडितम्
ਜੋ ਅੰਨ ਦਾਨ ਕਰਕੇ ਫਿਰ ਆਪ ਭੋਜਨ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਕੁੱਤਿਆਂ ਤੇ ਕਾਂਵਾਂ ਨਾਲ ਖਾਣਾ ਸਾਂਝਾ ਕਰਨ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮੂੰਹ ਵਿਸ਼ਾਲ ਖੁਲ੍ਹਦਾ ਹੈ—ਮਾਨੋ ਦੋ ਕੀਲਾਂ ਦੇ ਵਾਰ ਨਾਲ ਖੁਲ ਗਿਆ ਹੋਵੇ, ਭੋਜਨ ਲਈ ਨਿਰਵਿਘਨ ਤੇ ਸਮਰੱਥ।
Verse 34
कृमिभिः प्राणिभिश्चोग्रैर्लोहतुण्डैश्च वायसैः । उपद्रवैर्बहुविधैरुग्रैरंतः प्रपीड्यते
ਉਹ ਅੰਦਰੋਂ ਉਗਰ ਕੀੜਿਆਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਭਿਆਨਕ ਜੀਵਾਂ, ਅਤੇ ਲੋਹੇ ਵਰਗੀ ਚੋਚ ਵਾਲੇ ਕਾਂਵਾਂ ਦੁਆਰਾ ਪੀੜਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਅਨੇਕ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਘੋਰ ਉਪਦ੍ਰਵ ਉਸ ਨੂੰ ਅੰਦਰ ਹੀ ਅੰਦਰ ਤੜਪਾਉਂਦੇ ਹਨ।
Verse 35
श्यामश्च शबलश्चैव यममार्गानुरोधकौ । यौ स्तस्ताभ्यां प्रयच्छामि तौ गृह्णीतामिमं बलिम्
‘ਸ਼ਿਆਮ’ ਅਤੇ ‘ਸ਼ਬਲ’—ਜੋ ਯਮ ਦੇ ਮਾਰਗ ਉੱਤੇ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਲੈ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਮਾਰਗਦਰਸ਼ਕ ਹਨ—ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੋਹਾਂ ਨੂੰ ਮੈਂ ਇਹ ਬਲੀ ਅਰਪਿਤ ਕਰਦਾ ਹਾਂ; ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਇਸ ਨਿਵੇਦਨ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਨ।
Verse 36
ये वा वरुणवायव्या याम्या नैरृत्यवायसाः । वायसा पुण्यकर्माणस्ते प्रगृह्णंतु मे बलिम्
ਵਰੁਣ ਅਤੇ ਵਾਯੂ ਦੀ ਦਿਸ਼ਾ ਦੇ, ਯਮ ਦੀ ਦਿਸ਼ਾ ਦੇ, ਅਤੇ ਨੈਰ੍ਰਿਤ ਦਿਸ਼ਾ ਦੇ ਜੋ ਪੁੰਨ੍ਯਕਰਮੀ ਕਾਂ ਹਨ—ਉਹ ਸਭ ਮੇਰੀ ਇਹ ਬਲੀ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਨ।
Verse 37
शिवामभ्यर्च्य यत्नेन हुत्वाग्नौ विधिपूर्वकम् । शैवैर्मन्त्रैर्बलिं ये च ददंते न च ते यमम्
ਜੋ ਭਗਤ ਯਤਨ ਨਾਲ ਸ਼ਿਵਾ (ਦੇਵੀ) ਦੀ ਅਰਚਨਾ ਕਰਕੇ, ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਅਗਨੀ ਵਿੱਚ ਹੋਮ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਸ਼ੈਵ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਨਾਲ ਬਲੀ ਵੀ ਅਰਪਿਤ ਕਰਦੇ ਹਨ—ਉਹ ਯਮ ਦੇ ਵਸ਼ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਪੈਂਦੇ।
Verse 38
पश्यंति त्रिदिवं यांति तस्माद्दद्याद्दिनेदिने । मण्डलं चतुरस्रं तु कृत्वा गंधादिवासितम्
ਉਹ ਦਿਵ੍ਯ ਅਵਸਥਾ ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਕੇ ਸੁਰਗ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ; ਇਸ ਲਈ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਅਰਪਣ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਚੌਰਸ ਮੰਡਲ ਬਣਾਕੇ ਗੰਧ ਆਦਿ ਸੁਗੰਧੀਆਂ ਨਾਲ ਉਸਨੂੰ ਮਹਿਕਾਓ।
Verse 39
धन्वन्तर्यर्थमीशान्यां प्राच्यामिन्द्राय निःक्षिपेत् । याम्यां यमाय वारुण्यां सुदक्षोमाय दक्षिणे
ਧਨਵੰਤਰੀ ਦੇ ਨਿਮਿੱਤ ਈਸ਼ਾਨ ਕੋਣ ਵਿੱਚ ਅਰਪਣ ਰੱਖੇ; ਪੂਰਬ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਇੰਦਰ ਲਈ ਰੱਖੇ। ਦੱਖਣ ਵਿੱਚ ਯਮ ਲਈ, ਪੱਛਮ (ਵਾਰੁਣ) ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ, ਅਤੇ ਦੱਖਣੇ ਸੁਦਕ੍ਸ਼ੋਮਾ ਲਈ ਵੀ ਨਿਕ्षੇਪ ਕਰੇ।
Verse 40
पितृभ्यस्तु विनिक्षिप्य प्राच्यामर्यमणे ततः । धातुश्चैव विधातुश्च द्वारदेशे विनिःक्षिपेत्
ਪਹਿਲਾਂ ਪਿਤਰਾਂ ਲਈ ਅਰਪਣ ਰੱਖ ਕੇ, ਫਿਰ ਪੂਰਬ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਅਰਯਮਨ ਲਈ ਰੱਖੇ। ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਦੇ ਸਥਾਨ ਤੇ ਧਾਤਾ ਅਤੇ ਵਿਧਾਤਾ ਲਈ ਨਿਕ्षੇਪ ਕਰੇ।
Verse 41
श्वभ्यश्च श्वपतिभ्यश्च वयोभ्यो विक्षिपेद्धुवि । देवैः पितृमनुष्यैश्च प्रेतैर्भूतैस्सगुह्यकै
ਕੁੱਤਿਆਂ, ਕੁੱਤਾ-ਪਾਲਕਾਂ ਅਤੇ ਪੰਛੀਆਂ ਤੋਂ ਦੂਰ, ਉਸ ਨੂੰ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਛਿੜਕ/ਸੁੱਟ ਦੇਵੇ। ਤਾਂ ਜੋ ਦੇਵ, ਪਿਤਰ, ਮਨੁੱਖ, ਪ੍ਰੇਤ, ਭੂਤ ਅਤੇ ਗੁਹ੍ਯਕ—ਕਿਸੇ ਨਾਲ ਵੀ ਉਹ ਅਪਵਿੱਤਰ ਨਾ ਹੋਵੇ।
Verse 42
वयोभिः कृमिकीटैश्च गृहस्थश्चोपजीव्यते । स्वाहाकारः स्वधाकारो वषट्कारस्तृतीयकः
ਗ੍ਰਿਹਸਥ ਪੰਛੀਆਂ ਅਤੇ ਕਿਰਮ‑ਕੀਟਾਂ ਤੋਂ ਵੀ ਜੀਵਨ ਨਿਰਵਾਹ ਕਰਦਾ ਹੈ। ‘ਸ੍ਵਾਹਾ’, ‘ਸ੍ਵਧਾ’ ਅਤੇ ਤੀਜਾ ‘ਵਸ਼ਟ’—ਇਹ ਯਜ੍ਞ ਕਰਮ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਆਹਵਾਨ ਹਨ।
Verse 43
हंतकारस्तथैवान्यो धेन्वा स्तनचतुष्टयम् । स्वाहाकारं स्तनं देवास्स्वधां च पितरस्तथा
ਇੱਕ ਹੋਰ ਉਚਾਰਣ ‘ਹੰਤਕਾਰ’ ਹੈ; ਅਤੇ ਧੇਨੂ ਦੇ ਚਾਰ ਥਣ ਕਹੇ ਗਏ ਹਨ। ਦੇਵ ‘ਸ੍ਵਾਹਾ’ ਰੂਪ ਇੱਕ ਥਣ ਤੋਂ, ਅਤੇ ਪਿਤਰ ‘ਸ੍ਵਧਾ’ ਰੂਪ ਦੂਜੇ ਥਣ ਤੋਂ ਭਾਗ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।
Verse 44
वषट्कारं तथैवान्ये देवा भूतेश्वरास्तथा । हंतकारं मनुष्याश्च पिबंति सततं स्त नम्
ਕੁਝ ‘ਵਸ਼ਟ’ਕਾਰ ਨੂੰ ਪੀਦੇ ਹਨ; ਦੇਵਤੇ ਅਤੇ ਭੂਤੇਸ਼ਵਰ ਵੀ ਓਹੀ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਪਰ ਮਨੁੱਖ ਸਦਾ ‘ਹੰਤ’ਕਾਰ ਦੀ ਪੁਕਾਰ-ਰੂਪੀ ਸਤਨ-ਰਸ ਨੂੰ ਪੀਂਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।
Verse 45
यस्त्वेतां मानवो धेनुं श्रद्धया ह्यनुपूर्विकाम् । करोति सततं काले साग्नित्वायोपकल्प्यते
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਇਸ ਧੇਨੂ-ਵ੍ਰਤ ਨੂੰ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ, ਯਥਾਕ੍ਰਮ ਅਤੇ ਠੀਕ ਸਮਿਆਂ ਤੇ ਨਿਰੰਤਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਾਗਨੀ ਧਰਮ ਲਈ ਯੋਗ ਬਣਦਾ ਹੈ—ਵਿਧੀਪੂਰਵਕ ਸ਼ਿਵ-ਪੂਜਾ ਅਤੇ ਵੈਦਿਕ-ਸ਼ੈਵ ਆਚਾਰ ਲਈ ਸਮਰੱਥ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
Verse 46
यस्तां जहाति वा स्वस्थस्तामिस्रे स तु मज्जति । तस्माद्दत्त्वा बलिं तेभ्यो द्वारस्थश्चिंतयेत्क्षणम्
ਜੋ ਤੰਦਰੁਸਤ ਤੇ ਸਮਰੱਥ ਹੋ ਕੇ ਵੀ ਉਸ ਪਵਿੱਤਰ ਆਚਾਰ-ਵਿਧੀ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦੇਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਤਾਮਿਸ੍ਰ ਅੰਧਕਾਰ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਉਹਨਾਂ ਭੂਤਗਣਾਂ ਨੂੰ ਬਲੀ ਭੇਟ ਕਰਕੇ, ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਤੇ ਖੜ੍ਹਾ ਹੋ ਕੇ ਇਕ ਪਲ ਸਥਿਰ ਮਨ ਨਾਲ ਸ਼ਿਵ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰੇ।
Verse 47
क्षुधार्तमतिथिं सम्यगेकग्रामनिवासिनम् । भोजयेत्तं शुभान्नेन यथाशक्त्यात्मभोजनात्
ਭੁੱਖ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਅਤਿਥੀ—ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਉਸੇ ਪਿੰਡ ਦਾ ਮਾਣਯੋਗ ਵਸਨੀਕ—ਆਵੇ ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਸ਼ੁਭ ਸਾਤਵਿਕ ਅੰਨ ਨਾਲ, ਯਥਾਸਮਰੱਥ, ਆਪਣੇ ਭੋਜਨ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵਿਚੋਂ ਵੀ ਖੁਆ ਕੇ ਤ੍ਰਿਪਤ ਕਰੇ।
Verse 48
अतिथिर्यस्य भग्नाशो गृहात्प्रतिनिवर्तते । स तस्मै दुष्कृतं दत्त्वा पुण्यमा दाय गच्छति
ਜਿਸ ਦੇ ਘਰ ਤੋਂ ਅਤਿਥੀ ਆਸ ਟੁੱਟ ਕੇ ਵਾਪਸ ਮੁੜ ਜਾਵੇ, ਉਹ ਅਤਿਥੀ ਆਪਣਾ ਦੁਸ਼ਕ੍ਰਿਤ ਉਸ ਗ੍ਰਿਹਸਥ ਨੂੰ ਦੇ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਪੁੰਨ ਲੈ ਕੇ ਚਲਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
Verse 49
ततोऽन्नं प्रियमेवाश्नन्नरः शृंखलवान्पुनः । जिह्वावेगेन विद्धोत्र चिरं कालं स तिष्ठति
ਫਿਰ ਕੇਵਲ ਮਨਪਸੰਦ ਅੰਨ ਖਾਂਦਾ ਮਨੁੱਖ ਮੁੜ ਜਿਵੇਂ ਜ਼ੰਜੀਰਾਂ ਨਾਲ ਬੱਝ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੀਭ ਦੇ ਵੇਗ ਨਾਲ ਘਾਇਲ ਹੋ ਕੇ ਇੱਥੇ ਲੰਮਾ ਸਮਾਂ ਫਸਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
Verse 50
यतस्तं मांसमुद्धत्य तिलमात्रप्रमाणतः । खादितुं दीयते तेषां भित्त्वा चैव तु शोणितम्
ਉੱਥੇ ਤਿਲ ਜਿੰਨੇ ਟੁਕੜਿਆਂ ਵਾਂਗ ਮਾਸ ਨੋਚ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉਹੀ ਖਾਣ ਲਈ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਅਤੇ ਲਹੂ ਵੀ ਛੇਦ ਕੇ ਕੱਢਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
Verse 51
निश्शेषतः कशाभिस्तु पीड्यते क्रमशः पुनः । बुभुक्षयातिकष्टं हि तथायाति पिपासया
ਫਿਰ ਕ੍ਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਉਸ ਨੂੰ ਬੇਰਹਿਮ ਕੋੜਿਆਂ ਨਾਲ ਮੁੜ ਮੁੜ ਪੀੜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਭੁੱਖ ਨਾਲ ਉਹ ਅਤਿ ਦੁੱਖ ਸਹਿੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤ੍ਰਿਹ ਨਾਲ ਵੀ ਤੜਫਦਾ ਹੈ।
Verse 52
एवमाद्या महाघोरा यातनाः पापकर्मणाम् । अंते यत्प्रतिपन्नं हि तत्संक्षेपेण संशृणु
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਾਪ ਕਰਮ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ ਇਹ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਅਤਿ ਭਿਆਨਕ ਯਾਤਨਾਵਾਂ ਹਨ। ਹੁਣ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਜੋ ਭੋਗ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ ਸੁਣੋ।
Verse 53
यः करोति महापापं धर्म्मं चरति वै लघु । धर्म्मं गुरुतरं वापि तथावस्थे तयोः शृणु
ਜੋ ਮਹਾਪਾਪ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਫਿਰ ਵੀ ਥੋੜ੍ਹਾ ਧਰਮ ਆਚਰਦਾ ਹੈ—ਜਾਂ ਕਦੇ ਭਾਰੀ ਧਰਮਕਰਮ ਵੀ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ—ਐਸੀ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਦੋਹਾਂ ਦਾ ਫਲ ਸੁਣੋ।
Verse 54
सुकृतस्य फलं नोक्तं गुरुपा पप्रभावतः । न मिनोति सुखं तत्र भोगैर्बहुभिरन्वितः
ਭਾਰੀ ਪਾਪਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਬਲ ਪ੍ਰਭਾਵ ਕਰਕੇ ਸੁਕ੍ਰਿਤ ਦਾ ਫਲ ਪ੍ਰਗਟ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਉੱਥੇ ਬਹੁਤੇ ਭੋਗਾਂ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਹੋ ਕੇ ਵੀ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਸੱਚਾ, ਅਖੰਡ ਸੁਖ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ।
Verse 55
तथोद्विग्नोतिसंतप्तो न भक्ष्यैर्मन्यते सुखम् । अभावादग्रतोऽन्यस्य प्रतिकल्पं दिनेदिने
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਦਵਿਗਨ ਤੇ ਸੰਤਪਤ ਹੋ ਕੇ ਉਹ ਸੁਆਦਲੇ ਭੋਜਨ ਵਿੱਚ ਵੀ ਸੁਖ ਨਹੀਂ ਮੰਨਦਾ; ਕਿਉਂਕਿ ਦਿਨੋਂਦਿਨ, ਹਰ ਪਲ, ਲੋੜੀਂਦੀ ਚੀਜ਼ ਦੀ ਘਾਟ ਭਾਰ ਵਾਂਗ ਸਾਹਮਣੇ ਖੜੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।
Verse 56
पुमान्यो गुरुधर्म्माऽपि सोपवासो यथा गृही । वित्तवान्न विजानाति पीडां नियमसंस्थितः
ਨਿਯਮ ਵਿੱਚ ਟਿਕਿਆ ਮਨੁੱਖ—ਗੁਰੂ ਦੇ ਉਪਦੇਸ਼ਿਤ ਧਰਮਾਂ ਨੂੰ ਮੰਨ ਕੇ ਉਪਵਾਸ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ ਵੀ—ਕਠੋਰ ਵ੍ਰਤਾਂ ਨਾਲ ਬੱਝੇ ਵਿਅਕਤੀ ਦੀ ਪੀੜ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ; ਜਿਵੇਂ ਧਨਵਾਨ ਗ੍ਰਿਹਸਥ ਤਕਲੀਫ਼ ਨਹੀਂ ਸਮਝਦਾ।
Verse 57
तानि पापानि घोराणि संति यैश्च नरो भुवि । शतधा भेदमाप्नोति गिरिर्वज्रहतो यथा
ਜਿਹੜੇ ਪਾਪ ਬਹੁਤ ਘੋਰ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਕਰਕੇ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਮਨੁੱਖ ਸੌ ਟੁਕੜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਟੁੱਟ ਜਾਂਦਾ ਹੈ—ਜਿਵੇਂ ਵਜ੍ਰ ਦੇ ਘਾਤ ਨਾਲ ਪਹਾੜ ਚਿਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
Frequently Asked Questions
Rather than a single mythic episode, the chapter advances a theological-ethical argument: karmic law is precise and speech/actions against dharma—especially false teachings, abuse of elders, saint-blame, and desecration of Śiva’s sacred works—generate correspondingly precise naraka consequences.
The anatomically focused punishments symbolically map sin to the instrument of transgression: the tongue for false teaching, the mouth for abusive speech, and the ears for taking in sat-nindā. The imagery encodes a discipline of vāg (speech), śravaṇa (hearing), and saṅga (association) as prerequisites for Śaiva purity and higher realization.
No distinct iconographic manifestation is foregrounded in the sampled material; Śiva appears primarily as the sacral center whose abodes (āyatana), groves, and waterworks are protected by dharmic sanction, reinforcing Śiva’s role as moral governor and refuge rather than as a narrated form (svarūpa).