विदलोत्पलदैत्ययोरुत्पत्तिः देवपराजयः ब्रह्मोपदेशः नारदप्रेषणम् (Vidalotpala Daityas, Defeat of the Devas, Brahmā’s Counsel, and Nārada’s Mission)

Verse 1

सनत्कुमार उवाच । शृणु व्यास सुसंप्रीत्या चरितं परमेशितुः । यथावधीत्स्वप्रियया दैत्यमुद्दिश्य संज्ञया

ਸਨਤਕੁਮਾਰ ਨੇ ਕਿਹਾ—ਹੇ ਵਿਆਸ, ਪਰਮੇਸ਼ਵਰ ਦੇ ਚਰਿਤ੍ਰ ਨੂੰ ਬੜੀ ਪ੍ਰੀਤ ਨਾਲ ਸੁਣੋ; ਕਿਵੇਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪ੍ਰਿਯਾ ਨੂੰ ਸੰਕੇਤ ਦੇ ਕੇ ਦੈਤ ਨੂੰ ਦਰਸਾ ਕੇ ਉਸ ਦਾ ਵਧ ਕੀਤਾ।

Verse 2

आस्तां पुरा महादैत्यो विदलोत्पलसंज्ञकौ । अपुंवध्यौ महावीरौ सुदृप्तौ वरतो विधेः

ਪੁਰਾਤਨ ਸਮੇਂ ਵਿਦਲ ਅਤੇ ਉਤਪਲ ਨਾਮ ਦੇ ਦੋ ਮਹਾਦੈਤ੍ਯ ਸਨ—ਮਹਾਵੀਰ, ਬਹੁਤ ਅਹੰਕਾਰੀ। ਵਿਧਾਤਾ (ਬ੍ਰਹਮਾ) ਦੇ ਵਰ ਨਾਲ ਉਹ ਮਰਦਾਂ ਵੱਲੋਂ ਅਵੱਧ ਘੋਸ਼ਿਤ ਹੋਏ।

Verse 3

तृणीकृतत्रिजगती पुरुषाभ्यां स्वदोर्ब लात् । ताभ्यां सर्वे सुरा ब्रह्मन् दैत्याभ्यां निर्जिता रणे

ਆਪਣੀ ਭੁਜਾ-ਸ਼ਕਤੀ ਦੇ ਬਲ ਨਾਲ ਉਹ ਦੋ ਦੈਤਿਆਂ ਨੇ ਤ੍ਰਿਲੋਕ ਨੂੰ ਤਿੰਨੇ ਵਰਗਾ ਤੱਛ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਹੇ ਬ੍ਰਹਮਨ, ਰਣ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੋਹਾਂ ਨੇ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਹਰਾ ਦਿੱਤਾ।

Verse 4

ताभ्यां पराजिता देवा विधेस्ते शरणं गताः । नत्वा तं विधिवत्सर्वे कथयामासुरादरात

ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੋਹਾਂ ਤੋਂ ਹਾਰੇ ਹੋਏ ਦੇਵਤਾ ਵਿਧਾਤਾ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੀ ਸ਼ਰਨ ਗਏ। ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ ਸਭ ਨੇ ਆਦਰ ਨਾਲ ਸਾਰਾ ਵਰਤਾਂਤ ਸੁਣਾਇਆ।

Verse 5

इति ब्रह्मा ह्यवोचत्तान् देव्या वध्यौ च तौ ध्रुवम् । धैर्य्यं कुरुत संस्मृत्य सशिवं शिवमादरात्

ਤਦ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਿਹਾ—ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਦੇਵੀ ਦੇ ਹੱਥੋਂ ਵਧ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ ਧੀਰਜ ਧਰੋ ਅਤੇ ਆਦਰ ਨਾਲ ਸ਼ਕਤੀ-ਸਹਿਤ ਸ਼ਿਵ ਦਾ ਸਿਮਰਨ ਕਰੋ।

Verse 6

भक्तवत्सलनामासौ सशिवश्शंकरश्शिवः । शं करिष्यत्यदीर्घेण कालेन परमेश्वरः

ਸ਼ਕਤੀ-ਸਹਿਤ ਉਹੀ ਸ਼ਿਵ—ਮੰਗਲਮਈ ਸ਼ੰਕਰ—‘ਭਕਤਵਤਸਲ’ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਪਰਮੇਸ਼ਵਰ ਹੈ। ਉਹ ਥੋੜ੍ਹੇ ਹੀ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਕਲਿਆਣ ਅਤੇ ਸ਼ਾਂਤੀ ਕਰੇਗਾ।

Verse 7

सनत्कुमार उवाच । इत्युक्त्वा तांस्ततो ब्रह्मा तूष्णीमासीच्छिवं स्मरन् । तेपि देवा मुदं प्राप्य स्वंस्वं धाम ययुस्तदा

ਸਨਤਕੁਮਾਰ ਨੇ ਕਿਹਾ—ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਸ਼ਿਵ ਦਾ ਸਿਮਰਨ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਚੁੱਪ ਹੋ ਗਏ। ਉਹ ਦੇਵਤੇ ਵੀ ਖੁਸ਼ੀ ਪਾ ਕੇ ਤਦ ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਧਾਮਾਂ ਨੂੰ ਚਲੇ ਗਏ।

Verse 8

अथ नारददेवर्षिश्शिवप्रेरणया तदा । गत्वा तदीयभवनं शिवासौंदर्यमाजगौ

ਤਦੋਂ ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਪ੍ਰੇਰਣਾ ਨਾਲ ਦੇਵਰਿਸ਼ੀ ਨਾਰਦ ਉਸ ਵੇਲੇ ਉਸ ਦੇ ਭਵਨ ਵਿੱਚ ਗਏ ਅਤੇ ਸ਼ਿਵਾ (ਪਾਰਵਤੀ) ਦੇਵੀ ਦੀ ਸੁੰਦਰਤਾ ਤੇ ਮੰਗਲਮਈ ਤੇਜਸਵੀ ਛਟਾ ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ।

Verse 9

श्रुत्वा तद्वचनं दैत्यावास्तां मायाविमोहितौ । देवीं परिजिहीर्षू तौ विषमेषु प्रपीडितौ

ਉਹ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਦੈਤ ਉੱਥੇ ਹੀ ਮਾਇਆ ਨਾਲ ਮੋਹਿਤ ਹੋ ਕੇ ਟਿਕੇ ਰਹੇ। ਦੇਵੀ ਨੂੰ ਹਰਨ ਕਰਨ ਦੀ ਲਾਲਸਾ ਨਾਲ ਉਹ ਭਿਆਨਕ ਮੁਸ਼ਕਲਾਂ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਤੇ ਦਬੇ ਰਹੇ।

Verse 10

विचारयामासतुस्तौ कदा कुत्र शिवा च सा । भविष्यति विधेः प्राप्तोदयान्नाविति सर्वदा

ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਮੁੜ ਮੁੜ ਸੋਚਦੇ ਰਹੇ—“ਉਹ ਸ਼ਿਵਾ ਦੇਵੀ ਕਦੋਂ ਤੇ ਕਿੱਥੇ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਵੇਗੀ? ਜਾਂ ਵਿਧੀ ਦਾ ਫਲੋਦਯ ਹਾਲੇ ਨਾ ਆਉਣ ਕਰਕੇ ਕੀ ਉਹ ਕਦੇ ਵੀ ਪ੍ਰਗਟ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗੀ?”

Verse 11

एकस्मिन्समये शंभुर्विजहार सुलीलया । कौतुकेनैव चिक्रीडे शिवा कन्दुकलीलया

ਇੱਕ ਸਮੇਂ ਸ਼ੰਭੂ ਬਹੁਤ ਹੀ ਮਨੋਹਰ ਲੀਲਾ ਨਾਲ ਵਿਹਾਰ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ। ਕੇਵਲ ਆਨੰਦ ਲਈ ਸ਼ਿਵਾ ਦੇਵੀ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਗੇਂਦ-ਖੇਡ ਦੀ ਕ੍ਰੀੜਾ ਵਿੱਚ ਰਮ ਗਈ।

Verse 12

सखीभिस्सह सुप्रीत्या कौतुकाच्छिवसन्निधौ

ਸਖੀਆਂ ਨਾਲ, ਅਤਿ ਪ੍ਰੀਤ ਅਤੇ ਆਨੰਦਮਈ ਕੌਤੁਕ ਨਾਲ, ਉਹ ਭਗਵਾਨ ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਸਾਨਿਧ੍ਯ ਵਿੱਚ ਆ ਪਹੁੰਚੀ।

Verse 13

उदंचंत्यंचदंगानां लाघवं परितन्वती । निश्वासामोदमुदितभ्रमराकुलितेक्षणा

ਉਹ ਫੁਰਤੀਲੇ ਲਾਘਵ ਨਾਲ ਚਲੀ; ਉਸ ਦੇ ਅੰਗ ਤੇਜ਼ ਲੈ ਵਿੱਚ ਉੱਠਦੇ-ਡਿੱਗਦੇ ਰਹੇ; ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਸਾਹ ਦੀ ਸੁਗੰਧ ਨਾਲ ਮੱਤੇ ਖੁਸ਼ ਭੌਰੇ ਜੁੜ ਪਏ, ਤਾਂ ਉਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਚੰਚਲ ਹੋ ਗਈਆਂ।

Verse 14

भ्रश्यद्धम्मिल्लसन्माल्यस्वपुरीकृतभूमिका । स्विद्यत्कपोलपत्रालीस्रवदंबुकणोज्ज्वला

ਉਸ ਦੀ ਜੂੜੇ ਵਾਲੀ ਕੇਸ-ਰਚਨਾ ਅਤੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਮਾਲਾ ਖਿਸਕ ਕੇ ਡਿੱਗ ਪਈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਹ ਬਿਖਰੀ ਹੋਈ ਲੱਗੀ; ਅਤੇ ਗੱਲ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਪਸੀਨੇ ਦੀਆਂ ਬੂੰਦਾਂ ਵਹਿ ਕੇ ਚਮਕਦਾਰ ਕਾਂਤੀ ਨਾਲ ਝਲਕਣ ਲੱਗੀਆਂ।

Verse 15

स्फुटच्चोलांशुकपथतिर्यदंगप्रभावृता । उल्लसत्कंदुकास्फालातिश्रोणितकराम्बुजा

ਉਸ ਦੇ ਅੰਗਾਂ ਉੱਤੇ ਪਹਿਰਾਵੇ ਦੀ ਸਾਫ਼ ਤਿਰਛੀ ਲਕੀਰ ਅੰਸ਼ਕ ਢੱਕਣ ਬਣੀ; ਅਤੇ ਗੇਂਦ-ਖੇਡ ਦੀ ਉਛਾਲ-ਕੁੱਦ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੇ ਕਮਲ ਵਰਗੇ ਨਿਤੰਬ ਤੇ ਹੱਥ ਉੱਲਾਸ ਨਾਲ ਚਮਕ ਉਠੇ।

Verse 16

कंदुकानुगसद्दृष्टिनर्तितभ्रूलतांचला । मृडानी किल खेलंती ददृशे जगदम्बिका

ਉਸ ਦੀ ਟਿਕੀ ਹੋਈ ਨਿਗਾਹ ਗੇਂਦ ਦੇ ਪਿੱਛੇ-ਪਿੱਛੇ ਚੱਲੀ, ਅਤੇ ਭੌਂਹਾਂ ਦੀ ਲਤਾ ਖੇਡ ਵਿੱਚ ਨੱਚਣ ਲੱਗੀ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਗਦੰਬਿਕਾ ਮ੍ਰਿਡਾਣੀ—ਰੁਦ੍ਰ ਦੀ ਮੰਗਲਮਈ ਸਹਧਰਮিণੀ—ਖੇਡਦੀ ਹੋਈ ਦਿਸੀ।

Verse 17

अंतरिक्षचराभ्यां च दितिजाभ्यां कटा क्षिता । क्रोडीकृताभ्यामिव वै समुपस्थितमृत्युना

ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਫਿਰਦੇ ਉਹ ਦੋ ਦਿਤਿਜਾਂ ਦੇ ਵਾਰ ਨਾਲ ਧਰਤੀ ਕੁਚਲੀ ਗਈ; ਜਿਵੇਂ ਮੌਤ ਆਪ ਆ ਪਹੁੰਚੀ ਹੋਵੇ ਅਤੇ ਜਗਤ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਗੋਦ ਵਿੱਚ ਜਕੜ ਲਿਆ ਹੋਵੇ।

Verse 18

विदलोत्पलसंज्ञाभ्यां दृप्ताभ्यां वरतो विधेः । तृणीकृतत्रिजगती पुरुषाभ्यां स्वदोर्बलात्

ਵਿਧਾਤਾ (ਬ੍ਰਹਮਾ) ਤੋਂ ਵਰ ਪਾਏ, ਵਿਦਲ ਤੇ ਉਤਪਲ ਨਾਮ ਦੇ ਉਹ ਦੋ ਅਹੰਕਾਰੀ ਯੋਧੇ ਆਪਣੇ ਭੁਜਬਲ ਨਾਲ ਤ੍ਰਿਲੋਕੀ ਨੂੰ ਤਿੰਨੇ ਵਰਗਾ ਤੱਛ ਸਮਝਣ ਲੱਗੇ।

Verse 19

देवीं तां संजिहीर्षंतौ विषमेषु प्रपीडितौ । दिव उत्तेरतुः क्षिप्रं मायां स्वीकृत्य शांबरीम्

ਉਸ ਦੇਵੀ ਨੂੰ ਹਰਨ ਕਰਨ ਦੀ ਲਾਲਸਾ ਨਾਲ, ਕਠਿਨ ਹਾਲਾਤਾਂ ਵਿੱਚ ਦਬੇ ਹੋਏ ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਤੁਰੰਤ ਆਕਾਸ਼ ਵੱਲ ਚੜ੍ਹ ਗਏ ਅਤੇ ਸ਼ਾਂਬਰੀ—ਸ਼ਿਵ-ਸੰਬੰਧੀ ਮਾਇਆ—ਧਾਰਨ ਕਰ ਲਈ।

Verse 20

धृत्वा पारिषदीं मायामायातावंबिकांतिकम् । तावत्यंतं सुदुर्वृत्तावतिचंचलमानसौ

ਮਾਇਆ ਨਾਲ ਪਰਿਸ਼ਦੀ ਸੇਵਕ ਵਰਗਾ ਛਲ-ਵੇਸ ਧਾਰ ਕੇ ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਅੰਬਿਕਾ ਦੇਵੀ ਦੇ ਨੇੜੇ ਆ ਪਹੁੰਚੇ। ਉਸ ਵੇਲੇ ਤੱਕ ਉਹ ਬਹੁਤ ਹੀ ਦੁਸ਼ਟ ਸਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਨ ਅਤਿ ਚੰਚਲ ਤੇ ਅਸਥਿਰ ਸਨ।

Verse 21

अथ दुष्टनिहंत्रा वै सावज्ञेन हरेण तौ । विज्ञातौ च क्षणादास्तां चांचल्याल्लोचनोद्भवात्

ਫਿਰ ਦੁਰਜਨਾਂ ਦੇ ਨਾਸਕ ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਹਰਿ ਨੇ ਹਲਕੀ ਜਿਹੀ ਅਵਗਿਆ ਨਾਲ ਤੱਕੇ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਦੀ ਚਾਲ ਤੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਚੰਚਲਤਾ ਉੱਭਰੀ, ਤੇ ਪਲ ਵਿੱਚ ਹੀ ਉਹ ਉਸ ਨੂੰ ਪਛਾਣੇ ਗਏ।

Verse 22

कटाक्षिताथ देवेन दुर्गा दुर्गतिघातिनी । दैत्याविमामिति गणौ नेति सर्वस्वरूपिणा

ਤਦੋਂ ਦੁৰ্গਤਿ-ਨਾਸਿਨੀ ਦੁਰਗਾ ਉੱਤੇ ਦੇਵ ਨੇ ਕਟਾਖ਼ਸ਼ ਕੀਤਾ। ਗਣ ਬੋਲੇ—“ਦੈਤ੍ਯ ਦਬ ਗਏ!” ਪਰ ਸਰਬ-ਸਰੂਪੀ ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਕਿਹਾ—“ਨਹੀਂ।”

Verse 23

अथ सा नेत्रसंज्ञां स्वस्वामिनस्तां बुबोध ह । महाकौतुकिनस्तात शंकरस्य परेशितुः

ਤਦ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸੁਆਮੀ, ਪਰਮੇਸ਼ੁਰ ਸ਼ੰਕਰ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਨਾਲ ਦਿੱਤਾ ਉਹ ਸੰਕੇਤ ਸਮਝ ਲਿਆ; ਹੇ ਪਿਆਰੇ, ਉਹ ਮਹਾਨ ਉਤਸ਼ਾਹ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਸਨ।

Verse 24

ततो विज्ञाय संज्ञां तां सर्वज्ञार्द्धशरीरिणी । तेनैव कंदुकेनाथ युगपन्निर्जघान तौ

ਫਿਰ ਸਰਵਜ्ञਾ ਦੇਵੀ—ਜੋ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਅਰਧਾਂਗਿਨੀ ਹੈ—ਉਹ ਸੰਕੇਤ ਜਾਣ ਕੇ, ਹੇ ਨਾਥ, ਉਸੇ ਕੰਦੁਕ-ਸ਼ਸਤ੍ਰ ਨਾਲ ਦੋਹਾਂ ਨੂੰ ਇਕੱਠੇ ਹੀ ਡਾਹ ਦਿੱਤਾ।

Verse 25

महाबलौ महादेव्या कंदुकेन समाहतौ । परिभ्रम्य परिभ्रम्य तौ दुष्टौ विनिपेततुः

ਮਹਾਦੇਵੀ ਦੇ ਕੰਦੁਕ-ਪ੍ਰਹਾਰ ਨਾਲ ਜਖ਼ਮੀ ਹੋਏ ਉਹ ਦੋ ਮਹਾਬਲੀ ਦੁਸ਼ਟ ਘੁੰਮਦੇ ਘੁੰਮਦੇ ਆਖ਼ਰ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗ ਪਏ।

Verse 26

वृन्तादिव फले पक्वे तालेनानिललोलिते । दंभोलिना परिहते शृंगे इव महागिरेः

ਜਿਵੇਂ ਹਵਾ ਨਾਲ ਹਿਲਦੇ ਤਾੜ ਦੇ ਰੁੱਖ ਤੋਂ ਡੰਠਲ ਛੁੱਟਦੇ ਹੀ ਪੱਕਾ ਫਲ ਡਿੱਗ ਪੈਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਜਿਵੇਂ ਬਿਜਲੀ ਦੇ ਵਜ੍ਰ ਨਾਲ ਵੱਡੇ ਪਹਾੜ ਦੀ ਚੋਟੀ ਟੁੱਟ ਕੇ ਡਿੱਗਦੀ ਹੈ—ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਹ ਭਿਆਨਕ ਵੇਗ ਨਾਲ ਹੇਠਾਂ ਆ ਡਿੱਗਿਆ।

Verse 27

तौ निपात्य महादैत्यावकार्यकरणोद्यतौ । ततः परिणतिं यातो लिंगरूपेण कंदुकः

ਅਧਰਮ ਦੇ ਕੰਮ ਕਰਨ ਨੂੰ ਤਤਪਰ ਉਹ ਦੋ ਮਹਾਦੈਤਿਆਂ ਨੂੰ ਡਾਹ ਕੇ, ਫਿਰ ਕੰਦੁਕ ਪਰਿਵਰਤਿਤ ਹੋ ਕੇ ਸ਼ੰਕਰ ਦੇ ਸ਼ਿਵਲਿੰਗ-ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਹੋ ਗਿਆ।

Verse 28

कंदुकेश्वरसंज्ञां च तल्लिंगमभवत्तदा । ज्येष्ठेश्वरसमीपे तु सर्वदुष्टनिवारणम्

ਉਸੇ ਵੇਲੇ ਉਹ ਲਿੰਗ ‘ਕੰਦੁਕੇਸ਼ਵਰ’ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਇਆ। ਜ੍ਯੇਸ਼ਠੇਸ਼ਵਰ ਦੇ ਨੇੜੇ ਸਥਿਤ ਹੋ ਕੇ, ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਸਗੁਣ ਪ੍ਰਾਕਟ੍ਯ ਨਾਲ ਉਹ ਸਭ ਦੁਰਾਚਾਰ ਦਾ ਨਿਵਾਰਕ ਤੇ ਰੱਖਿਆਕਰਤਾ ਬਣਿਆ।

Verse 29

एतस्मिन्नेव समये हरिब्रह्मादयस्सुराः । शिवाविर्भावमाज्ञाय ऋषयश्च समाययुः

ਉਸੇ ਪਲ ਵਿਸ਼ਨੂ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਆਦਿ ਦੇਵਤੇ ਅਤੇ ਰਿਸ਼ੀਗਣ—ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਪ੍ਰਾਕਟ੍ਯ ਨੂੰ ਜਾਣ ਕੇ—ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਕੇ ਆ ਪਹੁੰਚੇ।

Verse 30

अथ सर्वे सुराश्शम्भोर्वरान्प्राप्य तदाज्ञया । स्वधामानि ययुः प्रीतास्तथा काशीनिवासिनः

ਫਿਰ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਸ਼ੰਭੂ ਤੋਂ ਵਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਆਗਿਆ ਅਨੁਸਾਰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਧਾਮਾਂ ਨੂੰ ਚਲੇ ਗਏ; ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਾਸ਼ੀ ਦੇ ਨਿਵਾਸੀ ਵੀ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਵਾਪਸ ਮੁੜੇ।

Verse 31

सांबिकं शंकरं दृष्ट्वा कृतांजलिपुटाश्च ते । प्रणम्य तुष्टुवुर्भक्त्या वाग्भिरिष्टाभिरादरात्

ਅੰਬਿਕਾ ਸਮੇਤ ਸ਼ੰਕਰ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਉਹ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਖੜੇ ਹੋ ਗਏ। ਪ੍ਰਣਾਮ ਕਰਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਭਗਤੀ ਨਾਲ, ਆਦਰ ਸਹਿਤ, ਪ੍ਰਿਯ ਤੇ ਯੋਗ ਬਚਨਾਂ ਨਾਲ ਸਤੁਤੀ ਕੀਤੀ।

Verse 32

सांबिकोऽपि शिवो व्यास क्रीडित्वा सुविहारवित् । जगाम स्वालयं प्रीतस्सगणो भक्तवत्सलः

ਹੇ ਵਿਆਸ, ਅੰਬਿਕਾ ਸਮੇਤ ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਕ੍ਰੀੜਾ ਕਰਕੇ ਅਤੇ ਸੁਖ ਨਾਲ ਵਿਹਾਰ ਕਰਕੇ, ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ ਆਪਣੇ ਗਣਾਂ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਧਾਮ ਨੂੰ ਚਲੇ ਗਏ; ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਭਗਤ-ਵਤਸਲ ਹਨ।

Verse 33

कंदुकेश्वरलिंगं च काश्यां दुष्टनिबर्हणम् । भुक्तिमुक्तिप्रदं सर्वकामदं सर्वदा सताम्

ਕਾਸ਼ੀ ਵਿੱਚ ਕੰਦੁਕੇਸ਼ਵਰ ਲਿੰਗ ਹੈ, ਜੋ ਦੁਸ਼ਟਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਇਹ ਭੋਗ ਅਤੇ ਮੋਖ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਦਾ ਸਤਭਗਤਾਂ ਦੀਆਂ ਸਭ ਕਾਮਨਾਵਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਕਰਦਾ ਹੈ।

Verse 34

इदमाख्यानमतुलं शृणुयाद्यो मुदान्वितः । श्रावयेद्वा पठेद्यश्च तस्य दुःखभयं कुतः

ਜੋ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਇਹ ਅਤੁਲ ਆਖਿਆਨ ਸੁਣਦਾ, ਸੁਣਾਉਂਦਾ ਜਾਂ ਪਾਠ ਕਰਦਾ ਹੈ—ਉਸ ਨੂੰ ਦੁੱਖ ਦਾ ਡਰ ਕਿੱਥੇ ਰਹਿ ਸਕਦਾ ਹੈ?

Verse 35

इह सर्वसुखं भुक्त्वा नानाविधमनुत्तमम् । परत्र लभते दिव्यां गतिं वै देवदुर्लभाम्

ਇਸ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਨਾਨਾ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਅਨੁੱਤਮ ਸੁਖ ਭੋਗ ਕੇ, ਪਰਲੋਕ ਵਿੱਚ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਦੁਰਲਭ ਐਸੀ ਦਿਵ੍ਯ ਗਤੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।

Verse 36

इति तं वर्णितं तात चरितं परमाद्भुतम् । शिवयोर्भक्तवात्सल्यसूचकं शिवदं सताम्

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਹੇ ਤਾਤ, ਉਹ ਪਰਮ ਅਦਭੁਤ ਚਰਿਤ੍ਰ ਵਰਣਿਤ ਹੋਇਆ—ਜੋ ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਭਗਤਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਵਾਤਸਲ੍ਯ ਦਿਖਾਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਤਜਨਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਿਵਕਿਰਪਾ ਤੇ ਮੰਗਲ ਬਖ਼ਸ਼ਦਾ ਹੈ।

Verse 37

ब्रह्मोवाच । इत्युक्त्वामंत्र्य तं व्यासं तन्नुतो मद्वरात्मजः । ययौ विहायसा काशीं चरितं शशिमौलिनः

ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਕਿਹਾ—ਇਉਂ ਕਹਿ ਕੇ, ਉਸ ਵਿਆਸ ਨਾਲ ਸਲਾਹ ਕਰ ਕੇ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਸਤੁਤੀ ਪਾ ਕੇ ਮੇਰਾ ਉੱਤਮ ਪੁੱਤਰ ਆਕਾਸ਼ ਮਾਰਗ ਰਾਹੀਂ ਕਾਸ਼ੀ ਨੂੰ ਗਿਆ, ਜੋ ਸ਼ਸ਼ਿਮੌਲੀ ਭਗਵਾਨ ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਦਿਵ੍ਯ ਚਰਿਤ੍ਰ ਨਾਲ ਪਾਵਨ ਹੈ।

Verse 38

युद्धखंडमिदं प्रोक्तं मया ते मुनिसत्तम । रौद्रीयसंहितामध्ये सर्वकामफलप्रदम्

ਹੇ ਮੁਨੀ-ਸੱਤਮ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਇਹ ਯੁੱਧਖੰਡ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਰੌਦ੍ਰੀਯ ਸੰਹਿਤਾ ਵਿੱਚ ਇਹ ਸਭ ਕਾਮ੍ਯ ਫਲ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ।

Verse 39

इयं हि संहिता रौद्री सम्पूर्णा वर्णिता मया । सदाशिवप्रियतरा भुक्तिमुक्तिफलप्रदा

ਇਹ ਰੌਦ੍ਰੀ ਸੰਹਿਤਾ ਮੈਂ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਰਣਨ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਇਹ ਸਦਾਸ਼ਿਵ ਨੂੰ ਅਤਿ ਪ੍ਰਿਯ ਹੈ ਅਤੇ ਭੋਗ ਤੇ ਮੁਕਤੀ—ਦੋਹਾਂ ਦੇ ਫਲ ਬਖ਼ਸ਼ਦੀ ਹੈ।

Verse 40

इमां यश्च पठेन्नित्यं शत्रुबाधानिवारिकाम् । सर्वान्कामानवाप्नोति ततो मुक्तिं लभेत ना

ਜੋ ਇਹ ਸ਼ਤ੍ਰੂ-ਜਨਿਤ ਬਾਧਾਵਾਂ ਦੂਰ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਸ্তুਤੀ ਨਿੱਤ ਪਾਠ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਭ ਇੱਛਾਵਾਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ; ਪਰ ਕੇਵਲ ਇਸ ਨਾਲ ਹੀ ਮੁਕਤੀ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੀ।

Verse 41

सूत उवाच । इति ब्रह्मसुतश्श्रुत्वा पित्रा शिवयशः परम् । शतनामाप्य शंभोश्च कृतार्थोऽभूच्छिवानुगः

ਸੂਤ ਨੇ ਕਿਹਾ—ਪਿਤਾ ਤੋਂ ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਪਰਮ ਮਹਿਮਾ ਅਤੇ ਸ਼ੰਭੂ ਦੇ ਸ਼ਤਨਾਮ ਸੁਣ ਕੇ ਬ੍ਰਹਮਾ-ਪੁੱਤਰ ਕ੍ਰਿਤਾਰਥ ਹੋ ਗਿਆ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਸ਼ਿਵ ਦਾ ਅਨੁਗਾਮੀ ਭਗਤ ਬਣ ਗਿਆ।

Verse 42

ब्रह्मनारदसम्वादः सम्पूर्णः कथितो मया । शिवस्सर्वप्रधानो हि किं भूयश्श्रोतुमिच्छसि

ਬ੍ਰਹਮਾ ਅਤੇ ਨਾਰਦ ਦਾ ਸੰਵਾਦ ਮੈਂ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹਿ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਨਿਸਚਿਤ ਹੀ ਸ਼ਿਵ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਧਾਨ ਪਰਮ ਪ੍ਰਭੂ ਹਨ; ਹੁਣ ਤੂੰ ਹੋਰ ਕੀ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈਂ?

Verse 59

इति श्रीशिवमहापुराणे द्वितीयायां रुद्रसंहितायां पञ्चमे युद्धखंडे विदलोत्पलदैत्यवधवर्णनं नामैकोनषष्टितमोऽध्यायः

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸ਼੍ਰੀ ਸ਼ਿਵ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਦੀ ਦੂਜੀ ਰੁਦ੍ਰਸੰਹਿਤਾ ਦੇ ਪੰਜਵੇਂ ਯੁੱਧਖੰਡ ਵਿੱਚ ‘ਵਿਦਲੋਤਪਲ ਦੈਤ੍ਯ-ਵਧ ਵਰਣਨ’ ਨਾਮਕ ਉਨਸਠਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਸਮਾਪਤ ਹੋਇਆ।