शुक्रोत्पत्तिः तथा महेश्वरदर्शनम् (Śukra’s Emergence and the Vision of Maheśvara)
ਅਧਿਆਇ 49 ਵਿੱਚ ਸਨਤਕੁਮਾਰ ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਦਾ ਵਿਸਤ੍ਰਿਤ ਸਤੋਤ੍ਰ-ਮੰਤ੍ਰ ਉਚਾਰਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਭੁਤਾ, ਕਾਲ-ਸਰੂਪਤਾ, ਤਪੱਸਿਆ, ਉਗ੍ਰ ਰੂਪ ਅਤੇ ਸਰਵਵਿਆਪਕਤਾ ਦਾ ਗੁਣਗਾਨ ਹੈ। ਇਸ ਮੰਤ੍ਰ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਾਲ ਸ਼ੁਕ੍ਰ ਉਦਰ-ਆਵਰਨ ਤੋਂ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋ ਕੇ ਲਿੰਗ-ਮਾਰਗ ਰਾਹੀਂ ਬਾਹਰ ਆਉਂਦਾ ਹੈ—ਇਹ ਅਲੌਕਿਕ ਜਨਮ ਅਤੇ ਸ਼ਿਵ ਅਧੀਨ ਪ੍ਰਤੀਕਾਤਮਕ ਪੁਨਰਜਨਮ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਹੈ। ਫਿਰ ਗੌਰੀ ਪੁੱਤਰ-ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਲਈ ਉਸ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵੇਸ਼ਵਰ ਉਸ ਨੂੰ ਅਜਰ-ਅਮਰ, ਤੇਜਸਵੀ, ‘ਦੂਜਾ ਸ਼ੰਕਰ’ ਸਮਾਨ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਤਿੰਨ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਬਿਤਾ ਕੇ ਸ਼ੁਕ੍ਰ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਤੋਂ ਮੁੜ ਜਨਮ ਲੈ ਕੇ ਮੁਨੀ ਅਤੇ ਵੇਦ-ਗਿਆਨ ਦਾ ਭੰਡਾਰ ਬਣਦਾ ਹੈ। ਅੱਗੇ ਉਹ ਪਰਮੇਸ਼ਵਰ ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਨੇੜੇ ਹੀ ਦੈਤ ਅੰਧਕ ਨੂੰ ਘੋਰ ਤਪ ਵਿੱਚ ਸ਼ੂਲ ਉੱਤੇ ਸੁੱਕਿਆ ਹੋਇਆ ਵੇਖਦਾ ਹੈ—ਅੰਧਕ-ਚੱਕਰ ਦੀ ਪਿਠਭੂਮੀ। ਵਿਰੂਪਾਖ਼ਸ਼, ਨੀਲਕੰਠ, ਪਿਨਾਕੀ, ਕਪਾਰਦੀ, ਤ੍ਰਿਪੁਰਘਨ, ਭੈਰਵ ਆਦਿ ਨਾਮਾਂ ਨਾਲ ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਬਹੁ-ਰੂਪ, ਭਯੰਕਰ ਤੇ ਰੱਖਿਆਕਾਰੀ ਸਵਰੂਪ ਅਤੇ ਤ੍ਰਿਲੋਕ-ਅਧਿਪਤਿਆ ਦਾ ਚਿੱਤਰ ਉਭਰਦਾ ਹੈ।
Shlokas
Verse 1
सनत्कुमार उवाच । ॐ नमस्ते देवेशाय सुरासुरनम स्कृताय भूतभव्यमहादेवाय हरितपिगललोचनाय बलाय बुद्धिरूपिणे वैयाघ्रवसनच्छदायारणेयाय त्रैलोक्यप्रभवे ईश्वराय हराय हरितनेत्राय युगान्तकरणायानलायगणेशायलोकपालाय महाभुजायमहाहस्ताय शूलिने महादंष्ट्रिणे कालाय महेश्वरायअव्ययाय कालरूपिणे नीलग्रीवाय महोदराय गणाध्यक्षाय सर्वात्मने सर्वभावनाय सर्वगाय मृत्युहंत्रे पारियात्रसुव्रताय ब्रह्मचारिणे वेदान्त गाय तपोंतगाय पशुपतये व्यंगाय शूलपाणये वृषकेतवे हरये जटिने शिखंडिने लकुटिने महायशसे भूतेश्वराय गुहावासिने वीणा पणवतालंबते अमराय दर्शनीयाय बालसूर्यनिभाय श्मशानवासिने भगवते उमापतये अरिन्दमाय भगस्याक्षिपातिने पूष्णोर्दशननाशनाय कूरकर्तकाय पाशहस्ताय प्रलयकालाय उल्कामुखायाग्निकेतवे मुनये दीप्ताय विशांपतये उन्नयते जनकाय चतुर्थकाय लोक सत्तमाय वामदेवाय वाग्दाक्षिण्याय वामतो भिक्षवे भिक्षुरूपिणे जटिने स्वयंजटिलाय शक्रहस्तप्रतिस्तंभकाय वसूनां स्तंभाय क्रतवे क्रतुकराय कालाय मेधाविने मधुकराय चलाय वानस्पत्याय वाजसनेति समाश्रमपूजिताय जगद्धात्रे जगत्कर्त्रे पुरुषाय शाश्वताय ध्रुवाय धर्माध्यक्षाय त्रिवर्त्मने भूतभावनाय त्रिनेत्राय बहुरूपाय सूर्यायुतसमप्रभाय देवाय सर्वतूर्यनिनादिने सर्वबाधाविमोचनाय बंधनाय सर्वधारिणे धर्म्मोत्तमाय पुष्पदंतायापि भागाय मुखाय सर्वहराय हिरण्यश्रवसे द्वारिणे भीमाय भीमपराक्रमाय ओंनमो नमः । सनत्कुमार उवाच । इमं मन्त्रवरं जप्त्वा शुक्रो जठरपंजरात् । निष्क्रान्तो लिंगमार्गेण शंभोश्शुक्रमिवोत्कटम्
ਸਨਤਕੁਮਾਰ ਨੇ ਕਿਹਾ—ॐ! ਦੇਵੇਸ਼ਵਰ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਦੇਵ ਤੇ ਅਸੁਰ ਦੋਵੇਂ ਨਮਦੇ ਹਨ; ਭੂਤ-ਭਵਿੱਖ ਦਾ ਆਧਾਰ ਮਹਾਦੇਵ; ਹਰਿਤ-ਪਿੰਗਲ ਨੇਤਰ; ਬਲਸਰੂਪ, ਬੁੱਧਿਸਰੂਪ; ਵਿਆਘ੍ਰਚਰਮਧਾਰੀ; ਅਰਣ੍ਯਵਾਸੀ; ਤ੍ਰੈਲੋਕ੍ਯ-ਪ੍ਰਭਵ ਈਸ਼ਵਰ; ਹਰਿਤਨੇਤਰ ਹਰ; ਯੁਗਾਂਤਕਾਰੀ ਅਨਲ; ਗਣੇਸ਼, ਲੋਕਪਾਲ; ਮਹਾਬਾਹੁ, ਮਹਾਹਸਤ; ਸ਼ੂਲਧਾਰੀ; ਮਹਾਦੰਸ਼ਟ੍ਰ; ਕਾਲਸਰੂਪ ਮਹੇਸ਼ਵਰ; ਅਵ੍ਯਯ; ਨੀਲਗ੍ਰੀਵ; ਮਹੋਦਰ; ਗਣਾਧ੍ਯਕ੍ਸ਼; ਸਰਵਾਤਮਾ; ਸਰਵਭਾਵਨ; ਸਰਵਗ; ਮ੍ਰਿਤ੍ਯੁਹੰਤਾ; ਪਾਰਿਯਾਤ੍ਰ ਸੁਵ੍ਰਤੀ; ਬ੍ਰਹਮਚਾਰੀ; ਵੇਦਾਂਤਗਾਇਕ; ਤਪਸ੍ਸ਼ਿਖਰਗ; ਪਸ਼ੁਪਤੀ; ਵ੍ਯਕ੍ਤ-ਅਵ੍ਯਕ੍ਤ; ਸ਼ੂਲਪਾਣੀ; ਵ੍ਰਿਸ਼ਕੇਤੁ; ਹਰੀ; ਜਟਿਨ; ਸ਼ਿਖੰਡੀ; ਲਕੁਟੀ; ਮਹਾਯਸ਼; ਭੂਤੇਸ਼ਵਰ; ਗੁਹਾਵਾਸੀ; ਵੀਣਾ-ਪਣਵ-ਤਾਲ ਨਿਨਾਦਯੁਕਤ; ਅਮਰ; ਦਰਸ਼ਨੀਯ; ਬਾਲਸੂਰਜ-ਨਿਭ; ਸ਼ਮਸ਼ਾਨਵਾਸੀ; ਭਗਵਾਨ ਉਮਾਪਤੀ; ਅਰਿੰਦਮ; ਭਗ ਦੇ ਨੇਤਰ ਡਾਹੁਣ ਵਾਲੇ; ਪੂਸ਼ਣ ਦੇ ਦੰਦ ਤੋੜਣ ਵਾਲੇ; ਕਠੋਰ ਕਰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ; ਪਾਸ਼ਹਸਤ; ਪ੍ਰਲਯਕਾਲ; ਉਲਕਾਮੁਖ; ਅਗਨਿਕੇਤੁ; ਮੁਨੀ; ਦੀਪਤ; ਵਿਸ਼ਾਂਪਤੀ; ਉਨ੍ਨਯਿਤਾ; ਜਨਕ; ਚਤੁਰਥ; ਲੋਕਸੱਤਮ; ਵਾਮਦੇਵ; ਵਾਕ੍ਦਾਕ੍ਸ਼ਿਣ੍ਯ; ਵਾਮਮਾਰਗੀ ਭਿਖ੍ਖੂ; ਭਿਖ੍ਖੂ-ਰੂਪ; ਸ੍ਵਯੰਜਟਿਲ; ਸ਼ਕ੍ਰਹਸਤ-ਪ੍ਰਤਿਸ੍ਤੰਭਕ; ਵਸੂਆਂ ਦਾ ਸਤੰਭ; ਕ੍ਰਤੁ ਅਤੇ ਕ੍ਰਤੁਕਰ; ਕਾਲ; ਮੇਧਾਵੀ; ਮਧੁਕਰ; ਚਲ; ਵਾਨਸਪਤ੍ਯ; ਵਾਜਸਨੇਯ—ਸਭ ਆਸ਼ਰਮਾਂ ਵੱਲੋਂ ਪੂਜਿਤ; ਜਗੱਦਾਤਾ, ਜਗਤਕਰਤਾ; ਸ਼ਾਸ਼ਵਤ ਪੁਰੁਸ਼; ਧ੍ਰੁਵ; ਧਰਮਾਧ੍ਯਕ੍ਸ਼; ਤ੍ਰਿਵਰ੍ਤਮ; ਭੂਤਭਾਵਨ; ਤ੍ਰਿਨੇਤਰ; ਬਹੁੁਰੂਪ; ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਸੂਰਜਾਂ ਸਮਾਨ ਪ੍ਰਭਾ; ਸਰਵਤੂਰ੍ਯਨਿਨਾਦੀ; ਸਰਵਬਾਧਾਵਿਮੋਚਕ; ਬੰਧਨ ਅਤੇ ਸਰਵਧਾਰਿਣ; ਧਰਮੋਤ੍ਤਮ; ਪੁਸ਼ਪਦੰਤ; ਭਾਗ; ਮੁਖ; ਸਰਵਹਰ; ਹਿਰਣ੍ਯਸ਼੍ਰਵ; ਦ੍ਵਾਰੀ; ਭੀਮ; ਭੀਮਪਰਾਕ੍ਰਮ—ॐ ਨਮੋ ਨਮਹ! ਸਨਤਕੁਮਾਰ ਨੇ ਕਿਹਾ—ਇਸ ਮੰਤ੍ਰਵਰ ਦਾ ਜਪ ਕਰਕੇ ਸ਼ੁਕ੍ਰ ਜਠਰ ਦੇ ਕੈਦਖਾਨੇ ਤੋਂ ਨਿਕਲ ਆਇਆ; ਲਿੰਗਮਾਰਗ ਰਾਹੀਂ ਨਿਸ਼ਕ੍ਰਾਂਤ ਹੋਇਆ, ਜਿਵੇਂ ਸ਼ੰਭੂ ਦਾ ਹੀ ਤੇਜਸਵੀ ਸ਼ੁਕ੍ਰ ਹੋਵੇ।
Verse 2
गौर्या गृहीतः पुत्रार्थं विश्वेशेन ततः कृतः । अजरश्चामरः श्रीमान्द्वितीय इव शंकरः
ਪੁੱਤਰ-ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਲਈ ਗੌਰੀ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕੀਤਾ; ਫਿਰ ਵਿਸ਼ਵੇਸ਼ (ਸ਼ਿਵ) ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਰਚਿਆ। ਉਹ ਅਜਰ-ਅਮਰ, ਸ਼੍ਰੀਮਾਨ ਹੋ ਗਿਆ—ਮਾਨੋ ਦੂਜਾ ਸ਼ੰਕਰ ਹੀ।
Verse 3
त्रिभिर्वर्षसहस्रैस्तु समतीतैर्महीतले । महेश्वरात्पुनर्जातः शुक्रो वेदनिधिर्मुनिः
ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਤਿੰਨ ਹਜ਼ਾਰ ਵਰ੍ਹੇ ਬੀਤ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਵੇਦ-ਨਿਧਿ ਮੁਨੀ ਸ਼ੁਕ੍ਰ ਮਹੇਸ਼ਵਰ (ਸ਼ਿਵ) ਦੀ ਕਿਰਪਾ-ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਮੁੜ ਜਨਮਿਆ।
Verse 4
ददर्श शूले संशुष्कं ध्यायंतं परमेश्वरम् । अंधकं धैर्यसद्वन्यदानवेशं तपस्विनम्
ਉਸ ਨੇ ਦਾਨਵਾਂ ਦੇ ਅਧਿਪਤੀ ਅੰਧਕ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ—ਤਪੱਸਿਆ ਨਾਲ ਸੁੱਕਾ-ਕ੍ਰਿਸ਼, ਧੀਰਜ ਵਿੱਚ ਅਡੋਲ, ਸ਼ੂਲ-ਆਸਨ ਉੱਤੇ ਬੈਠਾ, ਪਰਮੇਸ਼ਵਰ ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਲੀਨ, ਵਨਵਾਸੀ ਤਪਸਵੀ ਵਾਂਗ ਤਪੋਬਲ ਦੀ ਜੋਤ ਨਾਲ ਦਿੱਪਦਾ।
Verse 5
महादेवं विरूपाक्षं चन्द्रार्द्धकृतशेखरम् । अमृतं शाश्वतं स्थाणुं नीलकंठं पिनाकिनम्
ਮੈਂ ਮਹਾਦੇਵ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ—ਵਿਰੂਪਾਖ਼ਸ਼, ਜਿਸ ਦੇ ਮਸਤਕ ਉੱਤੇ ਅਰਧਚੰਦਰ ਸ਼ੋਭਦਾ ਹੈ; ਅਮਰ, ਸ਼ਾਸ਼ਵਤ, ਸਥਾਣੁ; ਨੀਲਕੰਠ ਅਤੇ ਪਿਨਾਕਧਾਰੀ।
Verse 6
वृषभाक्षं महाज्ञेयं पुरुषं सर्वकामदम् । कामारिं कामदहनं कामरूपं कपर्दिनम्
ਮੈਂ ਵ੍ਰਿਸ਼ਭਧ੍ਵਜ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਸ਼ਰਨ ਲੈਂਦਾ ਹਾਂ—ਮਹਾਜ੍ਞੇਯ ਪਰਮ ਪੁਰਖ, ਜੋ ਸਭ ਧਰਮੋਚਿਤ ਕਾਮਨਾਵਾਂ ਬਖ਼ਸ਼ਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਕਾਮ ਦਾ ਵੈਰੀ, ਕਾਮਦਹਨ ਹੈ; ਫਿਰ ਵੀ ਭਗਤ ਦੀ ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਕਪੜਦੀ ਹੈ।
Verse 7
विरूपं गिरिशं भीमं स्रग्विणं रक्तवाससम् । योगिनं कालदहनं त्रिपुरघ्नं कपालिनम्
ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਗਿਰਿਸ਼ਵਰ ਸ਼ਿਵ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ—ਅਦਭੁਤ ਰੂਪ ਵਾਲਾ, ਭੀਮ; ਮਾਲਾ ਧਾਰਨ ਕੀਤੀ ਹੋਈ, ਲਾਲ ਵਸਤ੍ਰਾਂ ਵਾਲਾ। ਉਹ ਮਹਾਯੋਗੀ, ਕਾਲਦਹਨ, ਤ੍ਰਿਪੁਰਘਨ ਅਤੇ ਕਪਾਲੀ ਸੀ।
Verse 8
गूढव्रतं गुप्तमंत्रं गंभीरं भावगोचरम् । अणिमादिगुणाधारत्रिलोक्यैश्वर्य्यदायकम्
ਇਹ ਗੂੜ੍ਹ ਵਰਤ ਅਤੇ ਗੁਪਤ ਮੰਤਰ ਹੈ—ਅਤਿ ਗੰਭੀਰ, ਅੰਦਰਲੀ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਹੀ ਪ੍ਰਾਪਤ। ਇਹ ਅਣਿਮਾ ਆਦਿ ਸਿੱਧੀਆਂ ਦਾ ਆਧਾਰ ਹੈ ਅਤੇ ਤ੍ਰਿਲੋਕ ਵਿੱਚ ਐਸ਼ਵਰਯ ਤੇ ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ ਬਖ਼ਸ਼ਦਾ ਹੈ।
Verse 9
वीरं वीरहणं घोरं विरूपं मांसलं पटुम् । महामांसादमुन्मत्तं भैरवं वै महेश्वरम्
ਉਹ ਵੀਰ ਹੈ ਅਤੇ ਵੀਰਾਂ ਦਾ ਸੰਹਾਰਕ—ਘੋਰ, ਭਯ-ਵਿਸਮਯ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਸਧਾਰਣ ਰੂਪ ਤੋਂ ਪਰੇ; ਬਲਵਾਨ ਦੇਹ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਪਰਮ ਨਿਪੁੰਨ। ਸਭ ਮਾਂਸ ਦਾ ਮਹਾਭੱਖਕ ‘ਮਹਾਮਾਂਸਾਦ’, ਆਪਣੀ ਅਨੰਤ ਸ਼ਕਤੀ ਵਿੱਚ ਉਨਮੱਤ—ਉਹੀ ਭੈਰਵ, ਉਹੀ ਮਹੇਸ਼ਵਰ।
Verse 10
त्रैलोक्यद्रावणं लुब्धं लुब्धकं यज्ञसूदनम् । कृत्तिकानां सुतैर्युक्तमुन्मत्तकृत्तिवाससम्
ਉਹ ਤ੍ਰਿਲੋਕ ਨੂੰ ਕੰਬਾ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਭਿਆਨਕ, ਲੋਭੀ, ਸੁਭਾਵ ਤੋਂ ਸ਼ਿਕਾਰੀ ਅਤੇ ਯੱਗਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਸੀ। ਕ੍ਰਿਤਿਕਾਵਾਂ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨਾਲ ਯੁਕਤ, ਉਨਮੱਤ ਅਵਸਥਾ ਵਿੱਚ ਚਮੜੇ ਦਾ ਵਸਤ੍ਰ ਧਾਰਨ ਕਰਕੇ ਦਿਸਦਾ ਸੀ।
Verse 11
गजकृत्तिपरीधानं क्षुब्धं भुजगभूषणम् । दद्यालंबं च वेतालं घोरं शाकिनिपूजितम्
ਉਹ ਹਾਥੀ ਦੀ ਖਾਲ ਦਾ ਵਸਤ੍ਰ ਪਹਿਨੇ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਖ਼ੁਬਧ ਦੇਹ ਉੱਤੇ ਸੱਪਾਂ ਨੂੰ ਗਹਿਣਿਆਂ ਵਾਂਗ ਧਾਰਨ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਨਾਲ ਨੇੜੇ ਲਟਕਦਾ ਭਿਆਨਕ ਵੇਤਾਲ ਵੀ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਸ਼ਾਕਿਨੀਆਂ ਪੂਜਦੀਆਂ ਹਨ—ਸ਼ਿਵ ਦਾ ਉਹ ਘੋਰ ਰੌਦ੍ਰ ਰੂਪ।
Verse 12
अघोरं घोरदैत्यघ्नं घोरघोषं वनस्पतिम् । भस्मांगं जटिलं शुद्धं भेरुंडशतसेवितम्
ਮੈਂ ਸ਼ਿਵ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ—ਜੋ ਅਘੋਰ ਹਨ, ਪਰ ਘੋਰ ਦੈਤਿਆਂ ਦੇ ਟੋਲਿਆਂ ਦਾ ਸੰਹਾਰ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਹਨ; ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਗਰਜ ਭਿਆਨਕ ਹੈ; ਜੋ ਜੰਗਲ ਦੇ ਅਧਿਪਤੀ ਵ੍ਰਿਕਸ਼ ਵਾਂਗ ਅਡੋਲ ਹਨ; ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅੰਗ ਭਸਮ ਨਾਲ ਪਵਿੱਤਰ ਹਨ; ਜੋ ਜਟਾਧਾਰੀ ਅਤੇ ਪਰਮ ਸ਼ੁੱਧ ਹਨ; ਅਤੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਸੈਂਕੜੇ ਭੇਰੁੰਡ-ਸਮ ਬਲਵਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ।
Verse 13
भूतेश्वरं भूतनाथं पञ्चभूताश्रितं खगम् । क्रोधितं निष्ठुरं चण्डं चण्डीशं चण्डिकाप्रियम्
ਉਸ ਨੇ ਭੂਤੇਸ਼ਵਰ, ਭੂਤਨਾਥ—ਪੰਜ ਮਹਾਭੂਤਾਂ ਵਿਚ ਵਿਆਪਕ, ਪੰਛੀ ਵਾਂਗ ਤੇਜ਼ਗਾਮੀ—ਕ੍ਰੋਧਿਤ, ਨਿਰਦਈ, ਪ੍ਰਚੰਡ ਚੰਡੀਸ਼ ਨੂੰ, ਚੰਡਿਕਾ ਦੇਵੀ ਦਾ ਪ੍ਰਿਯ, ਵੇਖਿਆ।
Verse 14
चण्डं तुंगं गरुत्मंतं नित्यमासवभोजनम् । लेलिहानं महारौद्रं मृत्युं मृत्योरगोचरम्
ਉਹ ਪ੍ਰਚੰਡ ਤੇ ਉੱਚਾ ਹੈ, ਗਰੁੜ ਸਮ ਪੰਖਾਂ ਨਾਲ ਅਪਰਾਜਿਤ ਵੇਗਵਾਨ; ਸਦਾ ਆਸਵ-ਰਸ ਦਾ ਭੋਗੀ। ਜੀਭ ਲੇਲਿਹਾਨ ਮਹਾਰੌਦ੍ਰ—ਉਹ ਆਪ ਮੌਤ ਹੈ, ਪਰ ਮੌਤ ਦੀ ਵੀ ਪਹੁੰਚ ਤੋਂ ਪਰੇ।
Verse 15
मृत्योर्मृत्युं महासेनं श्मशानारण्यवासिनम् । रागं विरागं रागांधं वीतरागशताचितम्
ਉਹ ਮੌਤ ਦਾ ਵੀ ਮੌਤ ਹੈ, ਮਹਾ-ਸੇਨਾਪਤੀ ਹੈ, ਸ਼ਮਸ਼ਾਨ ਅਤੇ ਅਰਣ੍ਯ ਵਿੱਚ ਵੱਸਣ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਉਹੀ ਰਾਗ ਹੈ, ਉਹੀ ਵਿਰਾਗ; ਰਾਗ ਨਾਲ ਅੰਨ੍ਹਾ ਵੀ ਉਹੀ, ਅਤੇ ਵೀತਰਾਗ ਸੌ ਚਿੱਤਾਂ ਨਾਲ ਵਿਭੂਸ਼ਿਤ ਵੀ ਉਹੀ।
Verse 16
सत्त्वं रजस्तमोधर्ममधर्मं वासवानुजम् । सत्यं त्वसत्यं सद्रूपमसद्रूपमहेतुकम्
ਉਹ ਸਤ੍ਤਵ, ਰਜਸ ਅਤੇ ਤਮਸ ਦਾ ਤੱਤ ਹੈ; ਉਹੀ ਧਰਮ ਅਤੇ ਅਧਰਮ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਵਾਸਵ (ਇੰਦਰ) ਦਾ ਅਨੁਜ ਵੀ। ਉਹ ਸਤ੍ਯ ਹੈ, ਪਰ ਅਸਤ੍ਯ ਦੀ ਪਕੜ ਤੋਂ ਪਰੇ; ਉਹ ਸਦਰੂਪ ਵੀ ਹੈ ਤੇ ਅਸਦਰੂਪ ਵੀ—ਕਾਰਣਾਂ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦਾ ਅਹੇਤੁਕ।
Verse 17
अर्द्धनारीश्वरं भानुं भानुकोटिशतप्रभम् । यज्ञं यज्ञपतिं रुद्रमीशानं वरदं शिवम्
ਭਗਤ ਸ਼ਿਵ ਨੂੰ ਅਰਧਨਾਰੀਸ਼ਵਰ, ਭਾਨੂ, ਅਤੇ ਕਰੋੜਾਂ ਸੂਰਜਾਂ ਤੋਂ ਵੀ ਵਧ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਧਿਆਨ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਉਹੀ ਯਜ੍ਞ ਅਤੇ ਯਜ੍ਞਪਤੀ, ਰੁਦ੍ਰ, ਪਰਮ ਈਸ਼ਾਨ, ਵਰਦਾਤਾ—ਸ਼ਿਵ, ਮੰਗਲਮਯ ਪ੍ਰਭੂ।
Verse 18
अष्टोत्तरशतं ह्येतन्मूर्तीनां परमात्मनः । शिवस्य दानवो ध्यायन्मुक्तस्तस्मान्महाभयात्
ਇਹ ਪਰਮਾਤਮਾ ਭਗਵਾਨ ਸ਼ਿਵ ਦੀਆਂ ਇੱਕ ਸੌ ਅੱਠ ਦਿਵ੍ਯ ਮੂਰਤੀਆਂ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰਦਿਆਂ ਉਹ ਦਾਨਵ ਵੀ ਉਸ ਮਹਾਂ ਭੈ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਗਿਆ।
Verse 19
दिव्येनामृतवर्षेण सोऽभिषिक्तः कपर्दिना । तुष्टेन मोचितं तस्माच्छूलाग्रादवरोपितः
ਤਦ ਕਪਰਦੀ ਭਗਵਾਨ ਸ਼ਿਵ ਨੇ ਦਿਵ੍ਯ ਅੰਮ੍ਰਿਤ-ਵਰਖਾ ਨਾਲ ਉਸ ਦਾ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਕੀਤਾ। ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ ਸ਼ਿਵ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸ਼ੂਲ ਦੇ ਅਗਰ ਤੋਂ ਛੁਡਾ ਕੇ ਹੇਠਾਂ ਉਤਾਰ ਦਿੱਤਾ।
Verse 20
उक्तश्चाथ महादैत्यो महेशानेन सोंऽधकः । असुरस्सांत्वपूर्वं यत्कृतं सर्वं महात्मना
ਫਿਰ ਮਹੇਸ਼ਾਨ (ਭਗਵਾਨ ਸ਼ਿਵ) ਨੇ ਉਸ ਮਹਾਦੈਤ੍ਯ ਅੰਧਕ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ। ਅਸੁਰ ਨੇ ਮਹਾਤਮਾ ਪ੍ਰਭੂ ਵੱਲੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸਾਂਤਵਨਾ-ਭਰੇ ਉਪਦੇਸ਼ ਨਾਲ ਜੋ ਕੁਝ ਕੀਤਾ ਤੇ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਉਹ ਸਭ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੁਣ ਲਿਆ।
Verse 21
ईश्वर उवाच । भो भो दैत्येन्द्रतुष्टोऽस्मि दमेन नियमेन च । शौर्येण तव धैर्येण वरं वरय सुव्रत
ਈਸ਼ਵਰ ਨੇ ਆਖਿਆ—ਓ ਓ ਦੈਤ੍ਯੇਂਦ੍ਰ! ਤੇਰੇ ਦਮ ਅਤੇ ਨਿਯਮ ਨਾਲ ਮੈਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹਾਂ; ਤੇਰੇ ਸ਼ੌਰ੍ਯ ਅਤੇ ਧੀਰਜ ਨਾਲ ਵੀ। ਹੇ ਸੁਵ੍ਰਤ, ਵਰ ਮੰਗ—ਵਰ ਚੁਣ।
Verse 22
आराधितस्त्वया नित्यं सर्वनिर्धूतकल्मषः । वरदोऽहं वरार्हस्त्वं महादैत्येन्द्रसत्तम
ਤੂੰ ਨਿੱਤ ਮੇਰੀ ਆਰਾਧਨਾ ਕੀਤੀ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਤੇਰੇ ਸਭ ਕਲਮਸ਼ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਧੁਲ ਗਏ ਹਨ। ਮੈਂ ਵਰਦਾਤਾ ਹਾਂ; ਤੂੰ ਵਰ ਦੇ ਯੋਗ ਹੈਂ, ਹੇ ਮਹਾਦੈਤ੍ਯੇਂਦ੍ਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ।
Verse 23
प्राणसंधारणादस्ति यच्च पुण्यफलं तव । त्रिभिर्वर्षसहस्रैस्तु तेनास्तु तव निर्वृतिः
ਪ੍ਰਾਣ-ਸੰਧਾਰਣ ਦੇ ਤਪ ਨਾਲ ਜੋ ਪੁੰਨ-ਫਲ ਤੈਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਉਸ ਪੁੰਨ ਨਾਲ ਤਿੰਨ ਹਜ਼ਾਰ ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਤੱਕ ਤੇਰੀ ਤ੍ਰਿਪਤੀ ਅਤੇ ਸ਼ਾਂਤੀ ਬਣੀ ਰਹੇ।
Verse 24
सनत्कुमार उवाच । एतच्छ्रुत्वांधकः प्राह वेपमानः कृतांजलिः । भूमौ जानुद्वयं कृत्वा भगवंतमुमापतिम्
ਸਨਤਕੁਮਾਰ ਨੇ ਕਿਹਾ—ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਅੰਧਕ ਕੰਬਦਾ ਹੋਇਆ, ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਬੋਲਿਆ। ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਦੋਵੇਂ ਘੁੱਟਣੇ ਟੇਕ ਕੇ ਉਸ ਨੇ ਭਗਵਾਨ ਉਮਾਪਤੀ ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਅੱਗੇ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕੀਤਾ।
Verse 25
अंधक उवाच । भगवन्यन्मयोक्तोऽसि दीनोदीनः परात्परः । हर्षगद्गदया वाचा मया पूर्वं रणाजिरे
ਅੰਧਕ ਬੋਲਿਆ—ਹੇ ਭਗਵਾਨ! ਤੂੰ ਪਰਾਤਪਰ ਪਰਮ ਹੈਂ, ਪਰ ਦਿਨਾਂ ਤੇ ਦੁਖੀਆਂ ਉੱਤੇ ਕਰੁਣਾਮੂਰਤੀ ਹੈਂ। ਪਹਿਲਾਂ ਰਣਭੂਮੀ ਵਿੱਚ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਗਦਗਦ ਬਾਣੀ ਕਰਕੇ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਸੰਬੋਧਿਆ ਸੀ।
Verse 26
यद्यत्कृतं विमूढत्वात्कर्म लोकेषु गर्हितम् । अजानता त्वां तत्सर्वं प्रभो मनसि मा कृथाः
ਮੋਹ ਦੇ ਕਾਰਨ ਇਸ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਮੇਰੇ ਤੋਂ ਜੋ ਜੋ ਨਿੰਦਣਯ ਕਰਮ ਹੋਏ—ਤੈਨੂੰ ਨਾ ਜਾਣ ਕੇ—ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਉਹ ਸਭ ਮਨ ਵਿੱਚ ਨਾ ਰੱਖੀਂ।
Verse 27
पार्वत्यामपि दुष्टं यत्कामदोषात्कृतं मया । क्षम्यतां मे महादेव कृपणो दुःखितो भृशम्
ਪਾਰਵਤੀ ਜੀ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀ ਵੀ ਕਾਮ-ਦੋਸ਼ ਕਰਕੇ ਮੇਰੇ ਤੋਂ ਜੋ ਦੁਸ਼ਕਰਮ ਹੋਇਆ—ਹੇ ਮਹਾਦੇਵ, ਮੈਨੂੰ ਮਾਫ਼ ਕਰੋ। ਮੈਂ ਬਹੁਤ ਹੀ ਦਿਨ ਅਤੇ ਘਣੇ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹਾਂ।
Verse 28
दुःखितस्य दया कार्या कृपणस्य विशेषतः । दीनस्य भक्तियुक्तस्य भवता नित्यमेव हि
ਦੁਖੀ ਉੱਤੇ ਦਇਆ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਅਸਹਾਇ ਤੇ ਗਰੀਬ ਉੱਤੇ; ਭਕਤੀ-ਯੁਕਤ ਦੀਨ ਭਗਤ ਉੱਤੇ ਤੂੰ ਸਦਾ ਕਿਰਪਾ ਕਰ।
Verse 29
सोहं दीनो भक्तियुक्त आगतश्शरणं तव । रक्षा मयि विधातव्या रचितोऽयं मयांजलिः
ਮੈਂ ਦੀਨ ਹਾਂ, ਪਰ ਭਕਤੀ-ਯੁਕਤ ਹੋ ਕੇ ਤੇਰੀ ਸ਼ਰਨ ਆਇਆ ਹਾਂ; ਮੇਰੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨੀ ਹੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ—ਵੇਖੋ, ਮੈਂ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਇਹ ਅੰਜਲੀ ਕੀਤੀ ਹੈ।
Verse 30
इयं देवी जगन्माता परितुष्टा ममोपरि । क्रोधं विहाय सकलं प्रसन्ना मां निरीक्षताम्
ਇਹ ਦੇਵੀ—ਜਗਤ ਮਾਤਾ—ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੈ। ਉਹ ਸਾਰਾ ਕ੍ਰੋਧ ਤਿਆਗ ਕੇ ਕਿਰਪਾਲ ਹੋ ਕੇ ਮੈਨੂੰ ਅਨੁਗ੍ਰਹ ਦੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਨਾਲ ਵੇਖੇ।
Verse 31
क्वास्याः क्रोधः क्व कृपणो दैत्योऽहं चन्द्रशेखर । तत्सोढा नाहमर्द्धेन्दुचूड शंभो महेश्वर
ਉਸ ਦਾ ਕ੍ਰੋਧ ਕਿੱਥੇ, ਅਤੇ ਮੈਂ ਇਹ ਦਿਨ ਦੈਤ ਕਿੱਥੇ, ਹੇ ਚੰਦਰਸ਼ੇਖਰ! ਹੇ ਅਰਧੇਂਦੁਚੂੜ ਸ਼ੰਭੂ ਮਹੇਸ਼ਵਰ, ਮੈਂ ਉਹ ਸਹਿਣ ਜੋਗਾ ਨਹੀਂ।
Verse 32
क्व भवान्परमोदारः क्व चाहं विवशीकृतः । कामक्रोधादिभिर्दोषैर्जरसा मृत्युना तथा
ਤੁਸੀਂ ਕਿੱਥੇ—ਪਰਮ ਉਦਾਰ—ਅਤੇ ਮੈਂ ਕਿੱਥੇ, ਬੇਬਸ ਬਣਾਇਆ ਹੋਇਆ! ਕਾਮ, ਕ੍ਰੋਧ ਆਦਿ ਦੋਸ਼ਾਂ ਨਾਲ, ਅਤੇ ਬੁਢਾਪੇ ਤੇ ਮੌਤ ਨਾਲ ਵੀ ਮੈਂ ਦਬਿਆ ਹੋਇਆ ਹਾਂ।
Verse 33
अयं ते वीरकः पुत्रो युद्धशौंडो महाबलः । कृपणं मां समालक्ष्य मा मन्युवशमन्वगाः
ਇਹ ਤੇਰਾ ਵੀਰ ਪੁੱਤਰ ਹੈ—ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਅਤੇ ਮਹਾਬਲੀ। ਮੈਨੂੰ ਇਸ ਦਇਆਣੀ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਵੇਖ ਕੇ ਗੁੱਸੇ ਦੇ ਵੱਸ ਵਿੱਚ ਨਾ ਆਈਂ।
Verse 34
तुषारहारशीतांशुशंखकुन्देन्दुवर्ण भाक् । पश्येयं पार्वतीं नित्यं मातरं गुरुगौरवात्
ਹਿਮ-ਮਾਲਾ, ਠੰਢੀਆਂ ਕਿਰਨਾਂ ਵਾਲੇ ਚੰਦ, ਸ਼ੰਖ, ਕੁੰਦ ਅਤੇ ਇੰਦੂ ਵਰਗੇ ਰੰਗ ਵਾਲੀ ਮਾਤਾ ਪਾਰਵਤੀ ਨੂੰ, ਗੁਰੂ ਦੇ ਗੌਰਵ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਅਧਿਕਾਰ ਦੇ ਆਦਰ ਨਾਲ, ਮੈਂ ਨਿੱਤ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਦਾ ਰਹਾਂ।
Verse 35
नित्यं भवद्भ्यां भक्तस्तु निर्वैरो दैवतैः सह । निवसेयं गणैस्सार्द्धं शांता त्मा योगचिंतकः
ਮੈਂ ਤੁਸੀਂ ਦੋਵਾਂ ਦਾ ਨਿੱਤ ਭਗਤ ਰਹਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨਾਲ ਵੀ ਵੈਰ ਰਹਿਤ ਰਹਾਂ। ਗਣਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਵੱਸਾਂ—ਸ਼ਾਂਤ ਹਿਰਦੇ ਨਾਲ ਯੋਗ-ਚਿੰਤਨ ਵਿੱਚ ਟਿਕਿਆ ਰਹਾਂ।
Verse 36
मा स्मरेयं पुनर्जातं विरुद्धं दानवोद्भवम् । त्वत्कृपातो महेशान देह्येतद्वरमुत्तमम्
ਹੇ ਮਹੇਸ਼ਾਨ! ਤੇਰੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਦਾਨਵੀ ਵਿਰੋਧ ਤੋਂ ਉਪਜਣ ਵਾਲੇ ਉਸ ਪੁਨਰਜਨਮ ਨੂੰ ਮੈਂ ਮੁੜ ਕਦੇ ਨਾ ਯਾਦ ਕਰਾਂ, ਨਾ ਉਸ ਵੱਲ ਖਿੱਚਿਆ ਜਾਵਾਂ। ਮੈਨੂੰ ਇਹ ਪਰਮ ਉੱਤਮ ਵਰ ਦਿਓ।
Verse 37
सनत्कुमार उवाच । एतावदुक्त्वा वचनं दैत्येन्द्रो मौनमास्थितः । ध्यायंस्त्रिलोचनं देवं पार्वतीं प्रेक्ष्य मातरम्
ਸਨਤਕੁਮਾਰ ਨੇ ਕਿਹਾ—ਇਤਨਾ ਕਹਿ ਕੇ ਦੈਤਿਆਂ ਦਾ ਸਰਦਾਰ ਚੁੱਪ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਹ ਤ੍ਰਿਨੇਤਰ ਦੇਵ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰਨ ਲੱਗਾ ਅਤੇ ਪਾਰਵਤੀ ਨੂੰ ਮਾਤਾ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵੇਖ ਕੇ ਆਪਣਾ ਚਿੱਤ ਉਸ ਵਿੱਚ ਟਿਕਾ ਦਿੱਤਾ।
Verse 38
ततो दृष्टस्तु रुद्रेण प्रसन्नेनैव चक्षुषा । स्मृतवान्पूर्ववृत्तांतमात्मनो जन्म चाद्भुतम्
ਫਿਰ ਰੁਦ੍ਰ ਨੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਤੇ ਸ਼ਾਂਤ ਨੇਤਰਾਂ ਨਾਲ ਜਦੋਂ ਉਸ ਵੱਲ ਤੱਕਿਆ, ਤਾਂ ਉਸ ਨੇ ਤੁਰੰਤ ਪੁਰਾਣਾ ਵ੍ਰਿਤਾਂਤ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਅਦਭੁਤ ਜਨਮ ਦੀ ਗਾਥਾ ਯਾਦ ਕਰ ਲਈ।
Verse 39
तस्मिन्स्मृते च वृत्तांते ततः पूर्णमनोरथः । प्रणम्य मातापितरौ कृतकृत्योऽभवत्ततः
ਉਹ ਵ੍ਰਿਤਾਂਤ ਯਾਦ ਆਉਂਦੇ ਹੀ ਉਸ ਦੀ ਮਨੋਕਾਮਨਾ ਪੂਰੀ ਹੋ ਗਈ। ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕਰ ਕੇ ਉਹ ਫਿਰ ਕ੍ਰਿਤਕ੍ਰਿਤ੍ਯ ਹੋ ਗਿਆ।
Verse 40
पार्वत्या मूर्ध्न्युपाघ्रातश्शंकरेण च धीमता । तथाऽभिलषितं लेभे तुष्टाद्बालेन्दुशेखरात्
ਧੀਮਾਨ ਸ਼ੰਕਰ, ਬਾਲੇਂਦੁਸ਼ੇਖਰ, ਨੇ ਸਨੇਹ ਨਾਲ ਪਾਰਵਤੀ ਦੇ ਮੱਥੇ ਨੂੰ ਛੂਹ ਕੇ ਆਸ਼ੀਰਵਾਦ ਵਜੋਂ ਉਸ ਦੀ ਸ਼ਿਰੋ-ਸੁਗੰਧ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕੀਤੀ। ਉਹ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਉਸ ਪ੍ਰਸੰਨ ਦੇਵ ਤੋਂ ਪਾਰਵਤੀ ਨੇ ਮਨਚਾਹਾ ਵਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ।
Verse 41
एतद्वस्सर्वमाख्यातमन्धकस्य पुरातनम् । गाणपत्यं महादेवप्रसादात्परसौख्यदम्
ਅੰਧਕ ਦੀ ਇਹ ਪੁਰਾਤਨ ਕਥਾ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੁਣਾ ਦਿੱਤੀ। ਮਹਾਦੇਵ ਦੀ ਕਿਰਪਾ-ਪ੍ਰਸਾਦ ਨਾਲ ਉਸ ਨੂੰ ਗਣ-ਪਦ (ਗਾਣਪਤ੍ਯ) ਮਿਲਿਆ, ਜੋ ਪਰਮ ਸੁਖ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਹੈ।
Verse 42
मृत्युंजयश्च कथितो मंत्रो मृत्युविनाशनः । पठितव्यः प्रयत्नेन सर्वकामफलप्रदः
ਮ੍ਰਿਤ੍ਯੁੰਜਯ ਮੰਤ੍ਰ ਉਚਾਰਿਆ ਗਿਆ ਹੈ—ਇਹ ਮੌਤ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਇਹ ਸਭ ਧਾਰਮਿਕ ਇੱਛਾਵਾਂ ਦੇ ਫਲ ਦਿੰਦਾ ਹੈ; ਇਸ ਲਈ ਯਤਨ ਨਾਲ ਜਪਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
Verse 49
इति श्रीशिवमहापुराणे द्वितीयायां रुद्रसंहितायां पञ्चमे युद्धखण्डे अंधकगण जीवितप्राप्तिवर्णनं नामैकोनपञ्चाशत्तमोऽध्यायः
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸ਼੍ਰੀ ਸ਼ਿਵ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਦੇ ਦੂਜੇ ਭਾਗ ਰੁਦ੍ਰਸੰਹਿਤਾ ਦੇ ਪੰਜਵੇਂ ਯੁੱਧਖੰਡ ਵਿੱਚ ‘ਅੰਧਕ-ਗਣ ਦੇ ਮੁੜ ਜੀਵਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਦਾ ਵਰਣਨ’ ਨਾਮਕ ਉਨੰਜਾਹਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਸਮਾਪਤ ਹੋਇਆ।
Frequently Asked Questions
Sanatkumāra transmits a powerful Śiva-stotra/mantra whose efficacy is shown through Śukra’s extraordinary emergence and subsequent divine re-fashioning, followed by Śukra’s later rebirth from Maheśvara and the narrative setup for the Andhaka episode.
The ‘liṅga-path’ emergence and the mantravara frame rebirth as a Śaiva sacral transformation: identity and power are reconstituted through Śiva’s mantraic presence, not merely through biological lineage.
Multiple Śiva-forms are foregrounded through epithets—Virūpākṣa, Nīlakaṇṭha, Pinākin, Kapardin, Tripuraghna, Bhairava—presenting Śiva as yogin, time (kāla), cosmic lord, and fierce remover of obstacles to dharma.