भूतत्रिपुरधर्मवर्णनम् (Description of the Dharma/Conduct of the Bhūta-Tripura) — Chapter 3
ਇਸ ਅਧਿਆਇ ਵਿੱਚ ਤ੍ਰਿਪੁਰਵਧੋਪਾਖਿਆਨ ਦੇ ਅੰਦਰ ਇਹ ਧਰਮ-ਵਿਚਾਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਤ੍ਰਿਪੁਰ ਦੇ ਸ਼ਾਸਕਾਂ ਅਤੇ ਨਿਵਾਸੀਆਂ ਦਾ ਵਧ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ ਜਾਂ ਨਹੀਂ। ਸ਼ਿਵ ਪਹਿਲਾਂ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਸ ਵੇਲੇ ਤ੍ਰਿਪੁਰਾਧ੍ਯਕ੍ਸ਼ ਪੁਣ੍ਯਵਾਨ ਹੈ; ਜਿੱਥੇ ਪੁਣ੍ਯ ਪ੍ਰਭਾਵੀ ਹੋਵੇ ਉੱਥੇ ਬਿਨਾ ਕਾਰਨ ਗਿਆਨੀ ਹੱਤਿਆ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ। ਉਹ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਪੀੜਾ ਮੰਨਦੇ ਹੋਏ ਵੀ ਤਾਰਕ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਅਤੇ ਤਿੰਨਾਂ ਪੁਰੀਆਂ ਦੇ ਵਾਸੀਆਂ ਦੀ ਅਸਾਧਾਰਣ ਸ਼ਕਤੀ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਧ ਦੀ ਦੁਸ਼ਕਰਤਾ ਦੱਸਦੇ ਹਨ। ਫਿਰ ਨੀਤੀ ਵੱਲ ਮੁੜ ਕੇ ਮਿਤ੍ਰਦ੍ਰੋਹ ਨੂੰ ਮਹਾਪਾਪ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ; ਉਪਕਾਰੀਆਂ ਨਾਲ ਦ੍ਰੋਹ ਭਾਰੀ ਦੋਸ਼ ਹੈ, ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਤਘਨਤਾ ਦਾ ਪ੍ਰਾਯਸ਼ਚਿੱਤ ਨਹੀਂ—ਇਹ ਸਪਸ਼ਟ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਦੈਤ੍ਯ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਭਗਤ ਹਨ, ਇਸ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਧ ਦੀ ਮੰਗ ਕਰਨਾ ਵੀ ਧਰਮਸੰਗਤ ਨਹੀਂ—ਇਹ ਦਰਸਾ ਕੇ ਸ਼ਿਵ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਆਦੇਸ਼ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਹ ਕਾਰਣ ਵਿਸ਼ਣੂ ਨੂੰ ਦੱਸੋ। ਸਨਤਕੁਮਾਰ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਇੰਦਰ ਆਦਿ ਦੇਵ ਪਹਿਲਾਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਕੋਲ ਜਾ ਕੇ ਫਿਰ ਤੁਰੰਤ ਵੈਕੁੰਠ ਪਹੁੰਚਦੇ ਹਨ, ਅਗਲੇ ਪਰਾਮਰਸ਼ ਲਈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਧਿਆਇ ਤ੍ਰਿਪੁਰਵਧ ਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਯੁੱਧ ਨਹੀਂ, ਬਲਕਿ ਪੁਣ੍ਯ, ਭਗਤੀ, ਮਿੱਤਰਤਾ ਅਤੇ ਲੋਕ-ਆਵਸ਼੍ਯਕਤਾ ਦੇ ਸੰਤੁਲਨ ਵਾਲਾ ਧਰਮ-ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਬਣਾਂਦਾ ਹੈ।
Shlokas
Verse 1
शिव उवाच । अयं वै त्रिपुराध्यक्ष पुण्यवान्वर्ततेऽधुना । यत्र पुण्यं प्रवर्तेत न हंतव्यो बुधैः क्वचित्
ਸ਼ਿਵ ਨੇ ਕਿਹਾ—ਇਹ ਤ੍ਰਿਪੁਰ ਦਾ ਅਧਿਪਤੀ ਇਸ ਵੇਲੇ ਪੁੰਨਵਾਨ ਹੋ ਕੇ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਜਿੱਥੇ ਪੁੰਨ ਪ੍ਰਵਰਤਦਾ ਹੋਵੇ, ਉੱਥੇ ਬੁੱਧਿਮਾਨਾਂ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਵੀ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਵਧ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ।
Verse 2
जानामि देवकष्टं च विबुधास्सकलं महत् । दैत्यास्ते प्रबला हंतुमशक्यास्तु सुरासुरैः
ਹੇ ਦੇਵੋ, ਤੁਹਾਡੇ ਸਭ ਉੱਤੇ ਆਇਆ ਵੱਡਾ ਕਲੇਸ਼ ਮੈਂ ਜਾਣਦਾ ਹਾਂ। ਉਹ ਦੈਤ ਬਹੁਤ ਹੀ ਪ੍ਰਬਲ ਹਨ; ਦੇਵਾਂ ਜਾਂ ਅਸੁਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੋਈ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ।
Verse 3
इति श्रीशिवमहापुराणे द्वितीयायां रुद्रसंहितायां पञ्चमे युद्धखण्डे त्रिपुरवधोपाख्याने भूतत्रिपुरधर्मवर्णनं नाम तृतीयोऽध्यायः
ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਸ਼੍ਰੀ ਸ਼ਿਵ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਦੀ ਦੂਜੀ ਰੁਦ੍ਰਸੰਹਿਤਾ ਦੇ ਪੰਜਵੇਂ ਯੁੱਧਖੰਡ ਵਿੱਚ, ਤ੍ਰਿਪੁਰ-ਵਧ ਉਪਾਖਿਆਨ ਅੰਦਰ ‘ਭੂਤ ਤ੍ਰਿਪੁਰ ਦੇ ਧਰਮ ਦਾ ਵਰਣਨ’ ਨਾਮਕ ਤੀਜਾ ਅਧਿਆਇ ਸਮਾਪਤ ਹੋਇਆ।
Verse 4
मित्रद्रोहं कथं जानन्करोमि रणकर्कशः । सुहृद्द्रोहे महत्पापं पूर्वमुक्तं स्वयंभुवा
ਮੈਂ—ਯੁੱਧ ਨਾਲ ਕਠੋਰ ਹੋਇਆ ਹੋਵਾਂ ਤਾਂ ਵੀ—ਜਾਣ ਬੁੱਝ ਕੇ ਮਿੱਤਰ ਨਾਲ ਦ੍ਰੋਹ ਕਿਵੇਂ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹਾਂ? ਕਿਉਂਕਿ ਸੁਹਿਰਦ ਨਾਲ ਵਿਸ਼ਵਾਸਘਾਤ ਮਹਾਪਾਪ ਹੈ—ਇਹ ਗੱਲ ਸਵਯੰਭੂ (ਬ੍ਰਹਮਾ) ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਕਹੀ ਹੈ।
Verse 5
ब्रह्मघ्नं च सुरापे च स्तेये भग्नव्रते तथा । निष्कृतिर्विहिता सद्भिः कृतघ्ने नास्ति निष्कृतिः
ਬ੍ਰਾਹਮਣ-ਹੱਤਿਆ, ਮਦਿਰਾਪਾਨ, ਚੋਰੀ ਅਤੇ ਵ੍ਰਤ-ਭੰਗ—ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਭ ਲਈ ਸਤਪੁਰਖਾਂ ਨੇ ਪ੍ਰਾਯਸ਼ਚਿੱਤ ਦੱਸਿਆ ਹੈ; ਪਰ ਉਪਕਾਰ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਨਾਲ ਕ੍ਰਿਤਘਨ ਦ੍ਰੋਹੀ ਲਈ ਕੋਈ ਪ੍ਰਾਯਸ਼ਚਿੱਤ ਨਹੀਂ।
Verse 6
मम भक्तास्तु ते दैत्या मया वध्या कथं सुराः । विचार्यतां भवद्भिश्च धर्मज्ञैरेव धर्मतः
ਉਹ ਦੈਤ ਮੇਰੇ ਭਗਤ ਹਨ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਵਧ ਤਾਂ ਮੇਰੇ ਦੁਆਰਾ ਹੀ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ—ਫਿਰ ਦੇਵ ਕਿਵੇਂ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ? ਤੁਸੀਂ ਧਰਮ-ਜਾਣੂ ਧਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਹੀ ਵਿਚਾਰ ਕਰੋ।
Verse 7
तावत्ते नैव हंतव्या यावद्भक्तिकृतश्च मे । तथापि विष्णवे देवा निवेद्यं कारणं त्विदम्
ਜਦ ਤੱਕ ਉਹ ਮੇਰੇ ਪ੍ਰਤੀ ਭਗਤੀ ਕਰਕੇ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ, ਤਦ ਤੱਕ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਵਧ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ। ਫਿਰ ਵੀ, ਹੇ ਦੇਵੋ, ਇਹ ਕਾਰਨ ਵਿਸ਼ਨੂ ਨੂੰ ਨਿਵੇਦਨ ਕਰੋ।
Verse 8
सनत्कुमार उवाच । इत्येवं तद्वचः श्रुत्वा देवाश्शक्रपुरोगमाः । न्यवेदयन् द्रुतं सर्वे ब्रह्मणे प्रथमं मुने
ਸਨਤਕੁਮਾਰ ਨੇ ਕਿਹਾ—ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਹ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਸ਼ਕ੍ਰ (ਇੰਦਰ) ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਹੇਠ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਤੁਰੰਤ ਉਹ ਗੱਲ ਆਦਿ ਮੁਨੀ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੂੰ ਨਿਵੇਦਨ ਕੀਤੀ।
Verse 9
ततो विधिं पुरस्कृत्य सर्वे देवास्सवासवाः । वैकुंठं प्रययुश्शीघ्रं सर्वे शोभासमन्वितम्
ਤਦ ਇੰਦਰ ਸਮੇਤ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਵਿਧਾਤਾ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਰੱਖ ਕੇ ਤੁਰੰਤ ਵੈਕੁੰਠ ਵੱਲ ਪ੍ਰਸਥਾਨ ਕੀਤਾ; ਸਭ ਦਿਵ੍ਯ ਤੇਜ ਨਾਲ ਸ਼ੋਭਿਤ ਸਨ।
Verse 10
तत्र गत्वा हरिं दृष्ट्वा प्रणेमुर्जातसंभ्रमाः । तुष्टुवुश्च महाभक्त्या कृतांजलिपुटास्सुराः
ਉੱਥੇ ਜਾ ਕੇ ਹਰੀ (ਵਿਸ਼ਣੂ) ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਦੇ ਹੀ ਦੇਵਤਾ ਅਚਾਨਕ ਸੰਭ੍ਰਮ ਨਾਲ ਭਰ ਕੇ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕਰਨ ਲੱਗੇ। ਫਿਰ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਮਹਾਂਭਕਤੀ ਨਾਲ ਉਸ ਦੀ ਸਤੁਤੀ ਕੀਤੀ।
Verse 11
स्वदुःखकारणं सर्वं पूर्ववत्तदनंतरम् । न्यवेदयन्द्रुतं तस्मै विष्णवे प्रभविष्णवे
ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਦੁੱਖ ਦਾ ਸਾਰਾ ਕਾਰਨ, ਜਿਵੇਂ ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਪਰਿਆ ਸੀ ਤਿਵੇਂ ਹੀ ਕ੍ਰਮ ਨਾਲ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਤੁਰੰਤ ਹੀ ਸਮਰੱਥ ਤੇ ਸਰਬ-ਵਿਆਪਕ ਪ੍ਰਭੂ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਨੂੰ ਨਿਵੇਦਨ ਕੀਤਾ।
Verse 12
देवदुःखं ततः श्रुत्वा दत्तं च त्रिपुरालये । ज्ञात्वा व्रतं च तेषां तद्विष्णुर्वचनमब्रवीत्
ਫਿਰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਦੁੱਖ ਸੁਣ ਕੇ, ਤ੍ਰਿਪੁਰ ਵਾਸੀਆਂ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਵਰ ਜਾਣ ਕੇ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਰਤ-ਆਚਰਨ ਨੂੰ ਸਮਝ ਕੇ, ਭਗਵਾਨ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਨੇ ਇਹ ਬਚਨ ਕਹੇ।
Verse 13
विष्णुरुवाच । इदं सत्यं वचश्चैव यत्र धर्मस्सनातनः । तत्र दुःखं न जायेत सूर्ये दृष्टे यथा तमः
ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਨੇ ਕਿਹਾ—ਇਹ ਬਚਨ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਸੱਚ ਹੈ: ਜਿੱਥੇ ਸਨਾਤਨ ਧਰਮ ਵੱਸਦਾ ਹੈ, ਉੱਥੇ ਦੁੱਖ ਜਨਮ ਨਹੀਂ ਲੈਂਦਾ; ਜਿਵੇਂ ਸੂਰਜ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਨਾਲ ਹਨੇਰਾ ਮਿਟ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
Verse 14
सनत्कुमार उवाच । इत्येतद्वचनं श्रुत्वा देवा दुःखमुपागताः । पुनरूचुस्तथा विष्णुं परिम्लानमुखाम्बुजाः
ਸਨਤਕੁਮਾਰ ਨੇ ਕਿਹਾ—ਇਹ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ ਦੇਵਤੇ ਦੁੱਖ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬ ਗਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕਮਲ ਵਰਗੇ ਮੁਖ ਮੁਰਝਾ ਗਏ, ਅਤੇ ਉਹ ਫਿਰ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਨੂੰ ਬੋਲੇ।
Verse 15
देवा ऊचुः । कथं चैव प्रकर्त्तव्यं कथं दुःखं निरस्यते । कथं भवेम सुखिनः कथं स्थास्यामहे वयम्
ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਕਿਹਾ—ਅਸੀਂ ਕੀ ਕਰੀਏ? ਦੁੱਖ ਕਿਵੇਂ ਦੂਰ ਹੋਵੇ? ਅਸੀਂ ਕਿਵੇਂ ਸੁਖੀ ਹੋਈਏ, ਅਤੇ ਅਸੀਂ ਕਿਵੇਂ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਤੇ ਅਡੋਲ ਰਹੀਏ?
Verse 16
कथं धर्मा भविष्यंति त्रिपुरे जीविते सति । देवदुःखप्रदा नूनं सर्वे त्रिपुरवासिनः
ਜਦ ਤ੍ਰਿਪੁਰ ਜੀਵਿਤ ਹੈ, ਧਰਮ ਕਿਵੇਂ ਪ੍ਰਬਲ ਹੋਵੇਗਾ? ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਤ੍ਰਿਪੁਰ ਦੇ ਵਸਨੀਕ ਸਭ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਦੁੱਖ ਦਾ ਕਾਰਨ ਹਨ।
Verse 17
किं वा ते त्रिपुरस्येह वधश्चैव विधीयताम् । नोचेदकालिकी देवसंहतिः क्रियतां ध्रुवम्
ਜਾਂ ਫਿਰ ਤੁਹਾਡੇ ਵੱਲੋਂ ਇੱਥੇ ਹੀ ਤ੍ਰਿਪੁਰ ਦਾ ਵਧ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ। ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਤੁਰੰਤ ਦੇਵ-ਸੈਨਾ ਦਾ ਇਕੱਠ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ।
Verse 18
सनत्कुमार उवाच । इत्युक्त्वा ते तदा देवा दुःखं कृत्वा पुनः पुनः । स्थितिं नैव गतिं ते वै चक्रुर्देववरादिह
ਸਨਤਕੁਮਾਰ ਨੇ ਕਿਹਾ—ਇਉਂ ਕਹਿ ਕੇ ਉਹ ਦੇਵਤਾ ਵਾਰ ਵਾਰ ਦੁੱਖ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬ ਗਏ। ਹੇ ਦੇਵ-ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ! ਇੱਥੇ ਉਹ ਨਾ ਠਹਿਰਾਵ ਪਾ ਸਕੇ, ਨਾ ਹੀ ਕੋਈ ਰਾਹ ਅਖਤਿਆਰ ਕਰ ਸਕੇ।
Verse 19
तान्वै तथाविधान्दृष्ट्वा हीनान्विनयसंयुतान् । सोपि नारायणः श्रीमांश्चिंतयेच्चेतसा तथा
ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਉਸ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਵੇਖ ਕੇ—ਭਾਵੇਂ ਕਮਜ਼ੋਰ, ਪਰ ਨਿਮਰਤਾ ਨਾਲ ਯੁਕਤ—ਸ਼੍ਰੀਮਾਨ ਨਾਰਾਇਣ ਵੀ ਮਨ ਵਿੱਚ ਡੂੰਘਾ ਵਿਚਾਰ ਕਰਨ ਲੱਗੇ।
Verse 20
किं कार्यं देवकार्येषु मया देवसहा यिना । शिवभक्तास्तु ते दैत्यास्तारकस्य सुता इति
ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਕੰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਮੇਰਾ ਕੀ ਕੰਮ, ਜਦ ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਹਾਇਕ ਹੀ ਹਾਂ? ਉਹ ਦੈਤ ਸੱਚਮੁੱਚ ਸ਼ਿਵ-ਭਗਤ ਹਨ ਅਤੇ ਤਾਰਕ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਹਨ।
Verse 21
इति संचिन्त्य तत्काले विष्णुना प्रभविष्णुना । ततो यज्ञास्स्मृतास्तेन देवकार्यार्थमक्षयाः
ਇਉਂ ਵਿਚਾਰ ਕਰਕੇ ਉਸ ਵੇਲੇ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਵਿਸ਼ਣੂ ਨੇ ਦੇਵ-ਕਾਰਜ ਦੀ ਸਿੱਧੀ ਲਈ ਅਖੰਡ (ਅਕਸ਼ਯ) ਯੱਗਾਂ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕੀਤਾ।
Verse 22
तद्विष्णुस्मृतिमात्रेण यज्ञास्ते तत्क्षणं द्रुतम् । आगतास्तत्र यत्रास्ते श्रीपतिः पुरुषोत्तमः
ਵਿਸ਼ਣੂ ਦੇ ਕੇਵਲ ਸਿਮਰਨ ਨਾਲ ਹੀ ਉਹ ਯੱਗ ਤੁਰੰਤ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਉੱਥੇ ਆ ਪਹੁੰਚੇ ਜਿੱਥੇ ਸ਼੍ਰੀਪਤੀ ਪੁਰੁਸ਼ੋਤਮ ਵਿਦਮਾਨ ਸਨ।
Verse 23
ततो विष्णुं यज्ञपतिं पुराणं पुरुषं हरिम् । प्रणम्य तुष्टुवुस्ते वै कृतांजलिपुटास्तदा
ਫਿਰ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਯੱਗਪਤੀ, ਆਦਿ ਪੁਰੁਸ਼ ਹਰੀ ਵਿਸ਼ਣੂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਉਸ ਵੇਲੇ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਸਿਫ਼ਤ ਕੀਤੀ।
Verse 24
भगवानपि तान्दृष्ट्वा यज्ञान्प्राह सनातनम् । सनातनस्तदा सेंद्रान्देवानालोक्य चाच्युतः
ਉਹ ਯੱਗਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਸਨਾਤਨ ਨੂੰ ਆਖਿਆ। ਤਦ ਅਚ੍ਯੁਤ ਸਨਾਤਨ ਨੇ ਇੰਦਰ ਸਮੇਤ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵੱਲ ਤੱਕ ਕੇ ਯਥੋਚਿਤ ਬਚਨ ਉਚਾਰੇ।
Verse 25
विष्णुरुवाच । अनेनैव सदा देवा यजध्वं परमेश्वरम् । पुरत्रयविनाशाय जगत्त्रयविभूतये
ਵਿਸ਼ਣੂ ਨੇ ਆਖਿਆ—ਹੇ ਦੇਵੋ, ਇਸੇ ਹੀ ਵਿਧੀ ਨਾਲ ਸਦਾ ਪਰਮੇਸ਼ਵਰ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰੋ, ਤਾਂ ਜੋ ਤ੍ਰਿਪੁਰ ਦਾ ਨਾਸ ਹੋਵੇ ਅਤੇ ਤਿੰਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਦਿਵ੍ਯ ਵਿਭੂਤੀ ਮਿਲੇ।
Verse 26
सनत्कुमार उवाच । अच्युतस्य वचः श्रुत्वा देवदेवस्य धीमतः । प्रेम्णा ते प्रणतिं कृत्वा यज्ञेशं तेऽस्तुवन्सुराः
ਸਨਤਕੁਮਾਰ ਨੇ ਕਿਹਾ—ਅਚ੍ਯੁਤ (ਵਿਸ਼ਨੂ), ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਦੇਵ ਅਤੇ ਬੁੱਧਿਮਾਨ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਪ੍ਰੇਮ ਨਾਲ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਯਜ੍ਞੇਸ਼ਵਰ ਦੀ ਸਤੁਤੀ ਕੀਤੀ।
Verse 27
एवं स्तुत्वा ततो देवा अजयन्यज्ञपूरुषम् । यज्ञोक्तेन विधानेन संपूर्णविधयो मुने
ਹੇ ਮੁਨੀ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਤੁਤੀ ਕਰਕੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਯਜ੍ਞਪੁਰੁਸ਼ ਉੱਤੇ ਜਿੱਤ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ। ਯਜ੍ਞ ਵਿੱਚ ਦੱਸੇ ਵਿਧਾਨ ਅਨੁਸਾਰ ਸਾਰੀਆਂ ਰੀਤਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਕਰਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਹ ਕੀਤਾ।
Verse 28
ततस्तस्माद्यज्ञकुंडात्समुत्पेतुस्सहस्रशः । भूतसंघा महाकायाः शूलशक्तिगदायुधाः
ਫਿਰ ਉਸ ਯਜ੍ਞਕੁੰਡ ਤੋਂ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਭੂਤ-ਸੰਘ ਉੱਭਰੇ—ਵੱਡੇ ਕਾਇਆਂ ਵਾਲੇ, ਅਤੇ ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲ, ਸ਼ਕਤੀ ਤੇ ਗਦਾ ਨੂੰ ਹਥਿਆਰ ਬਣਾਈ ਹੋਈ।
Verse 29
ददृशुस्ते सुरास्तान् वै भूतसंघान्सहस्रशः । शूल शक्तिगदाहस्तान्दण्डचापशिलायुधान्
ਤਦ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਉਹ ਭੂਤ-ਸੰਘ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਵੇਖੇ—ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹੱਥਾਂ ਵਿੱਚ ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲ, ਸ਼ਕਤੀ ਅਤੇ ਗਦਾ ਸਨ, ਅਤੇ ਡੰਡਾ, ਧਨੁਸ਼ ਤੇ ਪੱਥਰ ਵੀ ਹਥਿਆਰ ਬਣੇ ਹੋਏ ਸਨ।
Verse 30
नानाप्रहरणोपेतान् नानावेषधरांस्तथा । कालाग्निरुद्रसदृशान्कालसूर्योपमांस्तदा
ਉਹ ਅਨੇਕਾਂ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਹਥਿਆਰਾਂ ਨਾਲ ਲੈਸ ਸਨ ਅਤੇ ਅਨੇਕਾਂ ਵੇਸ ਧਾਰੇ ਹੋਏ ਸਨ। ਉਸ ਵੇਲੇ ਉਹ ਕਾਲਾਗ੍ਨਿਰੁਦ੍ਰ ਵਰਗੇ ਅਤੇ ਕਾਲ-ਸੂਰਜ ਸਮਾਨ—ਅਤਿ ਪ੍ਰਚੰਡ ਤੇ ਭਿਆਨਕ ਦਿਸਦੇ ਸਨ।
Verse 31
दृष्ट्वा तानब्रवीद्विष्णुः प्रणिपत्य पुरःस्थितान् । भूतान्यज्ञपतिः श्रीमानुद्राज्ञाप्रतिपालकः
ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਸਾਹਮਣੇ ਖੜ੍ਹਾ ਵੇਖ ਕੇ, ਯੱਗ ਦੇ ਸ਼੍ਰੀਮਾਨ ਅਧਿਪਤੀ ਵਿਸ਼ਨੂ ਨੇ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕਰਕੇ ਉਹਨਾਂ ਭੂਤਾਂ ਨੂੰ ਕਿਹਾ; ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਰੁਦ੍ਰ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਾ ਨਿਸ਼ਠਾਵਾਨ ਪਾਲਣਹਾਰ ਸੀ।
Verse 32
विष्णुरुवाच । भूताः शृणुत मद्वाक्यं देवकार्यार्थमुद्यताः । गच्छन्तु त्रिपुरं सद्यस्सर्वे हि बलवत्तराः
ਵਿਸ਼ਨੂ ਨੇ ਆਖਿਆ—ਹੇ ਭੂਤੋ, ਮੇਰੀ ਗੱਲ ਸੁਣੋ। ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਕਾਰਜ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋ ਕੇ, ਤੁਸੀਂ ਸਭ—ਅਤਿ ਬਲਵਾਨ—ਤੁਰੰਤ ਤ੍ਰਿਪੁਰ ਨੂੰ ਜਾਓ।
Verse 33
गत्वा दग्ध्वा च भित्त्वा च भङ्क्त्वा दैत्यपुरत्रयम् । पुनर्यथागता भूतागंतुमर्हथ भूतये
ਜਾ ਕੇ ਦੈਤਾਂ ਦੇ ਉਹ ਤਿੰਨੋ ਪੁਰ ਸਾੜ ਦਿਓ, ਭੇਦ ਦਿਓ ਅਤੇ ਤੋੜ ਕੇ ਚੂਰ-ਚੂਰ ਕਰ ਦਿਓ। ਫਿਰ ਜਿਵੇਂ ਗਏ ਸੀ ਓਸੇ ਰਾਹੀਂ ਮੁੜ ਆ ਕੇ, ਹੇ ਭੂਤੋ, ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਦੁਬਾਰਾ ਆਉ।
Verse 34
सनत्कुमार उवाच । तच्छ्रुत्वा भगवद्वाक्यं ततो भूतगणाश्च ते । प्रणम्य देवदेवं तं ययुर्दैत्यपुरत्रयम्
ਸਨਤਕੁਮਾਰ ਨੇ ਆਖਿਆ—ਭਗਵਾਨ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ ਉਹ ਭੂਤਗਣ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਦੇਵ ਮਹਾਦੇਵ ਨੂੰ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕਰਕੇ ਤ੍ਰਿਪੁਰ ਨਾਮਕ ਦੈਤ-ਪੁਰ ਤ੍ਰਯ ਵੱਲ ਚੱਲ ਪਏ।
Verse 35
गत्वा तत्प्रविशंतश्च त्रिपुराधिपतेजसि । भस्मसादभवन्सद्यश्शलभा इव पावके
ਉੱਥੇ ਜਾ ਕੇ ਜਦੋਂ ਉਹ ਤ੍ਰਿਪੁਰਾਧਿਪਤੀ ਦੇ ਜ੍ਵਲੰਤ ਤੇਜ ਵਿੱਚ ਦਾਖ਼ਲ ਹੋਏ, ਤਾਂ ਤੁਰੰਤ ਭਸਮ ਹੋ ਗਏ—ਜਿਵੇਂ ਪਤੰਗੇ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਪੈ ਕੇ ਸੜ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
Verse 36
अवशिष्टाश्च ये केचित्पलायनपरायणाः । निस्सृत्यारं समायाता हरेर्निकटमाकुलाः
ਅਤੇ ਜੋ ਕੁਝ ਥੋੜ੍ਹੇ ਜਿਹੇ ਬਾਕੀ ਰਹਿ ਗਏ ਸਨ—ਜੋ ਭੱਜਣ ਵਿੱਚ ਹੀ ਲੱਗੇ ਸਨ—ਉਹ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਰਾਹੀਂ ਨਿਕਲ ਕੇ ਬਹੁਤ ਘਬਰਾਹਟ ਨਾਲ ਸ਼ਰਨ ਲਈ ਹਰਿ (ਵਿਸ਼ਨੂ) ਦੇ ਨੇੜੇ ਆ ਪਹੁੰਚੇ।
Verse 37
तान्दृष्ट्वा स हरिः श्रुत्वा तच्च वृत्तमशेषतः । चिंतयामास भगवान्मनसा पुरुषोत्तमः
ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਅਤੇ ਉਹ ਸਾਰਾ ਵ੍ਰਿਤਾਂਤ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੁਣ ਕੇ, ਪੁਰੁਸ਼ੋਤਮ ਭਗਵਾਨ ਹਰਿ ਨੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਗੰਭੀਰ ਵਿਚਾਰ ਕੀਤਾ ਕਿ ਉਸ ਟਕਰਾਅ ਵਿੱਚ ਕੀ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
Verse 38
किं कृत्यमधुना कार्यमिति संतप्तमानसः । संतप्तानमरान्सर्वानाज्ञाय च सवासवान्
ਦੁਖ ਨਾਲ ਸੜਦੇ ਮਨ ਨਾਲ ਉਹ ਸੋਚਣ ਲੱਗਾ—“ਹੁਣ ਕੀ ਕਰੀਏ, ਕਿਹੜਾ ਉਪਾਅ ਬਾਕੀ ਹੈ?” ਅਤੇ ਇੰਦਰ ਸਮੇਤ ਸਾਰੇ ਅਮਰ ਦੇਵ ਵੀ ਪੀੜਤ ਹਨ ਇਹ ਜਾਣ ਕੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਦੁਖਦ ਹਾਲਤ ਉੱਤੇ ਵਿਚਾਰ ਕਰਨ ਲੱਗਾ।
Verse 39
कथं तेषां च दैत्यानां बलाद्धत्वा पुरत्रयम् । देवकार्यं करिष्यामीत्यासीच्चिंतासमाकुलः
ਉਹ ਚਿੰਤਾ ਨਾਲ ਘਿਰ ਗਿਆ—“ਉਹਨਾਂ ਬਲਵਾਨ ਦੈਤਿਆਂ ਦੇ ਤ੍ਰਿਪੁਰ ਨੂੰ ਮੈਂ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਕਿਵੇਂ ਨਸ਼ਟ ਕਰਾਂ ਅਤੇ ਦੇਵਾਂ ਦਾ ਕਾਰਜ ਕਿਵੇਂ ਪੂਰਾ ਕਰਾਂ?”
Verse 40
नाशोऽभिचारतो नास्ति धर्मिष्ठानां न संशयः । इति प्राह स्वयं चेशः श्रुत्याचारप्रमाणकृत्
“ਜੋ ਪਰਮ ਧਰਮਿਸ਼ਠ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਅਭਿਚਾਰ (ਮੰਤ੍ਰ-ਤੰਤ੍ਰ) ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।” ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਸ਼੍ਰੁਤੀ ਅਤੇ ਸਦਾਚਾਰ ਨੂੰ ਹੀ ਪ੍ਰਮਾਣ ਠਹਿਰਾਇਆ।
Verse 41
दैत्याश्च ते हि धर्मिष्ठास्सर्वे त्रिपुरवासिनः । तस्मादवध्यतां प्राप्ता नान्यथा सुरपुंगवाः
ਉਹ ਦੈਂਤ ਅਤੇ ਤ੍ਰਿਪੁਰਾ ਦੇ ਸਾਰੇ ਨਿਵਾਸੀ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਧਰਮੀ ਹਨ। ਹੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ! ਇਸੇ ਕਰਕੇ ਉਹ ਅਵੱਧ ਹੋ ਗਏ ਹਨ।
Verse 42
कृत्वा तु सुमहत्पापं रुद्रमभ्यर्चयंति ते । मुच्यंते पातकैः सर्वैः पद्मपत्रमिवांभसा
ਬਹੁਤ ਵੱਡੇ ਪਾਪ ਕਰਕੇ ਵੀ ਜੇਕਰ ਉਹ ਰੁਦਰ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਉਹ ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਮਲ ਦਾ ਪੱਤਾ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਭਿੱਜਦਾ।
Verse 43
रुद्राभ्यर्चनतो देवाः सर्वे कामा भवंति हि । नानोपभोगसंपत्तिर्वश्यतां याति वै भुवि
ਰੁਦਰ ਦੀ ਪੂਜਾ ਨਾਲ ਸਾਰੀਆਂ ਇੱਛਾਵਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਭੋਗਾਂ ਦੀ ਸੰਪਤੀ ਅਤੇ ਵਸ਼ੀਕਰਨ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
Verse 44
तस्मात्तद्भोगिनो दैत्या लिंगार्चनपरायणाः । अनेकविधसंपत्तेर्मोक्षस्यापि परत्र च
ਇਸ ਲਈ ਉਹ ਦੈਂਤ ਲਿੰਗ-ਪੂਜਾ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਭੋਗਾਂ ਦਾ ਆਨੰਦ ਮਾਣਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੰਪਤੀ ਅਤੇ ਪਰਲੋਕ ਵਿੱਚ ਮੋਕਸ਼ ਵੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
Verse 45
ततः कृत्वा धर्मविघ्नं तेषामेवात्ममायया । दैत्यानां देवकार्यार्थं हरिष्ये त्रिपुरं क्षणात्
ਫਿਰ ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਮਾਇਆ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਵਿਘਨ ਪਾ ਕੇ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਕੰਮ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੈਂਤਾਂ ਦੇ ਤ੍ਰਿਪੁਰਾ ਨੂੰ ਪਲ ਭਰ ਵਿੱਚ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਦਿਆਂਗਾ।
Verse 46
विचार्येत्थं ततस्तेषां भगवान्पुरुषोत्तमः । कर्तुं व्यवस्थितः पश्चाद्धर्मविघ्नं सुरारिणाम्
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਿਚਾਰ ਕਰਕੇ ਭਗਵਾਨ ਪੁਰੁਸ਼ੋਤਮ ਨੇ ਫਿਰ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਵੈਰੀਆਂ ਦੇ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਵਿਘਨ ਪਾਉਣ ਦਾ ਨਿਸ਼ਚਯ ਕੀਤਾ, ਤਾਂ ਜੋ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਅਧਰਮੀ ਤਾਕਤ ਰੁਕ ਜਾਵੇ।
Verse 47
यावच्च वेद धर्मास्तु यावद्वै शंकरार्चनम् । यावच्च शुचिकृत्यादि तावन्नाशो भवेन्न हि
ਜਦ ਤੱਕ ਵੇਦ-ਧਰਮ ਕਾਇਮ ਹੈ, ਜਦ ਤੱਕ ਸ਼ੰਕਰ ਦੀ ਅਰਚਨਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਜਦ ਤੱਕ ਸ਼ੁਚਿਤਾ ਆਦਿ ਕਰਮ ਨਿਭਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ—ਤਦ ਤੱਕ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਨਾਸ (ਆਤਮਿਕ ਪਤਨ) ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।
Verse 48
तस्मादेवं प्रकर्तव्यं वेदधर्मस्ततो व्रजेत् । त्यक्तलिंगार्चना दैत्या भविष्यंति न संशयः
ਇਸ ਲਈ ਇਉਂ ਹੀ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਫਿਰ ਵੇਦ-ਧਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਚਲਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਦੈਤ੍ਯ ਸ਼ਿਵਲਿੰਗ ਦੀ ਅਰਚਨਾ ਛੱਡ ਦੇਣਗੇ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।
Verse 49
इति निश्चित्य वै विष्णुर्विघ्नार्थमकरोत्तदा । तेषां धर्मस्य दैत्यानामुपायं श्रुति खण्डनम्
ਇਉਂ ਨਿਸ਼ਚਯ ਕਰਕੇ ਵਿਸ਼ਣੂ ਨੇ ਤਦ ਵਿਘਨ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਲਈ ਕਰਮ ਕੀਤਾ। ਦੈਤਿਆਂ ਦੇ ਧਰਮ ਨੂੰ ਡਗਮਗਾਉਣ ਦੇ ਉਪਾਯ ਵਜੋਂ ਉਸ ਨੇ ਸ਼੍ਰੁਤੀ ਦੀ ਪ੍ਰਮਾਣਿਕਤਾ ਦਾ ਖੰਡਨ (ਵਿਕਾਰ) ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ।
Verse 50
तदैवोवाच देवान्स विष्णुर्देवसहायकृत् । शिवाज्ञया शिवेनैवाज्ञप्तस्त्रैलोक्यरक्षणे
ਉਸੇ ਵੇਲੇ ਦੇਵਾਂ ਦਾ ਸਹਾਇਕ ਵਿਸ਼ਣੂ ਨੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ; ਕਿਉਂਕਿ ਤ੍ਰਿਲੋਕ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਉਹ ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਆਗਿਆ ਨਾਲ, ਸ਼ਿਵ ਵੱਲੋਂ ਹੀ ਨਿਯੁਕਤ ਸੀ।
Verse 51
विष्णुरुवाच । हे देवास्सकला यूयं गच्छत स्वगृहान्ध्रुवम् । देवकार्यं करिष्यामि यथामति न संशयः
ਵਿਸ਼ਣੂ ਨੇ ਕਿਹਾ—ਹੇ ਸਾਰੇ ਦੇਵੋ, ਤੁਸੀਂ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਆਪਣੇ ਆਪਣੇ ਧਾਮਾਂ ਨੂੰ ਜਾਓ। ਦੇਵ-ਕਾਰਜ ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਬੁੱਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਕਰਾਂਗਾ; ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।
Verse 52
तान्रुद्राद्विमुखान्नूनं करिष्यामि सुयत्नतः । स्वभक्तिरहिताञ्ज्ञात्वा तान्करिष्यति भस्मसात्
ਜੋ ਰੁਦ੍ਰ ਤੋਂ ਵਿਮੁਖ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਮੈਂ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਬਹੁਤ ਯਤਨ ਨਾਲ ਪਿੱਛੇ ਹਟਾ ਦਿਆਂਗਾ। ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸੱਚੀ ਭਗਤੀ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਜਾਣ ਕੇ ਉਹ (ਰੁਦ੍ਰ) ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਭਸਮ ਕਰ ਦੇਵੇਗਾ।
Verse 53
सनत्कुमार उवाच । तदाज्ञां शिरसाधायश्वासितास्तेऽमरा मुने । स्वस्वधामानि विश्वस्ता ययुर्ब्रह्मापि मोदिताः
ਸਨਤਕੁਮਾਰ ਨੇ ਕਿਹਾ—ਹੇ ਮੁਨੀ, ਉਸ ਆਗਿਆ ਨੂੰ ਸਿਰ ਮੱਥੇ ਧਾਰ ਕੇ ਦੇਵਤਾ ਨਿਸ਼ਚਿੰਤ ਹੋ ਗਏ। ਭਰੋਸੇ ਨਾਲ ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪਣੇ ਧਾਮਾਂ ਨੂੰ ਚਲੇ ਗਏ, ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਵੀ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਇਆ।
Verse 54
ततश्चैवाकरोद्विष्णुर्देवार्थं हितमुत्तमम् । तदेव श्रूयतां सम्यक्सर्वपापप्रणाशनम्
ਫਿਰ ਵਿਸ਼ਣੂ ਨੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਹਿਤ ਲਈ ਇਕ ਅਤਿ ਉੱਤਮ ਕਰਤੱਬ ਕੀਤਾ। ਉਸੇ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣੋ; ਉਹ ਸਭ ਪਾਪਾਂ ਦਾ ਪੂਰਨ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ।
Frequently Asked Questions
A preparatory ethical deliberation within the Tripuravadha narrative: Śiva explains why Tripura’s leaders—though enemies—are not to be killed hastily due to their present puṇya and devotion, and the devas seek counsel from Brahmā and Viṣṇu.
It models a Shaiva doctrine where divine action is not arbitrary: the Lord weighs dharma, gratitude, friendship, and bhakti, showing that destruction occurs only when merit is exhausted and cosmic order requires it.
Puṇya (merit), bhakti (devotion), and the ethics of loyalty—especially the condemnation of mitradroha/suhṛddroha and the claim that kṛtaghna (ingratitude/treachery) lacks expiation.