शिवागमन-नाद-समागमः (Śiva’s Advent, the Drum-Sound, and the Cosmic Assembly)
ਇਸ ਅਧਿਆਇ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨਾਰਦ ਨੂੰ ਕੁਬੇਰ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਕੈਲਾਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਆਗਮਨ ਦਾ ਆਦਰਸ਼ ਪ੍ਰਸੰਗ ਸੁਣਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਵਿਸ਼ਵੇਸ਼ਵਰ ਸ਼ਿਵ ਕੁਬੇਰ ਨੂੰ ਨਿਧੀਆਂ ਦੇ ਪਤੀ ਹੋਣ ਦਾ ਵਰ ਦੇ ਕੇ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਾਕਟਯ ਦਾ ਵਿਚਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ—ਰੁਦ੍ਰ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਹਿਰਦੇ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਪੂਰਨ ਅੰਸ਼ ਹੈ, ਨਿਰਮਲ ਅਤੇ ਪਰਮ ਤੱਤ ਨਾਲ ਅਭਿੰਨ; ਹਰੀ ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜਿਸ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਉਹ ਦੋਹਾਂ ਤੋਂ ਪਰੇ ਹੈ। ਰੁਦ੍ਰ ਉਸੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਕੈਲਾਸ ਜਾਣ, ਕੁਬੇਰ-ਖੇਤਰ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਮਹਾਨ ਤਪ ਕਰਣ ਅਤੇ ਮਿੱਤਰ-ਭਾਵ ਨਾਲ ਵਸਣ ਦਾ ਨਿਸ਼ਚਯ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਉਹ ਢੱਕੇ ਦਾ ਘਣਾ, ਅਦਭੁਤ ਨਾਦ ਕਰਦਾ ਹੈ—ਜੋ ਆਹਵਾਨ ਅਤੇ ਪ੍ਰੇਰਣਾ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਨਾਦ ਸੁਣ ਕੇ ਵਿਸ਼ਣੂ, ਬ੍ਰਹਮਾ, ਦੇਵ, ਮੁਨੀ, ਸਿੱਧ, ਆਗਮ-ਨਿਗਮ ਦੇ ਮੂਰਤ ਰੂਪ, ਅਤੇ ਸੁਰ-ਅਸੁਰ ਸਮੇਤ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਥਾਵਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਮਥ-ਗਣ ਉਤਸਵ ਵਾਂਗ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਅੱਗੇ ਗਣਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਅਤੇ ਮਹੱਤਾ ਦੱਸ ਕੇ ਸ਼ਿਵਗਣਾਂ ਦੀ ਵਿਸ਼ਾਲਤਾ ਪ੍ਰਗਟ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
Shlokas
Verse 1
ब्रह्मोवाच । नारद त्वं शृणु मुने शिवागमनसत्तमम् । कैलासे पर्वतश्रेष्ठे कुबेरस्य तपोबलात्
ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਕਿਹਾ—ਹੇ ਨਾਰਦ, ਹੇ ਮੁਨੀ, ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਮੰਗਲਮਈ ਆਗਮਨ ਦਾ ਇਹ ਉੱਤਮ ਵਰਤਾਂਤ ਸੁਣੋ। ਪਰਬਤ-ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਕੈਲਾਸ ਉੱਤੇ, ਕੁਬੇਰ ਦੇ ਤਪੋਬਲ ਨਾਲ ਇਹ ਘਟਿਤ ਹੋਇਆ।
Verse 2
निधिपत्व वरं दत्त्वा गत्वा स्वस्थानमुत्तमम् । विचिन्त्य हृदि विश्वेशः कुबेरवरदायकः
ਨਿਧੀਆਂ ਦੇ ਅਧਿਪਤਿਆ ਦਾ ਵਰ ਦੇ ਕੇ ਵਰਦਾਤਾ ਕੁਬੇਰ ਆਪਣੇ ਉੱਤਮ ਧਾਮ ਨੂੰ ਚਲਾ ਗਿਆ। ਤਦੋਂ ਵਿਸ਼ਵੇਸ਼ਵਰ ਸ਼ਿਵ ਨੇ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਵਿਚਾਰ ਕੀਤਾ।
Verse 3
विध्यंगजस्स्वरूपो मे पूर्णः प्रलयकार्यकृत् । तद्रूपेण गमिष्यामि कैलासं गुह्यकालयम्
ਵਿਦ੍ਯਾਂਗ ਤੋਂ ਜਨਮਿਆ ਮੇਰਾ ਪੂਰਨ ਸਰੂਪ ਹੀ ਪ੍ਰਲਯ-ਕਾਰਜ ਦਾ ਕਰਤਾ ਹੈ। ਉਸੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਗੁਹ੍ਯਕ ਆਲਯ ਕੈਲਾਸ ਨੂੰ ਜਾਵਾਂਗਾ।
Verse 4
रुद्रो हृदयजो मे हि पूर्णांशो ब्रह्मनिष्फलः । हरि ब्रह्मादिभिस्सेव्यो मदभिन्नो निरंजन
ਰੁਦ੍ਰ ਮੇਰੇ ਹਿਰਦੇ ਤੋਂ ਜਨਮਿਆ—ਮੇਰਾ ਪੂਰਨ ਅੰਸ਼—ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਫਲਦਾਇਕ ਕਰਮ-ਖੇਤਰ ਤੋਂ ਪਰੇ ਹੈ। ਹਰੀ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਆਦਿ ਜਿਸ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਉਹ ਮੇਰੇ ਤੋਂ ਅਭਿੰਨ, ਨਿਰੰਜਨ ਹੈ।
Verse 5
तत्स्वरूपेण तत्रैव सुहृद्भूवा विलास्यहम् । कुबेरस्य च वत्स्यामि करिष्यामि तपो महत्
ਉਸੇ ਸਰੂਪ ਨੂੰ ਧਾਰ ਕੇ ਮੈਂ ਉੱਥੇ ਹੀ ਸੁਹਿਰਦ ਬਣ ਕੇ ਵਿਹਾਰ ਕਰਾਂਗਾ। ਕੁਬੇਰ ਦੇ ਨਾਲ ਵੱਸਾਂਗਾ ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਤਪ ਕਰਾਂਗਾ।
Verse 6
इति संचिंत्य रुद्रोऽसौ शिवेच्छां गंतुमुत्सुकः । ननाद तत्र ढक्कां स्वां सुगतिं नादरूपिणीम्
ਇਉਂ ਵਿਚਾਰ ਕਰਕੇ, ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ ਅੱਗੇ ਵਧਣ ਨੂੰ ਉਤਸੁਕ ਉਸ ਰੁਦ੍ਰ ਨੇ ਉੱਥੇ ਆਪਣੀ ਢੱਕਾ ਵਜਾਈ; ਉਸ ਦਾ ਨਾਦ ਹੀ ਪਰਮ ਗਤੀ ਵੱਲ ਸ਼ੁਭ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਦਾ ਰੂਪ ਬਣ ਗਿਆ।
Verse 7
त्रैलोक्यामानशे तस्या ध्वनिरुत्साहकारकः । आह्वानगतिसंयुक्तो विचित्रः सांद्रशब्दकः
ਤਿੰਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੀ ਧੁਨੀ ਉਤਸ਼ਾਹ ਜਗਾਉਣ ਵਾਲੀ ਬਣੀ। ਆਹਵਾਨ ਅਤੇ ਅੱਗੇ ਵਧਣ ਦੀ ਗਤੀ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਉਹ ਨਾਦ ਅਦਭੁਤ—ਗਹਿਰਾ, ਘਣਾ ਅਤੇ ਭਰਪੂਰ ਸੁਰ ਵਾਲਾ ਸੀ।
Verse 8
तच्छ्रुत्वा विष्णुब्रह्माद्याः सुराश्च मुनयस्तथा । आगमा निगमामूर्तास्सिद्धा जग्मुश्च तत्र वै
ਉਹ ਸੁਣ ਕੇ ਵਿਸ਼ਣੂ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਆਦਿ ਦੇਵਤੇ ਅਤੇ ਮੁਨੀ ਉੱਥੇ ਗਏ; ਅਤੇ ਆਗਮ-ਨਿਗਮ ਦੇ ਮੂਰਤਿ-ਸਰੂਪ ਸਿੱਧ ਵੀ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਉਸ ਥਾਂ ਪਹੁੰਚੇ।
Verse 9
सुरासुराद्यास्सकलास्तत्र जग्मुश्च सोत्सवाः । सर्वेऽपि प्रमथा जग्मुर्यत्र कुत्रापि संस्थिताः
ਉੱਥੇ ਦੇਵ, ਅਸੁਰ ਆਦਿ ਸਭ ਜੀਵ ਉਤਸਵ-ਭਾਵ ਨਾਲ ਆ ਪਹੁੰਚੇ। ਜਿੱਥੇ ਕਿਤੇ ਵੀ ਪ੍ਰਮਥ ਟਿਕੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਉਹ ਸਭ ਵੀ ਉਸੇ ਥਾਂ ਆ ਗਏ।
Verse 10
गणपाश्च महाभागास्सर्वलोक नमस्कृताः । तेषां संख्यामहं वच्मि सावधानतया शृणु
ਉਹ ਗਣ ਵੀ ਮਹਾਂਭਾਗਾਂ ਵਾਲੇ ਹਨ ਅਤੇ ਸਭ ਲੋਕਾਂ ਵੱਲੋਂ ਨਮਸਕਾਰਯੋਗ ਹਨ। ਹੁਣ ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ—ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣੋ।
Verse 11
अभ्ययाच्छंखकर्णश्च गणकोट्या गणेश्वरः । दशभिः केकराक्षश्च विकृतोऽष्टाभिरेव च
ਤਦ ਗਣੇਸ਼ਵਰ ਸ਼ੰਖਕਰਣ ਇੱਕ ਕਰੋੜ ਗਣਾਂ ਸਮੇਤ ਆ ਪਹੁੰਚਿਆ। ਕੇਕਰਾਕਸ਼ ਦਸ ਨਾਲ ਆਇਆ ਅਤੇ ਵਿਕ੍ਰਿਤ ਵੀ ਅੱਠ ਨਾਲ ਆਇਆ।
Verse 12
चतुःषष्ट्या विशाखश्च नवभिः पारियात्रकः । षड्भिः सर्वान्तकः श्रीमान्दुन्दुभोऽष्टाभिरेव च
ਚੌਂਸਠ ਭਾਗਾਂ ਤੋਂ ਵਿਸ਼ਾਖ, ਨੌਂ ਤੋਂ ਪਾਰਿਆਤ੍ਰਕ, ਛੇ ਤੋਂ ਸ਼੍ਰੀਮਾਨ ਸਰਵਾਂਤਕ, ਅਤੇ ਅੱਠ ਭਾਗਾਂ ਤੋਂ ਦੁੰਦੁਭ ਵੀ (ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ)।
Verse 13
जालंको हि द्वादशभिः कोटिभिर्गणपुंगवः । सप्तभिस्समदः श्रीमांस्तथैव विकृताननः
ਜਾਲੰਕ ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਗਣਾਂ ਵਿੱਚ ਅਗਵਾਨ ਹੈ, ਜੋ ਬਾਰਾਂ ਕਰੋੜ (ਅਨੁਚਰਾਂ) ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਹੈ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸ਼੍ਰੀਮਾਨ ਸਮਦ ਸੱਤ ਕਰੋੜ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਹੈ ਅਤੇ ਵਿਕ੍ਰਿਤਾਨਨ ਵੀ ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੈ।
Verse 14
पंचभिश्च कपाली हि षड्भिः सन्दारकश्शुभः । कोटिकोटिभिरेवेह कण्डुकः कुण्डकस्तथा
ਪੰਜ (ਕਰੋੜ) ਨਾਲ ਕਪਾਲੀ ਹੀ ਹੈ; ਛੇ (ਕਰੋੜ) ਨਾਲ ਸ਼ੁਭ ਸੰਦਾਰਕ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਕਰੋੜਾਂ-ਕਰੋੜਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਡੁਕ ਅਤੇ ਕੁੰਡਕ ਵੀ ਹਨ।
Verse 15
विष्टंभोऽष्टाभिरगमदष्टभिश्चन्द्रतापनः
ਵਿਸ਼ਟੰਭ ਅੱਠ (ਅੰਸ਼/ਸ਼ਕਤੀਆਂ) ਨਾਲ ਅੱਗੇ ਵਧਿਆ, ਅਤੇ ਚੰਦਰਤਾਪਨ ਵੀ ਅੱਠ ਨਾਲ—ਨਿਯਤ ਮਾਪ ਅਨੁਸਾਰ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ-ਕ੍ਰਮ ਵਿੱਚ ਚੱਲਿਆ।
Verse 16
महाकेशस्सहस्रेण कोटीनां गणपो वृतः
ਸ਼ਿਵਗਣਾਂ ਦੇ ਅਧਿਪਤੀ ਗਣਪ, ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਮਹਾਕੇਸ਼ਧਾਰੀ ਸੇਵਕਾਂ ਨਾਲ—ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਕਰੋੜਾਂ ਗਣਾਂ ਨਾਲ—ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ।
Verse 17
कुण्डी द्वादशभिर्वाहस्तथा पर्वतकश्शुभः । कालश्च कालकश्चैव महाकालः शतेन वै
ਕੁੰਡੀਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਬਾਰਾਂ ਅਰਪਣਾਂ ਨਾਲ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ; ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸ਼ੁਭ ਪਰਵਤਕ ਦੀ ਵੀ। ਕਾਲ ਅਤੇ ਕਾਲਕ ਦੀ ਵੀ (ਪੂਜਾ ਹੋਵੇ); ਅਤੇ ਮਹਾਕਾਲ ਦੀ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਸੌ ਅਰਪਣਾਂ ਨਾਲ।
Verse 18
अग्निकश्शतकोट्या वै कोट्याभिमुख एव च । आदित्यमूर्द्धा कोट्या च तथा चैव धनावहः
ਅੱਗ-ਮੁਖ ਵਾਲੇ ਸੌ ਕਰੋੜ (ਗਣ) ਹਨ, ਸੂਰਜ-ਮੱਥੇ ਵਾਲੇ ਇੱਕ ਕਰੋੜ; ਅਤੇ ਧਨਾਵਹ—ਜੋ ਧਨ ਨੂੰ ਵਾਹ ਕੇ ਬਖ਼ਸ਼ਦਾ ਹੈ—ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਹ ਮਹਾਨ ਵਿਭੂਤੀਆਂ ਵਰਣਨ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ।
Verse 19
सन्नाहश्च शतेनैव कुमुदः कोटिभिस्तथा । अमोघः कोकिलश्चैव कोटिकोट्या सुमंत्रकः
ਸੰਨਾਹ ਸੌ (ਗਿਣਤੀ) ਵਿੱਚ ਸੀ, ਕੁਮੁਦ ਕਰੋੜਾਂ ਵਿੱਚ; ਅਮੋਘ ਅਤੇ ਕੋਕਿਲ ਵੀ (ਸਨ); ਅਤੇ ਸੁਮੰਤ੍ਰਕ ਕਰੋੜਾਂ ਉੱਤੇ ਕਰੋੜਾਂ ਵਿੱਚ—ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਬਲਵਾਨ ਸੇਵਕ ਗਿਣੇ ਗਏ।
Verse 20
काकपादोऽपरः षष्ट्या षष्ट्या संतानकः प्रभुः । महाबलश्च नवभिर्मधु पिंगश्च पिंगलः
ਇੱਕ ਹੋਰ ਪ੍ਰਕਟ ਰੂਪ ‘ਕਾਕਪਾਦ’ ਕਿਹਾ ਗਿਆ। ਸੱਠ ਅਤੇ ਸੱਠ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਪ੍ਰਭੂ ‘ਸੰਤਾਨਕ’ ਅਤੇ ਨੌਂ ਨਾਲ ‘ਮਹਾਬਲ’; ਅਤੇ ‘ਮਧੁ’, ‘ਪਿੰਗ’, ‘ਪਿੰਗਲ’ ਵੀ ਉਤਪੰਨ ਹੋਏ।
Verse 21
नीलो नवत्या देवेशं पूर्णभद्रस्तथैव च । कोटीनां चैव सप्तानां चतुर्वक्त्रो महाबलः
ਨੀਲ ਨੱਬੇ ਕਰੋੜਾਂ ਦਾ ਅਧਿਪਤੀ ਹੈ; ਅਤੇ ਪੂਰਨਭਦ੍ਰ ਦੇਵੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਗਣਾਂ ਦਾ ਸੁਆਮੀ ਹੈ। ਮਹਾਬਲੀ ਚਤੁਰਵਕਤ੍ਰ ਵੀ ਸੱਤ ਕਰੋੜਾਂ ਦਾ ਅਧਿਨਾਇਕ ਹੈ।
Verse 22
कोटिकोटिसहस्राणां शतैर्विंशतिभिर्वृतः । तत्राजगाम सर्वेशः कैलासगमनाय वै
ਕਰੋੜਾਂ-ਕਰੋੜਾਂ ਅਤੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ-ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਗਣਾਂ ਦੇ ਸੌਆਂ ਤੇ ਵੀਹਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸਰਵੇਸ਼ਵਰ ਸ਼ਿਵ ਉੱਥੇ ਆਇਆ—ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਕੈਲਾਸ ਜਾਣ ਲਈ।
Verse 23
काष्ठागूढश्चतुष्षष्ट्या सुकेशो वृषभस्तथा । कोटिभिस्सप्तभिश्चैत्रो नकुलीशस्त्वयं प्रभुः
ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਕਾਸ਼ਠਾਗੂਢ ਚੌਂਸਠ ਨਾਲ ਗਿਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੁਕੇਸ਼ ਅਤੇ ਵ੍ਰਿਸ਼ਭ। ਅਤੇ ਚੈਤਰ ਸੱਤ ਕਰੋੜਾਂ ਸਮੇਤ—ਇਹ ਪ੍ਰਭੂ ਨਕੁਲੀਸ਼ ਹੈ।
Verse 24
लोकांतकश्च दीप्तात्मा तथा दैत्यांतकः प्रभुः । देवो भृंगी रिटिः श्रीमान्देवदेवप्रियस्तथा
ਲੋਕਾਂਤਕ ਤੇਜਸਵੀ ਆਤਮਾ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਦੈਤਿਆਂਤਕ ਦੈਤਿਆਂ ਦਾ ਸੰਹਾਰ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਪ੍ਰਭੂ ਹੈ। ਦੇਵ ਭ੍ਰਿੰਗੀ ਅਤੇ ਸ਼੍ਰੀਮਾਨ ਰਿਟੀ—ਇਹ ਸਭ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਦੇਵ ਸ਼ਿਵ ਨੂੰ ਪਿਆਰੇ ਹਨ।
Verse 25
अशनिर्भानुकश्चैव चतुष्षष्ट्या सनातनः । नंदीश्वरो गणाधीशः शतकोट्या महाबलः
‘ਅਸ਼ਨਿਰਭਾਨੁਕ’ ਵੀ ਸੀ, ਅਤੇ ਚੌਂਹਠਾਂ ਵਿੱਚ ‘ਸਨਾਤਨ’ (ਮੁੱਖ) ਵੀ। ਨੰਦੀਸ਼ਵਰ ਗਣਾਂ ਦੇ ਅਧੀਸ਼ ਸਨ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮਹਾਬਲ ਸੌ ਕਰੋੜ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਸੀ।
Verse 26
एते चान्ये च गणपा असंख्याता महाबलः । सर्वे सहस्रहस्ताश्च जटामुकुटधारिणः
ਇਹ ਅਤੇ ਹੋਰ ਗਣਪ ਅਸੰਖ ਅਤੇ ਮਹਾਬਲੀ ਸਨ। ਸਭ ਦੇ ਹਜ਼ਾਰ ਹੱਥ ਸਨ ਅਤੇ ਜਟਾ-ਮੁਕੁਟ ਧਾਰਨ ਕਰਦੇ ਸਨ।
Verse 27
सर्वे चंद्रावतंसाश्च नीलकण्ठास्त्रिलोचनाः । हारकुण्डलकेयूरमुकुटाद्यैरलंकृताः
ਸਭ ਨੇ ਜਟਾਂ ਉੱਤੇ ਚੰਦਰਾਵਤੰਸ ਧਾਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ; ਸਭ ਨੀਲਕੰਠ ਅਤੇ ਤ੍ਰਿਲੋਚਨ ਸਨ। ਹਾਰ, ਕੁੰਡਲ, ਕੇਯੂਰ, ਮੁਕੁਟ ਆਦਿ ਗਹਿਣਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ ਸਨ।
Verse 28
ब्रह्मेन्द्रविष्णुसंकाशा अणिमादि गणैर्वृताः । सूर्यकोटिप्रतीकाशास्तत्राजग्मुर्गणेश्वराः
ਉਹ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਇੰਦਰ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਨੂ ਵਰਗੇ ਤੇਜਸਵੀ ਸਨ ਅਤੇ ਅਣਿਮਾ ਆਦਿ ਸਿੱਧੀਆਂ ਵਾਲੇ ਗਣਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰੇ ਹੋਏ ਸਨ। ਕਰੋੜ ਸੂਰਜਾਂ ਵਰਗੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ ਗਣੇਸ਼ਵਰ ਉੱਥੇ ਆ ਪਹੁੰਚੇ।
Verse 29
एते गणाधिपाश्चान्ये महान्मानोऽमलप्रभाः । जग्मुस्तत्र महाप्रीत्या शिवदर्शनलालसाः
ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਉਹ ਹੋਰ ਗਣਾਧਿਪ ਮਹਾਤਮਾ ਅਤੇ ਨਿਰਮਲ ਤੇਜ ਨਾਲ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ ਸਨ। ਵੱਡੀ ਪ੍ਰੀਤੀ ਨਾਲ ਉੱਥੇ ਗਏ, ਸ਼੍ਰੀ ਸ਼ਿਵ ਦਰਸ਼ਨ ਲਈ ਲਾਲਾਇਤ।
Verse 30
गत्वा तत्र शिवं दृष्ट्वा नत्वा चक्रुः परां नुतिम् । सर्वे साञ्जलयो विष्णुप्रमुखा नतमस्तकाः
ਉੱਥੇ ਜਾ ਕੇ ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਪਰਮ ਸ্তুਤੀ ਕੀਤੀ। ਵਿਸ਼ਣੂ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਹੇਠ ਸਭ ਨੇ ਹੱਥ ਜੋੜੇ, ਸਿਰ ਨਿਵਾਏ ਅਤੇ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਖੜੇ ਰਹੇ।
Verse 31
इति विष्ण्वादिभिस्सार्द्धं महेशः परमेश्वरः । कैलासमगमत्प्रीत्या कुबेरस्य महात्मनः
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਿਸ਼ਣੂ ਆਦਿ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਪਰਮੇਸ਼ੁਰ ਮਹੇਸ਼ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਮਹਾਤਮਾ ਕੁਬੇਰ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਨਿਵਾਸ ਕੈਲਾਸ ਨੂੰ ਚਲੇ ਗਏ।
Verse 32
कुबेरोप्यागतं शंभुं पूजयामास सादरम् । भक्त्या नानोपहारैश्च परिवारसमन्वितः
ਕੁਬੇਰ ਨੇ ਵੀ ਆਏ ਹੋਏ ਸ਼ੰਭੂ ਦੀ ਬੜੇ ਆਦਰ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ। ਭਗਤੀ ਨਾਲ, ਆਪਣੇ ਸੇਵਕਾਂ ਸਮੇਤ, ਕਈ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਉਪਹਾਰ ਅਤੇ ਸੇਵਾਵਾਂ ਅਰਪਣ ਕੀਤੀਆਂ।
Verse 33
ततो विष्ण्वादिकान्देवान्गणांश्चान्यानपि ध्रुवम् । शिवानुगान्समानर्च शिवतोषणहेतवे
ਫਿਰ ਉਸ ਨੇ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ ਨਿਸ਼ਚੇ ਨਾਲ ਵਿਸ਼ਣੂ ਆਦਿ ਦੇਵਤਿਆਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਗਣਾਂ ਦੀ ਵਿਧੀਪੂਰਵਕ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ। ਅਤੇ ਸ਼ਿਵ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਨ ਲਈ ਸ਼ਿਵਾਨੁਗਾਂ ਦਾ ਵੀ ਸਮਾਨ ਆਦਰ ਨਾਲ ਅਰਚਨ ਕੀਤਾ।
Verse 34
अथ शम्भुस्तमालिंग्य कुबेरं प्रीतमानसः । मूर्ध्निं चाघ्राय संतस्थावलकां निकषाखिलैः
ਤਦ ਪ੍ਰਸੰਨ ਮਨ ਵਾਲੇ ਸ਼ੰਭੂ ਨੇ ਕੁਬੇਰ ਨੂੰ ਗਲੇ ਲਾਇਆ ਅਤੇ ਆਸ਼ੀਰਵਾਦ ਵਜੋਂ ਉਸ ਦੇ ਮੱਥੇ ਦੇ ਸ਼ਿਖਰ ਨੂੰ ਸੁੰਘਿਆ। ਫਿਰ ਉਹ ਸਾਰੇ ਗਣਾਂ ਸਮੇਤ ਅਲਕਾ ਵਿੱਚ ਉੱਥੇ ਹੀ ਟਿਕੇ ਰਹੇ।
Verse 35
शशास विश्वकर्माणं निर्माणार्थं गिरौ प्रभुः । नानाभक्तैर्निवासाय स्वपरेषां यथोचितम्
ਤਦ ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਵਿਸ਼ਵਕਰਮਾ ਨੂੰ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤਾ— ਪਹਾੜ ਉੱਤੇ ਨਿਰਮਾਣ ਕਰ; ਅਨੇਕ ਭਗਤਾਂ ਦੇ ਨਿਵਾਸ ਲਈ, ਹਰ ਇੱਕ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਅਤੇ ਹੋਰਾਂ ਦੀ ਯੋਗਤਾ ਅਨੁਸਾਰ ਉਚਿਤ ਘਰ ਬਣਾਓ।
Verse 36
विश्वकर्मा ततो गत्वा तत्र नानाविधां मुने । रचनां रचयामास द्रुतं शम्भोरनुज्ञया
ਹੇ ਮੁਨੀ! ਫਿਰ ਵਿਸ਼ਵਕਰਮਾ ਉੱਥੇ ਗਿਆ ਅਤੇ ਸ਼ੰਭੂ ਦੀ ਆਗਿਆ ਨਾਲ ਤੁਰੰਤ ਹੀ ਅਨੇਕ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਤਿਆਰ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਿਆ।
Verse 37
अथ शम्भुः प्रमुदितो हरिप्रार्थनया तदा
ਤਦ ਹਰਿ ਦੀ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਨਾਲ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਹੋ ਕੇ ਸ਼ੰਭੂ ਬਹੁਤ ਹੀ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਇਆ।
Verse 38
कुबेरानुग्रहं कृत्वा ययौ कैलासपर्वतम् । सुमुहूर्ते प्रविश्यासौ स्वस्थानं परमेश्वरः
ਕੁਬੇਰ ਉੱਤੇ ਅਨੁਗ੍ਰਹ ਕਰਕੇ ਪਰਮੇਸ਼ਵਰ ਕੈਲਾਸ ਪਰਬਤ ਨੂੰ ਗਏ। ਸ਼ੁਭ ਮੁਹੂਰਤ ਵਿੱਚ ਉੱਥੇ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰਕੇ ਆਪਣੇ ਪਰਮ ਧਾਮ ਵਿੱਚ ਵਿਹਾਜਮਾਨ ਹੋਏ।
Verse 39
अकरोदखिलान्प्रीत्या सनाथान्भक्तवत्सलः । अथ सर्वे प्रमुदिता विष्णुप्रभृतयस्सुराः । मुनयश्चापरे सिद्धा अभ्यषिंचन्मुदा शिवम्
ਭਗਤ-ਵਤਸਲ ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਪ੍ਰੇਮ ਨਾਲ ਸਭ ਨੂੰ ਸਨਾਥ ਤੇ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਫਿਰ ਵਿਸ਼ਨੂ ਆਦਿ ਦੇਵ, ਮੁਨੀ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸਿੱਧ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਆਨੰਦ ਨਾਲ ਸ਼ਿਵ ਦਾ ਮੰਗਲ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਕਰਨ ਲੱਗੇ।
Verse 40
समानर्चुः क्रमात्सर्वे नानोपायनपाणयः । नीराजनं समाकार्षुर्महोत्सवपुरस्सरम्
ਤਦੋਂ ਸਭ ਨੇ ਕ੍ਰਮ ਅਨੁਸਾਰ, ਹੱਥਾਂ ਵਿੱਚ ਨਾਨਾ ਭੇਟਾਂ ਲੈ ਕੇ, ਇਕੱਠੇ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ; ਅਤੇ ਮਹੋਤਸਵ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਮੰਗਲਮਈ ਨੀਰਾਜਨ (ਆਰਤੀ) ਵੀ ਕੀਤੀ।
Verse 41
तदासीत्सुमनोवृष्टिर्मंगलायतना मुने । सुप्रीता ननृतुस्तत्राप्सरसो गानतत्पराः
ਤਦ, ਹੇ ਮੁਨੀ, ਉੱਥੇ ਮੰਗਲ ਦਾ ਆਸਰਾ ਬਣਦੀ ਦਿਵ੍ਯ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਹੋਈ; ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਗਾਨ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋ ਕੇ ਨੱਚਣ ਲੱਗੀਆਂ।
Verse 42
जयशब्दो नमश्शब्दस्तत्रासीत्सर्वसंस्कृतः । तदोत्साहो महानासीत्सर्वेषां सुखवर्धनः
ਉੱਥੇ ‘ਜਯ’ ਦਾ ਨਾਦ ਅਤੇ ‘ਨਮಃ’ ਦਾ ਉਚਾਰਨ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਅਤੇ ਮੰਗਲਮਈ ਸੀ; ਉਸ ਤੋਂ ਸਭ ਦਾ ਸੁਖ ਵਧਾਉਣ ਵਾਲਾ ਮਹਾਨ ਉਤਸ਼ਾਹ ਜਾਗਿਆ।
Verse 43
स्थित्वा सिंहासने शंभुर्विराजाधिकं तदा । सर्वैस्संसेवितोऽभीक्ष्णं विष्ण्वाद्यैश्च यथोचितम्
ਤਦ ਸ਼ੰਭੂ ਸਿੰਘਾਸਨ ਉੱਤੇ ਬਿਰਾਜਮਾਨ ਹੋ ਕੇ ਅਤਿਸ਼ਯ ਤੇਜ ਨਾਲ ਚਮਕ ਉਠੇ; ਵਿਸ਼ਨੂ ਆਦਿ ਸਭ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਯੋਗ੍ਯ ਢੰਗ ਅਨੁਸਾਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਨਿਰੰਤਰ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ।
Verse 44
अथ सर्वे सुराद्याश्च तुष्टुवुस्तं पृथक्पृथक् । अर्थ्याभिर्वाग्भिरिष्टाभिश्शकरं लोकशंकरम्
ਤਦੋਂ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਅਤੇ ਹੋਰ ਦਿਵ੍ਯ ਜੀਵ, ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਢੰਗ ਨਾਲ, ਯੋਗ ਅਤੇ ਪ੍ਰਿਯ ਬਚਨਾਂ ਨਾਲ ਲੋਕ-ਮੰਗਲਕਾਰੀ ਭਗਵਾਨ ਸ਼ੰਕਰ ਦੀ ਸਤੁਤੀ ਕਰਨ ਲੱਗੇ।
Verse 45
प्रसन्नात्मा स्तुतिं श्रुत्वा तेषां कामान्ददौ शिवः । मनोभिलषितान्प्रीत्या वरान्सर्वेश्वरः प्रभुः
ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਸਤੁਤੀ ਸੁਣ ਕੇ ਸ਼ਿਵ ਅੰਤਰੋਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਏ। ਸਰਵੇਸ਼ਵਰ ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਪ੍ਰੇਮ ਨਾਲ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਮਨ-ਚਾਹੇ ਵਰ ਅਤੇ ਇੱਛਾਵਾਂ ਬਖ਼ਸ਼ੀਆਂ।
Verse 46
शिवाज्ञयाथ ते सर्वे स्वंस्वं धाम ययुर्मुने । प्राप्तकामाः प्रमुदिता अहं च विष्णुना सह
ਹੇ ਮੁਨੀ, ਤਦ ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਆਗਿਆ ਨਾਲ ਉਹ ਸਭ ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਧਾਮ ਨੂੰ ਚਲੇ ਗਏ। ਮਨੋਰਥ ਪੂਰੇ ਹੋਏ, ਉਹ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਏ; ਅਤੇ ਮੈਂ ਵੀ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੇ ਨਾਲ ਗਿਆ।
Verse 47
उपवेश्यासने विष्णुं माञ्च शम्भुरुवाच ह । बहु सम्बोध्य सुप्रीत्यानुगृह्य परमेश्वरः
ਵਿਸ਼ਨੂ ਨੂੰ ਆਸਨ (ਸ਼ਯਿਆ-ਆਸਨ) ਉੱਤੇ ਬਿਠਾ ਕੇ ਸ਼ੰਭੂ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਕਿਹਾ। ਪਰਮੇਸ਼ਵਰ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਸਮਝਾ ਕੇ ਮਹਾਨ ਪ੍ਰੀਤ ਨਾਲ ਅਨੁਗ੍ਰਹ ਕੀਤਾ।
Verse 48
शिव उवाच । हे हरे हे विधे तातौ युवां प्रियतरौ मम । सुरोत्तमौ त्रिजगतोऽवनसर्गकरौ सदा
ਸ਼ਿਵ ਨੇ ਕਿਹਾ—ਹੇ ਹਰੀ, ਹੇ ਵਿਧਾਤਾ (ਬ੍ਰਹਮਾ), ਮੇਰੇ ਪ੍ਰਿਯ ਪੁੱਤਰੋ! ਤੁਸੀਂ ਦੋਵੇਂ ਮੈਨੂੰ ਅਤਿ ਪ੍ਰਿਯ ਹੋ। ਤੁਸੀਂ ਦੇਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਹੋ ਅਤੇ ਸਦਾ ਤ੍ਰਿਜਗਤ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਤੇ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ-ਕਾਰਜ ਕਰਦੇ ਹੋ।
Verse 49
गच्छतं निर्भयन्नित्यं स्वस्थानश्च मदाज्ञया । सुखप्रदाताहं वै वाम्विशेषात्प्रेक्षकस्सदा
ਮੇਰੀ ਆਗਿਆ ਨਾਲ ਤੁਸੀਂ ਦੋਵੇਂ ਸਦਾ ਨਿਡਰ ਹੋ ਕੇ ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਸਥਾਨ ਨੂੰ ਜਾਓ। ਮੈਂ ਹੀ ਸੁਖ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਹਾਂ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ ਤੇ ਸਦਾ ਤੁਹਾਡੀ ਰੱਖਿਆ-ਨਿਗਾਹ ਕਰਾਂਗਾ।
Verse 50
इत्याकर्ण्य वचश्शम्भोस्सुप्रणम्य तदाज्ञया । अहं हरिश्च स्वं धामागमाव प्रीतमानसौ
ਸ਼ੰਭੂ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਆਗਿਆ ਅਨੁਸਾਰ ਡੂੰਘਾ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਮੈਂ ਅਤੇ ਹਰੀ ਪ੍ਰਸੰਨ ਮਨ ਨਾਲ ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਧਾਮਾਂ ਨੂੰ ਪਰਤ ਗਏ।
Verse 51
तदानीमेव सुप्रीतश्शंकरो निधिपम्मुदा । उपवेश्य गृहीत्वा तं कर आह शुभं वचः
ਉਸੇ ਵੇਲੇ ਅਤਿ ਪ੍ਰਸੰਨ ਸ਼ੰਕਰ ਨੇ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਨਿਧੀਆਂ ਦੇ ਸੁਆਮੀ ਨੂੰ ਬਿਠਾਇਆ, ਉਸ ਦਾ ਹੱਥ ਫੜ ਕੇ ਸ਼ੁਭ ਬਚਨ ਆਖੇ।
Verse 52
शिव उवाच । तव प्रेम्णा वशीभूतो मित्रतागमनं सखे । स्वस्थानङ्गच्छ विभयस्सहायोहं सदानघ
ਸ਼ਿਵ ਨੇ ਆਖਿਆ—ਹੇ ਸਖੇ! ਤੇਰੇ ਪ੍ਰੇਮ ਅਤੇ ਮਿੱਤਰਤਾ ਨਾਲ ਆਉਣ ਕਰਕੇ ਮੈਂ ਮੋਹਿਤ ਹੋ ਗਿਆ ਹਾਂ। ਨਿਡਰ ਹੋ ਕੇ ਆਪਣੇ ਥਾਂ ਨੂੰ ਜਾ; ਹੇ ਨਿਰਦੋਸ਼, ਮੈਂ ਸਦਾ ਤੇਰਾ ਸਹਾਇਕ ਹਾਂ।
Verse 53
इत्याकर्ण्य वचश्शम्भोः कुबेरः प्रीतमानसः । तदाज्ञया स्वकं धाम जगाम प्रमुदान्वितः
ਸ਼ੰਭੂ (ਭਗਵਾਨ ਸ਼ਿਵ) ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ ਕੁਬੇਰ ਦਾ ਮਨ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਇਆ। ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਆਗਿਆ ਮੰਨ ਕੇ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਧਾਮ ਨੂੰ ਚਲਾ ਗਿਆ।
Verse 54
स उवाच गिरौ शम्भुः कैलासे पर्वतोत्तमे । सगणो योगनिरतस्स्वच्छन्दो ध्यान तत्परः
ਪਹਾੜਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਕੈਲਾਸ ਉੱਤੇ ਸ਼ੰਭੂ ਨੇ ਬਚਨ ਕਿਹਾ। ਉਹ ਗਣਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰੇ ਹੋਏ, ਯੋਗ ਵਿੱਚ ਲੀਨ, ਸੁਤੰਤਰ ਵਿਹਾਰ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤਤਪਰ ਸਨ।
Verse 55
क्वचिद्दध्यौ स्वमात्मानं क्वचिद्योगरतोऽभवत् । इतिहासगणान्प्रीत्यावादीत्स्वच्छन्दमानसः
ਕਦੇ ਉਹ ਆਪਣੇ ਸਰੂਪ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰਦੇ, ਕਦੇ ਯੋਗ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋ ਜਾਂਦੇ। ਸੁਤੰਤਰ ਮਨ ਨਾਲ ਉਹ ਖੁਸ਼ੀ-ਖੁਸ਼ੀ ਪਵਿੱਤਰ ਕਥਾਵਾਂ ਦਾ ਗਾਇਨ ਕਰਦੇ ਸਨ।
Verse 56
क्वचित्कैलास कुधरसुस्थानेषु महेश्वरः । विजहार गणैः प्रीत्या विविधेषु विहारवित्
ਕਦੇ ਕੈਲਾਸ ਦੇ ਸ਼ੁਭ ਤੇ ਉੱਚੇ ਪਹਾੜੀ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਪਹਾੜੀ ਨਿਵਾਸਾਂ ਵਿੱਚ, ਨਾਨਾ ਦਿਵ੍ਯ ਵਿਹਾਰਾਂ ਦੇ ਗਿਆਤਾ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਆਪਣੇ ਗਣਾਂ ਨਾਲ ਪ੍ਰੀਤਿ ਨਾਲ ਆਨੰਦਿਤ ਹੋ ਕੇ ਕ੍ਰੀੜਾ ਕਰਦੇ ਸਨ।
Verse 57
इत्थं रुद्रस्वरूपोऽसौ शंकरः परमेश्वरः । अकार्षीत्स्वगिरौ लीला नाना योगिवरोऽपि यः
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰੁਦ੍ਰ-ਸਵਰੂਪ ਪਰਮੇਸ਼ਵਰ ਸ਼ੰਕਰ, ਨਾਨਾ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਯੋਗੀਆਂ ਦੇ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਦਿਸਦੇ ਹੋਏ ਵੀ, ਆਪਣੇ ਹੀ ਪਹਾੜ ਉੱਤੇ ਦਿਵ੍ਯ ਲੀਲਾ ਕਰਦੇ ਰਹੇ।
Verse 58
नीत्वा कालं कियन्तं सोऽपत्नीकः परमेश्वरः । पश्चादवाप स्वाम्पत्नीन्दक्षपत्नीसमुद्भवाम्
ਕੁਝ ਸਮਾਂ ਪਰਮੇਸ਼ਵਰ ਪਤਨੀ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਰਹੇ; ਫਿਰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਦਿਵ੍ਯ ਪਤਨੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ, ਜੋ ਦਕਸ਼ ਦੀ ਪਤਨੀ ਤੋਂ ਜਨਮੀ ਧੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈ ਸੀ।
Verse 59
विजहार तया सत्या दक्षपुत्र्या महेश्वरः । सुखी बभूव देवर्षे लोकाचारपरायणः
ਹੇ ਦੇਵਰਿਸ਼ੀ, ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਨੇ ਦਕਸ਼-ਪੁਤਰੀ ਸਤੀ ਨਾਲ ਆਨੰਦ ਨਾਲ ਕ੍ਰੀੜਾ ਕੀਤੀ; ਲੋਕ-ਆਚਾਰ ਧਰਮ ਨੂੰ ਨਿਭਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਉਹ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਤੇ ਸੁਖੀ ਰਹੇ।
Verse 60
इत्थं रुद्रावतारस्ते वर्णितोऽयं मुनीश्वर । कैलासागमनञ्चास्य सखित्वान्निधिपस्य हि
ਹੇ ਮੁਨੀਸ਼ਵਰ! ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤੈਨੂੰ ਰੁਦ੍ਰ ਦੇ ਇਸ ਅਵਤਾਰ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ; ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਕੈਲਾਸ ਆਗਮਨ ਤੇ ਨਿਧਿਪਤੀ ਕੁਬੇਰ ਨਾਲ ਉਸ ਦੀ ਮਿੱਤਰਤਾ ਵੀ ਕਹੀ ਗਈ।
Verse 61
तदन्तर्गतलीलापि वर्णिता ज्ञानवर्धिनी । इहामुत्र च या नित्यं सर्वकामफलप्रदा
ਉਸ ਵਰਣਨ ਦੇ ਅੰਦਰਲੀ ਦਿਵ੍ਯ ਲੀਲਾ ਵੀ—ਜੋ ਗਿਆਨ ਵਧਾਉਣ ਵਾਲੀ ਹੈ—ਕਹੀ ਗਈ ਹੈ; ਜੋ ਇੱਥੇ ਅਤੇ ਪਰਲੋਕ ਵਿੱਚ ਨਿੱਤ ਹੀ ਸਭ ਧਰਮਿਕ ਇੱਛਾਵਾਂ ਦਾ ਫਲ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।
Verse 62
इमां कथाम्पठेद्यस्तु शृणुयाद्वा समाहितः । इह भुक्तिं समासाद्य लभेन्मुक्तिम्परत्र सः
ਜੋ ਕੋਈ ਇਕਾਗਰ ਚਿੱਤ ਨਾਲ ਇਸ ਪਵਿੱਤਰ ਕਥਾ ਦਾ ਪਾਠ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਇਸ ਨੂੰ ਸੁਣਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਇੱਥੇ ਭੋਗ-ਕਲਿਆਣ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ, ਪਰਲੋਕ ਵਿੱਚ ਮੁਕਤੀ ਪਾਂਦਾ ਹੈ।
Frequently Asked Questions
Brahmā recounts Śiva/Rudra’s intentional advent to Kailāsa in connection with Kubera—after granting him nidhipatva—signaled by the sounding of Rudra’s ḍhakkā that summons a vast cosmic assembly.
Nāda functions as a revelatory trigger: it is not merely sound but a metaphysical summons that aligns beings across lokas, indicating that divine presence is recognized through an epistemic “call” that gathers and orders consciousness and cosmos.
Rudra is presented as heart-born from Brahmā yet a full, stainless portion—served by Viṣṇu and Brahmā—while remaining non-different from the supreme; his form is adopted deliberately for līlā, friendship, tapas, and cosmic administration.