
ਅਧਿਆਇ 19 ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਹਮਾ ਪੂਰਵ-ਕਲਪ ਦਾ ਪ੍ਰਸੰਗ ਸੁਣਾਕੇ ਅਲਕਾਪਤੀ (ਵੈਸ਼੍ਰਵਣ/ਕੁਬੇਰ) ਦੀ ਭਗਤੀ ਦਾ ਉਦਾਹਰਨ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਪਦਮ-ਕਲਪ ਵਿੱਚ ਪੁਲਸਤ੍ਯ ਤੋਂ ਵਿਸ਼੍ਰਵਾ ਅਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਵੈਸ਼੍ਰਵਣ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ; ਵਿਸ਼ਵਕਰਮਾ-ਨਿਰਮਿਤ ਅਲਕਾ ਨਗਰੀ ਉਸ ਦੀ ਭੋਗਯ ਤੇ ਸ਼ਾਸਿਤ ਰਾਜਧਾਨੀ ਦੱਸੀ ਗਈ ਹੈ। ਫਿਰ ਅਲਕਾਪਤੀ ਤ੍ਰਯੰਬਕ ਸ਼ਿਵ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਨ ਲਈ ਘੋਰ ਤਪ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਭਗਤੀ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਿਆਂ ਕਾਸ਼ੀ (ਚਿਤਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਕਾ) ਵੱਲ ਯਾਤਰਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਸਾਧਨਾ ਵਿੱਚ ਅੰਦਰ ਸ਼ਿਵ-ਬੋਧ, ਅਨਨ੍ਯ ਭਗਤੀ, ਅਡੋਲ ਧਿਆਨ, ਕਾਮ-ਕ੍ਰੋਧ ਦਾ ਤਿਆਗ ਅਤੇ ਤਪੋਅਗਨੀ ਨਾਲ ਸ਼ੁੱਧ ਹੋ ਕੇ ਸ਼ਿਵੈਕ੍ਯ ਭਾਵ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਦੀ ਗੱਲ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਸ਼ਾਂਭਵ ਲਿੰਗ ਦੀ ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਠਾ ਕਰਕੇ ਸਦਭਾਵ-ਪੁਸ਼ਪਾਂ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਲੰਮੇ ਤਪ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵਿਸ਼੍ਵੇਸ਼੍ਵਰ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋ ਕੇ ਵਰਦਾਤਾ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵਰ ਮੰਗਣ ਲਈ ਆਖਦੇ ਹਨ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਲਿੰਗ-ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਠਾ, ਧਿਆਨ ਅਤੇ ਵੈਰਾਗ੍ਯ ਨਾਲ ਦਰਸ਼ਨ ਤੇ ਵਰ-ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਦੀ ਕਾਰਣ-ਪਰੰਪਰਾ ਦਿਖਾਈ ਗਈ ਹੈ।
Verse 1
ब्रह्मोवाच । पाद्मे कल्पे मम सुरा ब्रह्मणो मानसात्सुतात् । पुलस्त्याद्विश्रवा जज्ञे तस्य वैश्रवणस्सुतः
ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਕਿਹਾ—ਪਦਮ-ਕਲਪ ਵਿੱਚ ਮੇਰੇ ਮਾਨਸ ਪੁੱਤਰ ਪੁਲਸਤ੍ਯ ਤੋਂ ਵਿਸ਼੍ਰਵਾ ਜਨਮੇ; ਅਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਵੈਸ਼੍ਰਵਣ (ਕੁਬੇਰ) ਪੁੱਤਰ ਹੋਇਆ।
Verse 2
तेनेयमलका भुक्ता पुरी विश्वकृता कृता । आराध्य त्र्यंबकं देवमत्युग्रतपसा पुरा
ਉਸ ਨੇ ਵਿਸ਼ਵ-ਕਰਤਾ ਵੱਲੋਂ ਬਣਾਈ ਇਸ ਅਲਕਾ ਪੁਰੀ ਦਾ ਭੋਗ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਰਾਜ ਕੀਤਾ; ਕਿਉਂਕਿ ਉਸ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਅਤਿ ਉਗਰ ਤਪ ਨਾਲ ਤ੍ਰਯੰਬਕ ਦੇਵ (ਸ਼ਿਵ) ਦੀ ਆਰਾਧਨਾ ਕੀਤੀ ਸੀ।
Verse 3
व्यतीते तत्र कल्पे वै प्रवृत्ते मेघवाहने । याज्ञदत्तिरसौ श्रीदस्तपस्तेपे सुदुस्सहम्
ਜਦੋਂ ਉਹ ਕਲਪ ਬੀਤ ਗਿਆ ਅਤੇ ‘ਮੇਘਵਾਹਨ’ ਨਾਮ ਦਾ ਨਵਾਂ ਕਲਪ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ, ਤਦ ਯਾਜ्ञਦੱਤੀ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਪੂਜਨੀਯ ਸ਼੍ਰੀਦਾਸ ਨੇ ਬਹੁਤ ਹੀ ਦੁੱਸਹ ਤਪ ਆਰੰਭ ਕੀਤਾ।
Verse 4
भक्ति प्रभावं विज्ञाय शंभोस्तद्दीपमात्रतः । पुरा पुरारेस्संप्राप्य काशिकां चित्प्रकाशिकाम्
ਸ਼ੰਭੂ-ਭਗਤੀ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ—ਕੇਵਲ ਦੀਪ-ਆਰਾਧਨਾ ਜਿਹੇ ਥੋੜ੍ਹੇ ਸੰਕੇਤ ਤੋਂ ਵੀ—ਜਾਣ ਕੇ, ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਕਾਲ ਵਿੱਚ ਪੁਰਾਰੀ (ਸ਼ਿਵ) ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਚਿਤ-ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਨੀ ਕਾਸ਼ੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਈ।
Verse 5
शिवैकादशमुद्बोध्य चित्तरत्नप्रदीपकैः । अनन्यभक्तिस्नेहाढ्यस्तन्मयो ध्याननिश्चलः
ਚਿੱਤ-ਰਤਨ ਦੇ ਦੀਪਕ ਵਰਗੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਨਾਲ ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਏਕਾਦਸ਼ ਭਾਵ ਨੂੰ ਜਗਾ ਕੇ ਉਹ ਅਨਨ੍ਯ ਭਕਤੀ-ਸਨੇਹ ਨਾਲ ਭਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਤਦਰੂਪ ਹੋ ਕੇ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਅਡੋਲ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
Verse 6
शिवैक्यं सुमहापात्रं तपोग्निपरिबृंहितम् । कामक्रोधमहाविघ्नपतंगाघात वर्जितम्
ਇਹ ਸ਼ਿਵ-ਏਕਤਾ ਹੀ ਪਰਮ ਮਹਾਨ ਪਾਤਰ ਹੈ, ਜੋ ਤਪੱਸਿਆ ਦੀ ਅੱਗ ਨਾਲ ਮਜ਼ਬੂਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕਾਮ-ਕ੍ਰੋਧ ਵਰਗੇ ਮਹਾਵਿਘਨਾਂ ਰੂਪੀ ਪਤੰਗਾਂ ਦੇ ਸਾੜਨ ਵਾਲੇ ਵਾਰਾਂ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੈ।
Verse 7
प्राणसंरोधनिर्वातं निर्मलं निर्मलेक्षणात् । संस्थाप्य शांभवं लिंगं सद्भावकुसुमार्चितम्
ਪ੍ਰਾਣ-ਸੰਰੋਧ ਤੋਂ ਉਪਜੇ ਨਿਰਵਾਤ ਜਿਹੇ ਨਿਸ਼ਚਲ ਅਤੇ ਨਿਰਮਲ ਭਾਵ ਨੂੰ ਪਾ ਕੇ, ਨਿਰਮਲ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਉਸ ਨੇ ਸ਼ਾਂਭਵ ਲਿੰਗ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਸਦਭਾਵ ਰੂਪੀ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਅਰਚਨਾ ਕੀਤੀ।
Verse 8
तावत्तताप स तपस्त्वगस्थिपरिशेषितम् । यावद्बभूव तद्वर्णं वर्षाणामयुतं शतम्
ਉਸ ਨੇ ਐਸਾ ਘੋਰ ਤਪ ਕੀਤਾ ਕਿ ਕੇਵਲ ਚਮੜੀ ਅਤੇ ਹੱਡੀਆਂ ਹੀ ਬਚੀਆਂ; ਅਤੇ ਉਹ ਹਾਲਤ ਸੌ ਅਯੁਤ ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਤੱਕ ਕਾਇਮ ਰਹੀ।
Verse 9
ततस्सह विशालाक्ष्या देवो विश्वेश्वररस्वयम् । अलकापतिमालोक्य प्रसन्नेनांतरात्मना
ਫਿਰ ਵਿਸ਼ਾਲ-ਨੇਤ੍ਰੀ ਦੇਵੀ ਦੇ ਨਾਲ ਆਪ ਹੀ ਵਿਸ਼ਵੇਸ਼ਵਰ ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਅਲਕਾ ਦੇ ਪਤੀ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਅੰਤਰਾਤਮਾ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ ਕਿਰਪਾਲੂ ਬਣੇ।
Verse 10
लिंगे मनस्समाधाय स्थितं स्थाणुस्वरूपिणम् । उवाच वरदोऽस्मीति तदाचक्ष्वालकापते
ਲਿੰਗ ਉੱਤੇ ਮਨ ਨੂੰ ਸਮਾਧੀ ਵਿੱਚ ਟਿਕਾ ਕੇ—ਜਿੱਥੇ ਸਥਾਣੁ-ਸਰੂਪ ਮਹਾਦੇਵ ਆਪਣੇ ਹੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਹਨ—ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਮੈਂ ਵਰਦਾਤਾ ਹਾਂ।” ਹੇ ਅਲਕਾਪਤੀ, ਉਹ ਵ੍ਰਿਤਾਂਤ ਦੱਸੋ।
Verse 11
उन्मील्य नयने यावत्स पश्यति तपोधनः । तावदुद्यत्सहस्रांशु सहस्राधिकतेजसम्
ਤਪ-ਧਨ ਉਸ ਤਪਸਵੀ ਨੇ ਜਿਵੇਂ ਹੀ ਅੱਖਾਂ ਖੋਲ੍ਹ ਕੇ ਵੇਖਿਆ, ਤਿਵੇਂ ਹੀ ਉਸ ਨੂੰ ਚੜ੍ਹਦੇ ਸੂਰਜ ਵਰਗੀ, ਹਜ਼ਾਰ ਗੁਣਾ ਵਧੇਰੇ ਤੇਜ ਨਾਲ ਦਹਕਦੀ ਜੋਤਿ ਦਿੱਸੀ।
Verse 12
पुरो ददर्श श्रीकंठं चन्द्रचूडमुमाधवम् । तत्तेजः परिभूताक्षितेजाः संमील्य लोचने
ਉਸ ਨੇ ਸਾਹਮਣੇ ਸ਼੍ਰੀਕੰਠ—ਚੰਦਰਚੂੜ, ਉਮਾ-ਪ੍ਰਿਯ ਮਹਾਦੇਵ ਸ਼ਿਵ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ। ਉਸ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਤੇਜ ਨਾਲ ਉਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਦਾ ਤੇਜ ਦਬ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਸ ਨੇ ਨੇਤਰ ਮੂੰਦ ਲਏ।
Verse 13
उवाच देवदेवेशं मनोरथपदातिगम् । निजांघ्रिदर्शने नाथ दृक्सामर्थ्यं प्रयच्छ मे
ਉਸ ਨੇ ਸਭ ਮਨੋਰਥਾਂ ਤੋਂ ਪਰੇ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਦੇਵ ਦੇਵਦੇਵੇਸ਼ ਨੂੰ ਆਖਿਆ—“ਹੇ ਨਾਥ, ਆਪਣੇ ਪਵਿੱਤਰ ਚਰਨਾਂ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਲਈ ਮੈਨੂੰ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ-ਸਾਮਰਥ ਬਖ਼ਸ਼ੋ।”
Verse 14
अयमेव वरो नाथ यत्त्वं साक्षान्निरीक्ष्यसे । किमन्येन वरेणेश नमस्ते शशिशेखर
“ਹੇ ਨਾਥ, ਇਹੀ ਵਰ ਹੈ—ਕਿ ਤੇਰਾ ਸਾਕਸ਼ਾਤ ਦਰਸ਼ਨ ਹੋਵੇ। ਹੇ ਈਸ਼, ਹੋਰ ਵਰ ਦੀ ਕੀ ਲੋੜ? ਹੇ ਸ਼ਸ਼ੀਸ਼ੇਖਰ, ਤੈਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।”
Verse 15
इति तद्वचनं श्रुत्वा देवदेव उमापतिः । ददौ दर्शनसामर्थ्यं स्पृष्ट्वा पाणितलेन तम्
ਉਹ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਦੇਵ ਉਮਾਪਤੀ (ਭਗਵਾਨ ਸ਼ਿਵ) ਨੇ ਆਪਣੇ ਕਰਤਲ ਨਾਲ ਉਸ ਨੂੰ ਛੂਹ ਕੇ ਦਿਵ੍ਯ ਦਰਸ਼ਨ ਦੀ ਸਮਰਥਾ ਬਖ਼ਸ਼ੀ।
Verse 16
प्रसार्य नयने पूर्वमुमामेव व्यलोकयत् । तोऽसौ याज्ञदत्तिस्तु तत्सामर्थ्यमवाप्य च
ਅੱਖਾਂ ਖੋਲ੍ਹਦਿਆਂ ਹੀ ਉਸ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਕੇਵਲ ਉਮਾ ਦੇਵੀ ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ। ਫਿਰ ਉਹ ਯਾਜ्ञਦੱਤੀ ਉਸ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਸਮਰਥਾ ਪਾ ਕੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਹੋ ਗਿਆ।
Verse 17
शंभोस्समीपे का योषिदेषा सर्वांगसुन्दरी । अनया किं तपस्तप्तं ममापि तपसोऽधिकम्
‘ਸ਼ੰਭੂ ਦੇ ਨੇੜੇ ਖੜੀ ਇਹ ਸਰਵਾਂਗ-ਸੁੰਦਰ ਇਸਤਰੀ ਕੌਣ ਹੈ? ਇਸ ਨੇ ਕਿਹੋ ਜਿਹਾ ਤਪ ਕੀਤਾ ਹੈ—ਮੇਰੇ ਤਪ ਤੋਂ ਵੀ ਵਧ—ਜਿਸ ਨਾਲ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਐਨੀ ਨੇੜਤਾ ਮਿਲੀ?’
Verse 18
अहो रूपमहो प्रेम सौभाग्यं श्रीरहो भृशम् । इत्यवादीदसौ पुत्रो मुहुर्मुहुरतीव हि
‘ਅਹੋ! ਕਿਹੋ ਜਿਹਾ ਰੂਪ! ਅਹੋ! ਕਿਹੋ ਜਿਹਾ ਪ੍ਰੇਮ! ਕਿੰਨਾ ਸੌਭਾਗ—ਕਿੰਨੀ ਅਪਾਰ ਸ਼੍ਰੀ!’ ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ ਉਹ ਪੁੱਤਰ ਮੁੜ ਮੁੜ, ਬਹੁਤ ਅਚੰਭੇ ਨਾਲ ਬੋਲਿਆ।
Verse 19
इति श्रीशिवमहापुराणे द्वितीयायां रुद्रसंहितायां प्रथमखण्डे कैलासगमनोपाख्याने कुबेरस्य शिवमित्रत्ववर्णनो नामैकोनविंशोऽध्यायः
ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਸ਼੍ਰੀ ਸ਼ਿਵ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਦੇ ਦੂਜੇ ਭਾਗ ਰੁਦ੍ਰਸੰਹਿਤਾ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਖੰਡ, ‘ਕੈਲਾਸ ਗਮਨ’ ਉਪਾਖਿਆਨ ਵਿੱਚ ‘ਕੁਬੇਰ ਦੇ ਸ਼ਿਵ-ਮਿੱਤਰਤਵ ਦਾ ਵਰਣਨ’ ਨਾਮਕ ਉੱਨੀਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਸਮਾਪਤ ਹੋਇਆ।
Verse 20
अथ देव्यब्रवीद्देव किमसौ दुष्टतापसः । असकृद्वीक्ष्य मां वक्ति कुरु त्वं मे तपःप्रभाम्
ਤਦ ਦੇਵੀ ਨੇ ਆਖਿਆ—“ਹੇ ਦੇਵ! ਇਹ ਦੁਸ਼ਟ ਤਪਸਵੀ ਕੌਣ ਹੈ? ਵਾਰ ਵਾਰ ਮੈਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਅਣਉਚਿਤ ਬਚਨ ਬੋਲਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਆਪਣੀ ਤਪੱਸਿਆ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਪ੍ਰਭਾ-ਸ਼ਕਤੀ ਮੈਨੂੰ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰੋ (ਤਾਂ ਜੋ ਉਹ ਸੰਯਮਿਤ ਹੋ ਜਾਵੇ)।”
Verse 21
असकृद्दक्षिणेनाक्ष्णा पुनर्मामेव पश्यति । असूयमानो मे रूपप्रेम सौभाग्यसंपद
ਉਹ ਵਾਰ ਵਾਰ ਸੱਜੀ ਅੱਖ ਨਾਲ ਕੇਵਲ ਮੈਨੂੰ ਹੀ ਵੇਖਦਾ ਹੈ। ਈਰਖਾ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੋ ਕੇ ਮੇਰੇ ਰੂਪ ਨਾਲ ਪ੍ਰੇਮ-ਆਕਰਸ਼ਣ ਵਿੱਚ ਟਿਕਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸ ਨਾਲ ਸ਼ੁਭ ਸੌਭਾਗ ਅਤੇ ਸੰਪੱਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।
Verse 22
इति देवीगिरं श्रुत्वा प्रहस्य प्राह तां प्रभुः । उमे त्वदीयः पुत्रोऽयं न च क्रूरेण चक्षुषा
ਦੇਵੀ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ ਪ੍ਰਭੂ ਹੱਸ ਪਏ ਅਤੇ ਬੋਲੇ—“ਹੇ ਉਮਾ! ਇਹ ਤਾਂ ਤੇਰਾ ਹੀ ਪੁੱਤਰ ਹੈ; ਇਸ ਨੂੰ ਕਠੋਰ ਨਜ਼ਰ ਨਾਲ ਨਾ ਵੇਖ।”
Verse 23
संपश्यति तपोलक्ष्मीं तव किं त्वधिवर्णयेत् । इति देवीं समाभाष्य तमीशः पुनरब्रवीत्
“ਉਹ ਤੇਰੀ ਤਪੱਸਿਆ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਤੇਜੋ-ਲਕਸ਼ਮੀ ਨੂੰ ਵੇਖ ਰਿਹਾ ਹੈ; ਉਸ ਦਾ ਪੂਰਾ ਵਰਣਨ ਕੌਣ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ?” ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ ਦੇਵੀ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਦਿਆਂ ਈਸ਼ਵਰ (ਸ਼ਿਵ) ਨੇ ਫਿਰ ਆਖਿਆ।
Verse 24
वरान्ददामि ते वत्स तपसानेन तोषितः । निधीनामथ नाथस्त्वं गुह्यकानां भवेश्वरः
ਵਤ્સ, ਤੇਰੀ ਇਸ ਤਪੱਸਿਆ ਨਾਲ ਮੈਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹਾਂ; ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਵਰ ਦਿੰਦਾ ਹਾਂ। ਤੂੰ ਨਿਧੀਆਂ ਦਾ ਨਾਥ ਅਤੇ ਗੁਹ੍ਯਕਾਂ ਦਾ ਈਸ਼ਵਰ ਹੋਵੇਂਗਾ।
Verse 25
यक्षाणां किन्नराणां च राज्ञां राज च सुव्रतः । पतिः पुण्यजनानां च सर्वेषां धनदो भव
ਹੇ ਸੁਵ੍ਰਤ, ਤੂੰ ਰਾਜਿਆਂ ਦਾ ਵੀ ਰਾਜਾ ਬਣ; ਯਕਸ਼ਾਂ ਤੇ ਕਿੰਨਰਾਂ ਦਾ ਸੁਆਮੀ ਬਣ; ਪੁੰਨ੍ਯਜਨਾਂ ਦਾ ਪਤੀ ਬਣ ਅਤੇ ਸਭ ਲਈ ਧਨਦ—ਧਨ ਦੇਣ ਵਾਲਾ—ਹੋ।
Verse 26
मया सख्यं च ते नित्यं वत्स्यामि च तवांतिके । अलकां निकषा मित्र तव प्रीतिविवृद्धये
ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਸਦਾ ਦੀ ਮਿੱਤਰਤਾ ਨਿਭਾਵਾਂਗਾ ਅਤੇ ਤੇਰੇ ਨੇੜੇ ਹੀ ਵੱਸਾਂਗਾ। ਹੇ ਮਿੱਤਰ, ਤੇਰੀ ਪ੍ਰੀਤ ਵਧਾਉਣ ਲਈ ਮੈਂ ਅਲਕਾ ਦੇ ਕੋਲ ਰਹਾਂਗਾ।
Verse 27
आगच्छ पादयोरस्याः पत ते जननी त्वियम् । याज्ञदत्ते महाभक्त सुप्रसन्नेन चेतसा
ਆਓ—ਇਸ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਡਿੱਗ ਪਓ। ਇਹੀ ਤੇਰੀ ਮਾਂ ਹੈ। ਹੇ ਯਾਜ्ञਦੱਤ ਮਹਾਂਭਗਤ, ਪਰਮ ਪ੍ਰਸੰਨ ਤੇ ਸ਼ਾਂਤ ਚਿੱਤ ਨਾਲ ਇਹ ਕਰ।
Verse 28
ब्रह्मोवाच । इति दत्त्वा वरान्देवः पुनराह शिवां शिवः । प्रसादं कुरु देवेशि तपस्विन्यंगजेऽत्र वै
ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਕਿਹਾ—ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਰ ਦੇ ਕੇ ਦੇਵਾਧਿਦੇਵ ਸ਼ਿਵ ਨੇ ਫਿਰ ਸ਼ਿਵਾ ਨੂੰ ਆਖਿਆ: ਹੇ ਦੇਵੇਸ਼ੀ, ਇੱਥੇ ਇਸ ਤਪਸਵੀ ਅੰਗਜ ਉੱਤੇ ਕਿਰਪਾ-ਪ੍ਰਸਾਦ ਕਰ।
Verse 29
इत्याकर्ण्य वचश्शंभोः पार्वती जगदम्बिका । अब्रवीद्याज्ञदत्तिं तं सुप्रसन्नेन चेतसा
ਸ਼ੰਭੂ ਦੇ ਇਹ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ ਜਗਦੰਬਿਕਾ ਪਾਰਵਤੀ ਨੇ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸੰਨ ਅਤੇ ਸ਼ਾਂਤ ਚਿੱਤ ਨਾਲ ਉਸ ਯਾਜ਼੍ਞਦੱਤੀ ਨੂੰ ਕਿਹਾ।
Verse 30
देव्युवाच । वत्स ते निर्मला भक्तिर्भवे भवतु सर्वदा । भवैकपिंगो नेत्रेण वामेन स्फुटितेन ह
ਦੇਵੀ ਨੇ ਆਖਿਆ—ਵਤਸ, ਤੇਰੀ ਨਿਰਮਲ ਭਗਤੀ ਸਦਾ ਭਵ (ਭਗਵਾਨ ਸ਼ਿਵ) ਵਿੱਚ ਟਿਕੀ ਰਹੇ। ਪਿੰਗਲ ਵਰਣ ਭਵ ਆਪਣੇ ਸਾਫ਼ ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਖੱਬੇ ਨੇਤਰ ਨਾਲ ਤੈਥੋਂ ਉੱਤੇ ਕਿਰਪਾ-ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਕਰੇ।
Verse 31
देवेन दत्ता ये तुभ्यं वरास्संतु तथैव ते । कुबेरो भव नाम्ना त्वं मम रूपेर्ष्यया सुत
ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਜੋ ਵਰ ਤੈਨੂੰ ਦਿੱਤੇ ਹਨ, ਉਹ ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਸਫਲ ਹੋਣ। ਹੇ ਮੇਰੇ ਰੂਪ ਉੱਤੇ ਈਰਖਾ ਤੋਂ ਜੰਮੇ ਪੁੱਤਰ, ਤੂੰ ‘ਕੁਬੇਰ’ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਵੇਂਗਾ।
Verse 32
इति दत्त्वा वरान्देवो देव्या सह महेश्वरः । धनदायाविवेशाथ धाम वैश्वेश्वराभिधम्
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਰ ਦੇ ਕੇ, ਦੇਵੀ ਸਮੇਤ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਫਿਰ ਧਨਦਾ ਦੇ ‘ਵੈਸ਼ਵੇਸ਼ਵਰ’ ਨਾਮਕ ਧਾਮ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰ ਗਏ।
Verse 33
इत्थं सखित्वं श्रीशंभोः प्रापैष धनदः पुरम् । अलकान्निकषा चासीत्कैलासश्शंकरालयः
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸ਼੍ਰੀਸ਼ੰਭੂ ਦੀ ਮਿੱਤਰਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ ਧਨਦ (ਕੁਬੇਰ) ਆਪਣੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਾਪਸ ਆ ਗਿਆ। ਅਤੇ ਅਲਕਾ ਦੇ ਨੇੜੇ ਕੈਲਾਸ ਸੀ—ਸ਼ੰਕਰ ਦਾ ਨਿਵਾਸ।
The lord of Alakā (linked to Vaiśravaṇa/Kubera) undertakes extreme tapas and establishes/worships a Śāmbhava liṅga; pleased, Śiva (Viśveśvara/Tryambaka) appears and offers a boon (varadāna).
The chapter encodes a yogic template: mind fixed in the liṅga, steadiness in dhyāna, and purification from kāma–krodha culminate in śivaikya (Śiva-identification) and divine revelation—outer ritual mirroring inner stabilization.
Śiva is highlighted as Tryambaka (the propitiated deity), Viśveśvara (lord of the universe appearing in grace), and Sthāṇu-svarūpin (the immovable, steadfast form), with the liṅga as the central icon of presence.