दीक्षितपुत्रस्य दैन्यचिन्ता तथा शिवरात्र्युपासनाप्रसङ्गः / The Initiate’s Son in Distress and the Occasion of Śivarātri Worship

Verse 1

ब्रह्मोवाच । श्रुत्वा तथा स वृत्तांतं प्राक्तनं स्वं विनिंद्य च । कांचिद्दिशं समालोक्य निर्ययौ दीक्षितांगजः

ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਕਿਹਾ—ਉਹ ਵ੍ਰਿਤਾਂਤ ਸੁਣ ਕੇ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੁਰਾਣੇ ਆਚਰਨ ਦੀ ਨਿੰਦਾ ਕੀਤੀ। ਫਿਰ ਇੱਕ ਦਿਸ਼ਾ ਵੱਲ ਤੱਕ ਕੇ ਦੀਕਸ਼ਿਤ ਦਾ ਪੁੱਤਰ (ਦਕਸ਼) ਰਵਾਨਾ ਹੋ ਗਿਆ।

Verse 2

कियच्चिरं ततो गत्वा यज्ञदत्तात्मजस्स हि । दुष्टो गुणनिधिस्तस्थौ गतोत्साहो विसर्जितः

ਕੁਝ ਚਿਰ ਅੱਗੇ ਜਾ ਕੇ ਯਜ੍ਞਦੱਤ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਗੁਣਨਿਧੀ—ਭਾਵੇਂ ਦੁਰਾਚਾਰੀ ਸੀ—ਠਹਿਰ ਗਿਆ; ਉਸ ਦਾ ਉਤਸ਼ਾਹ ਮੁੱਕ ਗਿਆ ਅਤੇ ਤਾਕਤ ਵੀ ਲਗਭਗ ਛੱਡ ਗਈ।

Verse 3

चिंतामवाप महतीं क्व यामि करवाणि किम् । नाहमभ्यस्तविद्योऽस्मि न चैवातिधनोऽस्म्यहम्

ਉਹ ਵੱਡੀ ਚਿੰਤਾ ਵਿੱਚ ਪੈ ਗਿਆ—“ਮੈਂ ਕਿੱਥੇ ਜਾਵਾਂ? ਕੀ ਕਰਾਂ? ਨਾ ਮੈਂ ਵਿਦਿਆ ਵਿੱਚ ਅਭਿਆਸੀ ਹਾਂ, ਨਾ ਹੀ ਮੈਂ ਬਹੁਤ ਧਨਵਾਨ ਹਾਂ।”

Verse 4

देशांतरे यस्य धनं स सद्यस्सुखमेधते । भयमस्ति धने चौरात्स विघ्नस्सर्वतोभवः

ਜਿਸ ਦਾ ਧਨ ਦੂਰ ਦੇਸ ਵਿੱਚ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਤੁਰੰਤ ਸੁਖ ਵਿੱਚ ਵਧਦਾ ਦਿੱਸਦਾ ਹੈ; ਪਰ ਉਸ ਧਨ ਨੂੰ ਚੋਰਾਂ ਦਾ ਡਰ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਹਰ ਪਾਸੇ ਵਿਘਨ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।

Verse 5

याजकस्य कुले जन्म कथं मे व्यसनं महत् । अहो बलीयान्हि विधिर्भाविकर्मानुसंधयेत्

“ਯਾਜਕ ਦੇ ਕੁਲ ਵਿੱਚ ਜਨਮ ਹੋਇਆ, ਫਿਰ ਵੀ ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਇਹ ਵੱਡੀ ਮੁਸੀਬਤ ਕਿਵੇਂ ਆ ਪਈ? ਅਹੋ! ਵਿਧੀ ਹੀ ਬਲਵਾਨ ਹੈ; ਉਹ ਭਾਵੀ ਕਰਮਾਂ ਦਾ ਪਿੱਛਾ ਕਰਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਫਲ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।”

Verse 6

भिक्षितुन्नाधिगच्छामि न मे परिचितिः क्वचित् । न च पार्श्वे धनं किञ्चित्किमत्र शरणं भवेत्

ਭਿੱਖ ਮੰਗਣ ਲਈ ਵੀ ਮੈਂ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ ਕਿ ਕਿੱਥੇ ਜਾਵਾਂ; ਕਿਤੇ ਵੀ ਮੇਰੀ ਜਾਣ-ਪਛਾਣ ਨਹੀਂ। ਕੋਲ ਰਤਾ ਭਰ ਧਨ ਨਹੀਂ—ਤਾਂ ਇਸ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਮੇਰਾ ਆਸਰਾ ਕੀ ਹੋਵੇ?

Verse 7

सदानभ्युदिते भानौ प्रसूर्मे मिष्टभोजनम् । दद्यादद्यात्र कं याचे न चेह जननी मम

ਸੂਰਜ ਚੜ੍ਹਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਮੇਰੀ ਜਨਨੀ—ਪ੍ਰਸੂਤਾ ਹੋ ਕੇ—ਮੈਨੂੰ ਮਿੱਠਾ ਭੋਜਨ ਦਿੰਦੀ ਸੀ। ਅੱਜ ਇੱਥੇ ਮੈਂ ਕਿਸ ਨੂੰ ਬੇਨਤੀ ਕਰਾਂ? ਕਿਉਂਕਿ ਮੇਰੀ ਮਾਂ ਇੱਥੇ ਨਹੀਂ।

Verse 8

ब्रह्मोवाच । इति चिंतयतस्तस्य बहुशस्तत्र नारद । अति दीनं तरोर्मूले भानुरस्ताचलं गतः

ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਆਖਿਆ—ਹੇ ਨਾਰਦ, ਉਹ ਓਥੇ ਹੀ ਵਾਰ ਵਾਰ ਐਸਾ ਚਿੰਤਨ ਕਰਦਾ ਦਰੱਖਤ ਦੀ ਜੜ੍ਹ ਹੇਠ ਬਹੁਤ ਹੀ ਦਿਨ ਹੋ ਗਿਆ; ਅਤੇ ਸੂਰਜ ਵੀ ਪੱਛਮੀ ਪਹਾੜ ਵਿੱਚ ਅਸਤ ਹੋ ਗਿਆ।

Verse 9

एतस्मिन्नेव समये कश्चिन्माहेश्वरो नरः । सहोपहारानादाय नगराद्बहिरभ्यगात्

ਉਸੇ ਵੇਲੇ ਮਹਾਦੇਵ ਦਾ ਇੱਕ ਭਗਤ ਮਨੁੱਖ ਪੂਜਾ ਦੇ ਉਪਹਾਰ ਨਾਲ ਲੈ ਕੇ ਸ਼ਹਿਰ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲ ਗਿਆ।

Verse 10

नानाविधान्महादिव्यान्स्वजनैः परिवारितः । समभ्यर्चितुमीशानं शिवरात्रावुपोषितः

ਉਹ ਆਪਣੇ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਅਨੇਕਾਂ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਮਹਾਨ ਦਿਵ੍ਯ ਉਪਹਾਰ ਲੈ ਕੇ, ਸ਼ਿਵਰਾਤਰੀ ਨੂੰ ਵਰਤ ਰੱਖ ਕੇ, ਪੂਰੀ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਈਸ਼ਾਨ—ਪਰਮੇਸ਼ੁਰ ਸ਼ਿਵ—ਦੀ ਅਰਚਨਾ ਕਰਨ ਲਈ ਤਤਪਰ ਹੋਇਆ।

Verse 11

शिवालयं प्रविश्याथ स भक्तश्शिवसक्तधीः । यथोचितं सुचित्तेन पूजयामास शंकरम्

ਫਿਰ ਉਹ ਭਗਤ, ਜਿਸ ਦੀ ਬੁੱਧੀ ਸ਼ਿਵ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਸੀ, ਸ਼ਿਵਾਲੇ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰ ਕੇ ਸ਼ੁੱਧ ਚਿੱਤ ਨਾਲ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਸ਼ੰਕਰ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਿਆ।

Verse 12

पक्वान्नगंधमाघ्राय यज्ञदत्तात्मजो द्विजः । पितृत्यक्तो मातृहीनः क्षुधितः स तमन्वगात्

ਪੱਕੇ ਅੰਨ ਦੀ ਸੁਗੰਧ ਸੁੰਘ ਕੇ, ਯਜ੍ਞਦੱਤ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਉਹ ਦਵਿਜ ਨੌਜਵਾਨ—ਪਿਤਾ ਵੱਲੋਂ ਤਿਆਗਿਆ, ਮਾਤਾ ਤੋਂ ਵੰਝਿਆ ਅਤੇ ਭੁੱਖ ਨਾਲ ਪੀੜਤ—ਉਸ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਪਿੱਛੇ ਹੋ ਲਿਆ।

Verse 13

इदमन्नं मया ग्राह्यं शिवायोपकृतं निशि । सुप्ते शैवजने दैवात्सर्वस्मिन्विविधं महत्

ਇਹ ਅੰਨ ਮੈਨੂੰ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ—ਰਾਤ ਨੂੰ ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਲਈ ਨੈਵੇਦ੍ਯ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਦੈਵੀ ਵਿਧਾਨ ਨਾਲ, ਜਦੋਂ ਸ਼ੈਵ ਜਨ ਸੁੱਤੇ ਪਏ ਸਨ, ਤਦੋਂ ਹਰ ਥਾਂ ਮਹਾਨ ਤੇ ਵਿਭਿੰਨ ਅੰਨ ਮੌਜੂਦ ਸੀ।

Verse 14

इत्याशामवलम्ब्याथ द्वारि शंभोरुपाविशत् । ददर्श च महापूजां तेन भक्तेन निर्मिताम्

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਸ ਦਾ ਆਸਰਾ ਲੈ ਕੇ ਉਹ ਸ਼ੰਭੂ ਦੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਤੇ ਜਾ ਬੈਠਾ। ਅਤੇ ਉਸ ਭਗਤ ਵੱਲੋਂ ਰਚੀ ਮਹਾਂ-ਪੂਜਾ ਨੂੰ ਉਸ ਨੇ ਵੇਖਿਆ।

Verse 15

विधाय नृत्यगीतादि भक्तास्सुप्ताः क्षणे यदा । नैवेद्यं स तदादातुं भर्गागारं विवेश ह

ਨਾਚ-ਗੀਤ ਆਦਿ ਦੀ ਵਿਵਸਥਾ ਕਰ ਕੇ, ਜਦੋਂ ਭਗਤ ਇਕ ਪਲ ਲਈ ਸੁੱਤ ਗਏ, ਤਦੋਂ ਉਹ ਨੈਵੇਦ੍ਯ ਲੈਣ ਵਾਸਤੇ ਭਰਗ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਗ੍ਰਿਹ ਵਿੱਚ ਦਾਖ਼ਲ ਹੋਇਆ।

Verse 16

दीपं मंदप्रभं दृष्ट्वा पक्वान्नवीक्षणाय सः । निजचैलांजलाद्वर्तिं कृत्वा दीपं प्रकाश्य च

ਦੀਵੇ ਦੀ ਮੰਦ ਰੌਸ਼ਨੀ ਵੇਖ ਕੇ, ਪੱਕੇ ਅੰਨ ਨੂੰ ਪਰਖਣ ਲਈ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਕੱਪੜੇ ਦੇ ਪੱਲੇ ਤੋਂ ਬੱਤੀ ਬਣਾ ਕੇ ਦੀਵਾ ਚਮਕਾ ਦਿੱਤਾ।

Verse 17

यज्ञदत्तात्मजस्सोऽथ शिवनैवेद्यमादरात् । जग्राह सहसा प्रीत्या पक्वान्न वहुशस्ततः

ਤਦ ਯਜ੍ਞਦੱਤ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਦਾ ਨੈਵੇਦ੍ਯ ਤੁਰੰਤ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕਰ ਬੈਠਾ; ਅਤੇ ਪ੍ਰੀਤਿ ਤੇ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਭਰ ਕੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਪੱਕਾ ਅੰਨ ਵਾਰ ਵਾਰ ਖਾਣ ਲੱਗਾ।

Verse 18

इति श्रीशिवमहापुराणे द्वितीयायां रुद्रसंहितायां प्रथमखण्डे सृष्ट्यु पाख्याने कैलाशगमनोपाख्याने गुणनिधिसद्गतिवर्णनो नामाष्टादशोऽध्यायः

ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਸ਼੍ਰੀ ਸ਼ਿਵ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਦੇ ਦੂਜੇ ਗ੍ਰੰਥ ਰੁਦ੍ਰਸੰਹਿਤਾ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਖੰਡ ਵਿੱਚ, ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ-ਉਪਾਖਿਆਨ ਅਤੇ ਕੈਲਾਸ-ਗਮਨ ਉਪਾਖਿਆਨ ਅੰਦਰ ‘ਗੁਣਨਿਧੀ ਦੀ ਸਦਗਤੀ ਦਾ ਵਰਣਨ’ ਨਾਮਕ ਅਠਾਰਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਸਮਾਪਤ ਹੋਇਆ।

Verse 19

कोऽयं कोऽयं त्वरापन्नो गृह्यतां गृह्यता मसौ । इति चुक्रोश स जनो गिरा भयमहोच्चया

“ਇਹ ਕੌਣ ਹੈ—ਇਹ ਕੌਣ ਹੈ—ਇੰਨੀ ਹੜਬੜੀ ਵਿੱਚ ਦੌੜਿਆ ਆ ਰਿਹਾ ਹੈ? ਫੜੋ ਇਸਨੂੰ! ਫੜੋ ਇਸਨੂੰ!”—ਇਉਂ ਕਹਿ ਕੇ ਲੋਕ ਵੱਡੇ ਡਰ ਨਾਲ ਭਰੀ ਉੱਚੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਚੀਕ ਪਏ।

Verse 20

यावद्भयात्समागत्य तावत्स पुररक्षकैः । पलायमानो निहतः क्षणादंधत्वमागतः

ਡਰ ਨਾਲ ਜਿਵੇਂ ਹੀ ਉਹ ਨੇੜੇ ਆਇਆ, ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਰਖਵਾਲਿਆਂ ਨੇ ਤੁਰੰਤ ਉਸਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ ਡਾਹ ਦਿੱਤਾ; ਅਤੇ ਭੱਜਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦਿਆਂ ਹੀ ਉਹ ਇਕ ਪਲ ਵਿੱਚ ਅੰਨ੍ਹਾ ਹੋ ਗਿਆ।

Verse 21

अभक्षयच्च नैवेद्यं यज्ञदत्तात्मजो मुने । शिवानुग्रहतो नूनं भाविपुण्यबलान्न सः

ਹੇ ਮੁਨੀ, ਯਜ੍ਞਦੱਤ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਨੈਵੇਦ੍ਯ ਨਹੀਂ ਖਾ ਸਕਿਆ। ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਇਹ ਭਗਵਾਨ ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਹੋਇਆ, ਤਾਂ ਜੋ ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ ਉਪਜਣ ਵਾਲੇ ਪੁੰਨ-ਬਲ ਨਾਲ ਉਹ ਸੰਭਾਲਿਆ ਰਹੇ।

Verse 22

अथ बद्धस्समागत्य पाशमुद्गरपाणिभिः । निनीषुभिः संयमनीं याम्यैस्स विकटैर्भटैः

ਤਦ ਉਹ ਬੱਝਿਆ ਹੋਇਆ ਯਮ ਦੇ ਭਿਆਨਕ ਦੂਤਾਂ ਵੱਲੋਂ ਫੜਿਆ ਗਿਆ—ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹੱਥਾਂ ਵਿੱਚ ਪਾਸ਼ ਅਤੇ ਮੁਦਗਰ ਸਨ—ਅਤੇ ਉਹ ਉਸ ਨੂੰ ਸੰਯਮਨੀ (ਯਮਪੁਰੀ) ਲੈ ਜਾਣ ਲਈ ਤਤਪਰ ਸਨ।

Verse 23

तावत्पारिषदाः प्राप्ताः किंकि णीजालमालिनः । दिव्यं विमानमादाय तं नेतुं शूलपाणयः

ਉਸੇ ਵੇਲੇ ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲਧਾਰੀ ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਪਾਰਸ਼ਦ ਆ ਪਹੁੰਚੇ, ਝੰਕਾਰਦੇ ਘੁੰਘਰੂਆਂ ਦੇ ਜਾਲ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ। ਉਹ ਦਿਵ੍ਯ ਵਿਮਾਨ ਲੈ ਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਲੈ ਜਾਣ ਲਈ ਆਏ।

Verse 24

शिवगणा ऊचुः । मुंचतैनं द्विजं याम्या गणाः परम धार्मिकम् । दण्डयोग्यो न विप्रोऽसौ दग्धसर्वाघसंचयः

ਸ਼ਿਵਗਣ ਬੋਲੇ—ਹੇ ਯਮ ਦੇ ਗਣੋ, ਇਸ ਪਰਮ ਧਰਮੀ ਦ੍ਵਿਜ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿਓ। ਇਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੰਡ ਦੇ ਯੋਗ ਨਹੀਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਦੇ ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਦਾ ਸੰਚਯ ਸੜ ਕੇ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਚੁੱਕਾ ਹੈ।

Verse 25

इत्याकर्ण्य वचस्ते हि यमराजगणास्ततः । महादेवगणानाहुर्बभूवुश्चकिता भृशम्

ਉਹ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ ਯਮਰਾਜ ਦੇ ਗਣ ਤਦ ਮਹਾਦੇਵ ਦੇ ਗਣਾਂ ਨਾਲ ਬੋਲੇ, ਅਤੇ ਉਹ ਬਹੁਤ ਹੀ ਘਬਰਾਏ ਹੋਏ ਹੋ ਗਏ।

Verse 26

शंभोर्गणानथालोक्य भीतैस्तैर्यमकिंकरैः । अवादि प्रणतैरित्थं दुर्वृत्तोऽयं गणा द्विजः

ਸ਼ੰਭੂ ਦੇ ਗਣਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਯਮ ਦੇ ਡਰੇ ਹੋਏ ਦੂਤ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ ਬੋਲੇ— “ਹੇ ਗਣੋ! ਇਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਦੁਸ਼ਚਰਿਤ੍ਰ ਹੈ।”

Verse 27

यमगणा ऊचुः । कुलाचारं प्रतीर्य्यैष पित्रोर्वाक्यपराङ्मुखः । सत्यशौचपरिभ्रष्टस्संध्यास्नानविवर्जितः

ਯਮ ਦੇ ਗਣ ਬੋਲੇ—“ਇਸ ਮਨੁੱਖ ਨੇ ਕੁਲਾਚਾਰ ਤਿਆਗ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਦੇ ਬਚਨਾਂ ਤੋਂ ਮੂੰਹ ਮੋੜ ਲਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਸੱਚਾਈ ਤੇ ਸ਼ੁੱਧਤਾ ਤੋਂ ਭਟਕ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਸੰਧਿਆ-ਕਿਰਿਆ ਤੇ ਨਿੱਤ ਸਨਾਨ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।”

Verse 28

आस्तां दूरेस्य कर्मान्यच्छिवनिर्माल्यलंघकः । प्रत्यक्षतोऽत्र वीक्षध्वमस्पृश्योऽयं भवादृशाम्

ਉਸ ਦੇ ਹੋਰ ਕਰਮ ਦੂਰ ਰਹਿਣ; ਇਹ ਤਾਂ ਸ਼ਿਵ-ਨਿਰਮਾਲ੍ਯ ਦਾ ਲੰਘਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਪ੍ਰਤੱਖ ਵੇਖੋ—ਤੁਹਾਡੇ ਵਰਗਿਆਂ ਲਈ ਇਹ ਅਸਪ੍ਰਸ਼ ਹੈ।

Verse 29

शिवनिर्माल्यभोक्तारश्शिवनिर्म्माल्यलंघकाः । शिवनिर्माल्यदातारः स्पर्शस्तेषां ह्यपुण्यकृत्

ਜੋ ਸ਼ਿਵ-ਨਿਰਮਾਲ੍ਯ ਖਾਂਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਸ਼ਿਵ-ਨਿਰਮਾਲ੍ਯ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਦਾ ਲੰਘਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਜੋ ਸ਼ਿਵ-ਨਿਰਮਾਲ੍ਯ ਦਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ—ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਸਪਰਸ਼ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਅਪੁੰਨ ਦਾ ਕਾਰਨ ਹੈ।

Verse 30

विषमालोक्य वा पेयं श्रेयो वा स्पर्शनं परम् । सेवितव्यं शिवस्वं न प्राणः कण्ठगतैरपि

ਭਾਵੇਂ ਵਿਸ਼ ਨੂੰ ਵੇਖਣਾ ਪਵੇ ਜਾਂ ਪੀਣਾ ਪਵੇ, ਅਤੇ ਕੇਵਲ ਛੂਹ ਨਾਲ ਹੀ ਪਰਮ ਭਲਾ ਮਿਲੇ—ਤਾਂ ਵੀ ਸ਼ਿਵ ਦਾ ਧਨ ਕਦੇ ਹੜਪ ਕੇ ਭੋਗਣਾ ਨਹੀਂ ਚਾਹੀਦਾ; ਪ੍ਰਾਣ ਗਲੇ ਤੱਕ ਆ ਜਾਣ ਤਾਂ ਵੀ।

Verse 31

यूयं प्रमाणं धर्मेषु यथा न च तथा वयम् । अस्ति चेद्धर्मलेशोस्य गणास्तं शृणुमो वयम्

ਧਰਮ ਦੇ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਤੁਸੀਂ ਹੀ ਪ੍ਰਮਾਣ ਹੋ; ਅਸੀਂ ਐਸੇ ਨਹੀਂ। ਹੇ ਗਣੋ, ਜੇ ਇਸ ਵਿੱਚ ਧਰਮ ਦਾ ਰਤਾ ਭਰ ਵੀ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਅਸੀਂ ਉਹ ਤੁਹਾਡੇ ਕੋਲੋਂ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਾਂ।

Verse 32

इत्थं तद्वाक्यमाकर्ण्य यामानां शिवकिंकराः । स्मृत्वा शिवपदाम्भोजं प्रोचुः पारिषदास्तु तान्

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਹ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ ਯਾਮਾਂ ਦੇ ਰਖਵਾਲੇ ਸ਼ਿਵ-ਕਿੰਕਰਾਂ ਨੇ ਭਗਵਾਨ ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਚਰਨ-ਕਮਲ ਯਾਦ ਕੀਤੇ ਅਤੇ ਸਾਹਮਣੇ ਖੜ੍ਹੇ ਉਹਨਾਂ ਪਾਰਿਸ਼ਦਾਂ ਨੂੰ ਕਿਹਾ।

Verse 33

शिवकिंकरा ऊचुः । किंकराश्शिवधर्मा ये सूक्ष्मास्ते तु भवादृशैः । स्थूललक्ष्यैः कथं लक्ष्या लक्ष्या ये सूक्ष्मदृष्टिभिः

ਸ਼ਿਵ-ਕਿੰਕਰ ਬੋਲੇ—“ਅਸੀਂ ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਸੇਵਕ ਹਾਂ, ਸੁਭਾਵ ਤੋਂ ਸੁਖਮ; ਤੁਹਾਡੇ ਵਰਗੇ ਸੁਖਮਦਰਸ਼ੀ ਹੀ ਸਾਨੂੰ ਪਛਾਣ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਨਜ਼ਰ ਸਥੂਲ ਬਾਹਰੀ ਨਿਸ਼ਾਨਾਂ ਉੱਤੇ ਟਿਕੀ ਹੈ, ਉਹ ਸਾਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਜਾਣ ਸਕਣ? ਅਸੀਂ ਤਾਂ ਕੇਵਲ ਸੁਖਮ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ ਹੀ ਗ੍ਰਾਹ੍ਯ ਹਾਂ।”

Verse 34

अनेनानेनसा कर्म यत्कृतं शृणुतेह तत् । यज्ञदत्तात्मजेनाथ सावधानतया गणाः

“ਹੁਣ ਸੁਣੋ, ਇਸੇ ਨੇ ਇੱਥੇ ਜੋ ਕਰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਹੇ ਗਣੋ, ਯਜ੍ਞਦੱਤ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੇ ਜੋ ਕੀਤਾ, ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣੋ।”

Verse 36

अपरोपि परो धर्मो जातस्तत्रास्य किंकरः । शृण्वतः शिवनामानि प्रसंगादपि गृह्णताम्

“ਉੱਥੇ ਤਾਂ ਹੋਰ (ਗੌਣ) ਕਰਮ ਵੀ ਪਰਮ ਧਰਮ ਬਣ ਕੇ ਉਸ ਦਾ ਸੇਵਕ ਜਿਹਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ—ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਨਾਮ ਸੁਣ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਭਾਵੇਂ ਸੰਜੋਗ ਨਾਲ ਹੀ, ਅਤੇ ਅਣਜਾਣੇ ਹੀ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।”

Verse 37

भक्तेन विधिना पूजा क्रियमाणा निरीक्षिता । उपोषितेन भूतायामनेनास्थितचेतसा

ਭਗਤ ਵੱਲੋਂ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਪੂਜਾ ਨੂੰ ਉਸ ਨੇ ਵੇਖਿਆ—ਉਹ ਉਪਵਾਸੀ ਸੀ, ਰਾਤ ਨੂੰ ਜਾਗਰਣ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਚਿੱਤ ਅਡੋਲ ਤੇ ਏਕਾਗ੍ਰ ਸੀ।

Verse 38

शिवलोकमयं ह्यद्य गंतास्माभिस्सहैव तु । कंचित्कालं महाभोगान्करिष्यति शिवानुगः

“ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਅੱਜ ਇਹ ਸਾਡੇ ਨਾਲ ਹੀ ਸ਼ਿਵਲੋਕ ਨੂੰ ਜਾਵੇਗਾ। ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਲਈ ਸ਼ਿਵ ਦਾ ਅਨੁਗਾਮੀ ਇਹ ਭਗਤ ਮਹਾਨ ਦਿਵ੍ਯ ਭੋਗ ਭੋਗੇਗਾ।”

Verse 39

कलिंगराजो भविता ततो निर्धूतकल्मषः । एष द्विजवरो नूनं शिवप्रियतरो यतः

ਫਿਰ ਉਹ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸ਼ੁੱਧ ਹੋ ਕੇ ਕਲਿੰਗ ਦਾ ਰਾਜਾ ਬਣੇਗਾ। ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਇਹ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਸ਼ਿਵ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਿਯ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਦੀ ਭਗਤੀ ਤੇ ਪੁੰਨ ਅਜਿਹੇ ਹਨ।

Verse 40

अन्यत्किंचिन्न वक्तव्यं यूयं यात यथागतम् । यमदूतास्स्वलोकं तु सुप्रसन्नेन चेतसा

“ਹੋਰ ਕੁਝ ਕਹਿਣ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ। ਤੁਸੀਂ ਜਿਵੇਂ ਆਏ ਸੀ ਤਿਵੇਂ ਹੀ ਵਾਪਸ ਜਾਓ। ਹੇ ਯਮਦੂਤੋ, ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸ਼ਾਂਤ ਮਨ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਲੋਕ ਨੂੰ ਜਾਓ।”

Verse 41

ब्रह्मोवाच । इत्याकर्ण्य वचस्तेषां यमदूता मुनीश्वर । यथागतं ययुस्सर्वे यमलोकं पराङ्मुखाः

ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਕਿਹਾ— ਹੇ ਮੁਨੀਸ਼ਵਰ! ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ ਸਾਰੇ ਯਮਦੂਤ ਮੂੰਹ ਮੋੜ ਕੇ, ਜਿਵੇਂ ਆਏ ਸਨ ਤਿਵੇਂ ਹੀ ਵਾਪਸ ਮੁੜਦੇ ਹੋਏ ਯਮਲੋਕ ਨੂੰ ਚਲੇ ਗਏ।

Verse 42

सर्वं निवेदयामासुश्शमनाय गणा मुने । तद्वृत्तमादितः प्रोक्तं शंभुदूतैश्च धर्मतः

ਹੇ ਮੁਨੀ, ਗਣਾਂ ਨੇ ਸ਼ਮਨ ਨੂੰ ਸਭ ਕੁਝ ਨਿਵੇਦਨ ਕੀਤਾ। ਫਿਰ ਸ਼ੰਭੂ ਦੇ ਦੂਤਾਂ ਨੇ ਧਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਆਰੰਭ ਤੋਂ ਸਾਰਾ ਵ੍ਰਿਤਾਂਤ ਸੁਣਾਇਆ।

Verse 43

धर्मराज उवाच । सर्वे शृणुत मद्वाक्यं सावधानतया गणाः । तदेव प्रीत्या कुरुत मच्छासनपुरस्सरम्

ਧਰਮਰਾਜ ਨੇ ਕਿਹਾ—“ਹੇ ਗਣੋ, ਤੁਸੀਂ ਸਭ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਮੇਰੀ ਗੱਲ ਸੁਣੋ। ਫਿਰ ਪ੍ਰੀਤ ਨਾਲ ਓਹੀ ਹੁਕਮ ਪੂਰਾ ਕਰੋ ਅਤੇ ਮੇਰੀ ਆਗਿਆ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਰੱਖੋ।”

Verse 44

ये त्रिपुण्ड्रधरा लोके विभूत्या सितया गणाः । ते सर्वे परिहर्तव्या नानेतव्याः कदाचन

ਜਗਤ ਵਿੱਚ ਜੋ ਲੋਕ ਚਿੱਟੀ ਵਿਭੂਤੀ ਨਾਲ ਤ੍ਰਿਪੁੰਡ੍ਰ ਧਾਰਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਸਭ ਤਿਆਗਯ ਹਨ; ਕਦੇ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸੰਗਤ ਵਿੱਚ ਨਾ ਲਿਆਓ।

Verse 45

उद्धूलनकरा ये हि विभूत्या सितया गणाः । ते सर्वे परिहर्तव्या नानेतव्याः कदाचन

ਜੋ ਗਣ ਚਿੱਟੀ ਵਿਭੂਤੀ ਨਾਲ ਦੇਹ ਉੱਤੇ ਉੱਧੂਲਨ (ਮਲਣਾ) ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਸਭ ਤਿਆਗਯ ਹਨ; ਕਦੇ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸੰਗਤ ਵਿੱਚ ਨਾ ਲਿਆਓ।

Verse 46

शिववेषतया लोके येन केनापि हेतुना । ते सर्वे परिहर्तव्या नानेतव्याः कदाचन

ਇਸ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਜੋ ਕੋਈ ਵੀ ਕਿਸੇ ਕਾਰਨ ਕਰਕੇ ਸ਼ਿਵ ਦਾ ਵੇਸ ਧਾਰਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਭ ਤਿਆਗਯ ਹਨ; ਕਦੇ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸੰਗਤ ਵਿੱਚ ਨਾ ਲਿਆਓ।

Verse 47

ये रुद्राक्षधरा लोके जटाधारिण एव ये । ते सवे परिहर्तव्या नानेतव्याः कदाचन

ਜੋ ਲੋਕ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਕੇਵਲ ਰੁਦ੍ਰਾਖ਼ਸ਼ ਪਹਿਨਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਜੋ ਕੇਵਲ ਜਟਾ ਰੱਖਦੇ ਹਨ—ਉਹ ਸਭ ਤਿਆਗਣਯੋਗ ਹਨ; ਕਦੇ ਵੀ ਆਪਣੀ ਸੰਗਤ ਵਿੱਚ ਨਾ ਲਿਆਉ।

Verse 48

उपजीवनहेतोश्च शिववेषधरा हि ये । ते सर्वे परिहर्तव्या नानेतव्याः कदाचन

ਜੋ ਜੀਵਿਕਾ ਲਈ ਹੀ ਸ਼ਿਵ ਦਾ ਵੇਸ਼ ਅਤੇ ਬਾਹਰੀ ਨਿਸ਼ਾਨ ਧਾਰਨ ਕਰਦੇ ਹਨ—ਉਹ ਸਭ ਤਿਆਗਣਯੋਗ ਹਨ; ਕਦੇ ਵੀ ਆਪਣੀ ਸੰਗਤ ਵਿੱਚ ਨਾ ਲਿਆਉ।

Verse 49

दंभेनापि च्छलेनापि शिववेषधरा हि ये । ते सर्वे परिहर्तव्या नानेतव्याः कदाचन

ਜੋ ਦੰਭ ਜਾਂ ਛਲ ਨਾਲ ਕੇਵਲ ਸ਼ਿਵ-ਭਗਤ ਦਾ ਵੇਸ ਧਾਰਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਸਭ ਤਿਆਗਯ ਹਨ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਦੇ ਵੀ ਆਪਣੀ ਸੰਗਤ ਵਿੱਚ ਨਾ ਲਿਆਓ।

Verse 50

एवमाज्ञापयामास स यमो निज किंकरान् । तथेति मत्वा ते सर्वे तूष्णीमासञ्छुचिस्मिताः

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਯਮ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸੇਵਕਾਂ ਨੂੰ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤਾ। ਉਹ ‘ਤਥਾਸਤੁ’ ਮੰਨ ਕੇ ਸਭ ਚੁੱਪ ਰਹੇ, ਚਿਹਰਿਆਂ ਉੱਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਮਿੱਠੀ ਮੁਸਕਾਨ ਸੀ।

Verse 51

ब्रह्मोवाच । पार्षदैर्यमदूतेभ्यो मोचितस्त्विति स द्विजः । शिवलोकं जगामाशु तैर्गणैश्शुचिमानसः

ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਕਿਹਾ—ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਪਾਰਸ਼ਦਾਂ ਨੇ ਯਮਦੂਤਾਂ ਤੋਂ ਛੁਡਾਇਆ ਉਹ ਦਵਿਜ, ਮਨ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਕੇ, ਉਹਨਾਂ ਗਣਾਂ ਨਾਲ ਛੇਤੀ ਹੀ ਸ਼ਿਵਲੋਕ ਨੂੰ ਚਲਾ ਗਿਆ।

Verse 52

तत्र भुक्त्वाखिलान्भोगान्संसेव्य च शिवाशिवौ । अरिंदमस्य तनयः कलिंगाधिपतेरभूत्

ਉੱਥੇ ਉਸ ਨੇ ਸਭ ਭੋਗ ਭੋਗ ਕੇ ਅਤੇ ਸ਼ਿਵ ਤੇ ਸ਼ਿਵਾ (ਪਾਰਵਤੀ) ਦੀ ਵਿਧੀਪੂਰਵਕ ਸੇਵਾ ਕਰ ਕੇ, ਅਰਿੰਦਮ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਕਲਿੰਗ ਦਾ ਅਧਿਪਤੀ ਬਣਿਆ।

Verse 53

दम इत्यभिधानोऽभूच्छिवसेवापरायणः । बालोऽपि शिशुभिः साकं शिवभक्तिं चकार सः

ਦਮ ਨਾਮ ਦਾ ਇੱਕ ਸੀ, ਜੋ ਸ਼ਿਵ-ਸੇਵਾ ਵਿੱਚ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਲੀਨ ਸੀ। ਉਹ ਬੱਚਾ ਹੋ ਕੇ ਵੀ ਹੋਰ ਬੱਚਿਆਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਸ਼ਿਵ-ਭਗਤੀ ਕਰਦਾ ਸੀ।

Verse 54

क्रमाद्राज्यमवापाथ पितर्युपरते युवा । प्रीत्या प्रवर्तयामास शिवधर्मांश्च सर्वशः

ਕਾਲਕ੍ਰਮ ਨਾਲ ਪਿਤਾ ਦੇ ਪਰਲੋਕ ਸਿਧਾਰਨ ਉਪਰੰਤ ਉਹ ਨੌਜਵਾਨ ਰਾਜ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰੀ ਬਣਿਆ; ਅਤੇ ਪ੍ਰੇਮ-ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਹਰ ਥਾਂ ਸ਼ਿਵ-ਧਰਮ ਦੀ ਪ੍ਰਵਿਰਤੀ ਚਲਾਈ।

Verse 55

नान्यं धर्मं स जानाति दुर्दमो भूपतिर्दमः । शिवालयेषु सर्वेषु दीपदानादृते द्विजः

ਹੇ ਦਵਿਜ! ਉਹ ਕਾਬੂ ਨਾ ਆਉਣ ਵਾਲਾ ਰਾਜਾ ਦਮ ਹੋਰ ਕੋਈ ਧਰਮ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ ਸੀ; ਉਹ ਹਰ ਸ਼ਿਵਾਲੇ ਵਿੱਚ ਦੀਪ-ਦਾਨ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਛੱਡਦਾ ਸੀ।

Verse 56

ग्रामाधीशान्समाहूय सर्वान्स विषयस्थितान् । इत्थमाज्ञापयामास दीपा देयाश्शिवालये

ਉਸ ਨੇ ਪਿੰਡਾਂ ਦੇ ਮੁਖੀਆਂ ਅਤੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਵਿੱਚ ਤਾਇਨਾਤ ਸਭਨਾਂ ਨੂੰ ਬੁਲਾ ਕੇ ਇਹ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤਾ—“ਸ਼ਿਵਾਲੇ ਵਿੱਚ ਦੀਵੇ ਚੜ੍ਹਾਏ ਜਾਣ।”

Verse 57

अन्यथा सत्यमेवेदं स मे दण्ड्यो भविष्यति । दीप दानाच्छिवस्तुष्टो भवतीति श्रुतीरितम्

ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਇਹ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਸੱਚ ਹੈ—ਉਹ ਮੇਰੇ ਦੰਡ ਦਾ ਪਾਤਰ ਹੋਵੇਗਾ। ਕਿਉਂਕਿ ਸ਼੍ਰੁਤੀ ਵਿੱਚ ਆਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਦੀਪ-ਦਾਨ ਨਾਲ ਭਗਵਾਨ ਸ਼ਿਵ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।

Verse 58

यस्ययस्याभितो ग्रामं यावतश्च शिवालयाः । तत्रतत्र सदा दीपो द्योतनीयोऽविचारितम्

ਜਿਸ-ਜਿਸ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਜਿੰਨੇ ਵੀ ਸ਼ਿਵਾਲੇ ਹਨ, ਉੱਥੇ-ਉੱਥੇ ਸਦਾ ਦੀਵਾ ਜਗਮਗ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ—ਬਿਨਾ ਹਿਚਕਚਾਹਟ।

Verse 59

ममाज्ञाभंगदोषेण शिरश्छेत्स्याम्यसंशयम् । इति तद्भयतो दीपा दीप्ताः प्रतिशिवालयम्

‘ਮੇਰੀ ਆਗਿਆ ਭੰਗ ਕਰਨ ਦੇ ਦੋਸ਼ ਨਾਲ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਮੇਰਾ ਸਿਰ ਕੱਟਿਆ ਜਾਵੇਗਾ’—ਇਸ ਡਰ ਨਾਲ ਹਰ ਸ਼ਿਵਾਲੇ ਵੱਲ ਦੀਵੇ ਜਗਮਗਾ ਉਠੇ।

Verse 60

अनेनैव स धर्मेण यावज्जीवं दमो नृपः । धर्मर्द्धिं महतीं प्राप्य कालधर्मवशं गतः

ਹੇ ਰਾਜਾ! ਇਸੇ ਧਰਮ ਨਾਲ ਦਮਾ ਨੇ ਜੀਵਨ ਭਰ ਆਚਰਨ ਕੀਤਾ। ਧਰਮ ਤੋਂ ਉਪਜੀ ਵੱਡੀ ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ ਪਾ ਕੇ, ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਉਹ ਕਾਲ-ਧਰਮ ਦੇ ਵੱਸ ਹੋ ਗਿਆ।

Verse 61

स दीपवासनायोगाद्बहून्दीपान्प्रदीप्य वै । अलकायाः पतिरभूद्रत्नदीपशिखाश्रयः

ਦੀਪਦਾਨ ਤੋਂ ਉਪਜੇ ਪੁੰਨ-ਸੰਸਕਾਰ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਾਲ ਉਸ ਨੇ ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਦੀਵੇ ਜਗਾਏ; ਅਤੇ ਰਤਨ-ਦੀਪਾਂ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ ਲੌਆਂ ਦੇ ਆਸਰੇ ਰਹਿੰਦਾ ਉਹ ਅਲਕਾ ਦਾ ਸੁਆਮੀ ਬਣ ਗਿਆ।

Verse 62

एवं फलति कालेन शिवेऽल्पमपि यत्कृतम् । इति ज्ञात्वा शिवे कार्यं भजनं सुसुखार्थिभिः

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਾਲ ਸ਼ਿਵ ਲਈ ਕੀਤਾ ਹੋਇਆ ਥੋੜ੍ਹਾ ਜਿਹਾ ਵੀ ਕਰਮ ਫਲ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਜਾਣ ਕੇ ਜੋ ਸੱਚੀ ਭਲਾਈ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਭਗਵਾਨ ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਭਗਤੀ ਤੇ ਪੂਜਾ ਕਰਨ।

Verse 63

क्व स दीक्षितदायादः सर्वधर्मारतिः सदा । शिवालये दैवयोगाद्यातश्चोरयितुं वसु । स्वार्थदीपदशोद्योतलिंगमौलितमोहरः

ਦੀਖਿਆ ਪ੍ਰਾਪਤ ਵੰਸ਼ ਦਾ ਉਹ ਵਾਰਸ, ਜੋ ਸਦਾ ਸਭ ਧਰਮਾਂ ਤੋਂ ਵਿਰੋਧੀ ਸੀ, ਹੁਣ ਕਿੱਥੇ ਹੈ? ਦੈਵ-ਯੋਗ ਨਾਲ ਉਹ ਸ਼ਿਵਾਲੇ ਵਿੱਚ ਧਨ ਚੁਰਾਉਣ ਗਿਆ; ਪਰ ਆਪਣੇ ਸਵਾਰਥ ਲਈ ਜਲਾਏ ਦਸ ਦੀਵਿਆਂ ਦੀ ਚਮਕ ਨਾਲ ਮਸਤਕ-ਮੰਡਿਤ ਲਿੰਗ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਮੋਹਿਤ ਤੇ ਮਤਵਾਲਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।

Verse 64

कलिंगविषये राज्यं प्राप्तो धर्मरतिं सदा । शिवालये समुद्दीप्य दीपान्प्राग्वासनोदयात्

ਕਲਿੰਗ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਰਾਜ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ ਉਹ ਸਦਾ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਰਤ ਰਿਹਾ; ਅਤੇ ਪੂਰਵ ਸੰਸਕਾਰ ਜਾਗਣ ਨਾਲ ਉਸ ਨੇ ਸ਼ਿਵਾਲੇ ਵਿੱਚ ਦੀਵੇ ਚਮਕਦਾਰ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਜਲਵਾਏ।

Verse 65

कैषा दिक्पालपदवी मुनीश्वर विलोकय । मनुष्यधर्मिणानेन सांप्रतं येह भुज्यते

“ਹੇ ਮੁਨੀਸ਼ਵਰ, ਵੇਖੋ—ਇਹ ਦਿਕਪਾਲ ਦੀ ਪਦਵੀ ਕਿਹੋ ਜਿਹੀ ਹੈ! ਇੱਥੇ ਤੇ ਹੁਣ ਇਸ ਨੂੰ ਇੱਕ ਸਧਾਰਣ ਮਨੁੱਖ-ਧਰਮੀ ਹੀ ਭੋਗ ਰਿਹਾ ਹੈ।”

Verse 66

इति प्रोक्तं गुणनिधेर्यज्ञदत्तात्मजस्य हि । चरितं शिवसंतोषं शृण्वतां सर्वकामदम्

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਯਜ੍ਞਦੱਤ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਗੁਣਨਿਧੀ ਦਾ ਉਹ ਚਰਿਤ੍ਰ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਜੋ ਭਗਵਾਨ ਸ਼ਿਵ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਇਸ ਨੂੰ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਸੁਣਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਇਹ ਸਭ ਇੱਛਾਵਾਂ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਬਣਦਾ ਹੈ।

Verse 67

सर्वदेवशिवेनासौ सखित्वं च यथेयिवान् । तदप्येकमना भूत्वा शृणु तात ब्रवीमि ते

ਉਸ ਨੇ ਸਰਵਦੇਵ-ਸ਼ਿਵ ਨਾਲ ਜਿਵੇਂ ਮਿੱਤਰਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ, ਉਹ ਵੀ ਸੁਣ, ਪੁੱਤਰ। ਮਨ ਨੂੰ ਇਕਾਗਰ ਕਰਕੇ ਸੁਣ; ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ।