रुद्र-विष्णोः ऐकत्व-उपदेशः तथा धर्म-आज्ञा (Instruction on Rudra–Viṣṇu Unity and Divine Injunctions)

Verse 1

परमेश्वर उवाच । अन्यच्छृणु हरे विष्णो शासनं मम सुव्रत । सदा सर्वेषु लोकेषु मान्यः पूज्यो भविष्यसि

ਪਰਮੇਸ਼ਵਰ ਨੇ ਆਖਿਆ—ਹੇ ਹਰਿ, ਹੇ ਵਿਸ਼ਣੂ, ਹੇ ਸੁਵ੍ਰਤ! ਮੇਰਾ ਹੋਰ ਹੁਕਮ ਸੁਣ। ਤੂੰ ਸਦਾ ਸਭ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਮਾਣਯੋਗ ਅਤੇ ਪੂਜਣਯੋਗ ਹੋਵੇਂਗਾ।

Verse 2

ब्रह्मणा निर्मिते लोके यदा दुखं प्रजायते । तदा त्वं सर्वदुःखानां नाशाय तत्परो भव

ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੁਆਰਾ ਰਚੇ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਜਦੋਂ ਦੁੱਖ ਉਪਜਦਾ ਹੈ, ਤਦ ਤੂੰ ਸਭ ਦੁੱਖਾਂ ਦੇ ਨਾਸ ਲਈ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤਤਪਰ ਹੋ ਜਾ।

Verse 3

सहायं ते करिष्यामि सर्वकार्ये च दुस्सहे । तव शत्रून्हनिष्यामि दुस्साध्यान्परमोत्कटान्

ਮੈਂ ਤੇਰਾ ਸਹਾਇਕ ਬਣਾਂਗਾ—ਹਰ ਕੰਮ ਵਿੱਚ, ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਕਿੰਨਾ ਹੀ ਦੁੱਸਹ ਹੋਵੇ। ਤੇਰੇ ਅਤਿ ਪ੍ਰਬਲ ਤੇ ਦੁর্জਯ ਵੈਰੀਆਂ ਨੂੰ ਮੈਂ ਨਾਸ ਕਰ ਦਿਆਂਗਾ।

Verse 4

विविधानवतारांश्च गृहीत्वा कीर्तिमुत्तमाम् । विस्तारय हरे लोके तारणाय परो भव

ਵੱਖ-ਵੱਖ ਅਵਤਾਰ ਧਾਰਨ ਕਰਕੇ ਅਤੇ ਉੱਤਮ ਕੀਰਤੀ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕਰਕੇ, ਹੇ ਹਰਿ, ਉਸ ਨੂੰ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਫੈਲਾ; ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਤਾਰਣ ਲਈ ਪਰਮ ਤਤਪਰ ਹੋ।

Verse 5

गुणरूपो ह्ययं रुद्रो ह्यनेन वपुषा सदा । कार्यं करिष्ये लोकानां तवाशक्यं न संशयः

ਇਹ ਰੁਦ੍ਰ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਗੁਣ-ਸਰੂਪ ਹੈ; ਅਤੇ ਇਸੇ ਰੂਪ ਨਾਲ ਉਹ ਸਦਾ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਕਾਰਜ ਸਿੱਧ ਕਰੇਗਾ। ਤੇਰੇ ਲਈ ਜੋ ਅਸ਼ਕ੍ਯ ਹੈ, ਉਹ ਅਸ਼ਕ੍ਯ ਨਹੀਂ ਰਹੇਗਾ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।

Verse 6

रुद्रध्येयो भवांश्चैव भवद्ध्येयो हरस्तथा । युवयोरन्तरन्नैव तव रुद्रस्य किंचन

ਤੂੰ ਰੁਦ੍ਰ-ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਧਿਆਨਯੋਗ ਹੈਂ, ਅਤੇ ਹਰ ਵੀ ਤੇਰੇ ਹੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਧਿਆਨਯੋਗ ਹੈ। ਤੁਹਾਡੇ ਦੋਹਾਂ ਵਿਚ ਸੱਚਮੁੱਚ ਕੋਈ ਭੇਦ ਨਹੀਂ; ਕਿਉਂਕਿ ਤੂੰ ਆਪ ਹੀ ਰੁਦ੍ਰ ਹੈਂ।

Verse 7

वस्तुतश्चापि चैकत्वं वरतोऽपि तथैव च । लीलयापि महाविष्णो सत्यं सत्यं न संशयः

ਹੇ ਮਹਾਵਿਸ਼ਨੂ, ਸ਼ਿਵ ਨਾਲ ਤੇਰੀ ਏਕਤਾ ਤੱਤਵਤಃ ਵੀ ਸੱਚ ਹੈ, ਵਰਦਾਨ ਨਾਲ ਵੀ ਸੱਚ ਹੈ, ਅਤੇ ਦਿਵ੍ਯ ਲੀਲਾ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵੀ ਸੱਚ ਹੈ। ਇਹ ਸੱਚ ਹੈ, ਸੱਚ ਹੈ; ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।

Verse 8

रुद्रभक्तो नरो यस्तु तव निंदां करिष्यति । तस्य पुण्यं च निखिलं द्रुतं भस्म भविष्यति

ਪਰ ਜੇ ਰੁਦ੍ਰ ਦਾ ਭਗਤ ਕੋਈ ਮਨੁੱਖ ਤੇਰੀ ਨਿੰਦਾ ਕਰੇ, ਤਾਂ ਉਸਦਾ ਸਾਰਾ ਸੰਚਿਤ ਪੁੰਨ ਛੇਤੀ ਹੀ ਭਸਮ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ।

Verse 9

नरके पतनं तस्य त्वद्द्वेषात्पुरुषोत्तम । मदाज्ञया भवेद्विष्णो सत्यं सत्यं न संशयः

ਹੇ ਪੁਰੁਸ਼ੋਤਮ (ਵਿਸ਼ਨੂ), ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਵੈਰ ਕਰਕੇ ਉਹ ਨਰਕ ਵਿੱਚ ਡਿੱਗੇਗਾ। ਹੇ ਵਿਸ਼ਨੂ, ਮੇਰੀ ਆਗਿਆ ਨਾਲ ਇਹ ਹੋਵੇਗਾ—ਸੱਚ, ਸੱਚ; ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ।

Verse 10

इति श्रीशिवमहापुराणे द्वितीयायां रुद्रसंहितायां प्रथमखंडे सृष्ट्युपाख्याने परम शिवतत्त्ववर्णनं नाम दशमोऽध्यायः

ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਸ਼੍ਰੀ ਸ਼ਿਵ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਦੇ ਦੂਜੇ ਭਾਗ ਰੁਦ੍ਰਸੰਹਿਤਾ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਖੰਡ, ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਉਪਾਖਿਆਨ ਵਿੱਚ ‘ਪਰਮ ਸ਼ਿਵ ਤੱਤਵ ਦਾ ਵਰਣਨ’ ਨਾਮਕ ਦਸਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਸਮਾਪਤ ਹੋਇਆ।

Verse 11

इत्युक्त्वा मां च धातारं हस्ते धृत्वा स्वयं हरिम् । कथयामास दुःखेषु सहायो भव सर्वदा

ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ ਉਸ ਨੇ ਮੇਰਾ ਅਤੇ ਧਾਤਾ (ਬ੍ਰਹਮਾ) ਦਾ ਹੱਥ ਫੜਿਆ ਅਤੇ ਆਪ ਹੀ ਹਰੀ (ਵਿਸ਼ਨੂ) ਨੂੰ ਆਖਿਆ—“ਦੁੱਖ ਵੇਲੇ ਸਦਾ ਸਹਾਇਕ ਬਣੋ।”

Verse 12

सर्वाध्यक्षश्च सर्वेषु भुक्तिमुक्तिप्रदायकः । भव त्वं सर्वथा श्रेष्ठस्सर्वकामप्रसाधकः

ਤੂੰ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਉੱਤੇ ਸਰਵਾਧ੍ਯਕ੍ਸ਼ ਬਣ, ਭੋਗ ਅਤੇ ਮੁਕਤੀ ਦੋਵੇਂ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਹੋ। ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਰਹਿ ਕੇ ਸਭ ਧਰਮਿਕ ਇੱਛਾਵਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਕਰ।

Verse 13

सर्वेषां प्राणरूपश्च भव त्वं च ममाज्ञया । संकटे भजनीयो हि स रुद्रो मत्तनुर्हरे

ਮੇਰੀ ਆਗਿਆ ਨਾਲ ਤੂੰ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਾਣ-ਸਰੂਪ ਹੋ ਜਾ। ਹੇ ਹਰੀ! ਸੰਕਟ ਵੇਲੇ ਮੇਰੇ ਹੀ ਦੇਹ-ਪ੍ਰਕਟ ਰੂਪ ਉਹ ਰੁਦ੍ਰ ਹੀ ਉਪਾਸਯ ਹੈ।

Verse 14

त्वां यस्समाश्रितो नूनं मामेव स समाश्रितः । अंतरं यश्च जानाति निरये पतति ध्रुवम्

ਜੋ ਨਿਸ਼ਚੇ ਨਾਲ ਤੇਰੀ ਸ਼ਰਨ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਮੇਰੀ ਹੀ ਸ਼ਰਨ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਜੋ ਤੇਰੇ ਅਤੇ ਮੇਰੇ ਵਿਚ ਭੇਦ ਮੰਨਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਨਰਕ ਵਿੱਚ ਡਿੱਗਦਾ ਹੈ।

Verse 15

आयुर्बलं शृणुष्वाद्य त्रिदेवानां विशेषतः । संदेहोऽत्र न कर्त्तव्यो ब्रह्मविष्णु हरात्मनाम्

ਹੁਣ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਕਰਕੇ ਤ੍ਰਿਦੇਵਾਂ ਦੀ ਆਯੁ ਅਤੇ ਬਲ ਸੁਣੋ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਆਤਮ-ਤੱਤ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਵਿਸ਼ਨੂ ਅਤੇ ਹਰ (ਸ਼ਿਵ) ਹੈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਬਾਰੇ ਇੱਥੇ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਾ ਕਰੋ।

Verse 16

चतुर्युगसहस्राणि ब्रह्मणो दिनमुच्यते । रात्रिश्च तावती तस्य मानमेतत्क्रमेण ह

ਚਾਰ ਯੁੱਗਾਂ ਦੇ ਹਜ਼ਾਰ ਸਮੂਹ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦਾ ਇੱਕ ਦਿਨ ਕਹੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਅਤੇ ਉਤਨੇ ਹੀ ਮਾਪ ਦੀ ਉਸ ਦੀ ਰਾਤ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਾਲ-ਮਾਨ ਦਾ ਇਹ ਕ੍ਰਮ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।

Verse 17

तेषां त्रिंशद्दिनेर्मासो द्वादशैस्तैश्च वत्सरः । शतवर्षप्रमाणेन ब्रह्मायुः परिकीर्तितम्

ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਐਸੇ ਤੀਹ ਦਿਨਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਮਹੀਨਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਐਸੇ ਬਾਰਾਂ ਮਹੀਨਿਆਂ ਦਾ ਇੱਕ ਵਰ੍ਹਾ। ਐਸੇ ਸੌ ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਦੇ ਮਾਪ ਨਾਲ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੀ ਆਯੁ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।

Verse 18

ब्रह्मणो वर्षमात्रेण दिनं वैष्णवमुच्यते । सोऽपि वर्षशतं यावदात्ममानेन जीवति

ਬ੍ਰਹਮਾ ਦਾ ਇਕ ਵਰ੍ਹਾ ਵੈਸ਼ਣਵ ਦਾ ਇਕ ਦਿਨ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਣੂ ਵੀ ਆਪਣੇ ਹੀ ਕਾਲ-ਮਾਪ ਅਨੁਸਾਰ ਐਸੇ ਸੌ ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਤੱਕ ਜੀਊਂਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।

Verse 19

वैष्णवेन तु वर्षेण दिनं रौद्रं भवेद्ध्रुवम् । हरो वर्षशते याते नररूपेण संस्थितः

ਪਰ ਵੈਸ਼ਣਵ ਦੇ ਇਕ ਵਰ੍ਹੇ ਨਾਲ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਇਕ ਰੌਦ੍ਰ-ਦਿਨ ਮਾਪਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸੌ ਵਰ੍ਹੇ ਬੀਤਣ ਤੇ ਹਰ (ਸ਼ਿਵ) ਮਨੁੱਖੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਠਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

Verse 20

यावदुच्छ्वसितं वक्त्रे सदाशिवसमुद्भवम् । पश्चाच्छक्तिं समभ्येति यावन्निश्वसितं भवेत्

ਜਦ ਤੱਕ ਸਦਾਸ਼ਿਵ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਉੱਛਵਾਸ ਮੂੰਹ ਵਿੱਚ ਉਠਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਤਦੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹ ਸ਼ਕਤੀ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਦਾ ਹੈ; ਅਤੇ ਜਦ ਤੱਕ ਨਿਸ਼ਵਾਸ ਨਿਕਲੇ ਨਹੀਂ, ਤਦ ਤੱਕ ਉਹ ਜਾਰੀ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।

Verse 21

निःश्वासोच्छ्वसितानां च सर्वेषामेव देहिनाम् । ब्रह्मविष्णुहराणां च गंधर्वोरगरक्षसाम्

ਸਾਰੇ ਦੇਹਧਾਰੀਆਂ ਦੇ ਨਿਸ਼ਵਾਸ-ਉੱਛਵਾਸ, ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਵਿਸ਼ਣੂ ਤੇ ਹਰ (ਸ਼ਿਵ) ਦੇ ਵੀ; ਅਤੇ ਗੰਧਰਵਾਂ, ਉਰਗਾਂ (ਨਾਗਾਂ) ਤੇ ਰਾਖਸ਼ਸਾਂ ਦੇ ਵੀ—(ਸਭ ਪਰਮੇਸ਼ਰ ਦੀ ਆਗਿਆ-ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਹੀ ਚਲਦੇ ਹਨ)।

Verse 22

एकविंशसहस्राणि शतैः षड्भिश्शतानि च । अहोरात्राणि चोक्तानि प्रमाणं सुरसत्तमौ

ਹੇ ਦੇਵ-ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਮਾਪ ਇਹ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ—ਇੱਕੀ ਹਜ਼ਾਰ ਅਤੇ ਛੇ ਸੌ ਅਹੋਰਾਤ੍ਰ (ਦਿਨ-ਰਾਤ) ਚੱਕਰ।

Verse 23

षड्भिच्छवासनिश्वासैः पलमेकं प्रवर्तितम् । घटी षष्टि पलाः प्रोक्ता सा षष्ट्या च दिनं निशा

ਛੇ ਸ਼ਵਾਸ-ਨਿਸ਼ਵਾਸ ਨਾਲ ਇੱਕ ‘ਪਲ’ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸੱਠ ਪਲਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ‘ਘੜੀ’ ਕਹੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਅਤੇ ਸੱਠ ਘੜੀਆਂ ਨਾਲ ਦਿਨ ਤੇ ਰਾਤ ਬਣਦੇ ਹਨ॥

Verse 24

निश्वासोच्छ्वासितानां च परिसंख्या न विद्यते । सदाशिवसमुत्थानमेतस्मात्सोऽक्षयः स्मृतः

ਨਿਸ਼ਵਾਸ-ਉੱਛਵਾਸ ਦੀ ਕੋਈ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਗਿਣਤੀ ਨਹੀਂ। ਇਸ ਤੋਂ ਹੀ ਸਦਾਸ਼ਿਵ ਦਾ ਪ੍ਰਾਕਟ੍ਯ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਇਸ ਲਈ ਉਹ ‘ਅਕ੍ਸ਼ਯ’ ਕਰਕੇ ਸਿਮਰਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ॥

Verse 25

इत्थं रूपं त्वया तावद्रक्षणीयं ममाज्ञया । तावत्सृष्टेश्च कार्यं वै कर्तव्यं विविधैर्गुणैः

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੇਰੀ ਆਗਿਆ ਨਾਲ ਹੁਣ ਲਈ ਤੂੰ ਇਸ ਰੂਪ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰ। ਤਦ ਤੱਕ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦਾ ਕਾਰਜ ਵੀ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਨਾਨਾ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਕਰਨਾ ਹੈ।

Verse 26

ब्रह्मोवाच । इत्याकर्ण्य वचश्शंभोर्मया च भगवान्हरिः । प्रणिपत्य च विश्वेशं प्राह मंदतरं वशी

ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਕਿਹਾ—ਸ਼ੰਭੂ ਦੇ ਬਚਨ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੁਣ ਕੇ, ਮੈਂ ਅਤੇ ਭਗਵਾਨ ਹਰਿ ਵਿਸ਼ਵੇਸ਼ਵਰ ਨੂੰ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕਰਕੇ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤਾ। ਫਿਰ ਉਹ ਸੰਯਮੀ (ਹਰਿ) ਬਹੁਤ ਮ੍ਰਿਦੁ ਸੁਰ ਵਿੱਚ ਬੋਲਿਆ।

Verse 27

विष्णुरुवाच । शंकर श्रूयतामेतत्कृपासिंधो जगत्पते । सर्वमेतत्करिष्यामि भवदाज्ञावशानुगः

ਵਿਸ਼ਣੂ ਨੇ ਕਿਹਾ—ਹੇ ਸ਼ੰਕਰ, ਹੇ ਕਿਰਪਾ-ਸਿੰਧੂ, ਹੇ ਜਗਤਪਤੇ, ਇਹ ਸੁਣੋ। ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੀ ਆਗਿਆ ਦੇ ਅਧੀਨ ਰਹਿ ਕੇ ਇਹ ਸਭ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਕਰਾਂਗਾ।

Verse 28

मम ध्येयस्सदा त्वं च भविष्यसि न चान्यथा । भवतस्सर्वसामर्थ्यं लब्धं चैव पुरा मया

ਤੂੰ ਹੀ ਸਦਾ ਮੇਰੇ ਧਿਆਨ ਦਾ ਇਕੋ ਇਕ ਲਕਸ਼ ਰਹੇਂਗਾ, ਹੋਰ ਨਹੀਂ। ਅਤੇ ਤੇਰੇ ਤੋਂ ਹੀ ਮੈਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਸਾਰੀ ਸਮਰੱਥਾ ਤੇ ਸ਼ਕਤੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਚੁੱਕਾ ਹਾਂ।

Verse 29

क्षणमात्रमपि स्वामिंस्तव ध्यानं परं मम । चेतसो दूरतो नैव निर्गच्छतु कदाचन

ਹੇ ਸਵਾਮੀ! ਇਕ ਪਲ ਲਈ ਵੀ ਤੁਹਾਡਾ ਪਰਮ ਧਿਆਨ—ਮੇਰਾ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਆਸਰਾ—ਮੇਰੇ ਚਿੱਤ ਤੋਂ ਕਦੇ ਦੂਰ ਨਾ ਹੋਵੇ।

Verse 30

मम भक्तश्च यः स्वामिंस्तव निंदा करिष्यति । तस्य वै निरये वासं प्रयच्छ नियतं ध्रुवम्

ਹੇ ਸਵਾਮੀ! ਜੋ ਕੋਈ (ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ) ਮੇਰਾ ਭਗਤ ਕਹਿ ਕੇ ਵੀ ਤੁਹਾਡੀ ਨਿੰਦਾ ਕਰੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਨਿਸਚਿਤ ਹੀ ਨਰਕ ਵਿੱਚ ਥਿਰ ਵਾਸ ਬਖ਼ਸ਼ੋ।

Verse 31

त्वद्भक्तो यो भवेत्स्वामिन्मम प्रियतरो हि सः । एवं वै यो विजानाति तस्य मुक्तिर्न दुर्लभा

ਹੇ ਸਵਾਮੀ! ਜੋ ਤੁਹਾਡਾ ਭਗਤ ਬਣਦਾ ਹੈ, ਉਹੀ ਮੈਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧ ਪ੍ਰਿਯ ਹੈ। ਜੋ ਇਹ ਤੱਤ ਜਾਣ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਲਈ ਮੁਕਤੀ ਦੁਸ਼ਵਾਰ ਨਹੀਂ।

Verse 32

महिमा च मदीयोद्य वर्द्धितो भवता ध्रुवम् । कदाचिदगुणश्चैव जायते क्षम्यतामिति

ਨਿਸਚਿਤ ਹੀ ਅੱਜ ਤੁਹਾਡੇ ਕਾਰਨ ਮੇਰੀ ਮਹਿਮਾ ਵਧੀ ਹੈ। ਫਿਰ ਵੀ ਕਦੇ ਕਦੇ ਕੋਈ ਦੋਸ਼ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ—ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਮਾਫ਼ ਕਰੋ।

Verse 33

ब्रह्मोवाच । तदा शंभुस्तदीयं हि श्रुत्वा वचनमुत्तमम् । उवाच विष्णुं सुप्रीत्या क्षम्या तेऽगुणता मया

ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਕਿਹਾ—ਤਦ ਸ਼ੰਭੂ ਨੇ ਉਸ ਦਾ ਉੱਤਮ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਬਹੁਤ ਪ੍ਰੀਤ ਨਾਲ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਨੂੰ ਆਖਿਆ—“ਮੇਰੇ ਵੱਲੋਂ ਜੋ ਕੋਈ ਅਵਿਵੇਕ ਜਾਂ ਘਾਟ ਰਹਿ ਗਈ ਹੋਵੇ, ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਮਾਫ਼ ਕਰੋ।”

Verse 34

एवमुक्त्वा हरिं नौ स कराभ्यां परमेश्वरः । पस्पर्श सकलांगेषु कृपया तु कृपानिधिः

ਇਉਂ ਆਖ ਕੇ ਕਰੁਣਾਨਿਧਿ ਪਰਮੇਸ਼ੁਰ ਨੇ ਦੋਹਾਂ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਹਰਿ ਦੇ ਸਾਰੇ ਅੰਗਾਂ ਨੂੰ ਛੂਹਿਆ।

Verse 35

आदिश्य विविधान्धर्मान्सर्वदुःखहरो हरः । ददौ वराननेकांश्चावयोर्हितचिकीर्षया

ਸਾਰੇ ਦੁੱਖ ਦੂਰ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਹਰ ਨੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਧਰਮਾਂ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਦੇ ਕੇ, ਸਾਡੇ ਦੋਹਾਂ ਦੇ ਹਿਤ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਅਨੇਕ ਵਰ ਵੀ ਬਖ਼ਸ਼ੇ।

Verse 36

ततस्स भगवाञ्छंभुः कृपया भक्तवत्सलः । दृष्टया संपश्यतो शीघ्रं तत्रैवांतरधीयतः

ਫਿਰ ਕਰੁਣਾ ਨਾਲ ਭਗਵਾਨ ਸ਼ੰਭੂ, ਜੋ ਭਗਤਾਂ ਦਾ ਪਿਆਰਾ ਹੈ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਵੇਖਦਿਆਂ ਹੀ ਉਸੇ ਥਾਂ ਤੁਰੰਤ ਅੰਤਧਾਨ ਹੋ ਗਿਆ।

Verse 37

तदा प्रकृति लोकेऽस्मिंल्लिंगपूजाविधिः स्मृतः । लिंगे प्रतिष्ठितश्शंभुर्भुक्तिमुक्तिप्रदायकः

ਤਦ ਇਸ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਲਿੰਗ-ਪੂਜਾ ਦੀ ਵਿਧੀ ਸਥਾਪਿਤ ਹੋਈ; ਲਿੰਗ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਠਿਤ ਸ਼ੰਭੂ ਭੁਕਤੀ ਤੇ ਮੁਕਤੀ ਦੋਵੇਂ ਬਖ਼ਸ਼ਦਾ ਹੈ।

Verse 38

लिंगवेदिर्महादेवी लिंगं साक्षान्महेश्वरः । लयनाल्लिंगमित्युक्तं तत्रैव निखिलं जगत्

ਲਿੰਗ-ਵੇਦੀ ਮਹਾਦੇਵੀ (ਸ਼ਕਤੀ) ਹੈ ਅਤੇ ਲਿੰਗ ਸਾਕਸ਼ਾਤ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਹੈ। ਲਯ ਦਾ ਸਥਾਨ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਇਸ ਨੂੰ ‘ਲਿੰਗ’ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ; ਉਸੇ ਵਿੱਚ ਸਾਰਾ ਜਗਤ ਸਮਾਇਆ ਤੇ ਲੀਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

Verse 39

यस्तु लैंगं पठेन्नित्यमाख्यानं लिंगसन्निधौ । षण्मासाच्छिवरूपो वै नात्र कार्या विचारणा

ਜੋ ਲਿੰਗ ਦੀ ਸਨਿੱਧੀ ਵਿੱਚ ਲਿੰਗ-ਆਖਿਆਨ ਦਾ ਨਿੱਤ ਪਾਠ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਛੇ ਮਹੀਨਿਆਂ ਵਿੱਚ ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਸ਼ਿਵ-ਸਰੂਪ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।

Verse 40

यस्तु लिंगसमीपे तु कार्यं किंचित्करोति च । तस्य पुण्यफलं वक्तुं न शक्नोमि महामुने

ਹੇ ਮਹਾਮੁਨੀ! ਜੋ ਸ਼ਿਵਲਿੰਗ ਦੇ ਨੇੜੇ ਰਤਾ ਭਰ ਵੀ ਕੋਈ ਕਰਤੱਬ—ਸੇਵਾ, ਅਰਪਣ ਜਾਂ ਧਰਮਕਰਮ—ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੇ ਪੁੰਨ-ਫਲ ਦਾ ਵਰਣਨ ਮੈਂ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ।