व्योमवाणी-श्रवणं, गणानां शरणागमनं, सती-दाह-वृत्तान्तः — Hearing the Heavenly Voice; The Gaṇas Seek Refuge; Account of Satī’s Self-Immolation
ਅਧਿਆਇ 32 ਵਿੱਚ ਦਕਸ਼ ਦੇ ਯੱਗ ਵਿੱਚ ਹੋਏ ਟਕਰਾਅ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੀ ਕਥਾ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਨਾਰਦ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੂੰ ‘ਵ੍ਯੋਮਵਾਣੀ’ (ਦਿਵ੍ਯ ਘੋਸ਼ਣਾ) ਦੇ ਨਤੀਜੇ, ਦਕਸ਼ ਆਦਿ ਨੇ ਕੀ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਹਾਰੇ ਹੋਏ ਸ਼ਿਵ-ਗਣ ਕਿੱਥੇ ਗਏ—ਇਹ ਪੁੱਛਦਾ ਹੈ। ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਆਕਾਸ਼ੀ ਘੋਸ਼ ਸੁਣ ਕੇ ਦੇਵਤੇ ਅਤੇ ਯੱਗ-ਸਭਾ ਦੇ ਲੋਕ ਸਤਬਧ ਹੋ ਕੇ ਚੁੱਪ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਭ੍ਰਮਿਤ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਭ੍ਰਿਗੂ ਦੇ ਮੰਤ੍ਰ-ਬਲ ਕਾਰਨ ਪਿੱਛੇ ਹਟੇ ਸ਼ੂਰ ਗਣ ਮੁੜ ਇਕੱਠੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ; ਬਚੇ ਹੋਏ ਗਣ ਸ਼ਰਨ ਲਈ ਭਗਵਾਨ ਸ਼ਿਵ ਕੋਲ ਪਹੁੰਚਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ ਸਾਰਾ ਵ੍ਰਿਤਾਂਤ ਸੁਣਾਉਂਦੇ ਹਨ—ਦਕਸ਼ ਦਾ ਅਹੰਕਾਰ, ਸਤੀ ਦਾ ਅਪਮਾਨ, ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਯੱਗ-ਭਾਗ ਦਾ ਇਨਕਾਰ, ਕਠੋਰ ਬਚਨ ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਅਦਬਹੀਣਤਾ। ਸ਼ਿਵ ਨੂੰ ਯੱਗ ਤੋਂ ਵੰਚਿਤ ਦੇਖ ਕੇ ਸਤੀ ਦਾ ਕ੍ਰੋਧ, ਪਿਤਾ ਦੀ ਨਿੰਦਾ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਦੇਹ ਦਾ ਦਾਹ—ਇਹ ਸ਼ਕਤੀ ਦਾ ਨਿਰਣਾਇਕ ਪ੍ਰਸੰਗ ਬਣ ਕੇ ਅਹੰਕਾਰਪੂਰਨ ਕਰਮਕਾਂਡ ਦੀ ਖੋਖਲਾਪਨ ਦਿਖਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਅਧਿਆਇ ਸ਼ਿਵ-ਸ਼ਰਨਾਗਤੀ, ਦਿਵ੍ਯ ਅਪਮਾਨ ਦੀ ਗੰਭੀਰਤਾ ਅਤੇ ਅਧਰਮੀ ਯੱਗ ਦੇ ਕਰਮ-ਵਿਆਪਕ ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ ਨੂੰ ਉਭਾਰਦਾ ਹੈ।
Shlokas
Verse 1
नारद उवाच । श्रुत्वा व्योमगिरं दक्षः किमकार्षीत्तदाऽबुधः । अन्ये च कृतवंतः किं ततश्च किमभूद्वद
ਨਾਰਦ ਨੇ ਕਿਹਾ—ਆਕਾਸ਼ਵਾਣੀ ਸੁਣ ਕੇ ਉਸ ਵੇਲੇ ਅਵਿਵੇਕੀ ਦਕਸ਼ ਨੇ ਕੀ ਕੀਤਾ? ਹੋਰਾਂ ਨੇ ਕੀ ਕੀਤਾ? ਫਿਰ ਅੱਗੇ ਕੀ ਹੋਇਆ, ਦੱਸੋ।
Verse 2
पराजिताः शिवगणा भृगुमंत्रबलेन वै । किमकार्षुः कुत्र गतास्तत्त्वं वद महामते
ਭ੍ਰਿਗੂ ਦੇ ਮੰਤ੍ਰ-ਬਲ ਨਾਲ ਸ਼ਿਵਗਣ ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਹਾਰ ਗਏ। ਫਿਰ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਕੀ ਕੀਤਾ ਤੇ ਕਿੱਥੇ ਗਏ? ਹੇ ਮਹਾਮਤੇ, ਸੱਚਾ ਵਰਤਾਂਤ ਦੱਸੋ।
Verse 3
ब्रह्मोवाच । श्रुत्वा व्योमगिरं सर्वे विस्मिताश्च सुरादयः । नावोचत्किंचिदपि ते तिष्ठन्तस्तु विमोहिताः
ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਆਕਾਸ਼ ਤੋਂ ਉੱਠੀ ਵਾਣੀ ਸੁਣ ਕੇ ਦੇਵਤੇ ਆਦਿ ਸਭ ਹੈਰਾਨ ਰਹਿ ਗਏ। ਮੋਹਿਤ ਹੋ ਕੇ ਉਹ ਓਥੇ ਹੀ ਖੜੇ ਰਹੇ ਅਤੇ ਇਕ ਸ਼ਬਦ ਵੀ ਨਾ ਬੋਲ ਸਕੇ।
Verse 4
पलायमाना ये वीरा भृगुमंत्रबलेन ते । अवशिष्टा श्शिवगणाश्शिवं शरणमाययुः
ਭ੍ਰਿਗੂ ਦੇ ਮੰਤ੍ਰ-ਬਲ ਨਾਲ ਦਬੇ ਹੋਏ ਜੋ ਵੀਰ ਭੱਜ ਗਏ ਸਨ, ਉਹ ਬਚੇ ਹੋਏ ਸ਼ਿਵਗਣ ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਸ਼ਰਨ ਵਿੱਚ ਜਾ ਪਹੁੰਚੇ।
Verse 5
सर्वं निवेदयामासू रुद्रायामिततेजसे । चरित्रं च तथाभूतं सुप्रणम्यादराच्च ते
ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਆਦਰ ਨਾਲ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕਰਕੇ ਅਮਿਤ ਤੇਜ ਵਾਲੇ ਰੁਦ੍ਰ ਨੂੰ ਸਭ ਕੁਝ ਨਿਵੇਦਨ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਜਿਵੇਂ ਵਾਪਰਿਆ ਸੀ ਤਿਵੇਂ ਹੀ ਪੂਰਾ ਵਰਤਾਂਤ ਸੁਣਾਇਆ।
Verse 6
गणा ऊचुः । देवदेव महादेव पाहि नश्शरणागतान् । संशृण्वादरतो नाथ सती वार्तां च विस्तरात्
ਗਣਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਦੇਵ ਮਹਾਦੇਵ, ਸਾਡੀ ਸ਼ਰਣਾਗਤਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰੋ। ਹੇ ਨਾਥ, ਸਤੀ ਦੀ ਵਾਰਤਾ ਨੂੰ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਅਤੇ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣੋ।
Verse 7
गर्वितेन महेशानदक्षेन सुदुरात्मना । अवमानः कृतस्सत्याऽनादरो निर्जरैस्तथा
ਹੰਕਾਰੀ ਅਤੇ ਦੁਸ਼ਟ ਬੁੱਧੀ ਵਾਲੇ ਦਕਸ਼ ਨੇ ਮਹੇਸ਼ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਕਰਦਿਆਂ ਸਤੀ ਦਾ ਅਪਮਾਨ ਕੀਤਾ; ਅਤੇ ਉੱਥੇ ਮੌਜੂਦ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਵੀ ਉਸ ਦਾ ਨਿਰਾਦਰ ਕੀਤਾ।
Verse 8
तुभ्यं भागमदात्रो स देवेभ्यश्च प्रदत्तवान् । दुर्वचांस्यवदत्प्रोच्चैर्दुष्टो दक्षस्सुगर्वितः
ਉਸ ਦੁਸ਼ਟ ਅਤੇ ਅਤਿ ਹੰਕਾਰੀ ਦਕਸ਼ ਨੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਯੱਗ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤਾ, ਜਦਕਿ ਦੂਜੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ। ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਉੱਚੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਕਠੋਰ ਸ਼ਬਦ ਕਹੇ।
Verse 9
ततो दृष्ट्वा न ते भागं यज्ञेऽकुप्यत्सती प्रभो । विनिंद्य बहुशस्तातमधाक्षीत्स्वतनुं तदा
ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਯੱਗ ਵਿੱਚ ਤੁਹਾਡਾ ਹਿੱਸਾ ਨਾ ਦੇਖ ਕੇ ਸਤੀ ਬਹੁਤ ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਹੋ ਗਈ। ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਨਿੰਦਾ ਕਰਦਿਆਂ, ਉਸਨੇ ਫਿਰ ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਭਸਮ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
Verse 10
गणास्त्वयुतसंख्याका मृतास्तत्र विलज्जया । स्वांगान्याछिद्य शस्त्रैश्च क्रुध्याम ह्यपरे वयम्
ਉੱਥੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਗਣ ਸ਼ਰਮ ਕਾਰਨ ਮਰ ਗਏ; ਅਤੇ ਸਾਡੇ ਵਿੱਚੋਂ ਕਈਆਂ ਨੇ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਆ ਕੇ ਸ਼ਸਤਰਾਂ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਹੀ ਅੰਗ ਵੱਢ ਲਏ।
Verse 11
तद्यज्ञे ध्वंसितुं वेगात्सन्नद्धास्तु भयावहाः । तिरस्कृता हि भृगुणा स्वप्रभावाद्विरोधिना
ਉਸ ਯੱਗ ਨੂੰ ਨਾਸ ਕਰਨ ਲਈ ਉਹ ਮਹਾਂ ਵੇਗ ਨਾਲ ਦੌੜ ਪਏ—ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਨੱਧ ਅਤੇ ਭਿਆਨਕ; ਕਿਉਂਕਿ ਭ੍ਰਿਗੂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਾਲ ਵਿਰੋਧੀ ਬਣ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਅਪਮਾਨ ਕੀਤਾ ਸੀ।
Verse 12
ते वयं शरणं प्राप्तास्तव विश्वंभर प्रभो । निर्भयान् कुरु नस्तस्माद्दयमानभवाद्भयात्
ਹੇ ਵਿਸ਼ਵੰਭਰ ਪ੍ਰਭੂ! ਅਸੀਂ ਤੇਰੀ ਸ਼ਰਨ ਆਏ ਹਾਂ; ਇਸ ਲਈ ਦਇਆ ਕਰਕੇ ਸਾਨੂੰ ਨਿਰਭੈ ਕਰ—ਉਸ ਨਿਰਦਈ ਤੋਂ ਉੱਠਦੇ ਡਰ ਤੋਂ ਸਾਡੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰ।
Verse 13
अपमानं विशेषेण तस्मिन् यज्ञे महाप्रभो । दक्षाद्यास्तेऽखिला दुष्टा अकुर्वन् गर्विता अति
ਹੇ ਮਹਾਪ੍ਰਭੂ! ਉਸ ਯੱਗ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਖਾਸ ਤੌਰ ਤੇ ਅਪਮਾਨ ਕੀਤਾ; ਦਕਸ਼ ਆਦਿ ਸਭ ਦੁਰਾਚਾਰੀ ਅਤੇ ਅਤਿ ਅਹੰਕਾਰੀ ਹੋ ਕੇ ਇਹ ਕਰ ਬੈਠੇ।
Verse 14
इत्युक्तं निखिलं वृत्तं स्वेषां सत्याश्च नारद । तेषां च मूढबुद्धीनां यथेच्छसि तथा कुरु
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਹੇ ਨਾਰਦ! ਸਤਿਆ ਨੇ ਆਪਣੇ ਲੋਕਾਂ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਬਾਰੇ ਸਾਰਾ ਵ੍ਰਿਤਾਂਤ ਤੈਨੂੰ ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ; ਹੁਣ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਬੁੱਧੀ ਮੋਹਿਤ ਹੈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਜਿਵੇਂ ਤੈਨੂੰ ਚੰਗਾ ਲੱਗੇ ਤਿਵੇਂ ਕਰ।
Verse 15
ब्रह्मोवाच । इत्याकर्ण्यवचस्तस्य स्वगणानां वचः प्रभुः । सस्मार नारदं सर्वं ज्ञातुं तच्चरितं लघु
ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਆਖਿਆ—ਉਸ ਦੇ ਬਚਨ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਗਣਾਂ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣ ਕੇ ਪ੍ਰਭੂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਸਾਰਾ ਵਰਤਾਂਤ ਛੇਤੀ ਜਾਣਨ ਲਈ ਨਾਰਦ ਨੂੰ ਸੱਦਿਆ।
Verse 16
आगतस्त्वं द्रुतं तत्र देवर्षे दिव्यदर्शन । प्रणम्य शंकरं भक्त्या सांजलिस्तत्र तस्थिवान्
ਹੇ ਦਿਵ੍ਯ ਦਰਸ਼ਨ ਵਾਲੇ ਦੇਵਰਿਸ਼ੀ! ਤੂੰ ਤੁਰੰਤ ਉੱਥੇ ਆ ਪਹੁੰਚਿਆ; ਅਤੇ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਸ਼ੰਕਰ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਉੱਥੇ ਹੀ ਖੜਾ ਰਿਹਾ।
Verse 17
त्वां प्रशस्याथ स स्वामी सत्या वार्त्तां च पृष्टवान् । दक्षयज्ञगताया वै परं च चरितं तथा
ਫਿਰ ਸਵਾਮੀ ਨੇ ਤੇਰੀ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਕਰਕੇ ਸਤੀ ਦੀ ਖ਼ਬਰ ਪੁੱਛੀ; ਅਤੇ ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਉਹ ਦਕਸ਼ ਯੱਗ ਵਿੱਚ ਗਈ ਤਾਂ ਜੋ ਪਰਮ ਵ੍ਰਿਤਾਂਤ ਵਾਪਰਿਆ, ਉਹ ਵੀ ਪੁੱਛਿਆ।
Verse 18
पृष्टेन शंभुना तात त्वयाश्वेव शिवात्मना । तत्सर्वं कथितं वृतं जातं दक्षाध्वरे हि यत्
ਹੇ ਤਾਤ! ਸ਼ੰਭੂ ਦੇ ਪੁੱਛਣ ਤੇ ਤੂੰ—ਜੋ ਸ਼ਿਵ-ਸਰੂਪ ਹੈਂ—ਦਕਸ਼ ਦੇ ਅਧਵਰ ਵਿੱਚ ਜੋ ਕੁਝ ਵਾਪਰਿਆ, ਉਹ ਸਭ ਤੁਰੰਤ ਬਿਆਨ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
Verse 19
तदाकर्ण्येश्वरो वाक्यं मुने तत्त्वन्मुखोदितम् । चुकोपातिद्रुतं रुद्रो महारौद्रपराक्रमः
ਹੇ ਮੁਨੀ! ਤੇਰੇ ਮੁਖੋਂ ਨਿਕਲੇ ਉਹ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ ਈਸ਼ਵਰ ਤੁਰੰਤ ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਹੋ ਉਠੇ; ਮਹਾ-ਰੌਦ੍ਰ ਪਰਾਕ੍ਰਮੀ ਰੁਦ੍ਰ ਛੇਤੀ ਹੀ ਭਿਆਨਕ ਰੋਸ ਨਾਲ ਭੜਕ ਉਠੇ।
Verse 20
उत्पाट्यैकां जटां रुद्रो लोकसंहारकारकः । आस्फालयामास रुषा पर्वतस्य तदोपरि
ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਸੰਹਾਰ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਰੁਦ੍ਰ ਨੇ ਕ੍ਰੋਧ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਜਟਾ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਲਟ ਉਖਾੜੀ ਅਤੇ ਓਥੇ ਹੀ ਪਹਾੜ ਉੱਤੇ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਪਟਕ ਦਿੱਤੀ।
Verse 21
तोदनाच्च द्विधा भूता सा जटा च मुने प्रभोः । संबभूव महारावो महाप्रलयभीषणः
ਹੇ ਮੁਨੀ, ਜਦੋਂ ਪ੍ਰਹਾਰ ਹੋਇਆ ਤਾਂ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਉਹ ਜਟਾ ਦੋ ਭਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡ ਗਈ; ਅਤੇ ਮਹਾਪ੍ਰਲਯ ਵਰਗੀ ਭਿਆਨਕ ਮਹਾਗਰਜਨਾ ਉਠੀ।
Verse 22
तज्जटायास्समुद्भूतो वीरभद्रो महाबलः । पूर्वभागेन देवर्षे महाभीमो गणाग्रणीः
ਹੇ ਦੇਵਰਿਸ਼ੀ, ਉਸੇ ਜਟਾ ਤੋਂ ਮਹਾਬਲੀ ਵੀਰਭਦ੍ਰ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ—ਅਤਿ ਭਿਆਨਕ ਰੂਪ ਵਾਲਾ, ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਗਣਾਂ ਦਾ ਅਗਵਾਨ—ਅੱਗਲੇ ਭਾਗ ਤੋਂ ਨਿਕਲਿਆ।
Verse 23
स भूमिं विश्वतो वृत्त्वात्यतिष्ठद्दशांगुलम् । प्रलयानलसंकाशः प्रोन्नतो दोस्सहस्रवान्
ਉਹ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਹਰ ਪਾਸੇ ਤੋਂ ਘੇਰ ਕੇ, ਉਸ ਤੋਂ ਦਸ ਅੰਗੁਲ ਉੱਚਾ ਉੱਠ ਕੇ ਖੜਾ ਹੋਇਆ; ਪ੍ਰਲਯ ਦੀ ਅੱਗ ਵਰਗਾ ਦਹਕਦਾ, ਬਹੁਤ ਉੱਚਾ, ਅਤੇ ਹਜ਼ਾਰ ਬਾਂਹਾਂ ਵਾਲਾ—ਅਸਹਿਣੀ ਸ਼ਕਤੀ ਵਾਲਾ।
Verse 24
कोपनिश्वासतस्तत्र महारुद्रस्य चेशितुः । जातं ज्वराणां शतकं संनिपातास्त्रयोदश
ਉੱਥੇ ਪਰਮੇਸ਼ਵਰ ਮਹਾਰੁਦ੍ਰ ਦੇ ਕ੍ਰੋਧ ਭਰੇ ਸਾਹ ਤੋਂ ਜ਼ਵਰਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਸੌ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ; ਅਤੇ ਤੇਰਾਂ ਸਨ੍ਨਿਪਾਤ ਜ਼ਵਰ ਵੀ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਏ।
Verse 25
महाकाली समुत्पन्ना तज्जटापरभा गतः । महाभयंकरा तात भूतकोटिभिरावृता
ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਦੀਆਂ ਜਟਾਵਾਂ ਵਿਚੋਂ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਹੀ ਜੋਤ ਧਾਰਨ ਕਰਕੇ ਮਹਾਕਾਲੀ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਈ। ਹੇ ਪਿਆਰੇ, ਉਹ ਅਤਿ ਭਿਆਨਕ ਸੀ ਅਤੇ ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਭੂਤਗਣਾਂ ਦੇ ਕਰੋੜਾਂ ਸਮੂਹ ਨਾਲ ਘਿਰੀ ਹੋਈ ਸੀ।
Verse 26
सर्वे मूर्त्तिधराः क्रूराः स्वर लोकभयंकराः । स्वतेजसा प्रज्वलंतो दहंत इव सर्वतः
ਉਹ ਸਭ ਮੂਰਤੀਧਾਰੀ, ਕ੍ਰੂਰ ਅਤੇ ਸਵਰਲੋਕ ਲਈ ਵੀ ਭਯਾਨਕ ਸਨ। ਆਪਣੇ ਹੀ ਤੇਜ ਨਾਲ ਪ੍ਰਜਵਲਿਤ ਹੋ ਕੇ ਉਹ ਹਰ ਪਾਸੇ ਸਭ ਕੁਝ ਸਾੜਦੇ ਹੋਏ ਜਾਪਦੇ ਸਨ।
Verse 27
अथ वीरो वीरभद्रः प्रणम्य परमेश्वरम् । कृतांजलिपुटः प्राह वाक्यं वाक्यविशारदः
ਤਦ ਵੀਰ ਵੀਰਭਦ੍ਰ ਨੇ ਪਰਮੇਸ਼ਵਰ (ਸ਼ਿਵ) ਨੂੰ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ, ਬੋਲਣ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁਣ ਹੋ ਕੇ, ਇਹ ਬਚਨ ਕਹੇ।
Verse 28
वीरभद्र उवाच । महारुद्र महारौद्र सोमसूर्याग्निलोचन । किं कर्तव्यं मया कार्यं शीघ्रमाज्ञापय प्रभो
ਵੀਰਭਦ੍ਰ ਨੇ ਕਿਹਾ—ਹੇ ਮਹਾਰੁਦ੍ਰ, ਹੇ ਮਹਾਰੌਦ੍ਰ! ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨੇਤਰ ਚੰਦਰਮਾ, ਸੂਰਜ ਅਤੇ ਅੱਗ ਹਨ—ਮੈਂ ਕੀ ਕਰਾਂ? ਕਿਹੜਾ ਕੰਮ ਕਰਾਂ? ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਤੁਰੰਤ ਆਗਿਆ ਦਿਓ।
Verse 29
शोषणीयाः किमीशान क्षणार्द्धेनैव सिंधवः । पेषणीयाः किमीशान क्षणार्द्धेनैव पर्वताः
ਹੇ ਈਸ਼ਾਨ! ਐਸਾ ਕੀ ਹੈ ਜੋ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ? ਅੱਧੇ ਪਲ ਵਿੱਚ ਸਮੁੰਦਰ ਸੁਕਾਏ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ; ਅੱਧੇ ਪਲ ਵਿੱਚ ਪਹਾੜ ਪੀਸ ਕੇ ਚੂਰਨ ਕੀਤੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ।
Verse 30
क्षणेन भस्मसात्कुर्यां ब्रह्मांडमुत किं हर । क्षणेन भस्मसात्कुर्याम्सुरान्वा किं मुनीश्वरान्
ਹੇ ਹਰ! ਮੈਂ ਇਕ ਛਿਨ ਵਿੱਚ ਹੀ ਬ੍ਰਹਮਾਂਡ ਨੂੰ ਭਸਮ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹਾਂ—ਫਿਰ ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੀ ਅਚੰਭਾ? ਇਕ ਛਿਨ ਵਿੱਚ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਜਾਂ ਮੁਨੀਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਭਸਮ ਕਰਨ ਦੀ ਸਮਰਥਾ ਮੇਰੇ ਵਿੱਚ ਹੈ।
Verse 31
व्याश्वासः सर्वलोकानां किमु चार्यो हि शंकर । कर्तव्य किमुतेशान सर्वप्राणिविहिंसनम्
ਜੇ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਥੋੜ੍ਹਾ ਜਿਹਾ ਵੀ ਅਣਵਿਸ਼ਵਾਸ ਅਣਉਚਿਤ ਹੈ, ਤਾਂ ਹੇ ਸ਼ੰਕਰ ਆਚਾਰ੍ਯ, ਤੁਹਾਡੇ ਪ੍ਰਤੀ ਤਾਂ ਇਹ ਕਿੰਨਾ ਵੱਧ ਅਣਉਚਿਤ! ਹੇ ਈਸ਼ਾਨ, ਕਿਸੇ ਵੀ ਪ੍ਰਾਣੀ ਨੂੰ ਹਾਨੀ ਪਹੁੰਚਾਉਣਾ ਕਿਵੇਂ ‘ਕਰਤੱਬ’ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ?
Verse 32
इति श्रीशिवमहापुराणे द्वितीयायां रुद्रसंहितायां द्वितीये सतीखंडे वीरभद्रोत्पत्तिशिवोपदेशवर्णनं नाम द्वात्रिंशोऽध्यायः
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸ਼੍ਰੀ ਸ਼ਿਵ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਦੀ ਦੂਜੀ ਰੁਦ੍ਰਸੰਹਿਤਾ ਦੇ ਦੂਜੇ ਸਤੀਖੰਡ ਵਿੱਚ ‘ਵੀਰਭਦ੍ਰ ਦੀ ਉਤਪੱਤੀ ਅਤੇ ਸ਼ਿਵ ਉਪਦੇਸ਼ ਦਾ ਵਰਣਨ’ ਨਾਮਕ ਬੱਤੀਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਸਮਾਪਤ ਹੋਇਆ।
Verse 33
यत्र यत्कार्यमुद्दिश्य प्रेषयिष्यसि मां प्रभो । तत्कार्यं साधयाम्येव सत्वरं त्वत्प्रसादतः
ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਜਿਸ ਕੰਮ ਦੇ ਉਦੇਸ਼ ਨਾਲ ਤੁਸੀਂ ਮੈਨੂੰ ਭੇਜੋਗੇ, ਤੁਹਾਡੀ ਕਿਰਪਾ-ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਮੈਂ ਉਹ ਕੰਮ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਤੁਰੰਤ ਪੂਰਾ ਕਰਾਂਗਾ।
Verse 34
क्षुद्रास्तरंति लोकाब्धिं शासनाच्छंकरस्य ते । हरातोहं न किं तर्तुं महापत्सागरं क्षमः
ਸ਼ੰਕਰ ਦੇ ਹੁਕਮ ਤੇ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਨਿੱਕੇ ਲੋਕ ਵੀ ਸੰਸਾਰ-ਸਮੁੰਦਰ ਪਾਰ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਤਾਂ ਫਿਰ ਹਰ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਹੇਠ ਮੈਂ ਇਸ ਵੱਡੇ ਆਫ਼ਤਾਂ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਨੂੰ ਕਿਉਂ ਨਾ ਪਾਰ ਕਰ ਸਕਾਂ?
Verse 35
त्वत्प्रेषिततृणेनापि महत्कार्यं मयत्नतः । क्षणेन शक्यते कर्तुं शंकरात्र न संशयः
ਹੇ ਸ਼ੰਕਰ! ਤੇਰੇ ਭੇਜੇ ਹੋਏ ਇਕ ਤਿੰਨੇ ਨਾਲ ਵੀ ਬਿਨਾ ਜਤਨ ਦੇ ਪਲ ਵਿੱਚ ਵੱਡਾ ਕੰਮ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ।
Verse 36
लीलामात्रेण ते शंभो कार्यं यद्यपि सिद्ध्यति । तथाप्यहं प्रेषणीयो तवैवानुग्रहो ह्ययम्
ਹੇ ਸ਼ੰਭੋ! ਭਾਵੇਂ ਤੇਰੀ ਲੀਲਾ-ਮਾਤ੍ਰ ਨਾਲ ਹੀ ਕੰਮ ਸਿੱਧ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਵੀ ਮੈਨੂੰ ਤੇਰਾ ਦੂਤ ਬਣਾ ਕੇ ਭੇਜਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ—ਇਹੀ ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਤੇਰੀ ਕਿਰਪਾ ਹੈ।
Verse 37
शक्तिरेतादृशी शंभो ममापि त्वदनुग्रहात् । विना शक्तिर्न कस्यापि शंकर त्वदनुग्रहात्
ਹੇ ਸ਼ੰਭੋ! ਐਸੀ ਸ਼ਕਤੀ ਮੈਨੂੰ ਵੀ ਕੇਵਲ ਤੇਰੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਮਿਲੀ ਹੈ। ਹੇ ਸ਼ੰਕਰ! ਸ਼ਕਤੀ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਕਿਸੇ ਵਿੱਚ ਸਮਰੱਥਾ ਨਹੀਂ; ਸਭ ਕੁਝ ਤੇਰੀ ਮੇਹਰ ਨਾਲ ਹੀ ਚਲਦਾ ਹੈ।
Verse 38
त्वदाज्ञया विना कोपि तृणादीनपि वस्तुतः । नैव चालयितुं शक्तस्सत्यमेतन्न संशयः
ਤੇਰੀ ਆਗਿਆ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਕੋਈ ਵੀ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨੇ ਆਦਿ ਨੂੰ ਵੀ ਹਿਲਾ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ। ਇਹ ਸੱਚ ਹੈ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ।
Verse 39
शंभो नियम्यास्सर्वेपि देवाद्यास्ते महेश्वर । तथैवाहं नियम्यस्ते नियंतुस्सर्वदेहिनाम्
ਹੇ ਸ਼ੰਭੋ, ਹੇ ਮਹੇਸ਼ਵਰ! ਦੇਵਤਾ ਆਦਿ ਸਭ ਤੇਰੇ ਹੀ ਨਿਯਮ ਅਤੇ ਸ਼ਾਸਨ ਹੇਠ ਹਨ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੈਂ ਵੀ ਤੇਰੇ ਅਧੀਨ ਹਾਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਤੂੰ ਸਭ ਦੇਹਧਾਰੀਆਂ ਦਾ ਪਰਮ ਨਿਯੰਤਾ ਹੈਂ।
Verse 40
प्रणतोस्मि महादेव भूयोपि प्रणतोस्म्यहम् । प्रेषय स्वेष्ट सिद्ध्यर्थं मामद्य हर सत्वरम्
ਹੇ ਮਹਾਦੇਵ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ; ਮੁੜ ਮੁੜ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ। ਹੇ ਹਰ, ਮੇਰੀ ਪਰਮ ਇੱਛਾ ਦੀ ਸਿੱਧੀ ਲਈ ਅੱਜ ਹੀ ਮੈਨੂੰ ਤੁਰੰਤ ਮੇਰੇ ਨਿਯਤ ਅੰਤ ਵੱਲ ਭੇਜੋ।
Verse 41
स्पंदोपि जायते शंभो सख्यांगानां मुहुर्मुहुः । भविष्यत्यद्य विजयो मामतः प्रेषय प्रभो
ਹੇ ਸ਼ੰਭੂ, ਮੇਰੇ ਸਾਥੀਆਂ ਦੇ ਅੰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਮੁੜ ਮੁੜ ਕੰਬਨ ਉਠਦਾ ਹੈ। ਅੱਜ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਜਿੱਤ ਹੋਵੇਗੀ; ਇਸ ਲਈ ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਮੈਨੂੰ ਇੱਥੋਂ ਅੱਗੇ ਭੇਜੋ।
Verse 42
हर्षोत्साहविशेषोपि जायते मम कश्चन । शंभो त्वत्पादकमले संसक्तश्च मनो मम
ਹੇ ਸ਼ੰਭੂ, ਮੇਰੇ ਅੰਦਰ ਖ਼ਾਸ ਹರ್ಷ ਅਤੇ ਉਤਸ਼ਾਹ ਜਾਗ ਪਿਆ ਹੈ, ਅਤੇ ਮੇਰਾ ਮਨ ਤੁਹਾਡੇ ਚਰਨ-ਕਮਲਾਂ ਨਾਲ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜੁੜ ਗਿਆ ਹੈ।
Verse 43
भविष्यति प्रतिपदं शुभसंतानसंततिः
ਹਰ ਦਿਨ ਸ਼ੁਭ ਸੰਤਾਨ ਦੀ ਲਗਾਤਾਰ ਪਰੰਪਰਾ ਉਤਪੰਨ ਹੋਵੇਗੀ।
Verse 44
तस्यैव विजयो नित्यं तस्यैव शुभमन्वहम् । यस्य शंभौ दृढा भक्तिस्त्वयि शोभनसंश्रये
ਜਿਸ ਦੀ ਸ਼ੰਭੂ ਵਿੱਚ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ ਭਗਤੀ ਹੈ, ਹੇ ਸੁੰਦਰ ਆਸਰਾ! ਉਸੇ ਲਈ ਸਦਾ ਜਿੱਤ ਹੈ, ਉਸੇ ਲਈ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਸ਼ੁਭਤਾ ਹੈ।
Verse 45
ब्रह्मोवाच । इत्युक्तं तद्वचः श्रुत्वा संतुष्टो मंगलापतिः । वीरभद्र जयेति त्वं प्रोक्ताशीः प्राह तं पुनः
ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਉਹ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ ਮੰਗਲਾਪਤੀ (ਸ਼ਿਵ) ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਏ ਅਤੇ ਫਿਰ ਉਸ ਨੂੰ ਆਸ਼ੀਰਵਾਦ ਦੇ ਕੇ ਕਿਹਾ—“ਹੇ ਵੀਰਭਦ੍ਰ, ਜੈ ਹੋਵੇ!”
Verse 46
महेश्वर उवाच । शृणु मद्वचनं तात वीरभद्र सुचेतसा । करणीयं प्रयत्नेन तद्द्रुतं मे प्रतोषकम्
ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਤਾਤ ਵੀਰਭਦ੍ਰ, ਸਾਫ਼ ਚਿੱਤ ਨਾਲ ਮੇਰਾ ਬਚਨ ਸੁਣ। ਜੋ ਕਰਨਾ ਹੈ, ਉਹ ਯਤਨ ਨਾਲ ਕਰ; ਜਲਦੀ ਕਰ—ਇਹੀ ਮੈਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰੇਗਾ।
Verse 47
यागं कर्तुं समुद्युक्तो दक्षो विधिसुतः खलः । मद्विरोधी विशेषेण महागर्वोऽबुधोऽधुना
ਬ੍ਰਹਮਾ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਉਹ ਦੁਸ਼ਟ ਦਕਸ਼ ਯੱਗ ਕਰਨ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ। ਉਹ ਖ਼ਾਸ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਮੇਰਾ ਵਿਰੋਧੀ ਹੈ; ਇਸ ਵੇਲੇ ਉਹ ਵੱਡੇ ਅਹੰਕਾਰ ਨਾਲ ਫੂਲਿਆ ਅਤੇ ਅਗਿਆਨ ਨਾਲ ਅੰਨ੍ਹਾ ਹੈ।
Verse 48
तन्मखं भस्मसात्कृत्वा सयागपरिवारकम् । पुनरायाहि मत्स्थानं सत्वरं गणसत्तम
ਉਸ ਯੱਗ ਨੂੰ ਉਸ ਦੇ ਸਾਰੇ ਯਾਗ-ਪਰਿਵਾਰ ਸਮੇਤ ਭਸਮ ਕਰ ਕੇ, ਹੇ ਗਣਾਂ ਵਿਚ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਤੁਰੰਤ ਫਿਰ ਮੇਰੇ ਧਾਮ ਨੂੰ ਆ ਜਾ।
Verse 49
सुरा भवंतु गंधर्वा यक्षा वान्ये च केचन । तानप्यद्यैव सहसा भस्मसात्कुरु सत्वरम्
ਦੇਵ ਹੋਣ, ਗੰਧਰਵ ਹੋਣ, ਯਕਸ਼ ਹੋਣ ਜਾਂ ਹੋਰ ਕੋਈ ਵੀ—ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਅੱਜ ਹੀ ਅਚਾਨਕ, ਬਿਨਾ ਦੇਰੀ, ਭਸਮ ਕਰ ਦੇ।
Verse 50
तत्रास्तु विष्णुर्ब्रह्मा वा शचीशो वा यमोपि वा । अपि चाद्यैव तान्सर्वान्पातयस्व प्रयत्नतः
ਉੱਥੇ ਵਿਸ਼ਨੂ ਹੋਵੇ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਹੋਵੇ, ਸ਼ਚੀਪਤੀ ਇੰਦਰ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਯਮ ਵੀ ਹੋਵੇ—ਅੱਜ ਹੀ, ਪੂਰੇ ਜਤਨ ਨਾਲ, ਉਹਨਾਂ ਸਭ ਨੂੰ ਡਾਹ ਦਿਓ।
Verse 51
सुरा भवंतु गंधर्वा यक्षा वान्ये च केचन । तानप्यद्यैव सहसा भस्मसात्कुरु सत्वरम्
ਚਾਹੇ ਉਹ ਦੇਵ ਹੋਣ, ਗੰਧਰਵ ਹੋਣ, ਯਕਸ਼ ਹੋਣ ਜਾਂ ਹੋਰ ਕੋਈ ਵੀ—ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਅੱਜ ਹੀ, ਅਚਾਨਕ ਅਤੇ ਬਿਨਾ ਦੇਰੀ, ਤੁਰੰਤ ਭਸਮ ਕਰ ਦੇ।
Verse 52
दधीचिकृतमुल्लंघ्य शपथं मयि तत्र ये । तिष्ठंति ते प्रयत्नेन ज्वालनीयास्त्वया ध्रुवम्
ਜੋ ਓਥੇ ਦਧੀਚੀ ਦੇ ਕੀਤੇ ਵਰਤ-ਸ਼ਪਥ ਨੂੰ ਤੋੜ ਕੇ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਵੈਰ ਰੱਖ ਕੇ ਟਿਕੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ—ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਯਤਨ ਨਾਲ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਸਾੜ (ਦੰਡਿਤ ਕਰ)।
Verse 53
प्रमथाश्चागमिष्यंति यदि विष्ण्वादयो भ्रमात् । नानाकर्षणमंत्रेण ज्वालयानीय सत्वरम्
ਜੇ ਪ੍ਰਮਥ ਆ ਜਾਣ, ਜਾਂ ਭਰਮ ਕਰਕੇ ਵਿਸ਼ਨੂ ਆਦਿ ਵੀ ਨੇੜੇ ਆ ਜਾਣ—ਤਾਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਆਕਰਸ਼ਣ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਨਾਲ ਤੁਰੰਤ (ਰੱਖਿਆ) ਅੱਗ ਪ੍ਰਜਵਲਿਤ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
Verse 54
ये तत्रोल्लंघ्य शपथं मदीयं गर्विताः स्थिताः । ते हि मद्द्रोहिणोऽतस्तान् ज्वालयानलमालया
ਜੋ ਓਥੇ ਮੇਰੇ ਸ਼ਪਥ-ਵ੍ਰਤ ਨੂੰ ਤੋੜ ਕੇ ਅਹੰਕਾਰ ਨਾਲ ਖੜੇ ਹਨ—ਉਹ ਮੇਰੇ ਦ੍ਰੋਹੀ ਹਨ; ਇਸ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅੱਗ ਦੀ ਮਾਲਾ ਨਾਲ ਸਾੜ ਦੇ।
Verse 55
सपत्नीकान्ससारांश्च दक्षयागस्थलस्थितान् । प्रज्वाल्य भस्मसात्कृत्वा पुनरायाहि सत्वरम्
ਦਕਸ਼ ਦੇ ਯੱਗ-ਸਥਾਨ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਸਭ ਨੂੰ—ਪਤਨੀਆਂ ਸਮੇਤ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਪਰਿਕਰ ਸਮੇਤ—ਅੱਗ ਲਾ ਕੇ ਭਸਮ ਕਰ ਦੇ, ਅਤੇ ਫਿਰ ਤੁਰੰਤ ਇੱਥੇ ਵਾਪਸ ਆ।
Verse 56
तत्र त्वयि गते देवा विश्वाद्य अपि सादरम् । स्तोष्यंति त्वां तदाप्याशु ज्वालया ज्वालयैव तान्
ਜਦ ਤੂੰ ਉੱਥੇ ਪਹੁੰਚੇਂਗਾ, ਵਿਸ਼੍ਵਦੇਵ ਆਦਿ ਦੇਵ ਆਦਰ ਨਾਲ ਤੇਰੀ ਸਿਫ਼ਤ ਕਰਨਗੇ। ਫਿਰ ਵੀ ਆਪਣੀ ਜਵਾਲਾ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਤੁਰੰਤ ਸਾੜ ਦੇ—ਹਾਂ, ਝੱਟ ਸਾੜ ਦੇ।
Verse 57
देवानपि कृतद्रोहान् ज्वालामालासमाकुलः । ज्वालय ज्वलनैश्शीघ्रं माध्यायाध्यायपालकम्
ਦ੍ਰੋਹ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਦੇਵਾਂ ਨੂੰ ਵੀ—ਜਵਾਲਾ-ਮਾਲਾਵਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆਂ ਨੂੰ—ਭੜਕਦੀ ਅੱਗ ਨਾਲ ਤੁਰੰਤ ਸਾੜ ਦੇ, ਹੇ ਵੇਦ-ਪਾਠ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਕ੍ਰਮ ਦੇ ਰਖਵਾਲੇ।
Verse 58
दक्षादीन्सकलांस्तत्र सपत्नीकान्सबांधवान् । प्रज्वाल्य वीर दक्षं नु सलीलं सलिलं पिब
ਹੇ ਵੀਰ, ਉੱਥੇ ਸੰਹਾਰ ਦੀ ਅੱਗ ਭੜਕਾ ਕੇ ਦਕਸ਼ ਆਦਿ ਸਭ ਨੂੰ—ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਤੇ ਸਗੇ-ਸੰਬੰਧੀਆਂ ਸਮੇਤ—ਸਾੜ ਦੇ; ਫਿਰ ਖੇਡ-ਭਾਵ ਨਾਲ ਪਾਣੀ ਪੀ ਲੈ।
Verse 59
ब्रह्मोवाच । इत्युक्तो रोषताम्राक्षो वेदमर्यादपालकः । विरराम महावीरं कालारिस्सकलेश्वरः
ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਕਿਹਾ—ਇਉਂ ਕਹੇ ਜਾਣ ‘ਤੇ ਵੀ, ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ ਲਾਲ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲਾ ਉਹ ਮਹਾਵੀਰ, ਵੇਦ-ਮਰਯਾਦਾ ਦਾ ਰਖਵਾਲਾ, ਸਰਵੇਸ਼ਵਰ ਅਤੇ ਕਾਲ (ਮੌਤ) ਦਾ ਵੈਰੀ, ਰੁਕ ਗਿਆ ਤੇ ਹਟ ਗਿਆ।
Frequently Asked Questions
The immediate aftermath of Dakṣa’s sacrifice: the devas’ bewilderment after a heavenly proclamation, the defeated gaṇas retreating and taking refuge in Śiva, and the gaṇas recounting Satī’s self-immolation due to Dakṣa’s insult and Śiva’s denied share.
It frames the Dakṣa-yajña not merely as a quarrel but as a doctrinal demonstration that sacrifice without reverence to Rudra is spiritually defective; Satī’s act functions as a śakti-driven correction of cosmic order and a condemnation of ego-based ritualism.
Bhṛgu’s mantra-bala (ritual/mantric power) is contrasted with Śiva’s role as ultimate refuge; the ‘vyoma-vāṇī’ underscores supra-human divine governance, while Satī’s śakti is shown as transformative power capable of overturning sacrificial authority.