दिव्य-भवन-छत्र-निर्माणः तथा देवसमाह्वानम् (Divine Pavilion and Canopy; Summoning the Gods)

Verse 1

राम उवाच । एकदा हि पुरा देवि शंभुः परमसूतिकृत् । विश्वकर्माणमाहूय स्वलोके परतः परे

ਰਾਮ ਨੇ ਆਖਿਆ—ਹੇ ਦੇਵੀ, ਪੁਰਾਤਨ ਸਮੇਂ ਇੱਕ ਵਾਰ ਪਰਮ-ਕਾਰਣ ਸ਼ੰਭੂ ਨੇ ਪਰਾਤਪਰ ਆਪਣੇ ਸ੍ਵਲੋਕ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵਕਰਮਾ ਨੂੰ ਬੁਲਾਇਆ।

Verse 2

स्वधेनुशालायां रम्यं कारयामास तेन च । भवनं विस्तृतं सम्यक् तत्र सिंहासनं वरम्

ਆਪਣੀ ਗਊਸ਼ਾਲਾ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਉਸ ਦੇ ਹੱਥੋਂ ਸੁੰਦਰ, ਸੁਵਿਉਂਤ ਅਤੇ ਵਿਸਤ੍ਰਿਤ ਭਵਨ ਬਣਵਾਇਆ; ਅਤੇ ਉਸ ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਨਿਵਾਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਉੱਤਮ ਸਿੰਘਾਸਨ ਵੀ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਵਾਇਆ।

Verse 3

तत्रच्छत्रं महादिव्यं सर्वदाद्भुत मुत्तमम् । कारयामास विघ्नार्थं शंकरो विश्वकर्मणा

ਉੱਥੇ ਸ਼ੰਕਰ ਨੇ ਵਿਘਨ-ਨਿਵਾਰਣ ਲਈ ਵਿਸ਼ਵਕਰਮਾ ਤੋਂ ਸਦਾ ਅਦਭੁਤ, ਮਹਾਦਿਵ੍ਯ ਅਤੇ ਸਰਵੋਤਮ ਛਤਰ ਬਣਵਾਇਆ।

Verse 4

शक्रादीनां जुहावाशु समस्तान्देवतागणान् । सिद्धगंधर्वनागानुपदे शांश्च कृत्स्नशः

ਉਸ ਨੇ ਸ਼ਕ੍ਰ (ਇੰਦਰ) ਆਦਿਕ ਸਾਰੇ ਦੇਵ-ਗਣਾਂ ਨੂੰ ਤੁਰੰਤ ਬੁਲਾਇਆ; ਅਤੇ ਸਿੱਧਾਂ, ਗੰਧਰਵਾਂ ਤੇ ਨਾਗਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਸਮੇਤ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਹਵਾਨ ਕੀਤਾ।

Verse 5

देवान् सर्वानागमांश्च विधिं पुत्रैर्मुनीनपि । देवीः सर्वा अप्सरोभिर्नानावस्तुसमन्विताः

ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ, ਪਵਿੱਤਰ ਆਗਮ, ਵਿਧਾਤਾ ਬ੍ਰਹਮਾ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਸਮੇਤ ਅਤੇ ਮੁਨੀ ਵੀ; ਅਤੇ ਸਭ ਦੇਵੀਆਂ ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਨਾਲ, ਨਾਨਾ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਨੈਵੇਦ੍ਯ ਤੇ ਮੰਗਲ ਦ੍ਰਵਿਆਂ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਹੋ ਕੇ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ।

Verse 6

देवानां च तथर्षीणां सिद्धानां फणिनामपि । आनयन्मंगलकराः कन्याः षोडशषोडश

ਦੇਵਾਂ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ, ਸਿੱਧਾਂ ਅਤੇ ਨਾਗ-ਅਧਿਪਤੀਆਂ ਵਿਚੋਂ ਵੀ ਮੰਗਲਕਾਰੀ ਕੁਆਰੀਆਂ—ਸੋਲ੍ਹਾਂ ਅਤੇ ਸੋਲ੍ਹਾਂ—ਵਿਆਹ ਦੇ ਵਿਧਾਨ ਲਈ ਲਿਆਂਦੀਆਂ ਗਈਆਂ।

Verse 7

वीणामृदंगप्रमुखवाद्यान्नानाविधान्मुने । उत्सवं कारयामास वादयित्वा सुगायनैः

ਹੇ ਮੁਨੀ, ਵੀਣਾ ਅਤੇ ਮ੍ਰਿਦੰਗ ਆਦਿ ਅਨੇਕ ਵਾਜਿਆਂ ਨੂੰ ਵਜਵਾ ਕੇ, ਅਤੇ ਸੁਗਾਇਕਾਂ ਦੇ ਮਿੱਠੇ ਗਾਨ ਨਾਲ, ਉਸ ਨੇ ਮਹਾਨ ਉਤਸਵ ਕਰਵਾਇਆ।

Verse 8

राजाभिषेकयोग्यानि द्रव्याणि सकलौषधैः । प्रत्यक्षतीर्थपाथोभिः पंचकुभांश्च पूरितान्

ਉਸ ਨੇ ਰਾਜਾਭਿਸੇਕ ਯੋਗ ਸਮੱਗਰੀ ਸਭ ਔਸ਼ਧੀਆਂ ਸਮੇਤ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ, ਅਤੇ ਪ੍ਰਤੱਖ ਤੀਰਥਾਂ ਦੇ ਜਲ ਨਾਲ ਭਰੇ ਪੰਜ ਕਲਸ਼ ਵੀ ਸਜਾਏ—ਤਾਂ ਜੋ ਸ਼ੁੱਧਤਾ ਤੇ ਮੰਗਲ ਨਾਲ ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਸਗੁਣ ਸੇਵਾ ਵਿੱਚ ਅਰਪਣ ਹੋ ਸਕੇ।

Verse 9

तथान्यास्संविधा दिव्या आनयत्स्वगणैस्तदा । ब्रह्मघोषं महारावं कारयामास शंकरः

ਤਦੋਂ ਸ਼ੰਕਰ ਨੇ ਆਪਣੇ ਗਣਾਂ ਰਾਹੀਂ ਹੋਰ ਦਿਵ੍ਯ ਬੰਦੋਬਸਤ ਮੰਗਵਾਏ ਅਤੇ ਮਹਾਂ ਗੱਜਣ ਵਾਲਾ ਬ੍ਰਹਮਘੋਸ਼ ਉਚਾਰਵਾਇਆ।

Verse 10

अथो हरिं समाहूय वैकुंठात्प्रीतमानसः । तद्भक्त्या पूर्णया देवि मोदतिस्म महेश्वरः

ਫਿਰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਮਨ ਵਾਲੇ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਨੇ ਵੈਕੁੰਠ ਤੋਂ ਹਰਿ ਨੂੰ ਸੱਦਿਆ; ਹੇ ਦੇਵੀ, ਉਸ ਪੂਰਨ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਤ੍ਰਿਪਤ ਹੋ ਕੇ ਉਹ ਅੰਦਰੋਂ ਖੁਸ਼ ਹੋਇਆ।

Verse 11

सुमुहूर्ते महादेवस्तत्र सिंहासने वरे । उपवेश्य हरिं प्रीत्या भूषयामास सर्वशः

ਸ਼ੁਭ ਮੁਹੂਰਤ ਵਿੱਚ ਮਹਾਦੇਵ ਨੇ ਉੱਥੇ ਉੱਤਮ ਸਿੰਘਾਸਨ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰੇਮ ਨਾਲ ਹਰਿ ਨੂੰ ਬਿਠਾ ਕੇ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਅਲੰਕਾਰਿਤ ਕੀਤਾ।

Verse 12

आबद्धरम्यमुकुटं कृतकौतुकमंगलम् । अभ्यषिंचन्महेशस्तु स्वयं ब्रह्मांडमंडपे

ਬ੍ਰਹਮਾਂਡ ਮੰਡਪ ਦੀ ਮੰਗਲ ਸਭਾ ਵਿੱਚ, ਸੁੰਦਰ ਮੁਕੁਟ ਬੰਨ੍ਹ ਕੇ ਅਤੇ ਕੌਤੁਕ-ਮੰਗਲ ਰੀਤਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਕਰਕੇ, ਸਵੈੰ ਮਹੇਸ਼ ਨੇ ਅਭਿਸੇਕ ਕੀਤਾ।

Verse 13

दत्तवान्निखिलैश्वर्यं यन्नैजं नान्यगामि यत् । ततस्तुष्टाव तं शंभुस्स्वतंत्रो भक्तवत्सलः

ਉਸ ਨੇ ਆਪਣਾ ਸਮੂਹ ਐਸ਼ਵਰਯ—ਆਪਣੀ ਉਹ ਨਿਜੀ ਪ੍ਰਭੁਤਾ ਜੋ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦੀ—ਬਖ਼ਸ਼ ਦਿੱਤਾ; ਇਸ ਕਰਕੇ ਸੁਤੰਤਰ ਤੇ ਭਗਤਵਤਸਲ ਸ਼ੰਭੂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ ਉਸ ਦੀ ਸ্তুਤੀ ਕਰਨ ਲੱਗੇ।

Verse 14

ब्रह्माणं लोककर्तारमवोचद्वचनं त्विदम् । व्यापयन्स्वं वराधीनं स्वतंत्रं भक्तवत्सलः

ਫਿਰ ਉਸ ਨੇ ਲੋਕ-ਕਰਤਾ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੂੰ ਇਹ ਬਚਨ ਕਿਹਾ—“ਮੈਂ ਸਭ ਵਿੱਚ ਵਿਆਪਕ ਹਾਂ; ਤਾਂ ਵੀ ਵਰ ਦੇ ਕਾਰਨ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਉਸ ਦੀ ਸ਼ਰਤ ਅਧੀਨ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹਾਂ। ਸਦਾ ਸੁਤੰਤਰ ਹੋ ਕੇ ਵੀ ਮੈਂ ਭਗਤਾਂ ਉੱਤੇ ਵਤਸਲ ਹਾਂ।”

Verse 15

महेश उवाच । अतः प्रभृति लोकेश मन्निदेशादयं हरिः । मम वंद्य स्वयं विष्णुर्जातस्सर्वश्शृणोति हि

ਮਹੇਸ਼ ਨੇ ਕਿਹਾ—“ਹੇ ਲੋਕેશ! ਅੱਜ ਤੋਂ ਇਹ ਹਰਿ ਮੇਰੇ ਹੁਕਮ ਅਨੁਸਾਰ ਰਹੇਗਾ; ਅਤੇ ਸਵੈੰ ਵਿਸ਼ਣੂ ਮੇਰੇ ਲਈ ਵੰਦਨਯੋਗ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਸਭ ਕੁਝ ਸੁਣਦਾ ਹੈ।”

Verse 16

सर्वैर्देवादिभिस्तात प्रणमत्वममुं हरिम् । वर्णयंतु हरिं वेदा ममैते मामिवाज्ञया

ਹੇ ਤਾਤ, ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਆਦਿ ਸਮੇਤ ਤੂੰ ਉਸ ਹਰੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕਰ। ਵੇਦ ਹਰੀ ਦੀ ਹੀ ਮਹਿਮਾ ਗਾਵਣ—ਇਹ ਮੇਰੇ ਹੀ ਹਨ; ਮੇਰੀ ਆਗਿਆ ਨਾਲ ਇਹ ਐਸਾ ਕਰਨ ਜਿਵੇਂ ਮੈਂ ਆਪ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤਾ ਹੋਵੇ।

Verse 17

राम उवाच । इत्युक्त्वाथ स्वयं रुद्रोऽनमद्वै गरुडध्वजम् । विष्णुभक्तिप्रसन्नात्मा वरदो भक्तवत्सलः

ਰਾਮ ਨੇ ਕਿਹਾ—ਇਉਂ ਕਹਿ ਕੇ ਆਪ ਰੁਦ੍ਰ ਨੇ ਗਰੁੜਧਵਜ (ਵਿਸ਼ਣੂ) ਨੂੰ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕੀਤਾ। ਵਿਸ਼ਣੂ‑ਭਕਤੀ ਨਾਲ ਅੰਤਰ ਆਨੰਦਿਤ, ਵਰਦਾਤਾ ਤੇ ਭਗਤਵਤਸਲ ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਆਦਰ ਨਾਲ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤਾ।

Verse 18

ततो ब्रह्मादिभिर्देवैः सर्वरूपसुरैस्तथा । मुनिसिद्धादिभिश्चैवं वंदितोभूद्धरिस्तदा

ਫਿਰ ਬ੍ਰਹਮਾ ਆਦਿ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ, ਅਨੇਕ ਰੂਪਾਂ ਵਾਲੇ ਸੁਰਗਣਾਂ ਨੇ, ਅਤੇ ਮੁਨੀ‑ਸਿੱਧ ਆਦਿ ਨੇ ਵੀ ਉਸ ਵੇਲੇ ਹਰੀ ਦਾ ਯਥਾਵਿਧਿ ਵੰਦਨ ਕੀਤਾ।

Verse 19

ततो महेशो हरयेशंसद्दिविषदां तदा । महावरान् सुप्रसन्नो धृतवान्भक्तवत्सलः

ਤਦੋਂ ਭਕਤਵਤਸਲ ਮਹੇਸ਼ ਹਰਿ, ਈਸ਼ ਅਤੇ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ ਦੇਵਗਣਾਂ ਉੱਤੇ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮਹਾਨ ਵਰ ਬਖ਼ਸ਼ੇ।

Verse 20

महेश उवाच । त्वं कर्ता सर्वलोकानां भर्ता हर्ता मदाज्ञया । दाता धर्मार्थकामानां शास्ता दुर्नयकारिणाम्

ਮਹੇਸ਼ ਨੇ ਆਖਿਆ—ਮੇਰੀ ਆਗਿਆ ਨਾਲ ਤੂੰ ਸਭ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਕਰਤਾ, ਭਰਤਾ ਅਤੇ ਹਰਤਾ ਹੈਂ। ਤੂੰ ਧਰਮ-ਅਰਥ-ਕਾਮ ਦਾ ਦਾਤਾ ਅਤੇ ਦੁਰਨੀਤੀ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਦਾ ਸ਼ਾਸਤਾ ਹੈਂ।

Verse 21

जगदीशो जगत्पूज्यो महाबलपराक्रमः । अजेयस्त्वं रणे क्वापि ममापि हि भविष्यसि

ਤੂੰ ਜਗਦੀਸ਼ ਹੈਂ, ਸਾਰੇ ਜਗਤਾਂ ਵੱਲੋਂ ਪੂਜਣਯੋਗ, ਮਹਾਂ ਬਲ ਅਤੇ ਪਰਾਕ੍ਰਮ ਨਾਲ ਯੁਕਤ। ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਕਿਤੇ ਵੀ ਤੂੰ ਅਜੇਯ ਰਹੇਂਗਾ; ਮੇਰੇ ਲਈ ਵੀ ਨਿਸ਼ਚਿਤ।

Verse 22

शक्तित्रयं गृहाण त्वमिच्छादि प्रापितं मया । नानालीलाप्रभावत्वं स्वतंत्रत्वं भवत्रये

ਇੱਛਾ ਆਦਿ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਦਾ ਇਹ ਤ੍ਰਿਯ, ਜੋ ਮੈਂ ਬਖ਼ਸ਼ਿਆ ਹੈ, ਤੂੰ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕਰ। ਤਿੰਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਤੈਨੂੰ ਸਰਬਭੌਮ ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਅਤੇ ਅਨੇਕ ਦਿਵ੍ਯ ਲੀਲਾਵਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਨ ਦੀ ਸਮਰਥਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਵੇ।

Verse 23

त्वद्द्वेष्टारो हरे नूनं मया शास्याः प्रयत्नतः । त्वद्भक्तानां मया विष्णो देयं निर्वाणमुत्तमम्

ਹੇ ਹਰਿ! ਜੋ ਤੇਰਾ ਦ੍ਵੈਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਮੈਂ ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਪੂਰੇ ਯਤਨ ਨਾਲ ਦੰਡ ਦਿਆਂਗਾ। ਪਰ ਹੇ ਵਿਸ਼ਣੂ! ਤੇਰੇ ਭਗਤਾਂ ਨੂੰ ਮੈਂ ਪਰਮ ਨਿਰਵਾਣ (ਮੋਖ਼) ਬਖ਼ਸ਼ਾਂਗਾ।

Verse 24

मायां चापि गृहाणेमां दुःप्रणोद्यां सुरादिभिः । यया संमोहितं विश्वमचिद्रूपं भविष्यति

ਇਸ ਮਾਇਆ ਨੂੰ ਵੀ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕਰੋ—ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਆਦਿ ਵੱਲੋਂ ਵੀ ਦੂਰ ਕਰਨੀ ਔਖੀ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਲ ਮੋਹਿਤ ਹੋਇਆ ਸਾਰਾ ਜਗਤ ਅਚੇਤਨ-ਰੂਪ, ਜੜ੍ਹ-ਸਰੂਪ ਦਿੱਸੇਗਾ।

Verse 25

इति श्रीशिवमहापुराणे द्द्वितीयायां रुद्रसंहितायां द्वितीये सतीखंडे सतीवियोगो नाम पंचविंशोऽध्यायः

ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਸ਼੍ਰੀ ਸ਼ਿਵ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਦੀ ਦੂਜੀ ਰੁਦ੍ਰਸੰਹਿਤਾ ਦੇ ਦੂਜੇ ਸਤੀਖੰਡ ਵਿੱਚ ‘ਸਤੀ ਵਿਯੋਗ’ ਨਾਮਕ ਪੱਚੀਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਸਮਾਪਤ ਹੋਇਆ।

Verse 26

हृदयं मम यो रुद्रस्स एवाहं न संशयः । पूज्यस्तव सदा सोपि ब्रह्मादीनामपि ध्रुवम्

ਜੋ ਮੇਰੇ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਅੰਤਰਵਾਸੀ ਰੁਦ੍ਰ ਹੈ, ਉਹੀ ਮੈਂ ਹਾਂ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ। ਉਹ ਸਦਾ ਤੇਰੀ ਪੂਜਾ ਦੇ ਯੋਗ ਹੈ, ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਆਦਿ ਦੇਵਾਂ ਲਈ ਵੀ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਪੂਜਨੀਯ ਹੈ।

Verse 27

अत्र स्थित्वा जगत्सर्वं पालय त्वं विशेषतः । नानावतारभेदैश्च सदा नानोति कर्तृभिः

ਇੱਥੇ ਟਿਕ ਕੇ ਤੂੰ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ ਤੇ ਇਸ ਸਾਰੇ ਜਗਤ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰ। ਸਦਾ ਅਨੇਕਾਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਅਵਤਾਰਾਂ ਰਾਹੀਂ ਅਤੇ ਅਨੇਕ ਕਿਸਮ ਦੇ ਕਰਤਿਆਂ ਦੇ ਮਾਧਿਅਮ ਨਾਲ (ਆਪਣਾ ਕਾਰਜ) ਕਰਵਾ।

Verse 28

मम लोके तवेदं व स्थानं च परमर्द्धिमत् । गोलोक इति विख्यातं भविष्यति महोज्ज्वलम्

ਮੇਰੇ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਇਹੀ ਤੇਰਾ ਨਿਵਾਸ ਹੋਵੇਗਾ—ਪਰਮ ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ ਅਤੇ ਉੱਚੀ ਦਿਪਤੀ ਨਾਲ ਯੁਕਤ। ਇਹ ‘ਗੋਲੋਕ’ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਵੇਗਾ, ਮਹਾ-ਉਜਜਵਲ ਮਹਿਮਾ ਨਾਲ।

Verse 29

भविष्यंति हरे ये तेऽवतारा भुवि रक्षकाः । मद्भक्तास्तान् ध्रुवं द्रक्ष्ये प्रीतानथ निजाद्वरात

ਹੇ ਹਰੀ, ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਤੇਰੇ ਜੋ ਭਵਿੱਖ ਦੇ ਅਵਤਾਰ ਹੋਣਗੇ—ਜੇ ਉਹ ਮੇਰੇ ਭਗਤ ਹੋਣ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖਾਂਗਾ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਰਮ ਵਰ ਦਿਆਂਗਾ।

Verse 30

राम उवाच । अखंडैश्वर्यमासाद्य हरेरित्थं हरस्स्वयम् । कैलासे स्वगणैस्तस्मिन् स्वैरं क्रीडत्युमापतिः

ਰਾਮ ਨੇ ਆਖਿਆ—ਹਰੀ ਵੱਲੋਂ ਬਖ਼ਸ਼ਿਆ ਅਖੰਡ ਐਸ਼ਵਰਜ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ, ਆਪ ਹਰਾ, ਉਮਾਪਤੀ, ਉਸ ਕੈਲਾਸ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਗਣਾਂ ਸਮੇਤ ਸੁਤੰਤਰ ਕ੍ਰੀੜਾ ਕਰਦਾ ਹੈ।

Verse 31

तदाप्रभृति लक्ष्मीशो गोपवेषोभवत्तथा । अयासीत्तत्र सुप्रीत्या गोपगोपोगवां पतिः

ਉਸ ਵੇਲੇ ਤੋਂ ਲਕਸ਼ਮੀਪਤੀ ਨੇ ਗੋਪ ਦਾ ਵੇਸ ਧਾਰਿਆ; ਅਤੇ ਬੜੀ ਪ੍ਰੀਤ ਨਾਲ ਉੱਥੇ ਗਿਆ—ਗੋਪਾਂ ਦਾ ਰਖਵਾਲਾ ਤੇ ਗਊਆਂ ਦਾ ਸੁਆਮੀ।

Verse 32

सोपि विष्णुः प्रसन्नात्मा जुगोप निखिलं जगत् । नानावतारस्संधर्ता वनकर्ता शिवाज्ञया

ਉਹੀ ਵਿਸ਼ਣੂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਚਿੱਤ ਹੋ ਕੇ ਸਾਰੇ ਜਗਤ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ; ਅਨੇਕ ਅਵਤਾਰਾਂ ਰਾਹੀਂ ਧਾਰਕ ਬਣ ਕੇ, ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਆਗਿਆ ਅਨੁਸਾਰ ਕਰਤੱਬ ਨਿਭਾਉਂਦਾ ਰਿਹਾ।

Verse 33

इदानीं स चतुर्द्धात्रावातरच्छंकराज्ञया । रामोहं तत्र भरतो लक्ष्मणश्शत्रुहेति च

ਹੁਣ ਸ਼ੰਕਰ ਦੀ ਆਗਿਆ ਨਾਲ ਉਹ ਚਾਰ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਅਵਤਰੀਤ ਹੋਇਆ; ਉੱਥੇ ਮੈਂ ਰਾਮ ਬਣਿਆ, ਅਤੇ ਭਰਤ, ਲਖ਼ਮਣ ਤੇ ਸ਼ਤਰੁਘਨ ਵੀ ਹੋਏ।

Verse 34

अथ पित्राज्ञया देवि ससीतालक्ष्मणस्सति । आगतोहं वने चाद्य दुःखितौ दैवतो ऽभवम्

ਫਿਰ, ਹੇ ਦੇਵੀ—ਹੇ ਸਤੀ—ਪਿਤਾ ਦੀ ਆਗਿਆ ਨਾਲ ਮੈਂ ਸੀਤਾ ਅਤੇ ਲਖ਼ਮਣ ਸਮੇਤ ਜੰਗਲ ਆਇਆ; ਅੱਜ ਵੀ ਦੁਖੀ ਹਾਂ, ਜਿਵੇਂ ਕਿਸਮਤ ਹੀ ਵਿਰੋਧੀ ਹੋ ਗਈ ਹੋਵੇ।

Verse 35

निशाचरेण मे जाया हृता सीतेति केनचित् । अन्वेष्यामि प्रियां चात्र विरही बंधुना वने

ਕਿਸੇ ਨਿਸ਼ਾਚਰ ਨੇ ਮੇਰੀ ਪਤਨੀ—ਸੀਤਾ—ਨੂੰ ਹਰਨ ਕਰ ਲਿਆ ਹੈ। ਪ੍ਰਿਯਾ ਦੇ ਵਿਛੋੜੇ ਵਿੱਚ, ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਬੰਧੂ ਨਾਲ ਇਸ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਉਸਦੀ ਖੋਜ ਕਰਾਂਗਾ।

Verse 36

दर्शनं ते यदि प्राप्तं सर्वथा कुशलं मम । भविष्यति न संदेहो मातस्ते कृपया सति

ਜੇ ਮੈਨੂੰ ਤੁਹਾਡਾ ਦਰਸ਼ਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਮੇਰੀ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਖੈਰ-ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੈ। ਹੇ ਮਾਤਾ, ਤੁਹਾਡੀ ਕਿਰਪਾ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।

Verse 37

सीताप्राप्तिवरो देवि भविष्यति न संशयः । तं हत्वा दुःखदं पापं राक्षसं त्वदनुग्रहात्

ਹੇ ਦੇਵੀ, ਸੀਤਾ-ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਦਾ ਵਰ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਸਫਲ ਹੋਵੇਗਾ—ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ। ਤੁਹਾਡੇ ਅਨੁਗ੍ਰਹ ਨਾਲ ਦੁੱਖ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਉਸ ਪਾਪੀ ਰਾਖਸ਼ਸ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ (ਇਹ ਕਾਰਜ ਪੂਰਾ ਹੋਵੇਗਾ)।

Verse 38

महद्भाग्यं ममाद्यैव यद्यकार्ष्टां कृपां युवाम् । यस्मिन् सकरुणौ स्यातां स धन्यः पुरुषो वरः

ਅੱਜ ਮੇਰਾ ਵੱਡਾ ਭਾਗ ਹੈ ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਦੋਵੇਂ ਕਿਰਪਾ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਜਿਸ ਉੱਤੇ ਤੁਸੀਂ ਦੋਵੇਂ ਦਇਆਵਾਨ ਹੋ ਕੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਵੋ, ਉਹੀ ਪੁਰਖ ਧੰਨ ਅਤੇ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਹੈ।

Verse 39

इत्थमाभाष्य बहुधा सुप्रणम्य सतीं शिवाम् । तदाज्ञया वने तस्मिन् विचचार रघूद्वहः

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਨੇਕ ਢੰਗਾਂ ਨਾਲ ਕਹਿ ਕੇ, ਸ਼ਿਵ-ਸਰੂਪ ਮੰਗਲਮਈ ਸਤੀ ਨੂੰ ਵਾਰ ਵਾਰ ਡੂੰਘਾ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਰਘੁਵੰਸ਼ ਦਾ ਉੱਤਮ ਵੀਰ ਉਸ ਦੀ ਆਗਿਆ ਅਨੁਸਾਰ ਉਸੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਭਟਕਦਾ ਰਿਹਾ।

Verse 40

अथाकर्ण्य सती वाक्यं रामस्य प्रयतात्मनः । हृष्टाभूत्सा प्रशंसन्ती शिवभक्तिरतं हृदि

ਸੰਯਤ ਅਤੇ ਸਥਿਰ ਮਨ ਵਾਲੇ ਰਾਮ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ ਸਤੀ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਗਈ। ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਸ਼ਿਵ-ਭਕਤੀ ਵਿੱਚ ਰਤ ਹੋ ਕੇ ਉਸ ਨੇ ਦਿਲੋਂ ਉਸ ਦੀ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਕੀਤੀ।

Verse 41

स्मृत्वा स्वकर्म मनसाकार्षीच्छोकं सुविस्तरम् । प्रत्यागच्छदुदासीना विवर्णा शिवसन्निधौ

ਆਪਣੇ ਹੀ ਕਰਮ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰ ਕੇ ਸਤੀ ਨੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਵੱਡਾ ਸ਼ੋਕ ਖਿੱਚ ਲਿਆ। ਫਿਰ ਉਦਾਸ ਤੇ ਫਿੱਕੀ ਹੋ ਕੇ ਉਹ ਮੁੜ ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਸਨਿੱਧੀ ਵਿੱਚ ਆ ਗਈ।

Verse 42

अचिंतयत्पथि सा देवी संचलंती पुनः पुनः । नांगीकृतं शिवोक्तं मे रामं प्रति कुधीः कृता

ਰਾਹ ਵਿੱਚ ਤੁਰਦਿਆਂ ਦੇਵੀ ਮੁੜ ਮੁੜ ਸੋਚਦੀ ਰਹੀ— “ਮੈਂ ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਕਹੇ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਮੰਨਿਆ; ਰਾਮ ਪ੍ਰਤੀ ਮੈਂ ਕੁਬੁੱਧੀ ਕਰ ਬੈਠੀ।”

Verse 43

किमुत्तरमहं दास्ये गत्वा शंकरसन्निधौ । इति संचिंत्य बहुधा पश्चात्तापोऽभवत्तदा

“ਸ਼ੰਕਰ ਦੀ ਸਨਿੱਧੀ ਵਿੱਚ ਜਾ ਕੇ ਮੈਂ ਕੀ ਉੱਤਰ ਦਿਆਂ?” ਇਹ ਸੋਚ ਸੋਚ ਕੇ ਉਸ ਵੇਲੇ ਉਹ ਪਸ਼ਚਾਤਾਪ ਨਾਲ ਘਿਰ ਗਈ।

Verse 44

गत्वा शंभुसमीपं च प्रणनाम शिवं हृदा । विषण्णवदना शोकव्याकुला विगतप्रभा

ਸ਼ੰਭੂ ਦੇ ਨੇੜੇ ਜਾ ਕੇ ਉਸ ਨੇ ਹਿਰਦੇ ਨਾਲ ਭਗਵਾਨ ਸ਼ਿਵ ਨੂੰ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਦਾ ਚਿਹਰਾ ਉਦਾਸ ਸੀ; ਸ਼ੋਕ ਨਾਲ ਵਿਆਕੁਲ ਹੋ ਕੇ ਉਸ ਦੀ ਕਾਂਤੀ ਮੰਦ ਪੈ ਗਈ।

Verse 45

अथ तां दुःखितां दृष्ट्वा पप्रच्छ कुशलं हरः । प्रोवाच वचनं प्रीत्या तत्परीक्षा कृता कथम्

ਫਿਰ ਉਸ ਨੂੰ ਦੁਖੀ ਵੇਖ ਕੇ ਹਰ (ਸ਼ਿਵ) ਨੇ ਕੁਸ਼ਲ-ਖੈਰ ਪੁੱਛੀ। ਪ੍ਰੇਮ ਨਾਲ ਬੋਲੇ—“ਤੇਰੀ ਉਹ ਪਰਖ ਕਿਵੇਂ ਕੀਤੀ ਗਈ?”

Verse 46

श्रुत्वा शिववचो नाहं किमपि प्रणतानना । सती शोकविषण्णा सा तस्थौ तत्र समीपतः

ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ ਸਤੀ, ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਮੁਖ ਨਿਵਾ ਕੇ, ਕੁਝ ਵੀ ਨਾ ਬੋਲ ਸਕੀ। ਸ਼ੋਕ ਨਾਲ ਵਿਹਲ ਹੋ ਕੇ ਉਹ ਓਥੇ ਹੀ ਨੇੜੇ ਖੜੀ ਰਹੀ।

Verse 47

अथ ध्यात्वा महेशस्तु बुबोध चरितं हृदा । दक्षजाया महायोगी नानालीला विशारदः

ਫਿਰ ਮਹੇਸ਼ ਨੇ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋ ਕੇ ਆਪਣੇ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਦਕਸ਼ ਦੀ ਧੀ (ਸਤੀ) ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਘਟਨਾਕ੍ਰਮ ਨੂੰ ਜਾਣ ਲਿਆ। ਉਹ ਮਹਾਯੋਗੀ, ਅਨੇਕ ਦਿਵ੍ਯ ਲੀਲਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁਣ, ਅੰਦਰੋਂ ਹੀ ਸਭ ਸਮਝ ਗਿਆ।

Verse 48

सस्मार स्वपणं पूर्वं यत्कृतं हरिकोपतः । तत्प्रार्थितोथ रुद्रोसौ मर्यादा प्रतिपालकः

ਉਸ ਨੇ ਹਰੀ ਦੀ ਨਾਰਾਜ਼ਗੀ ਕਾਰਨ ਪਹਿਲਾਂ ਕੀਤੀ ਆਪਣੀ ਪ੍ਰਤਿਗਿਆ ਯਾਦ ਕੀਤੀ। ਫਿਰ ਬੇਨਤੀ ਹੋਣ ਤੇ ਉਹੀ ਰੁਦ੍ਰ, ਜੋ ਮਰਯਾਦਾ ਅਤੇ ਧਰਮ-ਨਿਯਮ ਦਾ ਰਖਵਾਲਾ ਹੈ, ਉਸ ਬੰਧਨ ਅਨੁਸਾਰ ਹੀ ਵਰਤਿਆ।

Verse 49

विषादोभूत्प्रभोस्तत्र मनस्येवमुवाच ह । धर्मवक्ता धर्मकर्त्ता धर्मावनकरस्सदा

ਤਦ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਗਹਿਰਾ ਵਿਸਾਦ ਉੱਠਿਆ ਅਤੇ ਉਹ ਮਨ ਹੀ ਮਨ ਬੋਲੇ—“ਮੈਂ ਸਦਾ ਧਰਮ ਦਾ ਉਪਦੇਸ਼ਕ, ਧਰਮ ਦਾ ਕਰਤਾ ਅਤੇ ਧਰਮ ਦਾ ਰਖਵਾਲਾ ਹਾਂ।”

Verse 50

शिव उवाच । कुर्यां चेद्दक्षजायां हि स्नेहं पूर्वं यथा महान् । नश्येन्मम पणः शुद्धो लोकलीलानुसारिणः

ਸ਼ਿਵ ਨੇ ਆਖਿਆ—ਜੇ ਮੈਂ ਦੱਖ ਦੀ ਧੀ ਵੱਲ ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਂਗ ਮਹਾਨ ਸਨੇਹ ਕਰਾਂ, ਤਾਂ ਲੋਕ-ਲੀਲਾ ਅਨੁਸਾਰ ਕੀਤਾ ਮੇਰਾ ਸ਼ੁੱਧ ਪ੍ਰਣ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ।

Verse 51

ब्रह्मोवाच । इत्थं विचार्य बहुधा हृदा तामत्यजत्सतीम् । पणं न नाशयामास वेदधर्मप्रपालकः

ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਕਿਹਾ—ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਢੰਗਾਂ ਨਾਲ ਵਿਚਾਰ ਕਰਕੇ ਉਸ ਨੇ ਉਸ ਸਤੀ ਨੂੰ ਤਿਆਗ ਦਿੱਤਾ। ਪਰ ਵੇਦ-ਧਰਮ ਦਾ ਰਖਵਾਲਾ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣਾ ਪ੍ਰਣ ਨਹੀਂ ਤੋੜਿਆ।

Verse 52

ततो विहाय मनसा सतीं तां परमेश्वरः । जगाम स्वगिरि भेदं जगावद्धा स हि प्रभुः

ਤਦੋਂ ਪਰਮੇਸ਼ਵਰ (ਸ਼ਿਵ) ਨੇ ਮਨ ਵਿੱਚੋਂ ਉਸ ਸਤੀ ਨੂੰ ਵਿਛੋੜ ਕੇ ਆਪਣੇ ਹੀ ਪਹਾੜ ਦੇ ਭੇਦ (ਗੁਫਾ) ਵੱਲ ਪ੍ਰਸਥਾਨ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਪ੍ਰਭੂ ਜਗਤ ਦੀ ਉਥਲ-ਪੁਥਲ ਵਿੱਚ ਵੀ ਅਡੋਲ, ਅੰਤਰਸਥ ਅਤੇ ਸਵਾਧੀਨ ਰਹੇ।

Verse 53

चलंतं पथि तं व्योमवाण्युवाच महेश्वरम् । सर्वान् संश्रावयन् तत्र दक्षजां च विशेषतः

ਰਾਹ ਉੱਤੇ ਚਲਦਿਆਂ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਨੂੰ ਆਕਾਸ਼ਬਾਣੀ ਨੇ ਆਖਿਆ—ਉੱਥੇ ਮੌਜੂਦ ਸਭ ਸੁਣ ਸਕਣ, ਅਤੇ ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਦਕਸ਼ ਦੀ ਧੀ ਸਤੀ।

Verse 54

व्योमवाण्युवाच । धन्यस्त्वं परमेशान त्वत्त्समोद्य तथा पणः । न कोप्यन्यस्त्रिलोकेस्मिन् महायोगी महाप्रभुः

ਆਕਾਸ਼ਬਾਣੀ ਬੋਲੀ—ਹੇ ਪਰਮੇਸ਼ਾਨ, ਤੁਸੀਂ ਧੰਨ ਹੋ; ਅੱਜ ਤੁਹਾਡੇ ਸਮਾਨ ਕੋਈ ਨਹੀਂ। ਇਸ ਤ੍ਰਿਲੋਕ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਕੋਈ ਮਹਾਯੋਗੀ, ਮਹਾਪ੍ਰਭੂ ਨਹੀਂ।

Verse 55

ब्रह्मोवाच । श्रुत्वा व्योमवचो देवी शिवं पप्रच्छ विप्रभा । कं पणं कृतवान्नाथ ब्रूहि मे परमेश्वर

ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਆਖਿਆ—ਆਕਾਸ਼ ਤੋਂ ਆਏ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ ਤੇਜਸਵੀ ਦੇਵੀ ਨੇ ਸ਼ਿਵ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ—“ਹੇ ਨਾਥ, ਤੁਸੀਂ ਕਿਹੜੀ ਸ਼ਰਤ/ਪਣ ਕੀਤਾ ਹੈ? ਹੇ ਪਰਮੇਸ਼ਵਰ, ਮੈਨੂੰ ਦੱਸੋ।”

Verse 56

इति पृष्टोपि गिरिशस्सत्या हितकरः प्रभुः । नोद्वाहे स्वपणं तस्यै कहर्यग्रेऽकरोत्पुरा

ਸਤੀ ਦੇ ਪੁੱਛਣ ਉੱਤੇ ਵੀ ਭਗਤ-ਹਿਤੈਸ਼ੀ ਪ੍ਰਭੂ ਗਿਰੀਸ਼ ਨੇ ਉਸ ਵੇਲੇ ਵਿਆਹ ਲਈ ਸਹਿਮਤੀ ਨਾ ਦਿੱਤੀ; ਪਰ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਮਹਾਜਨਾਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਉਹ ਇਕ ਪਲ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਪਣ ਉਸਨੂੰ ਦੇ ਚੁੱਕੇ ਸਨ।

Verse 57

तदा सती शिवं ध्यात्वा स्वपतिं प्राणवल्लभम् । सर्वं बुबोध हेतुं तं प्रियत्यागमयं मुने

ਤਦ ਸਤੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਾਣਾਂ ਤੋਂ ਵੀ ਪਿਆਰੇ ਪਤੀ ਸ਼ਿਵ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰਕੇ, ਹੇ ਮੁਨੀ, ਸਭ ਕੁਝ ਸਮਝ ਲਿਆ—ਉਸ ਦਾ ਕਾਰਨ ਵੀ, ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਿਯ ਦੇ ਤਿਆਗ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਸੀ।

Verse 58

ततोऽतीव शुशोचाशु बुध्वा सा त्यागमात्मनः । शंभुना दक्षजा तस्मान्निश्वसंती मुहुर्मुहुः

ਫਿਰ ਦਕਸ਼ ਦੀ ਧੀ ਸਤੀ ਨੇ ਜਦੋਂ ਤੁਰੰਤ ਜਾਣ ਲਿਆ ਕਿ ਸ਼ੰਭੂ ਨੇ ਉਸ ਦਾ ਤਿਆਗ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਘੋਰ ਦੁੱਖ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬ ਗਈ; ਉਸ ਪਲ ਤੋਂ ਉਹ ਮੁੜ ਮੁੜ ਹਾਹਾਕਾਰ ਭਰੀਆਂ ਸਾਹਾਂ ਲੈਣ ਲੱਗੀ।

Verse 59

शिवस्तस्याः समाज्ञाय गुप्तं चक्रे मनोभवम् । सत्ये पणं स्वकीयं हि कथा बह्वीर्वदन्प्रभुः

ਸ਼ਿਵ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਨੀਅਤ ਜਾਣ ਕੇ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਉੱਠੇ ਮਨੋਭਾਵ (ਕਾਮ-ਭਾਵ) ਨੂੰ ਗੁਪਤ ਰੱਖਿਆ; ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਸੱਚੇ ਪਣ ਵਿੱਚ ਅਡੋਲ ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਪ੍ਰਤਿਗਿਆ ਨਿਭਾਉਣ ਲਈ ਬਹੁਤ ਬੋਲ ਕਹੇ।

Verse 60

सत्या प्राप स कैलासं कथयन् विविधाः कथा । वरे स्थित्वा निजं रूपं दधौ योगी समाधिभृत्

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਤੀ ਅਨੇਕ ਕਥਾਵਾਂ ਕਹਿੰਦੀ ਹੋਈ ਕੈਲਾਸ ਪਹੁੰਚੀ। ਤਦ ਉਹ ਯੋਗੀ, ਵਰ ਵਿੱਚ ਅਡੋਲ ਅਤੇ ਸਮਾਧੀਧਾਰੀ, ਆਪਣਾ ਨਿਜ ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕਰ ਬੈਠਾ।

Verse 61

तत्र तस्थौ सती धाम्नि महाविषण्णमानसा । न बुबोध चरित्रं तत्कश्चिच्च शिवयोर्मुने

ਉੱਥੇ ਸਤੀ ਆਪਣੇ ਧਾਮ ਵਿੱਚ ਹੀ ਟਿਕੀ ਰਹੀ, ਉਸ ਦਾ ਮਨ ਮਹਾਂ ਵਿਸ਼ਾਦ ਨਾਲ ਭਰ ਗਿਆ। ਹੇ ਮੁਨੀ, ਸ਼ਿਵ ਅਤੇ ਸਤੀ ਦੀ ਉਹ ਦਿਵ੍ਯ ਲੀਲਾ ਕਿਸੇ ਨੇ ਵੀ ਨਹੀਂ ਸਮਝੀ।

Verse 62

महान्कालो व्यतीयाय तयोरित्थं महामुने । स्वोपात्तदेहयोः प्रभ्वोर्लोकलीलानुसारिणोः

ਹੇ ਮਹਾਮੁਨੀ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਪ੍ਰਭੂ—ਜੋ ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਦੇਹ ਧਾਰ ਕੇ ਲੋਕ-ਲੀਲਾ ਅਨੁਸਾਰ ਵਿਚਰਦੇ ਸਨ—ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਲੰਮਾ ਸਮਾਂ ਬੀਤ ਗਿਆ।

Verse 63

ध्यानं तत्याज गिरिशस्ततस्स परमार्तिहृत् । तज्ज्ञात्वा जगदंबा हि सती तत्राजगाम सा

ਤਦੋਂ ਪਰਮ ਦੁੱਖ-ਹਰ ਗਿਰੀਸ਼ (ਭਗਵਾਨ ਸ਼ਿਵ) ਨੇ ਧਿਆਨ ਤਿਆਗ ਦਿੱਤਾ। ਇਹ ਜਾਣ ਕੇ ਜਗਦੰਬਾ ਸਤੀ ਉੱਥੇ ਉਹਨਾਂ ਕੋਲ ਆ ਗਈ।

Verse 64

ननामाथ शिवं देवी हृदयेन विदूयता । आसनं दत्तवाञ्शंभुः स्वसन्मुख उदारधीः

ਫਿਰ ਦੇਵੀ ਨੇ ਪਿਘਲੇ ਹੋਏ ਹਿਰਦੇ ਨਾਲ ਸ਼ਿਵ ਨੂੰ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕੀਤਾ। ਉਦਾਰ-ਮਨ ਸ਼ੰਭੂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਸਾਹਮਣੇ ਬਿਠਾ ਕੇ ਆਸਨ ਦਿੱਤਾ।

Verse 65

कथयामास सुप्रीत्या कथा बह्वीर्मनोरमाः । निश्शोका कृतवान्सद्यो लीलां कृत्वा च तादृशीम्

ਉਸਨੇ ਬੜੇ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਮਨਮੋਹਕ ਕਹਾਣੀਆਂ ਸੁਣਾਈਆਂ ਅਤੇ ਅਜਿਹੀ ਦਿਵਯ ਲੀਲਾ ਰਚ ਕੇ ਉਸਨੂੰ ਤੁਰੰਤ ਸੋਗ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।

Verse 66

पूर्ववत्सा सुखं लेभे तत्याज स्वपणं न सः । नेत्याश्चर्यं शिवे तात मंतव्यं परमेश्वरे

ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਂਗ ਹੀ ਉਸਨੇ ਸੁੱਖ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਪ੍ਰਤਿਗਿਆ ਨਹੀਂ ਛੱਡੀ। ਇਸ ਲਈ ਹੇ ਪਿਆਰੇ, ਸ਼ਿਵ ਵਿੱਚ ਇਸ ਨੂੰ ਹੈਰਾਨੀਜਨਕ ਨਹੀਂ ਮੰਨਿਆ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ - ਕਿਉਂਕਿ ਪਰਮੇਸ਼ਵਰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਸਮਰੱਥ ਹੈ।

Verse 67

इत्थं शिवाशिवकथां वदन्ति मुनयो मुने । किल केचिदविद्वांसो वियोगश्च कथं तयोः

ਹੇ ਮੁਨੀ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੁਨੀ ਸ਼ਿਵ ਅਤੇ ਸਤੀ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰ ਕਥਾ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਫਿਰ ਵੀ ਕੁਝ ਅਗਿਆਨੀ ਪੁੱਛਦੇ ਹਨ: 'ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੋਵਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਵਿਛੋੜਾ ਕਿਵੇਂ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ?'

Verse 68

शिवाशिवचरित्रं को जानाति परमार्थतः । स्वेच्छया क्रीडतस्तो हि चरितं कुरुतस्सदा

ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਅਦਭੁਤ ਚਰਿਤ੍ਰ ਨੂੰ ਪਰਮ ਅਰਥ ਵਿੱਚ ਕੌਣ ਜਾਣ ਸਕਦਾ ਹੈ? ਉਹ ਤਾਂ ਆਪਣੀ ਸਵੈ-ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਕ੍ਰੀੜਾ ਕਰਦਿਆਂ ਸਦਾ ਆਪਣੇ ਦਿਵ੍ਯ ਕਰਮ ਰਚਦਾ ਹੈ।

Verse 69

वागर्थाविव संपृक्तौ सदा खलु सतीशिवौ । तयोर्वियोगस्संभाव्यस्संभवेदिच्छया तयोः

ਜਿਵੇਂ ਬਾਣੀ ਅਤੇ ਅਰਥ ਅਟੁੱਟ ਹਨ, ਤਿਵੇਂ ਸਤੀ ਅਤੇ ਸ਼ਿਵ ਸਦਾ ਇਕਰੂਪ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ‘ਵਿਯੋਗ’ ਕੇਵਲ ਕਲਪਨਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਹ ਵੀ ਦੋਹਾਂ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਹੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।