Adhyaya 18
Rudra SamhitaSati KhandaAdhyaya 1836 Verses

सतीप्राप्तिविषये ब्रह्मरुद्रसंवादः | The Brahmā–Śiva Dialogue on Attaining Satī

ਇਸ ਅਧਿਆਇ ਵਿੱਚ ਅੰਦਰੂਨੀ ਸੰਵਾਦ ਦੀ ਰਚਨਾ ਹੈ। ਨਾਰਦ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਸਥਾਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਰੁਦ੍ਰ ਦੇ ਕੋਲ ਕੀ ਵਾਪਰਿਆ, ਇਹ ਬ੍ਰਹਮਾ ਤੋਂ ਪੁੱਛਦੇ ਹਨ। ਬ੍ਰਹਮਾ ਹਿਮਵਤ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਮਹਾਦੇਵ ਦੇ ਪਾਸ ਜਾ ਕੇ ਵੇਖਦੇ ਹਨ ਕਿ ਸ਼ਿਵ ਸਤੀ-ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਦੇ ਵਿਸ਼ੇ ਵਿੱਚ ਮੁੜ ਮੁੜ ਸੰਦੇਹ ਅਤੇ ਵਿਯੋਗ-ਵਿਆਕੁਲਤਾ ਨਾਲ ਅੰਦਰੋਂ ਅਸ਼ਾਂਤ ਹਨ। ਸ਼ਿਵ ਲੋਕਗਤੀ ਅਨੁਸਾਰ ਜਿਵੇਂ ਪ੍ਰਾਕ੍ਰਿਤ ਬੋਲੀ ਵਿੱਚ ਦੇਵ-ਜ੍ਯੇਸ਼ਠ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੂੰ ਪੁੱਛਦੇ ਹਨ—ਸਤੀ ਦੇ ਉਦੇਸ਼ ਲਈ ਕੀ ਉਪਾਅ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ, ਅਤੇ ਮੇਰੇ ਮਨਮਥ-ਤਾਪ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਵਰਤਾਂਤ ਸੁਣਾਓ। ਉਹ ਸਤੀ ਪ੍ਰਤੀ ਏਕਨਿਸ਼ਠਾ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ ਕਰਕੇ ਹੋਰ ਵਿਕਲਪ ਤਿਆਗਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਅਭੇਦ-ਭਾਵ ਕਰਕੇ ਉਸ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਦੱਸਦੇ ਹਨ। ਤਦ ਬ੍ਰਹਮਾ ਸ਼ਿਵ ਨੂੰ ਸਾਂਤਵਨਾ ਦੇ ਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬਚਨ ਨੂੰ ਲੋਕਾਚਾਰ-ਸੰਗਤ ਮੰਨਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਸਤੀ ਮੇਰੀ ਧੀ ਹੋ ਕੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਹੀ ਦਿੱਤੀ ਜਾਵੇਗੀ—ਇਹ ਵਿਵਾਹ ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਹੀ ਦੈਵੀ ਨਿਰਣੇ ਨਾਲ ਨਿਸਚਿਤ ਹੈ; ਅਗਲੇ ਸ਼ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਆਸ਼ਵਾਸਨ, ਵਿਧਿਕ੍ਰਮ ਅਤੇ ਦੈਵੀ-ਲੋਕਵਿਵਸਥਾ ਦੀ ਸੰਗਤੀ ਵਰਣਿਤ ਹੈ।

Shlokas

Verse 1

नारद उवाच । रुद्रपार्श्वे त्वयि गते किमभूच्चरितं ततः । का वार्ता ह्यभवत्तात किं चकार हरः स्वयम्

ਨਾਰਦ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਪਿਆਰੇ, ਜਦ ਤੂੰ ਰੁਦ੍ਰ ਦੇ ਪਾਸ ਗਿਆ, ਫਿਰ ਕੀ ਵਾਪਰਿਆ? ਉਸ ਵੇਲੇ ਕਿਹੜੀ ਵਾਰਤਾ ਉੱਠੀ, ਅਤੇ ਆਪ ਹਰ—ਸ਼ਿਵ—ਨੇ ਕੀ ਕੀਤਾ?

Verse 2

ब्रह्मोवाच । अथाहं शिवमानेतुं प्रसन्नः परमेश्वरम् । आसदं हि महादेवं हिमवद्गिरिसंस्थितम्

ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਆਖਿਆ—ਤਦ ਮਨ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਕੇ ਮੈਂ ਪਰਮੇਸ਼ਵਰ ਭਗਵਾਨ ਸ਼ਿਵ ਨੂੰ ਲਿਆਉਣ ਲਈ ਤੁਰ ਪਿਆ; ਅਤੇ ਹਿਮਵਤ ਪਹਾੜ ਉੱਤੇ ਵੱਸਦੇ ਮਹਾਦੇਵ ਦੇ ਕੋਲ ਜਾ ਪਹੁੰਚਿਆ।

Verse 3

मां वीक्ष्य लोकस्रष्टारमायांतं वृषभध्वजः । मनसा संशयं चक्रे सतीप्राप्तौ मुहुर्मुहुः

ਮੈਨੂੰ—ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟਿਕਰਤਾ ਨੂੰ—ਆਉਂਦਾ ਵੇਖ ਕੇ ਵ੍ਰਿਸ਼ਭਧ੍ਵਜ (ਸ਼ਿਵ) ਨੇ ਸਤੀ-ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਬਾਰੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਮੁੜ ਮੁੜ ਸੰਦੇਹ ਕੀਤਾ।

Verse 4

अथ प्रीत्या हरो लोक गतिमाश्रित्य लीलया । सत्या भक्त्या च मां क्षिप्रमुवाच प्राकृतो यथा

ਤਦ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ ਹਰ ਨੇ ਲੀਲਾ ਕਰਕੇ ਲੋਕ-ਰੀਤ ਅਪਣਾਈ; ਅਤੇ ਸਤੀ ਦੀ ਸੱਚੀ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਹੋ ਕੇ ਮੈਨੂੰ ਤੁਰੰਤ ਆਮ ਮਨੁੱਖ ਵਾਂਗ ਬੋਲਿਆ।

Verse 5

ईश्वर उवाच । किमकार्षीत्सुरज्येष्ठ सत्यर्थे त्वत्सुतस्स माम् । कथयस्व यथा स्वांतं न दीर्ये मन्मथेन हि

ਈਸ਼ਵਰ ਨੇ ਆਖਿਆ—ਹੇ ਦੇਵ-ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਸੱਚ ਦੇ ਲਈ ਤੇਰੇ ਪੁੱਤਰ ਨੇ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਕੀ ਕੀਤਾ? ਆਪਣੇ ਹਿਰਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਜਿਵੇਂ ਹੈ ਤਿਵੇਂ ਦੱਸ; ਕਿਉਂਕਿ ਮੰਮਥ ਮੈਨੂੰ ਨਾਂ ਹਿਲਾਉਂਦਾ ਹੈ ਨਾਂ ਤੋੜਦਾ ਹੈ।

Verse 6

धावमानो विप्रयोगो मामेव च सतीं प्रति । अभिहंति सुरज्येष्ठ त्यक्त्वान्यां प्राणधारिणीम्

ਹੇ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਜੇਠੇ, ਇਹ ਦੌੜਦੀ ਵਿਛੋੜੇ ਦੀ ਪੀੜ੍ਹਾ ਕੇਵਲ ਮੈਨੂੰ ਅਤੇ ਸਤੀ ਨੂੰ ਹੀ ਵੱਜਦੀ ਹੈ; ਹੋਰ ਪ੍ਰਾਣਧਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਇਹ ਸਾਡੇ ਦੋਹਾਂ ਉੱਤੇ ਹੀ ਆ ਪੈਂਦੀ ਹੈ।

Verse 7

सतीति सततं ब्रह्मन् वद कार्यं करोम्यहम् । अभेदान्मम सा प्राप्या तद्विधे क्रियतां तथा

ਹੇ ਬ੍ਰਹਮਨ, ‘ਸਤੀ, ਸਤੀ’ ਸਦਾ ਉਚਾਰਦਾ ਰਹੁ; ਮੈਂ ਕਰਤੱਬ ਕਾਰਜ ਕਰਾਂਗਾ। ਉਹ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਅਭੇਦ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਉਹੀ ਮੇਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤਿ-ਯੋਗ ਹੈ—ਅਤੇ ਉਸ ਲਈ ਯੋਗ ਵਿਧੀ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰਚੀ ਜਾਵੇ।

Verse 8

ब्रह्मोवाच । इति रुद्रोक्तवचनं लोकाचारसुगर्भितम् । श्रुत्वाहं नारदमुने सांत्वयन्नगदं शिवम्

ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਆਖਿਆ—ਹੇ ਨਾਰਦ ਮੁਨੀ, ਰੁਦ੍ਰ ਦੇ ਉਹ ਬਚਨ ਜੋ ਲੋਕਾਚਾਰ ਦੀ ਮਰਯਾਦਾ ਨਾਲ ਗੂੜ੍ਹੇ ਸਨ, ਸੁਣ ਕੇ ਮੈਂ ਨਿਰਦੋਸ਼ ਭਗਵਾਨ ਸ਼ਿਵ ਨੂੰ ਸਾਂਤਵਨਾ ਦਿੱਤੀ।

Verse 9

ब्रह्मोवाच । सत्यर्थं यन्मम सुतो वदति स्म वृषध्वज । तच्छ्रणुष्व निजासाध्य सिद्धमित्यवधारय

ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਆਖਿਆ—ਹੇ ਵ੍ਰਿਸ਼ਧ੍ਵਜ (ਵ੍ਰਿਸ਼-ਚਿੰਨ ਧਾਰੀ ਸ਼ਿਵ), ਮੇਰੇ ਪੁੱਤਰ ਨੇ ਜੋ ਕਿਹਾ ਹੈ ਉਹ ਸੱਚੇ ਅਰਥਾਂ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਉਹ ਸੁਣ; ਇਸ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਅਚੂਕ ਸਾਧਨ, ਸਿੱਧ ਅਤੇ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਜਾਣ।

Verse 10

देया तस्मै मया पुत्री तदर्थं परिकल्पिता । ममाभीष्टमिदं कार्यं त्वद्वाक्यादधिकं पुनः

ਮੈਂ ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਧੀ ਦੇਵਾਂਗਾ; ਉਹ ਇਸੇ ਉਦੇਸ਼ ਲਈ ਹੀ ਨਿਯਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਇਹ ਕੰਮ ਮੇਰੇ ਮਨ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਭਾਉਂਦਾ ਹੈ—ਫਿਰ ਵੀ, ਤੇਰੇ ਬਚਨਾਂ ਤੋਂ ਵੀ ਵਧ ਕਰ।

Verse 11

मत्पुत्र्याराधितश्शंभुरेतदर्थं स्वयं पुनः । सोप्यन्विष्यति मां यस्मात्तदा देया मया हरे

ਮੇਰੀ ਧੀ ਨੇ ਇਸੇ ਮਕਸਦ ਲਈ ਸ਼ੰਭੂ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕੀਤੀ ਹੈ; ਇਸ ਲਈ ਉਹ ਆਪ ਹੀ ਮੁੜ ਮੈਨੂੰ ਲੱਭਣ ਆਵੇਗਾ। ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਖੋਜੇਗਾ, ਹੇ ਹਰੀ, ਉਸ ਵੇਲੇ ਮੈਂ ਉਸ ਨੂੰ (ਧੀ) ਦੇ ਦਿਆਂਗਾ।

Verse 12

शुभे लग्न सुमुहूर्ते समागच्छतु सोंतिकम् । तदा दास्यामि तनयां भिक्षार्थं शंभवे विधे

“ਸ਼ੁਭ ਲਗਨ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਮੁਹੂਰਤ ਨੇੜੇ ਆਵੇ। ਤਦ, ਹੇ ਵਿਧਾਤਾ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਭਿਖਿਆਰਥੀ ਭਾਵ ਨਾਲ ਆਏ ਸ਼ੰਭੂ ਨੂੰ ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਧੀ ਦੇਵਾਂਗਾ।”

Verse 13

इत्युवाच स मां दक्षस्तस्मात्त्वं वृषभध्वज । शुभे मुहूर्ते तद्वेश्म गच्छ तामानयस्व च

ਦਕਸ਼ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਇਉਂ ਕਿਹਾ: “ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਵ੍ਰਿਸ਼ਭਧ੍ਵਜ, ਸ਼ੁਭ ਮੁਹੂਰਤ ਵਿੱਚ ਉਸ ਘਰ ਜਾ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਇੱਥੇ ਲੈ ਆ।”

Verse 14

ब्रह्मोवाच । इति श्रुत्वा मम वचो लौकिकी गतिमाश्रितः । उवाच विहसन्रुद्रो मुने मां भक्तवत्सलः

ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਮੇਰੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ ਰੁਦ੍ਰ ਨੇ ਲੋਕਿਕ ਢੰਗ ਅਪਣਾਇਆ ਅਤੇ ਹੱਸਦੇ ਹੋਏ ਮੈਨੂੰ ਕਿਹਾ, ਹੇ ਮੁਨੀ; ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਭਗਤ-ਵਤਸਲ ਹੈ।”

Verse 15

रुद्र उवाच । गमिष्ये भवता सार्द्धं नारदेन च तद्गृहम् । अहमेव जगत्स्रष्टस्तस्मात्त्वं नारदं स्मर

ਰੁਦ੍ਰ ਨੇ ਆਖਿਆ—ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਅਤੇ ਨਾਰਦ ਦੇ ਨਾਲ ਵੀ ਉਸ ਘਰ ਨੂੰ ਜਾਵਾਂਗਾ। ਜਗਤ ਦਾ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟਿਕਰਤਾ ਮੈਂ ਹੀ ਹਾਂ; ਇਸ ਲਈ ਤੂੰ ਨਾਰਦ ਦਾ ਸਿਮਰਨ ਕਰ।

Verse 16

मरीच्यादीन् स्वपुत्रांश्च मानसानपि संस्मर । तैः सार्द्धं दक्षनिलयं गमिष्ये सगणो विधे

ਮਰੀਚਿ ਆਦਿ ਰਿਸ਼ੀਆਂ—ਤੇਰੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਅਤੇ ਮਾਨਸ-ਜਨਮਿਆਂ ਨੂੰ ਵੀ—ਸਿਮਰ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ, ਹੇ ਵਿਧਾਤਾ (ਬ੍ਰਹਮਾ), ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਗਣਾਂ ਸਮੇਤ ਦਕਸ਼ ਦੇ ਨਿਵਾਸ ਨੂੰ ਜਾਵਾਂਗਾ।

Verse 17

ब्रह्मोवाच । इत्याज्ञप्तोहमीशेन लोकाचारपरेण ह । संस्मरं नारदं त्वां च मरीच्यदीन्सुतांस्तथा

ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਕਿਹਾ—ਲੋਕਾਚਾਰ ਦੀ ਮਰਯਾਦਾ ਨਿਭਾਉਣ ਵਾਲੇ ਈਸ਼ਵਰ ਦੀ ਇਹ ਆਗਿਆ ਪਾ ਕੇ ਮੈਂ, ਹੇ ਨਾਰਦ, ਤੈਨੂੰ ਅਤੇ ਮਰੀਚੀ ਆਦਿ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ ਰਵਾਨਾ ਹੋਇਆ।

Verse 18

इति श्रीशिवमहापुराणे द्वितीयायां रुद्रसंहितायां द्वितीये सतीखंडे कन्यादानवर्णनो नामाष्टादशोऽध्यायः

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸ਼੍ਰੀ ਸ਼ਿਵ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਦੇ ਦੂਜੇ ਗ੍ਰੰਥ ਦੀ ਰੁਦ੍ਰਸੰਹਿਤਾ ਦੇ ਦੂਜੇ ਸਤੀਖੰਡ ਵਿੱਚ ‘ਕਨਿਆਦਾਨ-ਵਰਨਨ’ ਨਾਮਕ ਅਠਾਰਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਸਮਾਪਤ ਹੋਇਆ।

Verse 19

विष्णुस्समागतस्तूर्णं स्मृतो रुद्रेण शैवराट् । सस्वसैन्यः कमलया गरुडारूढं एव च

ਰੁਦ੍ਰ ਦੇ ਸਿਮਰਨ ਨਾਲ ਹੀ ਵਿਸ਼ਨੂ ਤੁਰੰਤ ਆ ਪਹੁੰਚੇ—ਸ਼ਿਵ-ਭਗਤਾਂ ਦੇ ਅਧਿਰਾਜ—ਆਪਣੀ ਸੈਨਾ ਸਮੇਤ, ਕਮਲਾ (ਲਕਸ਼ਮੀ) ਨਾਲ, ਅਤੇ ਗਰੁੜ ਉੱਤੇ ਆਰੂੜ੍ਹ ਹੋ ਕੇ।

Verse 20

अध चैत्रसिते पक्षे नक्षत्रे भगदैवते । त्रयोदश्यां दिने भानौ निगच्छत्स महेश्वरः

ਫਿਰ ਚੈਤਰ ਮਹੀਨੇ ਦੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਪੱਖ ਵਿੱਚ, ਭਗ ਦੇਵਤਾ ਵਾਲੇ ਨਕਸ਼ਤਰ ਹੇਠ, ਤ੍ਰਯੋਦਸ਼ੀ ਤਿਥੀ ਦੇ ਦਿਨ, ਸੂਰਜ ਅੱਗੇ ਵਧਦਾ ਹੋਇਆ, ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਪ੍ਰਸਥਾਨ ਕਰ ਗਏ।

Verse 21

सर्वैस्सुरगणैस्सार्द्धं ब्रह्मविष्णु पुरस्सरैः । तथा तैर्मुनिभिर्गच्छन् स बभौ पथि शंकरः

ਸਾਰੇ ਦੇਵਗਣਾਂ ਨਾਲ, ਅੱਗੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਤੇ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਨੂੰ ਰੱਖ ਕੇ, ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਮੁਨੀਆਂ ਨਾਲ ਵੀ ਸੰਗਤ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ, ਸ਼ੰਕਰ ਰਾਹ ਵਿੱਚ ਦਿਵ੍ਯ ਤੇਜ ਨਾਲ ਚਮਕਦਾ ਅੱਗੇ ਵਧਿਆ।

Verse 22

मार्गे समुत्सवो जातो देवादीनां च गच्छताम् । तथा हरगणानां च सानंदमनसामति

ਰਾਹ ਵਿੱਚ ਚਲਦੇ ਹੋਏ ਦੇਵ ਆਦਿਕਾਂ ਵਿੱਚ ਮਹਾਂ ਉਤਸਵ ਛਾ ਗਿਆ; ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹਰਾ ਦੇ ਗਣਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਨ ਆਨੰਦ ਨਾਲ ਭਰੇ ਸਨ, ਖੁਸ਼ੀ ਦੀ ਲਹਿਰ ਦੌੜ ਪਈ।

Verse 24

ततः क्षणेन बलिना बलीवर्देन योगिना । स विष्णुप्रमुखः प्रीत्या प्राप दक्षालयं हरः

ਫਿਰ ਇਕ ਪਲ ਵਿੱਚ ਹੀ, ਬਲਵਾਨ ਯੋਗੀ ਅਤੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਬੈਲ ਉੱਤੇ ਆਰੂੜ੍ਹ ਭਗਵਾਨ ਹਰਾ, ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਦੇਵਾਂ ਨਾਲ ਪ੍ਰੀਤਿ-ਭਾਵ ਨਾਲ ਚਲ ਕੇ ਦਕਸ਼ ਦੇ ਨਿਵਾਸ ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਗਏ।

Verse 25

ततो दक्षो विनीतात्मा संप्रहृष्टतनूरुहः । प्रययौ सन्मुखं तस्य संयुक्तस्सकलैर्निजैः

ਤਦੋਂ ਨਿਮਰ ਮਨ ਵਾਲਾ ਦਕਸ਼, ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਰੋਮਾਂਚਿਤ ਦੇਹ ਸਮੇਤ, ਆਪਣੇ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਨਾਲ ਲੈ ਕੇ, ਉਸ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਮਿਲਣ ਲਈ ਅੱਗੇ ਵਧਿਆ।

Verse 26

सर्वे सुरगणास्तत्र स्वयं दक्षेण सत्कृताः । पार्श्वे श्रेष्ठं च मुनिभिरुपविष्टा यथाक्रमम्

ਉੱਥੇ ਸਾਰੇ ਦੇਵਗਣਾਂ ਦਾ ਸਤਿਕਾਰ ਦੱਖ ਨੇ ਆਪ ਕੀਤਾ। ਮੁਨੀ ਵੀ ਕ੍ਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਉਸ ਦੇ ਪਾਸੇ ਉੱਤਮ ਆਸਨਾਂ ਤੇ ਬੈਠੇ।

Verse 27

परिवार्याखिलान्देवान्गणांश्च मुनिभिर्यथा । दक्षस्समानयामास गृहाभ्यंतरतश्शिवम्

ਸਾਰੇ ਦੇਵਾਂ, ਗਣਾਂ ਅਤੇ ਮੁਨੀਆਂ ਨੂੰ ਯਥਾਵਿਧੀ ਇਕੱਠਾ ਕਰ ਕੇ ਦੱਖ ਸ਼ਿਵ ਨੂੰ ਘਰ ਦੇ ਅੰਦਰਲੇ ਭਾਗ ਵਿੱਚ ਲੈ ਗਿਆ।

Verse 28

अथ दक्षः प्रसन्नात्मा स्वयं सर्वेश्वरं हरम् । समानर्च विधानेन दत्त्वासनमनुत्तमम्

ਫਿਰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਚਿੱਤ ਦੱਖ ਨੇ ਆਪ ਸਰਬੇਸ਼ਵਰ ਹਰ (ਸ਼ਿਵ) ਦੀ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅਨੁੱਤਮ ਮਾਨ-ਆਸਨ ਭੇਟ ਕੀਤਾ।

Verse 29

ततो विष्णुं च मां विप्रान्सुरान्सर्वान्गणांस्तथा । पूजयामास सद्भक्त्या यथोचितविधानतः

ਫਿਰ ਉਸ ਨੇ ਯਥੋਚਿਤ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਸੱਚੀ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਵਿਸ਼ਨੂ ਅਤੇ ਮੈਨੂੰ (ਸ਼ਿਵ ਨੂੰ), ਅਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ, ਸਭ ਦੇਵਤਿਆਂ ਤੇ ਗਣਾਂ ਦੀ ਯੋਗ ਰੀਤ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ।

Verse 30

कृत्वा यथोचितां पूजां तेषां पूज्यादिभिस्तथा । चकार संविदं दक्षो मुनिभिर्मानसैः पुनः

ਉਹਨਾਂ ਪੂਜਣਯ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੀ ਲੋੜੀਂਦੇ ਅਰਘ੍ਯ ਆਦਿ ਸਤਕਾਰ ਸਮੇਤ ਯਥੋਚਿਤ ਪੂਜਾ ਕਰ ਕੇ, ਦਕਸ਼ ਨੇ ਫਿਰ ਮਾਨਸ (ਮਨੋਜਾਤ) ਮੁਨੀਆਂ ਨਾਲ ਸਲਾਹ-ਮਸ਼ਵਰਾ ਕੀਤਾ।

Verse 31

ततो मां पितरं प्राह दक्षः प्रीत्या हि मत्सुतः । प्रणिपत्य त्वया कर्म कार्यं वैवाहिकं विभो

ਫਿਰ ਮੇਰਾ ਪੁੱਤਰ ਦਕਸ਼ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਮੈਨੂੰ, ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ, ਕਹਿਣ ਲੱਗਾ— “ਹੇ ਵਿਭੋ! ਪ੍ਰਣਾਮ ਕਰਕੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਹੀ ਵਿਆਹ ਸੰਬੰਧੀ ਕਰਮ ਕਰਨੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ।”

Verse 32

बाढमित्यहमप्युक्त्वा प्रहृष्टैनांतरात्मना । समुत्थाय ततोऽकार्षं तत्कार्यमखिलं तथा

ਮੈਂ ਵੀ “ਠੀਕ ਹੈ” ਕਹਿ ਕੇ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ; ਅੰਦਰੋਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ ਉੱਠਿਆ ਅਤੇ ਫਿਰ ਉਹ ਸਾਰਾ ਕੰਮ ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।

Verse 33

ततश्शुभे मुहूर्ते हि लग्ने ग्रहबलान्विते । सती निजसुतां दक्षो ददौ हर्षेण शंभवे

ਫਿਰ ਸ਼ੁਭ ਮੁਹੂਰਤ ਵਿੱਚ—ਜਦੋਂ ਲਗਨ ਗ੍ਰਹ-ਬਲ ਨਾਲ ਬਲਵਾਨ ਸੀ—ਦਕਸ਼ ਨੇ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਧੀ ਸਤੀ ਨੂੰ ਸ਼ੰਭੂ (ਭਗਵਾਨ ਸ਼ਿਵ) ਨੂੰ ਵਿਆਹ ਵਿੱਚ ਦੇ ਦਿੱਤਾ।

Verse 34

उद्वाहविधिना सोपि पाणिं जग्राह हर्षितः । दाक्षायण्या वरतनोस्तदानीं वृषभध्वजः

ਵਿਆਹ ਦੀ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਉਸੇ ਵੇਲੇ ਵ੍ਰਿਸ਼ਭਧ੍ਵਜ ਭਗਵਾਨ ਸ਼ਿਵ ਨੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ ਵਰਤਨੂ ਦਾਕ੍ਸ਼ਾਯਣੀ (ਸਤੀ) ਦਾ ਹੱਥ ਗ੍ਰਹਣ ਕੀਤਾ।

Verse 35

अहं हरिस्त्वदाद्या वै मुनयश्च सुरा गणाः । नेमुस्सर्वे संस्तुतिभि स्तोषयामासुरीश्वरम्

ਮੈਂ ਹਰਿ (ਵਿਸ਼ਨੂ) ਅਤੇ ਤੁਹਾਡੇ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਕੇ ਮੁਨੀ ਤੇ ਦੇਵਗਣ—ਅਸੀਂ ਸਭ ਨੇ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ ਸਤੁਤੀਆਂ ਨਾਲ ਪਰਮੇਸ਼ਵਰ ਈਸ਼ਵਰ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕੀਤੀ।

Verse 36

समुत्सवो महानासीन्नृत्यगानपुरस्सरः । आनन्दं परमं जग्मुस्सर्वे मुनिगणाः सुराः

ਨਾਚ-ਗਾਣੇ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਹੇਠ ਇੱਕ ਮਹਾਨ ਉਤਸਵ ਉੱਠ ਖੜ੍ਹਾ ਹੋਇਆ। ਸਾਰੇ ਮੁਨੀਗਣ ਅਤੇ ਦੇਵਗਣ ਪਰਮ ਆਨੰਦ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਏ—ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਸ਼ੁਭ ਹਾਜ਼ਰੀ ਅਤੇ ਮਹਿਮਾ ਵਿੱਚ ਰਮ ਕੇ।

Verse 37

कन्या दत्त्वा कृत्तार्थोऽभूत्तदा दक्षो हि मत्सुतः । शिवाशिवौ प्रसन्नौ च निखिलं मंगलालयम्

ਕੰਨਿਆਦਾਨ ਕਰ ਕੇ ਉਸ ਵੇਲੇ ਮੇਰਾ ਪੁੱਤਰ ਦਕਸ਼ ਕ੍ਰਿਤਾਰਥ ਹੋ ਗਿਆ। ਸ਼ਿਵ ਅਤੇ ਸ਼ਿਵਾ (ਸਤੀ) ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਏ; ਸਭ ਕੁਝ ਮੰਗਲ ਦਾ ਧਾਮ ਬਣ ਗਿਆ।

Frequently Asked Questions

A Brahmā–Śiva exchange in which Brahmā approaches Śiva in the Himavat region and confirms the intended giving of Satī (Brahmā’s daughter) to Śiva, framing the union as already determined.

Śiva’s insistence that Satī is attainable due to abheda encodes a Śaiva metaphysic: Śakti is not ‘other’ than Śiva, so the narrative of marriage functions as a symbolic articulation of ontological unity.

Śiva appears in multiple epithets—Hara/Rudra/Vṛṣabhadhvaja/Mahādeva—signaling a single deity operating across relational (lover), cosmic (lord), and social (participant in lokācāra) registers.