नन्दाव्रत-समाप्तिः तथा शङ्करस्य प्रत्यक्ष-दर्शनम् (Completion of the Nandā-vrata and Śiva’s Direct Appearance)
ਅਧਿਆਇ 17 ਵਿੱਚ ਸਤੀ ਦੇ ਨੰਦਾ-ਵ੍ਰਤ ਦੀ ਸਮਾਪਤੀ ਦਾ ਵਰਣਨ ਹੈ। ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਸਤੁਤੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਤੀ ਆਸ਼ਵਿਨ ਮਹੀਨੇ ਦੇ ਸ਼ੁਕਲ ਪੱਖ ਦੀ ਅਸ਼ਟਮੀ ਨੂੰ ਉਪਵਾਸ ਕਰਕੇ ਪੂਜਾ ਅਤੇ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਵ੍ਰਤ ਪੂਰਾ ਹੋਣ ਤੇ ਹਰ ਸਾਕਸ਼ਾਤ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦੇ ਹਨ—ਗੌਰ ਸੁੰਦਰ ਦੇਹ, ਪੰਜ ਮੁਖ, ਤ੍ਰਿਨੇਤਰ, ਚੰਦਰਸ਼ੇਖਰ, ਭਸਮ-ਦੀਪਤ, ਚਤੁਰਭੁਜ, ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲਧਾਰੀ, ਅਭਯ-ਵਰ ਮੁਦਰਾ ਅਤੇ ਮਸਤਕ ਉੱਤੇ ਗੰਗਾ ਸਮੇਤ। ਸਤੀ ਲੱਜਾ ਤੇ ਭਕਤੀ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਸ਼ਿਵ ਉਸਨੂੰ ‘ਦਕਸ਼ ਦੀ ਧੀ’ ਕਹਿ ਕੇ ਵ੍ਰਤ ਤੋਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ ਵਰ ਮੰਗਣ ਲਈ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ; ਅੰਦਰਲੀ ਇੱਛਾ ਜਾਣਦੇ ਹੋਏ ਵੀ ਕਿਰਪਾ ਅਤੇ ਉਪਦੇਸ਼ ਲਈ ਉਸ ਤੋਂ ਅਭਿਮਤ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਵਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੀ ਕਥਾ ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਸਰਵਸੱਤਾ ਅਤੇ ਸ਼ਿਕਸ਼ਣ-ਉਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਉਭਾਰਦੀ ਹੈ।
Shlokas
Verse 1
ब्रह्मोवाच । इत्युक्त्वा सर्वदेवैश्च कृता शंभोर्नुतिः परा । शिवाच्च सा वरं प्राप्ता शृणु ह्यादरतो मुने
ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਕਿਹਾ—ਇਉਂ ਕਹਿ ਕੇ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਸ਼ੰਭੂ (ਸ਼੍ਰੀ ਸ਼ਿਵ) ਦੀ ਪਰਮ ਸ্তুਤੀ ਕੀਤੀ। ਅਤੇ ਸ਼ਿਵ ਤੋਂ ਉਸ ਨੇ ਇੱਕ ਵਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ। ਹੇ ਮੁਨੀ, ਆਦਰ ਨਾਲ ਸੁਣ।
Verse 2
अथो सती पुनः शुक्लपक्षेऽष्टम्यामुपोषिता । आश्विने मासि सर्वेशं पूजयामास भक्तितः
ਫਿਰ ਸਤੀ ਨੇ ਸ਼ੁਕਲ ਪੱਖ ਦੀ ਅੱਠਵੀਂ ਤਿਥੀ ਨੂੰ ਉਪਵਾਸ ਕੀਤਾ। ਆਸ਼ਵਿਨ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਸਰਵੇਸ਼—ਸ਼੍ਰੀ ਸ਼ਿਵ—ਦੀ ਪੂਰਨ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ।
Verse 3
इति नंदाव्रते पूर्णे नवम्यां दिनभागतः । तस्यास्तु ध्यानमग्नायाः प्रत्यक्षमभवद्धरः
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨੰਦਾ-ਵ੍ਰਤ ਪੂਰਾ ਹੋਣ ਤੇ, ਨਵਮੀ ਨੂੰ ਦਿਨ ਚੜ੍ਹਦੇ ਚੜ੍ਹਦੇ, ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਉਸ ਸਤੀ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਧਰ (ਸ਼੍ਰੀ ਸ਼ਿਵ) ਪ੍ਰਤੱਖ ਹੋ ਗਏ।
Verse 4
सर्वाङ्गसुन्दरो गौरः पंचवक्त्रस्त्रिलोचनः । चंद्रभालः प्रसन्नात्मा शितिकंठश्चतुर्भुज
ਉਹ ਸਰਵ ਅੰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਸੁੰਦਰ, ਗੌਰ ਵਰਣ, ਪੰਜ ਮੁਖਾਂ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਤ੍ਰਿਨੇਤ੍ਰ ਹਨ। ਮੱਥੇ ਉੱਤੇ ਚੰਦਰਮਾ ਸ਼ੋਭਦਾ ਹੈ, ਅੰਤਰ ਆਤਮਾ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੈ; ਨੀਲਕੰਠ, ਚਤੁਰਭੁਜ—ਇਸ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੀ ਸ਼ਿਵ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਏ।
Verse 5
त्रिशूलब्रह्मकवराभयधृग्भस्मभास्वरः । स्वर्धुन्या विलसच्छीर्षस्सकलाङ्गमनोहरः
ਉਹ ਭਸਮ ਦੀ ਜੋਤ ਨਾਲ ਚਮਕਦੇ ਸਨ; ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲ ਧਾਰਨ ਕਰਦੇ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਕਵਚ ਵਰਗੀ ਰੱਖਿਆ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਅਤੇ ਅਭਯ ਮੁਦਰਾ ਧਾਰੇ ਹੋਏ। ਸਵਰਗ ਗੰਗਾ ਮੱਥੇ ਉੱਤੇ ਸ਼ੋਭਦੀ ਸੀ; ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਸਭ ਅੰਗ ਮਨੋਹਰ ਸਨ।
Verse 6
महालावण्यधामा च कोटिचन्द्रसमाननः । कोटिस्मरसमाकांतिस्सर्वथा स्त्रीप्रियाकृतिः
ਉਹ ਮਹਾਨ ਸੁੰਦਰਤਾ ਦਾ ਧਾਮ ਸਨ; ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਮੁਖ ਕਰੋੜਾਂ ਚੰਦ੍ਰਮਿਆਂ ਵਰਗਾ ਸੀ। ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਕਾਂਤੀ ਕਰੋੜਾਂ ਕਾਮਦੇਵਾਂ ਦੇ ਸਮਾਨ ਸੀ; ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਆਕ੍ਰਿਤੀ ਇਸਤ੍ਰੀਆਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਿਯ ਤੇ ਮਨੋਹਰ ਸੀ।
Verse 7
प्रत्यक्षतो हरं वीक्ष्य सती सेदृविधं प्रभुम् । ववन्दे चरणौ तस्य सुलज्जावनतानना
ਹਰ ਨੂੰ ਪ੍ਰਤੱਖ ਵੇਖ ਕੇ—ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਗਟ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ—ਸਤੀ ਨੇ ਲਾਜ ਨਾਲ ਮੁਖ ਝੁਕਾ ਕੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕੀਤਾ।
Verse 8
अथ प्राह महादेवस्सतीं सद्व्रतधारिणीम् । तामिच्छन्नपि भार्यार्थं तपश्चर्याफलप्रदः
ਤਪੱਸਿਆ ਦਾ ਫਲ ਬਖ਼ਸ਼ਣ ਵਾਲੇ ਮਹਾਦੇਵ ਨੇ ਤਦ ਸਦਵ੍ਰਤ ਧਾਰਣ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਸਤੀ ਨਾਲ ਕਿਹਾ। ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਉਸ ਨੂੰ ਪਤਨੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਚਾਹੁੰਦੇ ਸਨ, ਤਾਂ ਵੀ ਤਪ ਦੀ ਪਵਿਤ੍ਰਤਾ ਅਤੇ ਫਲ ਨੂੰ ਕਾਇਮ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ ਬਚਨ ਉਚਾਰੇ।
Verse 9
महादेव उवाच । दक्षनंदिनि प्रीतोस्मि व्रतेनानेन सुव्रते । वरं वरय संदास्ये यत्तवाभिमतं भवेत्
ਮਹਾਦੇਵ ਨੇ ਆਖਿਆ—ਹੇ ਦਕਸ਼ ਦੀ ਧੀ, ਹੇ ਸੁਵ੍ਰਤੇ! ਇਸ ਵਰਤ ਨਾਲ ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹਾਂ। ਵਰ ਮੰਗ; ਜੋ ਤੇਰੇ ਹਿਰਦੇ ਨੂੰ ਭਾਵੇ, ਉਹ ਮੈਂ ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਬਖ਼ਸ਼ਾਂਗਾ।
Verse 10
ब्रह्मोवाच । जानन्नपीह तद्भावं महादेवो जगत्पतिः । जगौ वरं वृणीष्वेति तद्वाक्यश्रवणेच्छया
ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਕਿਹਾ—ਜਗਤਪਤੀ ਮਹਾਦੇਵ ਉਸ ਦਾ ਅੰਦਰਲਾ ਭਾਵ ਜਾਣਦਾ ਹੋਇਆ ਵੀ, ਉਸ ਦੇ ਆਪਣੇ ਬਚਨ ਸੁਣਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਬੋਲੇ—“ਵਰ ਚੁਣ।”
Verse 11
सापि त्रपावशा युक्ता वक्तुं नो हृदि यत्स्थितम् । शशाक सा त्वभीष्टं यत्तल्लज्जाच्छादितं पुनः
ਉਹ ਵੀ ਲਾਜ਼ ਦੇ ਵੱਸ ਹੋ ਕੇ, ਜੋ ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਸੀ ਉਹ ਕਹਿ ਨਾ ਸਕੀ। ਕਹਿਣਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਸੀ, ਪਰ ਉਹ ਪਿਆਰੀ ਇੱਛਾ ਫਿਰ ਲਾਜ਼ ਨਾਲ ਢੱਕ ਗਈ।
Verse 12
प्रेममग्नाऽभवत्साति श्रुत्वा शिववचः प्रियम् । तज्ज्ञात्वा सुप्रसन्नोभूच्छंकरो भक्तवत्सलः
ਭਗਵਾਨ ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਪਿਆਰੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ ਸਤੀ ਪ੍ਰੇਮ ਵਿੱਚ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਲੀਨ ਹੋ ਗਈ। ਉਸ ਦੇ ਹਿਰਦੇ ਦਾ ਭਾਵ ਜਾਣ ਕੇ ਭਗਤ-ਵਤਸਲ ਸ਼ੰਕਰ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਏ।
Verse 13
वरं ब्रूहि वरं ब्रूहि प्राहेति स पुनर्द्रुतम् । सतीभक्तिवशश्शंभुरंतर्यामी सतां गतिः
ਉਹ ਤੁਰੰਤ ਮੁੜ ਮੁੜ ਬੋਲੇ—“ਵਰ ਮੰਗੋ, ਵਰ ਮੰਗੋ!” ਕਿਉਂਕਿ ਸਰਵ-ਅੰਤਰਯਾਮੀ ਸ਼ੰਭੂ ਵੀ ਸਤੀ ਦੀ ਭਗਤੀ ਦੇ ਵਸ਼ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਉਹੀ ਸਤਪੁਰਖਾਂ ਦੀ ਸ਼ਰਨ ਅਤੇ ਪਰਮ ਗਤੀ ਹਨ।
Verse 14
अथ त्रपां स्वां संधाय यदा प्राह हरं सती । यथेष्टं देहि वरद वरमित्यनिवारकम्
ਫਿਰ ਸਤੀ ਨੇ ਆਪਣੀ ਲਾਜ ਸੰਭਾਲ ਕੇ ਹਰ (ਸ਼ਿਵ) ਨੂੰ ਕਿਹਾ—“ਹੇ ਵਰਦਾਤਾ! ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ ਮੈਨੂੰ ਐਸਾ ਵਰ ਦਿਓ ਜਿਸ ਨੂੰ ਕੋਈ ਰੋਕ ਨਾ ਸਕੇ।”
Verse 15
तदा वाक्यस्यावसानमनवेक्ष्य वृषध्वजः । भव त्वं मम भार्येति प्राह तां भक्तवत्सलः
ਤਦੋਂ ਬ੍ਰਿਸ਼ਧ੍ਵਜ ਭਗਵਾਨ ਸ਼ਿਵ ਨੇ, ਉਸ ਦੇ ਬਚਨਾਂ ਦੇ ਸਮਾਪਤ ਹੋਣ ਦੀ ਉਡੀਕ ਬਿਨਾਂ, ਭਕਤਵਤਸਲ ਪ੍ਰੇਮ ਨਾਲ ਕਿਹਾ— “ਤੂੰ ਮੇਰੀ ਪਤਨੀ ਬਣ।”
Verse 16
एतच्छ्रुत्वा वचस्तस्य साभीष्टफल भावनम् । तूष्णीं तस्थौ प्रमुदिता वरं प्राप्य मनोगतम्
ਉਸ ਦੇ ਬਚਨ—ਜੋ ਇੱਛਿਤ ਫਲ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਸਨ—ਸੁਣ ਕੇ ਉਹ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਈ; ਮਨਚਾਹਾ ਵਰ ਪਾ ਕੇ ਚੁੱਪਚਾਪ ਖੜੀ ਰਹੀ।
Verse 17
इति श्रीशैवे महापुराणे द्वितीयायां रुद्रसंहितायां द्वितीये सतीखंडे सतीवरलाभो नाम सप्तदशोऽध्यायः
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸ਼੍ਰੀਸ਼ੈਵ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਦੇ ਦੂਜੇ ਗ੍ਰੰਥ ਰੁਦ੍ਰਸੰਹਿਤਾ ਦੇ ਦੂਜੇ ਭਾਗ ਸਤੀਖੰਡ ਵਿੱਚ “ਸਤੀ ਵਰ ਲਾਭ” ਨਾਮਕ ਸਤਾਰ੍ਹਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਸਮਾਪਤ ਹੋਇਆ।
Verse 18
ततो भावान्समादाय शृंगाराख्यो रसस्तदा । तयोश्चित्ते विवेशाशु कला हावा यथोदितम्
ਫਿਰ ਯੋਗ ਭਾਵਾਂ ਨੂੰ ਸਮੇਟ ਕੇ ਸ਼੍ਰਿੰਗਾਰ ਰਸ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ; ਵਰਣਿਤ ਕਲਾ ਅਤੇ ਹਾਵ-ਭਾਵ ਤੁਰੰਤ ਹੀ ਦੋਹਾਂ ਦੇ ਚਿੱਤ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰ ਗਏ।
Verse 19
तत्प्रवेशात्तु देवर्षे लोकलीलानुसारिणोः । काप्यभिख्या तयोरासीच्चित्रा चन्द्रमसोर्यथा
ਹੇ ਦੇਵਰਿਸ਼ੀ, ਉਥੇ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰਨ ਉਪਰੰਤ ਲੋਕ-ਲੀਲਾ ਅਨੁਸਾਰ ਚਲਣ ਵਾਲੇ ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਦੀ ਕਾਂਤੀ ਵਰਗੀ ਅਦਭੁਤ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਖਿਆਤੀ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋ ਗਏ।
Verse 20
रेजे सती हरं प्राप्य स्निग्धभिन्नांजनप्रभा । चन्द्राभ्याशेऽभ्रलेखेव स्फटिकोज्ज्वलवर्ष्मणः
ਹਰ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਕੇ ਸਤੀ ਚਮਕ ਉਠੀ—ਉਸ ਦੀ ਕਾਂਤੀ ਮ੍ਰਿਦੁ, ਨਵੀਂ ਪੀਸੀ ਅੰਜਨ ਵਰਗੀ; ਸਫਟਿਕ-ਉਜਲਾ ਦੇਹ ਵਾਲੇ ਚੰਦ ਦੇ ਨੇੜੇ ਬੱਦਲ ਦੀ ਸੁਕਸ਼ਮ ਲਕੀਰ ਵਾਂਗ।
Verse 21
अथ सा तमुवाचेदं हरं दाक्षायणी मुहुः । सुप्रसन्ना करौ बद्ध्वा नतका भक्तवत्सलम्
ਤਦ ਦਕਸ਼ ਦੀ ਧੀ ਸਤੀ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ ਮੁੜ ਮੁੜ ਹਰ ਨੂੰ ਇਹ ਬਚਨ ਬੋਲੀ। ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ, ਨਮਸਕਾਰ ਕਰ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਭਕਤ-ਵਤਸਲ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ।
Verse 22
सत्युवाच । देवदेव महादेव विवाह विधिना प्रभौ । पितुर्मे गोचरीकृत्य मां गृहाण जगत्पते
ਸਤੀ ਨੇ ਆਖਿਆ—ਹੇ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਦੇਵ ਮਹਾਦੇਵ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ! ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਵਿਆਹ ਕਰਕੇ ਮੈਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰੋ। ਮੇਰੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਵੀ ਰਜ਼ਾਮੰਦ ਕਰਵਾ ਕੇ, ਹੇ ਜਗਤਪਤੇ, ਮੈਨੂੰ ਗ੍ਰਹਣ ਕਰੋ।
Verse 23
ब्रह्मोवाच । एवं सतीवचः श्रुत्वा महेशो भक्तवत्सलः । तथास्त्विति वचः प्राह निरीक्ष्य प्रेमतश्च ताम्
ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ—ਸਤੀ ਦੇ ਇਹ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ ਭਗਤ-ਵਤਸਲ ਮਹੇਸ਼ ਨੇ ਪ੍ਰੇਮ ਨਾਲ ਉਸ ਵੱਲ ਤੱਕਿਆ ਅਤੇ ਆਖਿਆ—“ਤਥਾਸਤੁ।”
Verse 24
दाक्षायण्यपि तं नत्वा शंभुं विज्ञाप्य भक्तितः । प्राप्ताज्ञा मातुरभ्याशमगान्मोहमुदान्विता
ਦਾਖ਼ਸਾਯਣੀ (ਸਤੀ) ਨੇ ਵੀ ਸ਼ੰਭੂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ; ਆਗਿਆ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ, ਮੋਹ ਨਾਲ ਘਿਰੀ ਹੋਈ, ਉਹ ਮਾਤਾ ਦੇ ਕੋਲ ਚਲੀ ਗਈ।
Verse 25
हरोपि हिमवत्प्रस्थं प्रविश्य च निजाश्रमम् । दाक्षायणीवियोगाद्वै कृच्छ्रध्यानपरोऽभवत्
ਹਰ ਵੀ ਹਿਮਾਲਈ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰਕੇ ਆਪਣੇ ਆਸ਼ਰਮ ਨੂੰ ਪਰਤ ਆਏ; ਅਤੇ ਦਾਖ਼ਸਾਯਣੀ ਦੇ ਵਿਛੋੜੇ ਕਾਰਨ ਉਹ ਕਠਿਨ ਤਪ-ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਲੀਨ ਹੋ ਗਏ।
Verse 26
समाधाय मनः शंभुर्लौकिकीं गतिमाश्रितः । चिंतयामास देवर्षे मनसा मां वृषध्वजः
ਮਨ ਨੂੰ ਸਮਾਧਾਨ ਕਰਕੇ ਸ਼ੰਭੂ ਨੇ ਬਾਹਰੋਂ ਲੋਕਿਕ ਚਾਲ-ਚਲਨ ਧਾਰਿਆ; ਹੇ ਦੇਵਰਿਸ਼ੀ, ਵ੍ਰਿਸ਼ਧ੍ਵਜ ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਅੰਦਰੋਂ ਮੇਰਾ ਹੀ ਚਿੰਤਨ ਕੀਤਾ।
Verse 27
ततस्संचिंत्यमानोहं महेशेन त्रिशूल्रिना । पुरस्तात्प्राविशं तूर्णं हरसिद्धिप्रचोदितः
ਤਦੋਂ ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲਧਾਰੀ ਮਹੇਸ਼ ਮੈਨੂੰ ਧਿਆਨ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ; ਹਰ ਦੀ ਅਚੂਕ ਸਿੱਧੀ ਦੀ ਪ੍ਰੇਰਣਾ ਨਾਲ ਮੈਂ ਤੁਰੰਤ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋ ਗਈ।
Verse 28
यत्रासौ हिमवत्प्रस्थे तद्वियोगी हरः स्थितः । सरस्वतीयुतस्तात तत्रैव समुपस्थितः
ਹਿਮਵਾਨ ਦੀਆਂ ਢਲਾਣਾਂ ਦੇ ਜਿਸ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੇ ਵਿਛੋੜੇ ਨਾਲ ਵਿਆਕੁਲ ਹਰ (ਸ਼ਿਵ) ਟਿਕੇ ਸਨ, ਓਥੇ ਹੀ—ਹੇ ਪਿਆਰੇ—ਸਰਸਵਤੀ ਸਮੇਤ (ਬ੍ਰਹਮਾ) ਆ ਪਹੁੰਚੇ।
Verse 29
सरस्वतीयुतं मां च देवर्षे वीक्ष्य स प्रभुः । उत्सुकः प्रेमबद्धश्च सत्या शंभुरुवाच ह
ਹੇ ਦੇਵਰਿਸ਼ੀ, ਮੈਨੂੰ ਸਰਸਵਤੀ ਨਾਲ ਵੇਖ ਕੇ ਉਹ ਪ੍ਰਭੂ ਸ਼ੰਭੂ ਉਤਸੁਕ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਪ੍ਰੇਮ-ਬੰਧਨ ਨਾਲ ਬੱਝ ਕੇ ਸਤੀ ਨੂੰ ਬੋਲਿਆ।
Verse 30
शंभुरुवाच । अहं ब्रह्मन्स्वार्थपरः परिग्रहकृतौ च यत् । तदा स्वत्वमिवस्वार्थे प्रतिभाति ममाधुना
ਸ਼ੰਭੂ ਬੋਲੇ—ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਸਵਾਰਥ ਵਿੱਚ ਲੱਗ ਕੇ ਪਰਿਗ੍ਰਹ (ਅਧਿਕਾਰ-ਗ੍ਰਹਿਣ) ਦੇ ਕਰਮ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵਿਰਤ ਹੋਇਆ, ਤਦ ਉਹ ਸਵਾਰਥ ਅੱਜ ਵੀ ਮੈਨੂੰ ‘ਮੇਰਾ’ ਜਿਹਾ, ਮਾਨੋ ਸੱਚਾ ਮਲਕੀਅਤ-ਭਾਵ ਹੋਵੇ, ਐਸਾ ਪ੍ਰਤੀਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
Verse 31
अहमाराधितस्सत्याद्दाक्षायण्याथ भक्तितः । तस्यै वरो मया दत्तो नंदाव्रतप्रभावतः
ਦਕਸ਼ ਦੀ ਧੀ ਸਤੀ ਨੇ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਮੇਰੀ ਆਰਾਧਨਾ ਕੀਤੀ; ਇਸ ਲਈ ਨੰਦਾ-ਵ੍ਰਤ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਾਲ ਮੈਂ ਉਸਨੂੰ ਵਰ ਦਿੱਤਾ।
Verse 32
भर्ता भवेति च तया मत्तो ब्रह्मन् वरो वृतः । मम भार्या भवेत्युक्तं मया तुष्टेन सर्वथा
ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਉਸ ਨੇ ਮੈਥੋਂ ਵਰ ਮੰਗਿਆ—“ਤੁਸੀਂ ਮੇਰੇ ਪਤੀ ਹੋਵੋ।” ਮੈਂ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ ਕਿਹਾ—“ਉਹ ਮੇਰੀ ਪਤਨੀ ਹੋਵੇ।”
Verse 33
अथावदत्तदा मां सा सती दाक्षायणी त्विति । पितुर्मे गोचरीकृत्य मां गृहाण जगत्पते
ਫਿਰ ਸਤੀ ਦਾਕਸ਼ਾਯਣੀ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਕਿਹਾ—“ਮੈਂ ਦਾਕਸ਼ਾਯਣੀ ਸਤੀ ਹਾਂ; ਪਿਤਾ ਦੀ ਨਜ਼ਰ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਲਿਆ ਕੇ, ਹੇ ਜਗਤਪਤੇ, ਮੈਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰੋ।”
Verse 34
तदप्यंगीकृतं ब्रह्मन्मया तद्भक्ति तुष्टितः । सा गता भवनं मातुरहमत्रागतो विधे
ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ! ਉਸ ਦੀ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ ਮੈਂ ਵੀ ਉਹ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਮੰਨ ਲਿਆ। ਉਹ ਮਾਤਾ ਦੇ ਘਰ ਚਲੀ ਗਈ ਅਤੇ ਮੈਂ ਇੱਥੇ ਆਇਆ ਹਾਂ, ਹੇ ਵਿਧਾਤਾ।
Verse 35
तस्मात्त्वं गच्छ भवनं दक्षस्य मम शासनात् । तां दक्षोपि यथा कन्यां दद्यान्मेऽरं तथा वद
ਇਸ ਲਈ ਮੇਰੇ ਹੁਕਮ ਨਾਲ ਤੂੰ ਦਕਸ਼ ਦੇ ਘਰ ਜਾ। ਐਸਾ ਬੋਲ ਕਿ ਦਕਸ਼ ਵੀ ਉਸ ਕੁੜੀ ਨੂੰ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਮੈਨੂੰ ਵਿਆਹ ਲਈ ਦੇ ਦੇਵੇ।
Verse 36
सतीवियोगभंगस्स्याद्यथा मे त्वं तथा कुरु । समाश्वासय तं दक्षं सर्वविद्याविशारदः
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਰ ਕਿ ਸਤੀ ਨਾਲ ਮੇਰਾ ਵਿਛੋੜਾ ਮੁੱਕ ਜਾਵੇ; ਜਿਵੇਂ ਮੈਂ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ ਤਿਵੇਂ ਹੀ ਕਰ। ਹੇ ਸਭ ਵਿਦਿਆਵਾਂ ਦੇ ਵਿਸ਼ਾਰਦ! ਦਕਸ਼ ਨੂੰ ਜਾ ਕੇ ਧੀਰਜ ਦੇ।
Verse 37
ब्रह्मोवाच । इत्युदीर्य महादेवस्सकाशे मे प्रजापतेः । सरस्वतीं विलोक्याशु वियोगवशगोभवत्
ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਕਿਹਾ—ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਮੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ ਮਹਾਦੇਵ ਨੇ ਸਰਸਵਤੀ ਵੱਲ ਤੱਕਿਆ; ਅਤੇ ਤੁਰੰਤ ਹੀ ਵਿਛੋੜੇ ਦੀ ਤੜਪ ਦੇ ਵੱਸ ਹੋ ਗਿਆ।
Verse 38
तेनाहमपि चाज्ञप्तः कृतकृत्यो मुदान्वितः । प्रावोचं चेति जगतां नाथं तं भक्तवत्सलम्
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਸ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਵੀ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤਾ। ਕਰਤੱਬ ਪੂਰਾ ਹੋਇਆ ਜਾਣ ਕੇ ਅਤੇ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਭਰ ਕੇ ਮੈਂ ਜਗਤ-ਨਾਥ, ਭਗਤ-ਵਤਸਲ ਉਸ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਸਿਫ਼ਤ ਕਰਦਿਆਂ ਬੋਲਿਆ।
Verse 39
ब्रह्मोवाच । यदात्थ भगवञ्शम्भो तद्विचार्य सुनिश्चितम् । देवानां मुख्यस्स्वार्थो हि ममापि वृषभध्वज
ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਕਿਹਾ—ਹੇ ਭਗਵਾਨ ਸ਼ੰਭੂ! ਜੋ ਤੁਸੀਂ ਆਖਿਆ, ਮੈਂ ਉਸ ਨੂੰ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਿਚਾਰ ਕੇ ਪੱਕਾ ਨਿਸਚੇ ਕਰ ਲਿਆ ਹੈ। ਹੇ ਵ੍ਰਿਸ਼ਭਧ੍ਵਜ! ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਅਤੇ ਮੇਰਾ ਵੀ ਮੁੱਖ ਹਿਤ ਉਸੇ ਵਿੱਚ ਹੈ।
Verse 40
दक्षस्तुभ्यं सुतां स्वां च स्वयमेव प्रदास्यति । अहं चापि वदिष्यामि त्वद्वाक्यं तत्समक्षतः
ਦਕਸ਼ ਆਪ ਹੀ ਤੈਨੂੰ ਆਪਣੀ ਧੀ ਦੇਵੇਗਾ। ਅਤੇ ਮੈਂ ਵੀ ਉਸ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਰੂਬਰੂ ਤੇਰੇ ਹੀ ਬਚਨ ਕਹਾਂਗਾ।
Verse 41
ब्रह्मोवाच । इत्युदीर्य्य महादेवमहं सर्वेश्वरं प्रभुम् । अगमं दक्षनिलयं स्यंदनेनातिवेगिना
ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਕਿਹਾ—ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਰਬੇਸ਼ਵਰ ਪ੍ਰਭੂ ਮਹਾਦੇਵ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਕੇ, ਮੈਂ ਬਹੁਤ ਤੇਜ਼ ਰਥ ਵਿੱਚ ਦਕਸ਼ ਦੇ ਨਿਵਾਸ ਨੂੰ ਗਿਆ।
Verse 42
नारद उवाच । विधे प्राज्ञ महाभाग वद नो वदतां वर । सत्यै गृहागतायै स दक्षः किमकरोत्ततः
ਨਾਰਦ ਨੇ ਕਿਹਾ—ਹੇ ਵਿਧਾਤਾ, ਹੇ ਪ੍ਰਾਜ্ঞ ਮਹਾਭਾਗ, ਬੋਲਣ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ! ਸਾਨੂੰ ਦੱਸੋ—ਜਦੋਂ ਸਤੀ ਪਿਤਾ ਦੇ ਘਰ ਆਈ, ਤਦੋਂ ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦਕਸ਼ ਨੇ ਕੀ ਕੀਤਾ?
Verse 43
ब्रह्मोवाच । तपस्तप्त्वा वरं प्राप्य मनोभिलषितं सती । गृहं गत्वा पितुर्मातुः प्रणाममकरोत्तदा
ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਆਖਿਆ—ਤਪ ਕਰਕੇ ਮਨ-ਇੱਛਤ ਵਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਸਤੀ ਤਦ ਘਰ ਗਈ ਅਤੇ ਉਸ ਵੇਲੇ ਪਿਤਾ ਤੇ ਮਾਤਾ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕੀਤਾ।
Verse 44
मात्रे पित्रेऽथ तत्सर्वं समाचख्यौ महेश्वरात् । वरप्राप्तिः स्वसख्या वै सत्यास्तुष्टस्तु भक्तितः
ਫਿਰ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਤੇ ਪਿਉ ਨੂੰ ਸਭ ਕੁਝ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਵਰ ਕਿਵੇਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆ। ਭਗਤੀ ਕਰਕੇ ਉਸ ਦੀ ਸਖੀ ਸਤਿਆ ਵੀ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਈ।
Verse 45
माता पिता च वृत्तांतं सर्वं श्रुत्वा सखीमुखात् । आनन्दं परमं लेभे चक्रे च परमोत्सवम्
ਸਖੀ ਦੇ ਮੂੰਹੋਂ ਸਾਰਾ ਵ੍ਰਿਤਾਂਤ ਸੁਣ ਕੇ ਮਾਂ-ਪਿਉ ਨੇ ਪਰਮ ਆਨੰਦ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਹੀ ਭਵਿਆ ਉਤਸਵ ਕਰਵਾਇਆ।
Verse 46
द्रव्यं ददौ द्विजातिभ्यो यथाभीष्टमुदारधीः । अन्येभ्यश्चांधदीनेभ्यो वीरिणी च महामनाः
ਉਦਾਰ ਬੁੱਧੀ ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਮਨ ਵਾਲੀ ਉਸ ਵੀਰিণੀ ਇਸਤਰੀ ਨੇ ਦਵਿਜਾਂ ਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ ਧਨ ਦਿੱਤਾ; ਅਤੇ ਹੋਰਾਂ ਨੂੰ—ਅੰਨ੍ਹਿਆਂ ਤੇ ਦਿਨਾਂ ਨੂੰ—ਵੀ ਦਾਨ ਬਖ਼ਸ਼ਿਆ।
Verse 47
वीरिणी तां समालिंग्य स्वसुतां प्रीतिवर्द्धिनीम् । मूर्ध्न्युपाघ्राय मुदिता प्रशशंस मुहुर्मुहुः
ਵੀਰਿਣੀ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪ੍ਰੀਤ ਵਧਾਉਣ ਵਾਲੀ ਧੀ ਨੂੰ ਗਲੇ ਲਾਇਆ। ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਉਸ ਨੇ ਧੀ ਦੇ ਮੱਥੇ ਨੂੰ ਸੁੰਘ ਕੇ (ਚੁੰਮ ਕੇ) ਵਾਰ ਵਾਰ ਸਿਫ਼ਤ ਕੀਤੀ।
Verse 48
अथ दक्षः कियत्काले व्यतीते धर्मवित्तमः । चिंतयामास देयेयं स्वसुता शम्भवे कथम्
ਫਿਰ ਕੁਝ ਸਮਾਂ ਬੀਤਣ ਉਪਰੰਤ ਧਰਮ ਦਾ ਮਹਾ-ਜਾਣਕਾਰ ਦਕਸ਼ ਸੋਚਣ ਲੱਗਾ—“ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਧੀ ਨੂੰ ਸ਼ੰਭੂ (ਭਗਵਾਨ ਸ਼ਿਵ) ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਦੇਵਾਂ?”
Verse 49
आगतोपि महादेवः प्रसन्नस्स जगाम ह । पुनरेव कथं सोपि सुतार्थेऽत्रागमिष्यति
ਮਹਾਦੇਵ ਆ ਕੇ ਵੀ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ ਚਲੇ ਗਏ; ਤਾਂ ਪੁੱਤਰ-ਅਰਥ ਉਹ ਮੁੜ ਇੱਥੇ ਕਿਵੇਂ ਆਉਣਗੇ?
Verse 50
प्रास्थाप्योथ मया कश्चिच्छंभोर्निकटमंजसा । नैतद्योग्यं निगृह्णीयाद्यद्येवं विफलार्दना
ਤਦ ਮੈਂ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਤੁਰੰਤ ਸ਼ੰਭੂ ਦੇ ਨੇੜੇ ਭੇਜਾਂਗਾ। ਪਰ ਜੋ ਅਯੋਗ ਹੈ ਉਹ ਇਹ ਕੰਮ ਨਾ ਸੰਭਾਲੇ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਰਨ ਨਾਲ ਯਤਨ ਨਿਸ਼ਫਲ ਹੋ ਕੇ ਕਲੇਸ਼ ਹੀ ਦੇਵੇਗਾ।
Verse 51
अथवा पूजयिष्यामि तमेव वृषभध्वजम् । मदीयतनया भक्त्या स्वयमेव यथा भवेत्
ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਮੈਂ ਉਸੇ ਵ੍ਰਿਸ਼ਭਧ੍ਵਜ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਾਂਗਾ, ਤਾਂ ਜੋ ਮੇਰੀ ਧੀ ਦੀ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਉਹ ਆਪ ਹੀ (ਉਸ ਦਾ) ਵਰ ਅਤੇ ਪਤੀ ਬਣ ਜਾਵੇ।
Verse 52
तथैव पूजितस्सोपि वांछत्यार्यप्रयत्नतः । शंभुर्भवतु मद्भर्त्तेत्येवं दत्तवरेणतत्
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਿਧੀ ਨਾਲ ਪੂਜਿਤ ਹੋ ਕੇ ਉਸ ਨੇ ਵੀ ਉੱਚੇ ਤੇ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ ਯਤਨ ਨਾਲ ਇਹ ਵਰ ਮੰਗਿਆ—“ਸ਼ੰਭੂ ਮੇਰਾ ਪਤੀ ਹੋਵੇ।” ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਉਸ ਨੂੰ ਉਹ ਵਰਦਾਨ ਮਿਲਿਆ।
Verse 53
इति चिंतयतस्तस्य दक्षस्य पुरतोऽन्वहम् । उपस्थितोहं सहसा सरस्वत्यन्वितस्तदा
ਦਕਸ਼ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਸੋਚਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ; ਤਦ ਮੈਂ ਸਰਸਵਤੀ ਸਮੇਤ ਅਚਾਨਕ ਉਸ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ।
Verse 54
मां दृष्ट्वा पितरं दक्षः प्रणम्यावनतः स्थितः । आसनं च ददौ मह्यं स्वभवाय यथोचितम्
ਮੈਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਦੱਖ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਨਿਮਰਤਾ ਨਾਲ ਖੜਾ ਰਿਹਾ। ਫਿਰ ਆਪਣੇ ਦਰਜੇ ਅਤੇ ਘਰ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਉਸ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਯੋਗ ਆਸਨ ਦਿੱਤਾ।
Verse 55
ततो मां सर्वलोकेशं तत्रागमन कारणम् । दक्षः पप्रच्छ स क्षिप्रं चिंताविष्टोपि हर्षितः
ਫਿਰ ਦਕਸ਼ ਨੇ ਮੈਨੂੰ—ਸਰਬ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਈਸ਼ਵਰ ਸ਼ਿਵ ਨੂੰ—ਉੱਥੇ ਆਉਣ ਦਾ ਕਾਰਨ ਤੁਰੰਤ ਪੁੱਛਿਆ। ਅੰਦਰੋਂ ਚਿੰਤਿਤ ਹੋ ਕੇ ਵੀ ਉਹ ਬਾਹਰੋਂ ਖੁਸ਼ ਦਿਸਦਾ ਸੀ।
Verse 56
दक्ष उवाच । तवात्रागमने हेतुः कः प्रवेशे स सृष्टिकृत् । ममोपरि सुप्रसादं कृत्वाचक्ष्व जगद्गुरो
ਦਕਸ਼ ਬੋਲਿਆ—“ਤੁਹਾਡੇ ਇੱਥੇ ਆਉਣ ਦਾ ਕਾਰਨ ਕੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਤੁਹਾਡੇ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਦੀ ਵਿਵਸਥਾ ਕਿਸ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕਰਤਾ ਨੇ ਕੀਤੀ ਹੈ? ਹੇ ਜਗਦਗੁਰੂ, ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਦੱਸੋ।”
Verse 57
पुत्रस्नेहात्कार्यवशादथ वा लोककारक । ममाश्रमं समायातो हृष्टस्य तव दर्शनात्
ਹੇ ਲੋਕ-ਹਿਤਕਰ! ਪੁੱਤਰ ਦੇ ਸਨੇਹ ਕਰਕੇ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਕਾਰਜ ਵਸ਼ ਤੁਸੀਂ ਮੇਰੇ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿੱਚ ਆਏ ਹੋ; ਤੁਹਾਡੇ ਦਰਸ਼ਨ ਨਾਲ ਮੈਂ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹਾਂ।
Verse 58
ब्रह्मोवाच । इति पृष्टस्स्वपुत्रेण दक्षेण मुनिसत्तम । विहसन्नब्रुवं वाक्यं मोदयंस्तं प्रजापतिम्
ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਕਿਹਾ—ਹੇ ਮੁਨੀਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ! ਮੇਰੇ ਪੁੱਤਰ ਦਕਸ਼ ਨੇ ਜਦੋਂ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੁੱਛਿਆ, ਮੈਂ ਮੁਸਕਰਾ ਕੇ ਉਸ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਬਚਨ ਕਹੇ।
Verse 59
ब्रह्मोवाच । शृणु दक्ष यदर्थं त्वत्समीपमहमागतः । त्वत्तोकस्य हितं मेपि भवतोपि तदीप्सितम्
ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਆਖਿਆ—ਹੇ ਦਕਸ਼, ਸੁਣ; ਮੈਂ ਕਿਸ ਉਦੇਸ਼ ਨਾਲ ਤੇਰੇ ਨੇੜੇ ਆਇਆ ਹਾਂ। ਤੇਰੇ ਬੱਚੇ ਦਾ ਕਲਿਆਣ ਮੈਨੂੰ ਵੀ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਹੀ ਕਲਿਆਣ ਤੂੰ ਵੀ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈਂ।
Verse 60
तव पुत्री समाराध्य महादेवं जगत्पतिम् । यो वरः प्रार्थितस्तस्य समयोयमुपागतः
ਤੇਰੀ ਧੀ ਨੇ ਜਗਤਪਤੀ ਮਹਾਦੇਵ ਦੀ ਵਿਧੀ ਨਾਲ ਆਰਾਧਨਾ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਜੋ ਵਰ ਉਸ ਨੇ ਮੰਗਿਆ ਸੀ, ਉਸ ਦੇ ਪੂਰਾ ਹੋਣ ਦਾ ਸਮਾਂ ਹੁਣ ਆ ਗਿਆ ਹੈ।
Verse 61
शंभुना तव पुत्र्यर्थं त्वत्सकाशमहं धुवम् । प्रस्थापितोस्मि यत्कृत्यं श्रेय स्तदवधारय
ਤੇਰੀ ਧੀ ਦੇ ਹਿਤ ਲਈ ਸ਼ੰਭੂ ਨੇ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਮੈਨੂੰ ਤੇਰੇ ਕੋਲ ਭੇਜਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਹੁਣ ਜੋ ਕਰਤੱਬ ਹੈ—ਜੋ ਪਰਮ ਭਲਾ ਕਰੇ—ਉਹ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਮਝ ਲੈ।
Verse 62
वरं दत्त्वा गतो रुद्रस्तावत्प्रभृति शंकरः । त्वत्सुताया वियोगेन न शर्म लभतेंजसा
ਵਰ ਦੇ ਕੇ ਰੁਦ੍ਰ ਚਲੇ ਗਏ। ਉਸ ਵੇਲੇ ਤੋਂ ਸ਼ੰਕਰ ਤੇਰੀ ਧੀ ਦੇ ਵਿਛੋੜੇ ਕਰਕੇ ਸੌਖੇ ਨਾਲ ਮਨ ਦੀ ਸ਼ਾਂਤੀ ਨਹੀਂ ਪਾ ਰਹੇ।
Verse 63
अलब्धच्छिद्रमदनो जिगाय गिरिशं न यम् । सर्वैः पुष्पमयैर्बाणैर्यत्नं कृत्वापि भूरिशः
ਮਦਨ ਨੇ ਬਹੁਤ ਜਤਨ ਕਰਕੇ ਫੁੱਲਾਂ ਵਾਲੇ ਸਾਰੇ ਬਾਣ ਚਲਾਏ, ਪਰ ਗਿਰੀਸ਼ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਵੀ ਕਮਜ਼ੋਰ ਥਾਂ ਨਾ ਲੱਭੀ; ਇਸ ਲਈ ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਨਾ ਸਕਿਆ।
Verse 64
स कामबाणविद्धोपि परित्यज्यात्म चिंतनम् । सतीं विचिंतयन्नास्ते व्याकुलः प्राकृतो यथा
ਕਾਮ ਦੇ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਵਿੱਧ ਹੋ ਕੇ ਵੀ ਉਸ ਨੇ ਆਤਮ-ਚਿੰਤਨ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਸਤੀ ਨੂੰ ਹੀ ਸੋਚਦਾ ਹੋਇਆ ਵਿਆਕੁਲ, ਇੱਕ ਆਮ ਸੰਸਾਰੀ ਮਨੁੱਖ ਵਾਂਗ ਬੈਠਾ ਰਿਹਾ।
Verse 65
विस्मृत्य प्रश्रुतां वाणीं गणाग्रे विप्रयोगतः । क्व सतीत्येवमभितो भाषते निकृतावपि
ਵਿਛੋੜੇ ਦੇ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਉਸ ਨੇ ਗਣਾਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਪਹਿਲਾਂ ਕਹੇ ਬਚਨ ਭੁਲਾ ਦਿੱਤੇ। ਠੱਗਿਆ ਹੋਇਆ ਵੀ ਉਹ ਚੌਫੇਰੇ ਪੁਕਾਰਦਾ ਰਿਹਾ—“ਸਤੀ ਕਿੱਥੇ ਹੈ?”
Verse 66
मया यद्वांछितं पूर्वं त्वया च मदनेन च । मरीच्याद्यैमुनिवरैस्तत्सिद्धमधुना सुत
“ਪੁੱਤਰ! ਜੋ ਮੈਂ ਪਹਿਲਾਂ ਚਾਹਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਜੋ ਤੂੰ ਤੇ ਮਦਨ (ਕਾਮਦੇਵ) ਵੀ ਚਾਹੁੰਦੇ ਸੀ—ਉਹ ਹੁਣ ਮਰੀਚੀ ਆਦਿ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਮੁਨੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਸਿੱਧ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ।”
Verse 67
त्वत्पुत्र्याराधितश्शंभुस्सोपि तस्या विचिंतनात् । अनुशोधयितुं प्रेप्सुर्वर्त्तते हिमवद्गिरौ
ਤੇਰੀ ਧੀ ਨੇ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਜਿਸ ਸ਼ੰਭੂ ਦੀ ਅਰਾਧਨਾ ਕੀਤੀ ਹੈ, ਉਹ ਵੀ—ਉਸ ਦਾ ਚਿੰਤਨ ਕਰਦਿਆਂ—ਇਸ ਗੱਲ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕਰ ਕੇ ਨਿਸਚੇ ਕਰਨ ਨੂੰ ਉਤਸੁਕ ਹੈ; ਇਸ ਲਈ ਉਹ ਹਿਮਵਤ ਪਹਾੜ ਉੱਤੇ ਵੱਸ ਰਿਹਾ ਹੈ।
Verse 68
यथा नानाविधैर्भावैस्सत्त्वात्तेन व्रतेन च । शंभुराराधितस्तेन तथैवाराध्यते सती
ਜਿਵੇਂ ਅਨੇਕਾਂ ਭਗਤੀ-ਭਾਵਾਂ, ਸੱਤਵ-ਸ਼ੁੱਧਤਾ ਅਤੇ ਉਸ ਵਰਤ ਰਾਹੀਂ ਉਸ ਨੇ ਸ਼ੰਭੂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕੀਤਾ, ਓਸੇ ਹੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਸਤੀ ਦੀ ਵੀ ਆਰਾਧਨਾ ਕਰਕੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
Verse 69
तस्मात्तु दक्षतनयां शंभ्वर्थं परिकल्पिताम् । तस्मै देह्यविलंबेन कृता ते कृतकृत्यता
ਇਸ ਲਈ ਸ਼ੰਭੂ ਲਈ ਨਿਯਤ ਕੀਤੀ ਦਕਸ਼ ਦੀ ਧੀ ਉਸ ਨੂੰ ਬਿਨਾ ਦੇਰੀ ਦੇ ਦੇ ਦਿਓ; ਉਸ ਨੂੰ ਕਨਿਆ-ਦਾਨ ਕਰਨ ਨਾਲ ਤੇਰਾ ਉਦੇਸ਼ ਸਿੱਧ ਹੋਵੇਗਾ ਅਤੇ ਕਰਤੱਬ ਪੂਰਾ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ।
Verse 70
अहं तमानयिष्यामि नारदेन त्वदालयम् । तस्मै त्वमेनां संयच्छ तदर्थे परिकल्पिताम्
ਮੈਂ ਨਾਰਦ ਦੇ ਰਾਹੀਂ ਉਸ ਨੂੰ ਤੇਰੇ ਨਿਵਾਸ ਤੇ ਲਿਆਵਾਂਗਾ। ਇਸ ਲਈ ਤੂੰ ਇਹ ਕੁੜੀ ਉਸ ਨੂੰ ਦੇ ਦੇ; ਇਹ ਉਸੇ ਮਕਸਦ ਲਈ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਨਿਯਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।
Verse 71
ब्रह्मोवाच । श्रुत्वा मम वचश्चेति स मे पुत्रोतिहर्षितः । एवमेवेतिमां दक्ष उवाच परिहर्षितः
ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਕਿਹਾ—ਮੇਰੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ ਮੇਰਾ ਪੁੱਤਰ ਬਹੁਤ ਹੀ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਗਿਆ। ਤਦੋਂ ਬੜੀ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਦਕਸ਼ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਕਿਹਾ, “ਇਉਂ ਹੀ ਹੋਵੇ—ਬਿਲਕੁਲ ਇਉਂ ਹੀ।”
Verse 72
ततस्सोहं मुने तत्रागममत्यंतहर्षितः । उत्सुको लोकनिरतो गिरिशो यत्र संस्थितः
ਤਦ, ਹੇ ਮੁਨੀ, ਮੈਂ ਅਤਿ ਹರ್ಷ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਉੱਥੇ ਗਿਆ; ਉਸ ਪਵਿੱਤਰ ਲੋਕ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਲਈ ਉਤਸੁਕ ਸੀ ਜਿੱਥੇ ਗਿਰੀਸ਼—ਭਗਵਾਨ ਸ਼ਿਵ—ਵਿਰਾਜਮਾਨ ਸਨ।
Verse 73
गते नारद दक्षोपि सदार तनयो ह्यपि । अभवत्पूर्णकामस्तु पीयूषैरिव पूरितः
ਨਾਰਦ ਦੇ ਚਲੇ ਜਾਣ ਮਗਰੋਂ ਦਕਸ਼ ਵੀ—ਪਤਨੀ ਅਤੇ ਪੁੱਤਰ ਸਮੇਤ—ਮਾਨੋ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਵੇ, ਇਉਂ ਪੂਰਨ-ਕਾਮ ਤੇ ਤ੍ਰਿਪਤ ਹੋ ਗਿਆ।
Frequently Asked Questions
Satī completes the Nandā-vrata with fasting and worship in Āśvina (śukla-aṣṭamī), enters deep meditation, and Śiva appears directly (pratyakṣa) and invites her to choose a boon.
The chapter models a bhakti-tapas pathway: disciplined observance (vrata + upavāsa) matures into dhyāna, which culminates in darśana—signifying that divine encounter is both grace-given and practice-conditioned.
Śiva’s manifested form is described with key dhyāna markers—pañcavaktra, trilocana, caturbhuja, śitikaṇṭha, ash-brilliance, trident-bearing, and Gaṅgā on the head—linking narrative to iconography and meditation practice.