देवर्षि-प्रश्नः तथा असुर-वध-हेतुनिवेदनम् | The Devas’ Petition and the Cause for Slaying Asuras
ਇਸ ਅਧਿਆਇ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਹਮਾ ਵਰਣਨ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਹਰੀ (ਵਿਸ਼ਣੂ) ਆਦਿ ਦੀ ਸ্তুਤੀ ਸੁਣ ਕੇ ਸ਼ੰਕਰ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ ਮੰਦ ਹਾਸ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਬ੍ਰਹਮਾ ਤੇ ਵਿਸ਼ਣੂ ਆਪਣੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਸਮੇਤ ਇਕੱਠੇ ਆਉਂਦੇ ਹਨ; ਸ਼ਿਵ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਯਥਾਵਿਧਿ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰ ਕੇ ਆਉਣ ਦਾ ਕਾਰਨ ਪੁੱਛਦੇ ਹਨ। ਰੁਦ੍ਰ ਦੇਵਾਂ ਅਤੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਸੱਚਾਈ ਨਾਲ ਆਪਣਾ ਉਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਕਰਤਵ੍ਯ ਦੱਸਣ ਲਈ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਸ্তুਤੀ ਨਾਲ ਉਹ ਅਨੁਗ੍ਰਹਸ਼ੀਲ ਹਨ। ਵਿਸ਼ਣੂ ਦੀ ਪ੍ਰੇਰਣਾ ਨਾਲ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨਿਵੇਦਨ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ ਅਸੁਰ ਉੱਠਣਗੇ—ਕੁਝ ਦਾ ਵਧ ਬ੍ਰਹਮਾ ਕਰਨਗੇ, ਕੁਝ ਦਾ ਵਿਸ਼ਣੂ, ਕੁਝ ਦਾ ਸ਼ਿਵ, ਅਤੇ ਕੁਝ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਵੀਰਯ ਤੋਂ ਜਨਮੇ ਪੁੱਤਰ ਦੁਆਰਾ ਨਾਸ ਹੋਣਗੇ। ਕੁਝ ਅਸੁਰ ‘ਮਾਇਆ-ਵਧ੍ਯ’ ਹੋਣਗੇ—ਸਧਾਰਣ ਬਲ ਨਾਲ ਨਹੀਂ, ਦਿਵ੍ਯ ਮਾਇਆ/ਯੁਕਤੀ ਨਾਲ ਜਿੱਤੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ। ਦੇਵਹਿਤ ਅਤੇ ਜਗਤ ਦੀ ਸਥਿਰਤਾ ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਕਰੁਣਾ ‘ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਹੈ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅਨੁਗ੍ਰਹ ਨਾਲ ਭਿਆਨਕ ਅਸੁਰ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਕੇ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਅਭਯ ਸਥਾਪਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ—ਇਹੀ ਦੇਵਾਂ ਦੀ ਬੇਨਤੀ ਦਾ ਮਰਮ ਹੈ।
Shlokas
Verse 1
ब्रह्मोवाच । इति स्तुतिं च हर्यादिकृतामाकर्ण्य शंकरः । बभूवातिप्रसन्नो हि विजहास च सूतिकृत्
ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹਰੀ (ਵਿਸ਼ਨੂ) ਆਦਿ ਵੱਲੋਂ ਕੀਤੀ ਇਸ ਸ্তুਤੀ ਨੂੰ ਸੁਣ ਕੇ ਸ਼ੰਕਰ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਏ; ਅਤੇ ਸਭ ਦਾ ਭਲਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਸ਼ੁਭ ਪ੍ਰਭੂ ਮੁਸਕੁਰਾਏ।
Verse 2
ब्रह्मविष्णू तु दृष्ट्वा तौ सस्त्रीकौ संगतौ हरः । यथोचितं समाभाष्य पप्रच्छागमनं तयोः
ਬ੍ਰਹਮਾ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਨੂੰ ਆਪਣੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਸਮੇਤ ਇਕੱਠੇ ਆਇਆ ਵੇਖ ਕੇ ਹਰ (ਭਗਵਾਨ ਸ਼ਿਵ) ਨੇ ਯਥੋਚਿਤ ਸਤਿਕਾਰ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਫਿਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਆਉਣ ਦਾ ਕਾਰਨ ਪੁੱਛਿਆ।
Verse 3
रुद्र उवाच । हहर हावध देवा मुनयश्चाद्य निर्भयाः । निजागमनहेतुं हि कथयस्व सुतत्त्वतः
ਰੁਦ੍ਰ ਨੇ ਕਿਹਾ—“ਹਾ ਹਾ! ਬਸ—ਡਰੋ ਨਾ, ਹੇ ਦੇਵੋ ਅਤੇ ਆਦਿ ਮੁਨਿਓ। ਆਪਣੇ ਇੱਥੇ ਆਉਣ ਦਾ ਅਸਲ ਕਾਰਨ ਤੱਤ ਅਨੁਸਾਰ ਮੈਨੂੰ ਦੱਸੋ।”
Verse 4
किमर्थमागता यूयं किं कार्यं चेह विद्यते । तत्सर्वं श्रोतुमिच्छामि भवत्स्तुत्या प्रसन्नधीः
ਤੁਸੀਂ ਸਭ ਕਿਸ ਮਕਸਦ ਨਾਲ ਆਏ ਹੋ ਅਤੇ ਇੱਥੇ ਕਿਹੜਾ ਕੰਮ ਹੈ? ਮੈਂ ਸਭ ਕੁਝ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ; ਤੁਹਾਡੀ ਸਤੁਤੀ ਨਾਲ ਮੇਰੀ ਬੁੱਧੀ ਪ੍ਰਸੰਨ ਤੇ ਸ਼ਾਂਤ ਹੋ ਗਈ ਹੈ।
Verse 5
ब्रह्मोवाच । इति पृष्टे हरेणाहं सर्वलोकपितामहः । मुनेऽवोचं महादेवं विष्णुना परिचोदितः
ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਕਿਹਾ—ਹੇ ਮੁਨੀ, ਜਦੋਂ ਹਰੀ (ਵਿਸ਼ਣੂ) ਨੇ ਮੈਨੂੰ, ਜੋ ਸਭ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਪਿਤਾਮਹ ਹਾਂ, ਪੁੱਛਿਆ, ਤਦ ਵਿਸ਼ਣੂ ਦੀ ਪ੍ਰੇਰਣਾ ਨਾਲ ਮੈਂ ਮਹਾਦੇਵ ਨੂੰ ਕਿਹਾ।
Verse 6
देवदेव महादेव करुणासागर प्रभो । यदर्थमागतावावां तच्छृणु त्वं सुरर्षिभिः
ਹੇ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਦੇਵ ਮਹਾਦੇਵ, ਕਰੁਣਾ-ਸਾਗਰ ਪ੍ਰਭੂ! ਅਸੀਂ ਜਿਸ ਮਕਸਦ ਲਈ ਇੱਥੇ ਆਏ ਹਾਂ, ਉਹ ਤੁਸੀਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਅਤੇ ਰਿਸ਼ੀ-ਮੁਨੀਆਂ ਦੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਵਿੱਚ ਸੁਣੋ।
Verse 7
विशेषतस्तवैवार्थमागता वृपभध्वज । सहार्थिनस्सदायोग्यमन्यथा न जगद्भवेत्
ਹੇ ਵ੍ਰਿਸ਼ਭਧ੍ਵਜ! ਮੈਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ ਤੇ ਕੇਵਲ ਤੁਹਾਡੇ ਹੀ ਲਈ ਆਇਆ ਹਾਂ। ਇਕੋ ਪਵਿੱਤਰ ਉਦੇਸ਼ ਵਾਲੇ ਸਦਾ ਮਿਲਾਪ ਦੇ ਯੋਗ ਹੁੰਦੇ ਹਨ; ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਜਗਤ ਦੀ ਵਿਵਸਥਾ ਹੀ ਕਾਇਮ ਨਾ ਰਹੇ।
Verse 8
केचिद्भविष्यंत्यसुरा मम वध्या महेश्वर । हरेर्वध्यास्तथा केचिद्भवंतश्चापि केचन
ਹੇ ਮਹੇਸ਼ਵਰ! ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਅਸੁਰ ਉੱਠਣਗੇ ਜੋ ਮੇਰੇ ਹੱਥੋਂ ਵਧੇ ਜਾਣਗੇ; ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕੁਝ ਹਰੀ (ਵਿਸ਼ਨੂ) ਦੇ ਹੱਥੋਂ ਵਧੇ ਜਾਣਗੇ, ਅਤੇ ਕੁਝ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਤੁਹਾਡੇ ਹੱਥੋਂ ਵੀ।
Verse 9
केचित्त्वद्वीर्यजातस्य तनयस्य महाप्रभो । मायावध्याः प्रभो केचिद्भविष्यंत्यसुरास्सदा
ਹੇ ਮਹਾਪ੍ਰਭੋ! ਤੁਹਾਡੀ ਦਿਵ੍ਯ ਸ਼ਕਤੀ ਤੋਂ ਜਨਮੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੁਝ ਸਦਾ ਐਸੇ ਅਸੁਰ ਹੋਣਗੇ ਜੋ ਕੇਵਲ ਮਾਇਆ ਅਤੇ ਉਪਾਅ ਨਾਲ ਹੀ ਵਧਯ ਹੋਣਗੇ; ਅਤੇ ਪ੍ਰਭੋ, ਕੁਝ ਹੋਰ ਵੀ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਦਾ ਉੱਭਰਦੇ ਰਹਿਣਗੇ।
Verse 10
तवैव कृपया शंभोस्सुराणां सुखमुत्तमम् । नाशयित्वाऽसुरान् घोराञ्जगत्स्वास्थ्यं सदाभयम्
ਹੇ ਸ਼ੰਭੂ! ਕੇਵਲ ਤੇਰੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਹੀ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਪਰਮ ਸੁਖ-ਕਲਿਆਣ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਭਿਆਨਕ ਅਸੁਰਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਕੇ ਤੂੰ ਜਗਤ ਵਿੱਚ ਸਿਹਤ, ਸਹਿਮਤੀ ਅਤੇ ਸਦਾ ਨਿਰਭੈਤਾ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈਂ।
Verse 11
योगयुक्ते त्वयि सदा राग द्वेषविवर्जिते । दयापात्रैकनिरते न वध्या ह्यथवा तव
ਤੁਸੀਂ ਸਦਾ ਯੋਗ ਵਿੱਚ ਅਡੋਲ ਹੋ, ਰਾਗ-ਦ੍ਵੈਸ਼ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੋ ਅਤੇ ਕਰੁਣਾ ਦੇ ਪਾਤਰ ਬਣਨ ਵਿੱਚ ਹੀ ਏਕਨਿਸ਼ਠ ਹੋ; ਇਸ ਲਈ ਤੁਹਾਡਾ ਵਧ ਸੱਚਮੁੱਚ ਲਾਗੂ ਨਹੀਂ—ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ‘ਵਧ’ ਦਾ ਸਵਾਲ ਹੀ ਨਹੀਂ।
Verse 12
अराधितेषु तेष्वीश कथं सृष्टिस्तथा स्थितिः । अतश्च भविता युक्तं नित्यंनित्यं वृषध्वज
ਹੇ ਈਸ਼, ਜੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਹੀ ਅਰਾਧਨਾ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਅਤੇ ਸਥਿਤੀ ਕਿਵੇਂ ਯਥਾਰਥ ਚੱਲ ਸਕਦੀ ਹੈ? ਇਸ ਲਈ ਹੇ ਵ੍ਰਿਸ਼ਧ੍ਵਜ, ਤੁਹਾਡੀ ਨਿੱਤ-ਨਿੱਤ, ਸਦਾ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਹੀ ਯੋਗ ਹੈ।
Verse 13
सृष्टिस्थित्यंतकर्माणि न कार्याणि यदा तदा । शरीरभेदश्चास्माकं मायायाश्च न युज्यते
ਉਸ ਵੇਲੇ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ, ਸਥਿਤੀ ਅਤੇ ਸੰਹਾਰ ਦੇ ਕਰਮ ਕਰਨਯੋਗ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੇ। ਸਾਡੇ ਲਈ ਦੇਹ-ਭੇਦ ਯੋਗ ਨਹੀਂ, ਮਾਇਆ ਲਈ ਵੀ ਨਹੀਂ; ਕਿਉਂਕਿ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਐਸਾ ਭੇਦ ਲਾਗੂ ਹੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।
Verse 14
एकस्वरूपा हि वयं भिन्नाः कार्यस्य भेदतः । कार्यभेदो न सिद्धश्चेद्रूपभेदाऽप्रयोजनः
ਅਸੀਂ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਇਕੋ ਹੀ ਸਰੂਪ ਵਾਲੇ ਹਾਂ; ਭੇਦ ਕੇਵਲ ਕਾਰਜ-ਭੇਦ ਕਰਕੇ ਦਿੱਸਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਕਾਰਜ ਦਾ ਭੇਦ ਸਿੱਧ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਰੂਪ-ਭੇਦ ਦੀ ਕਲਪਨਾ ਨਿਰਥਕ ਹੈ।
Verse 15
एक एव त्रिधा भिन्नः परमात्मा महेश्वरः । मायास्वाकारणादेव स्वतंत्रो लीलया प्रभुः
ਪਰਮਾਤਮਾ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਇਕੋ ਹੀ ਹਨ, ਪਰ ਉਹ ਤਿੰਨ ਰੂਪਾਂ ਵਾਂਗ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਆਪਣੀ ਹੀ ਮਾਇਆ ਨਾਲ, ਬਿਨਾ ਕਿਸੇ ਬਾਹਰੀ ਕਾਰਨ ਦੇ, ਉਹ ਪ੍ਰਭੂ ਪੂਰਨ ਸੁਤੰਤਰ ਰਹਿ ਕੇ ਲੀਲਾ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਜਗਤ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਦੇ ਹਨ।
Verse 16
इति श्रीशिवमहापुणे द्वितीयायां रुद्रसंहितायां द्वितीये सतीखंडे विष्णुब्रह्मकृतशिव प्रार्थनावर्णनं नाम षोडशोऽध्यायः
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਰਮ ਪਵਿੱਤਰ ਸ਼੍ਰੀ ਸ਼ਿਵ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਦੀ ਦੂਜੀ ਰੁਦ੍ਰਸੰਹਿਤਾ ਦੇ ਦੂਜੇ ਸਤੀਖੰਡ ਵਿੱਚ ‘ਵਿਸ਼ਣੂ ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਵੱਲੋਂ ਕੀਤੀ ਸ਼ਿਵ-ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਦਾ ਵਰਣਨ’ ਨਾਮਕ ਸੋਲਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਸਮਾਪਤ ਹੋਇਆ।
Verse 17
इत्थं वयं त्रिधा भूताः प्रभाभिन्नस्वरूपिणः । शिवाशिवसुतास्तत्त्वं हृदा विद्धि सनातन
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਸੀਂ ਤਿੰਨ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਹੋ ਗਏ ਹਾਂ; ਸਾਡੇ ਸਰੂਪਾਂ ਦਾ ਭੇਦ ਕੇਵਲ ਪ੍ਰਕਾਸ਼/ਤੇਜ ਕਰਕੇ ਹੈ। ਹੇ ਸਨਾਤਨ, ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਇਹ ਨਿੱਤ ਤੱਤ ਜਾਣ—ਅਸੀਂ ਸ਼ਿਵ ਅਤੇ ਅਸ਼ਿਵਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਹਾਂ।
Verse 18
अहं विष्णुश्च सस्त्रीकौ संजातौ कार्यहेतुतः । लोककार्यकरौ प्रीत्या तव शासनतः प्रभो
ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ! ਮੈਂ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਨੂ ਆਪਣੀਆਂ-ਆਪਣੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਸਮੇਤ ਤੁਹਾਡੇ ਦਿਵ੍ਯ ਕਾਰਜ ਦੀ ਸਿਧੀ ਲਈ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਏ ਹਾਂ। ਤੁਹਾਡੇ ਹੁਕਮ ਅਨੁਸਾਰ ਅਸੀਂ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਲੋਕ-ਕਾਰਜ ਕਰਦੇ ਹਾਂ।
Verse 19
तस्माद्विश्वहितार्थाय सुराणां सुखहेतवे । परिगृह्णीष्व भार्यार्थे रामामेकां सुशोभनाम्
ਇਸ ਲਈ ਵਿਸ਼ਵ-ਹਿਤ ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸੁਖ ਲਈ, ਪਤਨੀ ਵਜੋਂ ਇਸ ਇਕ ਸੁਸ਼ੋਭਿਤ ਰਮਾ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰੋ।
Verse 20
अन्यच्छृणु महेशान पूर्ववृत्तं स्मृतं मया । यन्नौ पुरःपुरा प्रोक्तं त्वयैव शिवरूपिणा
ਹੇ ਮਹੇਸ਼ਾਨ! ਹੋਰ ਵੀ ਸੁਣੋ—ਜੋ ਪੁਰਾਣਾ ਵਰਤਾਂਤ ਮੈਨੂੰ ਯਾਦ ਹੈ; ਜੋ ਬਹੁਤ ਪਹਿਲਾਂ ਤੁਸੀਂ ਆਪ ਹੀ ਸ਼ਿਵ-ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸਾਨੂੰ ਕਿਹਾ ਸੀ।
Verse 21
मद्रूपं परमं ब्रह्मन्नीदृशं भवदंगतः । प्रकटी भविता लोके नाम्ना रुद्रः प्रकीर्तितः
ਹੇ ਬ੍ਰਹਮਨ (ਬ੍ਰਹਮਾ)! ਮੇਰਾ ਹੀ ਸਰੂਪ ਪਰਮ ਬ੍ਰਹਮ ਹੈ। ਤੇਰੇ ਅੰਗ ਤੋਂ ਇਸੇ ਸੁਭਾਵ ਵਾਲਾ ਇਕ ਜਗਤ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਵੇਗਾ ਅਤੇ ‘ਰੁਦ੍ਰ’ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਵੇਗਾ।
Verse 22
सृष्टिकर्ताऽभवद्ब्रह्मा हरिः पालनकारकः । लयकारी भविष्यामि रुद्ररूपो गुणाकृतिः
ਬ੍ਰਹਮਾ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ-ਕਰਤਾ ਬਣਿਆ ਅਤੇ ਹਰੀ (ਵਿਸ਼ਨੂ) ਪਾਲਣ-ਕਰਤਾ ਬਣਿਆ। ਮੈਂ ਗੁਣ-ਆਕਾਰ ਧਾਰ ਕੇ ਰੁਦ੍ਰ-ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਲਯ-ਕਰਤਾ ਹੋਵਾਂਗਾ।
Verse 23
स्त्रियं विवाह्य लोकस्य करिष्ये कार्यमुत्तमम् । इति संस्मृत्य स्वप्रोक्तं पूर्णं कुरु निजं पणम्
“ਇੱਕ ਇਸਤਰੀ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਕੇ ਮੈਂ ਲੋਕ-ਹਿਤ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਕਾਰਜ ਕਰਾਂਗਾ।” ਆਪਣਾ ਕਿਹਾ ਯਾਦ ਕਰਕੇ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣਾ ਨਿੱਜ ਪ੍ਰਣ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਦਾ ਨਿਸਚੈ ਕੀਤਾ।
Verse 24
निदेशस्तव च स्वामिन्नहं सृष्टिकरो हरिः । पालको लयहेतुस्त्वमाविर्भूतस्स्वयं शिवः
ਹੇ ਸਵਾਮੀ! ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਹੁਕਮ ਅਨੁਸਾਰ ਹੀ ਕਰਮ ਕਰਦਾ ਹਾਂ। ਹਰੀ (ਵਿਸ਼ਨੂ) ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦਾ ਕਰਤਾ ਤੇ ਪਾਲਕ ਹੈ, ਅਤੇ ਤੁਸੀਂ ਲਯ ਦਾ ਕਾਰਣ ਹੋ; ਤੁਸੀਂ ਆਪ ਹੀ ਸ਼ਿਵ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਇੱਥੇ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਏ ਹੋ।
Verse 25
त्वां विना न समर्थौ हि आवां च स्वस्वकर्मणि । लोककार्यरतो तस्मादेकां गृह्णीष्व कामिनीम्
ਤੁਹਾਡੇ ਬਿਨਾ ਅਸੀਂ ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਕਰਤੱਬਾਂ ਵਿੱਚ ਸਮਰੱਥ ਨਹੀਂ। ਇਸ ਲਈ ਲੋਕ-ਹਿਤ ਵਿੱਚ ਰਤ ਹੋ ਕੇ, ਇੱਕ ਪ੍ਰਿਯ ਕੁੜੀ ਨੂੰ ਪਤਨੀ ਵਜੋਂ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕਰੋ।
Verse 26
यथा पद्मालया विष्णोस्सावित्री च यथा मम । तथा सहचरीं शंभो कांतां गृह्णीष्व संप्रति
ਜਿਵੇਂ ਵਿਸ਼ਨੂ ਲਈ ਪਦਮਾਲਯਾ (ਲਕਸ਼ਮੀ) ਹੈ ਅਤੇ ਜਿਵੇਂ ਮੇਰੇ ਲਈ ਸਾਵਿਤ੍ਰੀ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਹੀ ਹੇ ਸ਼ੰਭੋ! ਹੁਣ ਤੁਸੀਂ ਵੀ ਇੱਕ ਪ੍ਰਿਯ ਸਹਚਰੀ-ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕਰੋ।
Verse 27
ब्रह्मोवाच । इति श्रुत्वा वचो मे हि ब्रह्मणः पुरतो हरेः । स मां जगाद लोकेशः स्मेराननमुखो हरः
ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਕਿਹਾ—ਹਰੀ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਮੇਰੇ ਇਹ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਈਸ਼ਵਰ ਹਰ ਨੇ ਮਿੱਠੀ ਮੁਸਕਾਨ ਵਾਲੇ ਮੁਖ ਨਾਲ ਮੇਰੇ ਵੱਲ ਮੁੜ ਕੇ ਮੈਨੂੰ ਕਿਹਾ।
Verse 28
ईश्वर उवाच । हे ब्रह्मन् हे हरे मे हि युवां प्रियतरौ सदा । दृष्ट्वा त्वां च ममानंदो भवत्यतितरां खलु
ਈਸ਼ਵਰ ਨੇ ਕਿਹਾ— ਹੇ ਬ੍ਰਹਮਨ, ਹੇ ਹਰਿ! ਤੁਸੀਂ ਦੋਵੇਂ ਮੈਨੂੰ ਸਦਾ ਬਹੁਤ ਹੀ ਪਿਆਰੇ ਹੋ। ਤੁਹਾਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਮੇਰਾ ਆਨੰਦ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਅਤਿ ਵਧ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
Verse 29
युवां सुरविशिष्टौ हि त्रिभव स्वामिनौ किल । कथनं वां गरिष्ठेति भवकार्यरतात्मनोः
ਤੁਸੀਂ ਦੋਵੇਂ ਦੇਵਾਂ ਵਿੱਚ ਅਗੇਵਾਨ ਹੋ ਅਤੇ ਸੱਚਮੁੱਚ ਤਿੰਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਸੁਆਮੀ ਹੋ। ਇਸ ਲਈ ਲੋਕ-ਕਾਰਜ ਵਿੱਚ ਰਤ ਤੁਹਾਡੀ ਸਲਾਹ ਤੇ ਉਪਦੇਸ਼ ਬਹੁਤ ਹੀ ਭਾਰੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰਮਾਣਿਕ ਹਨ।
Verse 30
उचितं न सुरश्रेष्ठौ विवाहकरणं मम । तपोरतविरक्तस्य सदा विदितयोगिनः
ਹੇ ਦੇਵ-ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠੋ! ਮੇਰਾ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾਉਣਾ ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਉਚਿਤ ਨਹੀਂ; ਕਿਉਂਕਿ ਮੈਂ ਸਦਾ ਤਪ ਵਿੱਚ ਰਤ, ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਤੋਂ ਵਿਰਕਤ, ਅਤੇ ਸਦਾ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਯੋਗ-ਮਾਰਗ ਦਾ ਯੋਗੀ ਹਾਂ।
Verse 31
यो निवृत्तिसुमार्गस्थः स्वात्मारामो निरंजनः । अवधूततनुर्ज्ञानी स्वद्रष्टा कामवर्जितः
ਜੋ ਨਿਵ੍ਰਿੱਤੀ ਦੇ ਉੱਤਮ ਮਾਰਗ ਵਿੱਚ ਟਿਕਿਆ, ਆਪਣੇ ਆਤਮਾ ਵਿੱਚ ਰਮਣ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਨਿਰੰਜਨ ਹੈ; ਜੋ ਅਵਧੂਤ ਵਾਂਗ ਦੇਹ ਧਾਰ ਕੇ ਵੀ ਗਿਆਨੀ ਹੈ; ਜੋ ਆਪਣੇ ਆਪ ਦਾ ਸਾਕਸ਼ੀ ਅਤੇ ਕਾਮਨਾ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੈ।
Verse 32
अविकारी ह्यभोगी च सदाशुचिरमंगलः । तस्य प्रयोजनं लोके कामिन्या किं वदाधुना
ਉਹ ਅਵਿਕਾਰੀ ਹੈ, ਭੋਗਾਂ ਤੋਂ ਅਸਪਰਸ਼ ਹੈ, ਸਦਾ ਸ਼ੁਚਿ ਤੇ ਮੰਗਲਮਯ ਹੈ। ਐਸੇ ਪ੍ਰਭੂ ਦਾ ਇਸ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਕੀ ਪ੍ਰਯੋਜਨ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਕਾਮਵਸ਼ ਇਸਤਰੀ ਹੁਣ ਕਹੇ?
Verse 33
केवलं योगलग्नस्य ममानंदस्सदास्ति वै । ज्ञानहीनस्तु पुरुषो मनुते बहु कामकम्
ਜੋ ਕੇਵਲ ਯੋਗ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੈ, ਉਸ ਲਈ ਮੇਰਾ ਆਨੰਦ ਸਦਾ ਹੀ ਮੌਜੂਦ ਹੈ। ਪਰ ਗਿਆਨ-ਹੀਣ ਮਨੁੱਖ ਅਨੇਕ ਕਾਮਨਾ-ਜਨਿਤ ਮਕਸਦ ਸੋਚਦਾ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਦੌੜਦਾ ਹੈ।
Verse 34
विवाहकरणं लोके विज्ञेयं परबंधनम् । तस्मात्तस्य रुचिर्नो मे सत्यं सत्यं वदाम्यहम्
ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਵਿਆਹ ਕਰਨਾ ਪਰਮ ਬੰਧਨ ਸਮਝਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਉਸ ਵਿੱਚ ਮੇਰੀ ਰੁਚੀ ਨਹੀਂ—ਮੈਂ ਸੱਚ, ਸੱਚ ਹੀ ਆਖਦਾ ਹਾਂ।
Verse 35
न स्वार्थं मे प्रवृत्तिर्हि सम्यक्स्वार्थविचिंतनात् । तथापि तत्करिष्यामि भवदुक्तं जगद्धितम्
ਮੇਰੀ ਪ੍ਰਵਿਰਤੀ ਨਿੱਜੇ ਸਵਾਰਥ ਲਈ ਨਹੀਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਮੈਂ ਸੱਚੇ ਸਵਾਰਥ ਦਾ ਠੀਕ ਵਿਚਾਰ ਕਰ ਲਿਆ ਹੈ। ਫਿਰ ਵੀ, ਜਗਤ-ਹਿਤ ਲਈ ਤੁਸੀਂ ਜੋ ਆਖਿਆ ਹੈ, ਮੈਂ ਉਹੀ ਕਰਾਂਗਾ।
Verse 36
मत्त्वा वचो गरिष्ठं वा नियोक्तिपरिपूर्त्तये । करिष्यामि विवाहं वै भक्तवश्यस्सदा ह्यहम्
ਇਸ ਬਚਨ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਹੀ ਗੰਭੀਰ ਮੰਨ ਕੇ ਅਤੇ ਦਿਵ੍ਯ ਨਿਯੋਗ ਦੀ ਪੂਰਤੀ ਲਈ, ਮੈਂ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਵਿਆਹ ਕਰਾਂਗਾ; ਕਿਉਂਕਿ ਮੈਂ ਸਦਾ ਭਗਤ ਦੀ ਭਗਤੀ ਦੇ ਵੱਸ ਵਿੱਚ ਹਾਂ।
Verse 37
परंतु यादृशीं कांतां ग्रहीष्यामि तथापणम् । तच्छृणुष्व हरे ब्रह्मन् युक्तमेव वचो मम
ਪਰ ਮੈਂ ਜਿਹੋ ਜਿਹੀ ਕਾਂਤਾ ਮਨ ਵਿੱਚ ਸੋਚੀ ਹੈ, ਓਹੀ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਾਂਗਾ। ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਹਰੀ, ਹੇ ਬ੍ਰਹਮਨ—ਸੁਣੋ; ਮੇਰਾ ਬਚਨ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਯੁਕਤ ਹੈ।
Verse 38
या मे तेजस्समर्था हि ग्रहीतुं स्याद्विभागशः । तां निदेशय भार्यार्थे योगिनीं कामरूपिणीम्
ਹੇ (ਪਿਤਾ ਜੀ)! ਜੋ ਮੇਰੇ ਦਿਵ੍ਯ ਤੇਜ ਨੂੰ ਯਥੋਚਿਤ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਭਾਗਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਧਾਰਨ ਕਰਨ ਦੇ ਯੋਗ ਹੈ, ਉਸ ਰੂਪ-ਬਦਲਣ ਵਾਲੀ ਯੋਗਿਨੀ ਨੂੰ ਪਤਨੀ ਵਜੋਂ ਮੇਰੇ ਲਈ ਦਰਸਾਓ।
Verse 39
योगयुक्ते मयि तथा योगिन्येव भविष्यति । कामासक्ते मयि तथा कामिन्येव भविष्यति
ਜੇ ਉਹ ਯੋਗ ਰਾਹੀਂ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਯੋਗਿਨੀ ਬਣੇਗੀ; ਅਤੇ ਜੇ ਉਹ ਕਾਮ-ਆਸਕਤੀ ਨਾਲ ਮੇਰੇ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਕਾਮਿਨੀ ਬਣੇਗੀ।
Verse 40
यमक्षरं वेदविदो निगदंति मनीषिणः । ज्योतीरूपं शिवं ते च चिंतयिष्ये सनातनम्
ਜਿਸ ਅਵਿਨਾਸ਼ੀ ਪਰਮ ਅੱਖਰ ਨੂੰ ਵੇਦ-ਵੇਤਾ ਤੇ ਮਨੀਸ਼ੀ ਜਨ ਉਚਾਰਦੇ ਹਨ, ਉਸ ਜੋਤਿ-ਸਰੂਪ ਸਨਾਤਨ ਸ਼ਿਵ ਦਾ ਮੈਂ ਧਿਆਨ ਕਰਾਂਗਾ।
Verse 41
तच्चिंतायां यदा सक्तो ब्रह्मन् गच्छामि भाविनीम् । तत्र या विघ्नजननी न भवित्री हतास्तु मे
ਹੇ ਬ੍ਰਹਮਾ! ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਉਸ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋ ਕੇ ਆਪਣੀ ਪ੍ਰਿਆ (ਸਤੀ) ਕੋਲ ਜਾਵਾਂ, ਤਾਂ ਉੱਥੇ ਜੋ ਵਿਘਨਾਂ ਦੀ ਜਨਨੀ ਬਣਨ ਵਾਲੀ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਜਨਮ ਨਾ ਲਵੇ; ਮੇਰੇ ਲਈ ਉਹ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਵੇ।
Verse 42
त्वं वा विष्णुरहं वापि शिवस्य ब्रह्मरूपिणः । अंशभूता महाभागा योग्यं तदनुचिंतनम्
ਤੂੰ ਵਿਸ਼ਨੂ ਹੋਵੇਂ ਜਾਂ ਮੈਂ ਵਿਸ਼ਨੂ—ਹੇ ਮਹਾਭਾਗ! ਅਸੀਂ ਦੋਵੇਂ ਬ੍ਰਹਮ-ਸਰੂਪ ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਅੰਸ਼ ਮਾਤਰ ਹਾਂ; ਇਸ ਲਈ ਉਸ ਤੱਤ ਦਾ ਮੁੜ ਮੁੜ ਚਿੰਤਨ ਕਰਨਾ ਯੋਗ ਹੈ।
Verse 43
तच्चिंतया विनोद्वाहं स्थास्यामि कमलासन । तस्माज्जायां प्रादिश त्वं मत्कर्मानुगतां सदा
ਹੇ ਕਮਲਾਸਨ! ਉਸ ਦਾ ਚਿੰਤਨ ਕਰਕੇ ਮੈਂ ਦੁੱਖ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਰਹਾਂਗਾ। ਇਸ ਲਈ ਮੈਨੂੰ ਐਸੀ ਪਤਨੀ ਬਖ਼ਸ਼ੋ ਜੋ ਸਦਾ ਮੇਰੇ ਨਿਯਤ ਕਰਮ-ਧਰਮ ਦਾ ਅਨੁਸਰਣ ਕਰੇ ਤੇ ਸਹਾਰਾ ਦੇਵੇ।
Verse 44
तत्राप्येकं पणं मे त्वं वृणु ब्रह्मंश्च मां प्रति । अविश्वासो मदुक्ते चेन्मया त्यक्ता भविष्यति
ਹੇ ਬ੍ਰਹਮਨ! ਉੱਥੇ ਵੀ ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਇੱਕ ਪ੍ਰਤਿਗਿਆ ਚੁਣ ਲੈ। ਜੇ ਮੇਰੀ ਗੱਲ ਉੱਤੇ ਅਵਿਸ਼ਵਾਸ ਕੀਤਾ, ਤਾਂ ਜਾਣ ਲੈ—ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਤਿਆਗ ਦਿਆਂਗਾ।
Verse 45
ब्रह्मोवाच । इति तस्य वचश्श्रुत्वाहं स विष्णुर्हरस्य च । सस्मितं मोदितमनोऽवोचं चेति विनम्रकः
ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਕਿਹਾ—ਉਸ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ ਮੈਂ, ਵਿਸ਼ਣੂ ਸਮੇਤ, ਹਰ (ਸ਼ਿਵ) ਦੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਵਿੱਚ, ਹੌਲੀ ਮੁਸਕਾਨ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਮਨ ਨਾਲ, ਨਿਮਰ ਹੋ ਕੇ ਇਉਂ ਬੋਲਿਆ।
Verse 46
शृणु नाथ महेशान मार्गिता यादृशी त्वया । निवेदयामि सुप्रीत्या तां स्त्रियं तादृशीं प्रभो
ਹੇ ਨਾਥ, ਹੇ ਮਹੇਸ਼ਾਨ! ਸੁਣੋ—ਜਿਹੋ ਜਿਹੀ ਇਸਤਰੀ ਤੁਸੀਂ ਖੋਜੀ ਹੈ, ਓਹੋ ਜਿਹੀ ਉਸ ਨਾਰੀ ਬਾਰੇ ਮੈਂ ਬੜੀ ਪ੍ਰੀਤ ਨਾਲ ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਿਵੇਦਨ ਕਰਦਾ ਹਾਂ, ਪ੍ਰਭੂ।
Verse 47
उमा सा भिन्नरूपेण संजाता कार्यसाधिनी । सरस्वती तथा लक्ष्मीर्द्विधा रूपा पुरा प्रभो
ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ! ਉਹੀ ਉਮਾ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋ ਕੇ ਕਾਰਜ-ਸਾਧਿਨੀ ਬਣੀ; ਅਤੇ ਪੁਰਾਤਨ ਕਾਲ ਵਿੱਚ ਸਰਸਵਤੀ ਤੇ ਲਕਸ਼ਮੀ ਵੀ ਦੋਹਰੇ ਰੂਪ ਵਾਲੀਆਂ ਹੋਈਆਂ।
Verse 48
पाद्मा कांताऽभवद्विष्णोस्तथा मम सरस्वती । तृतीयरूपा सा नाभूल्लोककार्यहितैषिणी
ਪਦਮਾ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੀ ਪ੍ਰਿਯਾ ਪਤਨੀ ਬਣੀ ਅਤੇ ਸਰਸਵਤੀ ਮੇਰੀ ਹੋਈ; ਉਹ ਤੀਜੀ ਰੂਪਾ ਨਿਸ਼ਕ੍ਰਿਯ ਨਾ ਰਹੀ—ਲੋਕ-ਕਾਰਜ ਅਤੇ ਲੋਕ-ਹਿਤ ਦੀ ਇੱਛੁਕ ਸੀ।
Verse 49
दक्षस्य तनया याभूत्सती नाम्ना तु सा विभो । सैवेदृशी भवेद्भार्या भवेद्धि हितकारिणी
ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ! ਦੱਖ ਦੀ ਧੀ ਜੋ ‘ਸਤੀ’ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਈ, ਉਹੀ ਐਸੀ ਪਤਨੀ ਬਣਨ ਯੋਗ ਹੈ; ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਪਤੀ ਦਾ ਹਿਤ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਹੈ।
Verse 50
सा तपस्यति देवेश त्वदर्थं हि दृढव्रता । त्वां पतिं प्राप्तुकामा वै महातेजोवती सती
ਹੇ ਦੇਵੇਸ਼! ਉਹ ਕੇਵਲ ਤੇਰੇ ਲਈ ਹੀ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ ਵਰਤ ਧਾਰ ਕੇ ਤਪ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ। ਮਹਾਤੇਜਸਵੀ ਸਤੀ ਤੈਨੂੰ ਪਤੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹੈ।
Verse 51
दातुं गच्छ वरं तस्यै कृपां कुरु महेश्वर । तां विवाहय सुप्रीत्या वरं दत्त्वा च तादृशम्
ਹੇ ਮਹੇਸ਼ਵਰ! ਜਾ ਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਵਰ ਦਿਓ ਅਤੇ ਕਿਰਪਾ ਕਰੋ। ਪ੍ਰਸੰਨਤਾ ਨਾਲ ਉਸ ਨਾਲ ਵਿਵਾਹ ਕਰੋ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ ਉਹੋ ਜਿਹਾ ਵਰ ਬਖ਼ਸ਼ੋ।
Verse 52
हरेर्मम च देवानामियं वाञ्छास्ति शंकर । परिपूरय सद्दृष्ट्या पश्यामोत्सवमादरात्
ਹੇ ਸ਼ੰਕਰ! ਹਰੀ, ਮੇਰੀ ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਇਹੀ ਹਿਰਦੇ ਦੀ ਇੱਛਾ ਹੈ। ਆਪਣੀ ਸ਼ੁਭ ਕਿਰਪਾ-ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਨਾਲ ਇਸ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰੋ, ਤਾਂ ਜੋ ਅਸੀਂ ਆਦਰ ਨਾਲ ਉਤਸਵ ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰੀਏ।
Verse 53
मङ्गलं परमं भूयात्त्रिलोकेषु सुखावहम् । सर्वज्वरो विनश्येद्वै सर्वेषां नात्र संशयः
ਤਿੰਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਸੁਖ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਪਰਮ ਮੰਗਲ ਹੋਵੇ; ਸਭ ਦੇ ਸਾਰੇ ਜ੍ਵਰ-ਰੂਪ ਦੁੱਖ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਣ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।
Verse 54
अथवास्मद्वचश्शेषे वदंत मधुसूदनः । लीलाजाकृतिमीशानं भक्तवत्सलमच्युतः
ਜਾਂ ਫਿਰ ਜਦੋਂ ਸਾਡੇ ਬਚਨ ਸਮਾਪਤ ਹੋਏ, ਤਦ ਅਚ੍ਯੁਤ ਮਧੁਸੂਦਨ ਬੋਲਣ ਲੱਗੇ। ਭਕਤਵਤਸਲ ਵਿਸ਼ਨੂ ਨੇ ਲੀਲਾ-ਮੂਰਤੀ ਈਸ਼ਾਨ (ਸ਼ਿਵ) ਦੀ ਸਿਫ਼ਤ ਆਰੰਭੀ।
Verse 55
विष्णुरुवाच । देवदेव महादेव करुणाकर शंकर । यदुक्तं ब्रह्मणा सर्वं मदुक्तं तन्न संशयः
ਵਿਸ਼ਨੂ ਨੇ ਆਖਿਆ—ਹੇ ਦੇਵਦੇਵ, ਹੇ ਮਹਾਦੇਵ, ਹੇ ਕਰੁਣਾਕਰ ਸ਼ੰਕਰ! ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਜੋ ਕੁਝ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਹੈ, ਉਹੀ ਮੈਂ ਕਿਹਾ ਹੈ; ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।
Verse 56
तत्कुरुष्व महेशान कृपां कृत्वा ममोपरि । सनाथं कुरु सद्दृष्ट्या त्रिलोकं सुविवाह्यताम्
ਹੇ ਮਹੇਸ਼ਾਨ! ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਉਹੀ ਕਰ ਦਿਓ। ਆਪਣੀ ਸ਼ੁਭ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਨਾਲ ਤ੍ਰਿਲੋਕ ਨੂੰ ਸਨਾਥ ਕਰਕੇ ਸੁਮਾਰਗ ਤੇ ਚਲਾਓ, ਅਤੇ ਮੇਰਾ ਵਿਆਹ ਵਿਧੀ-ਪੂਰਵਕ ਮੰਗਲਮਈ ਹੋਵੇ।
Verse 57
ब्रह्मोवाच । इत्युक्त्वा भगवान् विष्णुस्तूष्णीमास मुने सुधीः । तथा स्तुतिं विहस्याह स प्रभुर्भक्तवत्सलः
ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਕਿਹਾ—ਹੇ ਮੁਨੀ! ਇਉਂ ਕਹਿ ਕੇ ਬੁੱਧਿਮਾਨ ਭਗਵਾਨ ਵਿਸ਼ਨੂ ਚੁੱਪ ਹੋ ਗਏ। ਫਿਰ ਭਕਤਵਤਸਲ ਪ੍ਰਭੂ ਹੱਸ ਕੇ ਮੁੜ ਬੋਲੇ ਅਤੇ ਸਿਫ਼ਤ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਵਧਾਇਆ।
Verse 58
ततस्त्वावां च संप्राप्य चाज्ञां स मुनिभिस्सुरैः । अगच्छावस्वेष्टदेशं सस्त्रीकौ परहर्षितौ
ਤਦ ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਤੁਹਾਡੇ ਦੋਹਾਂ ਕੋਲ ਜਾ ਕੇ, ਮੁਨੀਆਂ ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਆਗਿਆ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ, ਆਪਣੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਸਮੇਤ ਪਰਮ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਇੱਛਿਤ ਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਚਲੇ ਗਏ।
Frequently Asked Questions
Brahmā and Viṣṇu (with their consorts) approach Śiva after offering stuti; Śiva, pleased, asks their purpose, and Brahmā discloses the impending rise of asuras and the need for divine action to restore cosmic safety.
It signals that not all adharma is removed by direct force; some threats require divine strategy or māyā as an upāya, integrating metaphysical power with pragmatic cosmic governance.
Śiva is highlighted as Vṛṣabhadhvaja, Devadeva, and Karuṇāsāgara—supreme lord whose grace secures devas’ welfare and whose agency (including through a son born of his potency) ensures the destruction of specific asuric forces.