विष्णोर्दर्शनं स्तुतिश्च (Viṣṇu’s Manifestation and Brahmā’s Hymn)

Verse 1

नारद उवाच । ब्रह्मन् विधे महाभाग धन्यस्त्वं शिवसक्तधीः । कथितं सुचरित्रं ते शंकरस्य परात्मनः

ਨਾਰਦ ਨੇ ਕਿਹਾ—ਹੇ ਬ੍ਰਹਮਨ, ਹੇ ਵਿਧਾਤਾ, ਹੇ ਮਹਾਭਾਗ! ਤੂੰ ਧੰਨ ਹੈਂ, ਜਿਸ ਦੀ ਬੁੱਧੀ ਸ਼ਿਵ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੈ। ਤੂੰ ਪਰਮਾਤਮਾ ਸ਼ੰਕਰ ਦਾ ਸ਼ੁਭ ਤੇ ਉੱਤਮ ਚਰਿਤ੍ਰ ਕਥਨ ਕੀਤਾ ਹੈ।

Verse 2

निजाश्रमे गते कामे सगणे सरतौ ततः । किमासीत्किमकार्षीस्त्वं तश्चरित्रं वदाधुना

ਜਦੋਂ ਕਾਮਦੇਵ ਆਪਣੇ ਗਣਾਂ ਸਮੇਤ ਆਪਣੇ ਆਸ਼ਰਮ ਨੂੰ ਗਿਆ ਅਤੇ ਫਿਰ ਭਟਕਣ ਲੱਗ ਪਿਆ, ਤਦ ਅੱਗੇ ਕੀ ਹੋਇਆ? ਤੂੰ ਕੀ ਕੀਤਾ? ਹੁਣ ਉਸ ਦੇ ਚਰਿਤ੍ਰ ਦਾ ਵੇਰਵਾ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਦੱਸ।

Verse 3

ब्रह्मोवाच । शृणु नारद सुप्रीत्या चरित्रं शशिमौलिनः । यस्य श्रवणमात्रेण निर्विकारो भवेन्नरः

ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਕਿਹਾ—ਹੇ ਨਾਰਦ, ਪ੍ਰਸੰਨ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਸ਼ਸ਼ਿਮੌਲੀ (ਸ਼ਿਵ) ਦਾ ਪਾਵਨ ਚਰਿਤ੍ਰ ਸੁਣ। ਜਿਸ ਦੇ ਕੇਵਲ ਸੁਣਨ ਨਾਲ ਹੀ ਮਨੁੱਖ ਨਿਰਵਿਕਾਰ ਹੋ ਕੇ ਅਡੋਲ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 4

निजाश्रमं गते कामे परिवारसमन्विते । यद्बभूव तदा जातं तच्चरित्रं निबोध मे

ਜਦੋਂ ਕਾਮ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਸਮੇਤ ਆਪਣੇ ਆਸ਼ਰਮ ਨੂੰ ਗਿਆ, ਤਦ ਜੋ ਕੁਝ ਵਾਪਰਿਆ—ਉਹ ਚਰਿਤ੍ਰ ਮੈਨੂੰ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੱਸੋ।

Verse 5

नष्टोभून्नारद मदो विस्मयोऽभूच्च मे हृदि । निरानंदस्य च मुनेऽपूर्णो निजमनोरथे

ਹੇ ਨਾਰਦ, ਮੇਰਾ ਅਹੰਕਾਰ ਨਾਸ ਹੋ ਗਿਆ ਅਤੇ ਮੇਰੇ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਵਿਸਮਯ ਉੱਠਿਆ। ਹੇ ਮੁਨੀ, ਆਪਣਾ ਮਨੋਰਥ ਅਧੂਰਾ ਰਹਿਣ ਕਰਕੇ ਮੈਂ ਆਨੰਦ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੋ ਗਿਆ।

Verse 6

अशोचं बहुधा चित्ते गृह्णीयात्स कथं स्त्रियम् । निर्विकारी जितात्मा स शंकरो योगतत्परः

ਜੋ ਮਨ ਵਿੱਚ ਵਾਰ ਵਾਰ ਸੋਗ ਧਾਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਇਸਤਰੀ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰੇ? ਸ਼ੰਕਰ ਤਾਂ ਨਿਰਵਿਕਾਰ, ਜਿਤਾਤਮਾ ਅਤੇ ਯੋਗ ਵਿੱਚ ਸਦਾ ਤਤਪਰ ਹਨ।

Verse 7

इत्थं विचार्य बहुधा तदाहं विमदो मुने । हरिं तं सोऽस्मरं भक्त्या शिवात्मानं स्वदेहदम्

ਇਉਂ ਅਨੇਕ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਵਿਚਾਰ ਕਰਕੇ, ਹੇ ਮੁਨੀ, ਮੈਂ ਮੋਹ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਗਿਆ। ਫਿਰ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਮੈਂ ਉਸ ਹਰੀ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕੀਤਾ—ਜੋ ਤੱਤ ਵਿੱਚ ਸ਼ਿਵ-ਸਰੂਪ ਹੈ ਅਤੇ ਭਗਤ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਹੀ ਆਤਮ-ਸਰੂਪ ਬਖ਼ਸ਼ਦਾ ਹੈ।

Verse 8

अस्तवं च शुभस्तोत्रैर्दीनवाक्यसमन्वितैः । तच्छ्रुत्वा भगवानाशु बभूवाविर्हि मे पुरा

ਉਸ ਨੇ ਦੀਨਤਾ ਤੇ ਬੇਨਤੀ ਨਾਲ ਭਰੇ ਸ਼ੁਭ ਸਤੋਤਰਾਂ ਨਾਲ ਉਸ ਦੀ ਸਤੁਤੀ ਕੀਤੀ। ਉਹ ਸੁਣ ਕੇ ਭਗਵਾਨ ਤੁਰੰਤ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋ ਗਏ—ਜਿਵੇਂ ਪਹਿਲਾਂ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਸੀ।

Verse 9

चतुर्भुजोरविंदाक्षः शंरववार्ज गदाधरः । लसत्पीत पटश्श्यामतनुर्भक्तप्रियो हरिः

ਹਰੀ ਚਤੁਰਭੁਜ, ਕਮਲ-ਨੇਤਰ, ਸ਼ੰਖ-ਚੱਕਰ-ਗਦਾ ਧਾਰਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਸਨ। ਚਮਕਦੇ ਪੀਤਾਂਬਰ ਅਤੇ ਸ਼ਿਆਮ ਤਨ ਨਾਲ ਸੁਸ਼ੋਭਿਤ, ਉਹ ਭਗਤਾਂ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਿਯ ਸਨ।

Verse 10

इति श्रीशिवमहापुराणे द्वितीयायां रुद्रसहितायां द्वितीये सतीखण्डे ब्रह्मविष्णुसंवादो नाम दशमोऽध्यायः

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸ਼੍ਰੀ ਸ਼ਿਵ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਦੇ ਦੂਜੇ ਗ੍ਰੰਥ ਰੁਦ੍ਰਸੰਹਿਤਾ ਦੇ ਦੂਜੇ ਭਾਗ ਸਤੀਖੰਡ ਵਿੱਚ ‘ਬ੍ਰਹਮਾ-ਵਿਸ਼ਣੂ ਸੰਵਾਦ’ ਨਾਮਕ ਦਸਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਸਮਾਪਤ ਹੋਇਆ।

Verse 11

हरिराकर्ण्य तत्स्तोत्रं सुप्रसन्न उवाच माम् । दुःखहा निजभक्तानां ब्रह्माणं शरणं गतम्

ਉਹ ਸਤੋਤ੍ਰ ਸੁਣ ਕੇ ਹਰੀ (ਵਿਸ਼ਣੂ) ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ ਮੈਨੂੰ ਬੋਲੇ— “ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਭਗਤਾਂ ਦੇ ਦੁੱਖ ਦੂਰ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹਾਂ। ਹੇ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਸ਼ਰਨ ਆਏ ਹੋ— ਆਪਣੀ ਲੋੜ ਦੱਸੋ।”

Verse 12

हरिरुवाच । विधे ब्रह्मन् महाप्राज्ञ धन्यस्त्वं लोककारक । किमर्थं स्मरणं मेऽद्य कृतं च क्रियते नुतिः

ਹਰੀ ਨੇ ਕਿਹਾ— “ਹੇ ਵਿਧਾਤਾ ਬ੍ਰਹਮਨ, ਮਹਾਪ੍ਰਾਜ्ञ! ਤੂੰ ਧੰਨ ਹੈਂ, ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਕਰਤਾ ਤੇ ਉਪਕਾਰਕ। ਅੱਜ ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਕਿਉਂ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਹ ਸਿਫ਼ਤ ਕਿਸ ਮਕਸਦ ਲਈ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ?”

Verse 13

किं जातं ते महद्दुःखं मदग्रे तद्वदाधुना । शमयिष्यामि तत्सर्वं नात्र कार्य्या विचारणा

ਤੈਨੂੰ ਕਿਹੜਾ ਵੱਡਾ ਦੁੱਖ ਪਿਆ ਹੈ? ਹੁਣ ਮੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ ਦੱਸ। ਮੈਂ ਉਹ ਸਭ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰ ਦਿਆਂਗਾ— ਇੱਥੇ ਕਿਸੇ ਸ਼ੱਕ ਜਾਂ ਹੋਰ ਵਿਚਾਰ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ।

Verse 14

ब्रह्मोवाच । इति विष्णोर्वचश्श्रुत्वा किंचिदुच्छवसिताननः । अवोच वचनं विष्णुं प्रणम्य सुकृतांजलिः

ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਆਖਿਆ—ਵਿਸ਼ਣੂ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ ਉਸ ਦਾ ਮੁਖ ਕੁਝ ਪ੍ਰਸੰਨ ਤੇ ਨਿਸ਼ਚਿੰਤ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਵਿਸ਼ਣੂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕਰਕੇ ਸੁੰਦਰ ਅੰਜਲੀ ਜੋੜੀ ਅਤੇ ਕਿਹਾ।

Verse 15

ब्रह्मोवाच । देवदेव रमानाथ मद्वार्तां शृणु मानद । श्रुत्वा च करुणां कृत्वा हर दुःखं कमावह

ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਕਿਹਾ—ਹੇ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਦੇਵ, ਹੇ ਰਮਾ ਦੇ ਨਾਥ, ਹੇ ਮਾਨ ਦੇਣ ਵਾਲੇ! ਮੇਰੀ ਗੱਲ ਸੁਣੋ। ਸੁਣ ਕੇ ਦਇਆ ਕਰੋ, ਹੇ ਹਰ; ਦੁੱਖ ਦੂਰ ਕਰੋ ਅਤੇ ਇੱਛਿਤ ਫਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਵਾਓ।

Verse 16

रुद्रसंमोहनार्थं हि कामं प्रेषितवानहम् । परिवारयुतं विष्णो समारमधुबांधवम्

ਰੁਦ੍ਰ ਨੂੰ ਮੋਹਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਹੀ ਮੈਂ ਕਾਮਦੇਵ ਨੂੰ ਭੇਜਿਆ। ਹੇ ਵਿਸ਼ਨੂ, ਮਧੂ ਦੇ ਮਿੱਤਰ! ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ (ਸਾਥੀਆਂ) ਅਤੇ ਸਹਚਰੀ ਸਮੇਤ ਰਵਾਨਾ ਹੋਇਆ।

Verse 17

चक्रुस्ते विविधोपायान् निष्फला अभवंश्च ते । अभवत्तस्य संमोहो योगिनस्समदर्शिनः

ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਉਪਾਅ ਕੀਤੇ, ਪਰ ਸਭ ਨਿਸ਼ਫਲ ਰਹੇ। ਤਦ ਉਸ ਸਮਦਰਸ਼ੀ ਯੋਗੀ ਵਿੱਚ ਵੀ ਮੋਹ ਉੱਠਿਆ।

Verse 18

इत्याकर्ण्य वचो मे स हरिर्मां प्राह विस्मितः । विज्ञाताखिलदज्ञानी शिवतत्त्वविशारदः

ਮੇਰੇ ਬਚਨ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੁਣ ਕੇ ਉਹ ਹਰਿ (ਵਿਸ਼ਨੂ) ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਕੇ ਮੈਨੂੰ ਬੋਲੇ—ਜੋ ਜਾਣਨਯੋਗ ਸਭ ਕੁਝ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਅਗਿਆਨ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੈ ਅਤੇ ਸ਼ਿਵ-ਤੱਤ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਹੈ।

Verse 19

विष्णुरुवाच । कस्माद्धेतोरिति मतिस्तव जाता पितामह । सर्वं विचार्य सुधिया ब्रह्मन् सत्यं हि तद्वद

ਵਿਸ਼ਨੂ ਨੇ ਆਖਿਆ—ਹੇ ਪਿਤਾਮਹ! ਕਿਹੜੇ ਕਾਰਨ ਕਰਕੇ ਤੇਰੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਇਹ ਨਿਸਚਾ ਉੱਠਿਆ? ਹੇ ਬ੍ਰਹਮਨ, ਸਭ ਕੁਝ ਸੁੱਧ ਬੁੱਧੀ ਨਾਲ ਵਿਚਾਰ ਕੇ ਫਿਰ ਸੱਚ ਮੈਨੂੰ ਦੱਸ।

Verse 20

ब्रह्मोवाच । शृणु तात चरित्रं तत् तव माया विमोहिनी । तदधीनं जगत्सर्वं सुखदुःखादितत्परम्

ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਕਿਹਾ—“ਹੇ ਪੁੱਤਰ, ਸੁਣ; ਤੇਰੀ ਮਾਇਆ ਮੋਹਣ ਵਾਲੀ ਤੇ ਭਰਮ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਹੈ। ਉਸਦੇ ਅਧੀਨ ਸਾਰਾ ਜਗਤ ਹੈ, ਜੋ ਸੁਖ-ਦੁੱਖ ਆਦਿ ਅਨੁਭਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸਦਾ ਲੱਗਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।”

Verse 21

ययैव प्रेषितश्चाहं पापं कर्तुं समुद्यतः । आसं तच्छृणु देवेश वदामि तव शासनात्

ਉਸਦੀ ਹੀ ਪ੍ਰੇਰਣਾ ਨਾਲ ਮੈਂ ਪਾਪ ਕਰਨ ਲਈ ਉਦਯਤ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ। ਹੇ ਦੇਵੇਸ਼, ਉਹ ਸੁਣੋ; ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਹੁਕਮ ਅਨੁਸਾਰ ਹੀ ਕਹਿ ਰਿਹਾ ਹਾਂ।

Verse 22

सृष्टिप्रारंभसमये दश पुत्रा हि जज्ञिरे । दक्षाद्यास्तनया चैका वाग्भवाप्यतिसुन्दरी

ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੇ ਆਰੰਭ ਸਮੇਂ ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਦਸ ਪੁੱਤਰ ਜਨਮੇ; ਅਤੇ ਧੀਆਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਇੱਕ—ਵਾਗਭਵਾ—ਅਤਿ ਸੁੰਦਰ ਸੀ, ਅਤੇ ਦਕਸ਼ ਆਦਿ ਵੀ (ਉਤਪੰਨ ਹੋਏ)।

Verse 23

धर्मो वक्षःस्थलात्कामो मनसोन्योपि देहतः । जातास्तत्र सुतां दृष्ट्वा मम मोहो भवद्धरे

ਧਰਮ (ਮੇਰੇ) ਵੱਖਸਥਲ ਤੋਂ ਜਨਮਿਆ, ਕਾਮ (ਮੇਰੇ) ਮਨ ਤੋਂ; ਅਤੇ ਇੱਕ ਹੋਰ (ਸੱਤਾ) ਮੇਰੇ ਦੇਹ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈ। ਪਰ ਉੱਥੇ ਉਸ ਧੀ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਹੇ ਧਰਾਧਰ, ਮੇਰੇ ਅੰਦਰ ਮੋਹ ਜਾਗ ਪਿਆ।

Verse 24

कुदृष्ट्या तां समद्राक्ष तव मायाविमोहितः । तत्क्षणाद्धर आगत्य मामनिन्दत्सुतानपि

ਤੇਰੀ ਮਾਇਆ ਨਾਲ ਮੋਹਿਤ ਹੋ ਕੇ ਉਸ ਨੇ ਉਸ ਵੱਲ ਕੁਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਨਾਲ ਤੱਕਿਆ। ਉਸੇ ਪਲ ਹਰ (ਸ਼ਿਵ) ਆ ਪਹੁੰਚੇ ਅਤੇ ਮੈਨੂੰ ਤੇ ਮੇਰੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਡਾਂਟਿਆ।

Verse 25

धिक्कारं कृतवान् सर्वान्निजं मत्वा परप्रभुम् । ज्ञानिनं योगिनं नाथाभोगिनं विजितेन्द्रियम्

ਸਭ ਕੁਝ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਹੀ ਮੰਨ ਕੇ ਉਸ ਨੇ ਸਭ ਨੂੰ ਧਿਕਕਾਰਿਆ; ਅਤੇ ਉਸ ਪਰਮ ਪ੍ਰਭੂ ਦਾ ਵੀ ਅਪਮਾਨ ਕੀਤਾ—ਜੋ ਤੱਤਵਜ्ञ, ਮਹਾਯੋਗੀ, ਨਾਥ, ਭੋਗਾਤੀਤ ਅਤੇ ਜਿਤੇਂਦ੍ਰੀ ਹੈ।

Verse 26

पुत्रो भूत्वा मम हरेऽनिन्दन्मां च समक्षतः । इति दुःखं महन्मे हि तदुक्तं तव सन्निधौ

“ਹੇ ਹਰੇ, ਮੇਰਾ ਪੁੱਤਰ ਹੋ ਕੇ ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ ਹੀ ਮੇਰੀ ਨਿੰਦਾ ਕੀਤੀ। ਇਹ ਮੇਰੇ ਲਈ ਵੱਡਾ ਦੁੱਖ ਹੈ—ਇਹ ਗੱਲ ਮੈਂ ਤੇਰੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਵਿੱਚ ਕਹੀ ਹੈ।”

Verse 27

गृह्णीयाद्यदि पत्नीं स स्यां सुखी नष्टदुःखधी । एतदर्थं समायातुश्शरणं तव केशव

“ਜੇ ਉਹ ਪਤਨੀ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰ ਲਵੇ, ਤਾਂ ਮੇਰਾ ਦੁੱਖ ਮਿਟ ਜਾਵੇ ਅਤੇ ਮੈਂ ਸੁਖੀ ਹੋ ਜਾਵਾਂ। ਇਸੇ ਕਾਰਨ ਅਸੀਂ ਆਏ ਹਾਂ—ਹੇ ਕੇਸ਼ਵ, ਅਸੀਂ ਤੇਰੀ ਸ਼ਰਨ ਆਏ ਹਾਂ।”

Verse 28

ब्रह्मोवाच । इत्याकर्ण्य वचो मे हि ब्रह्मणो मधुसूदनः । विहस्य मां द्रुतं प्राह हर्षयन्भवकारकम्

ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਆਖਿਆ—ਮੇਰੇ ਬਚਨ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੁਣ ਕੇ ਮਧੁਸੂਦਨ (ਵਿਸ਼ਨੂ) ਹੱਸ ਪਿਆ ਅਤੇ ਤੁਰੰਤ ਮੈਨੂੰ ਬੋਲਿਆ; ਮੈਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਕੇ ਮੰਗਲ-ਕਲਿਆਣ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਿਆ।

Verse 29

विष्णुरुवाच । विधे शृणु हि मद्वाक्यं सर्वं भ्रमनिवारणम् । सर्वं वेदागमादीनां संमतं परमार्थतः

ਵਿਸ਼ਨੂ ਨੇ ਆਖਿਆ—ਹੇ ਵਿਧੇ (ਬ੍ਰਹਮਾ), ਮੇਰੇ ਬਚਨ ਸੁਣੋ; ਇਹ ਸਾਰੇ ਭਰਮ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਹਨ। ਪਰਮ ਸਤਿ ਵਿੱਚ ਇਹ ਵੇਦ, ਆਗਮ ਆਦਿ ਸਭ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੰਨੇ ਹੋਏ ਹਨ।

Verse 30

महामूढमतिश्चाद्य संजातोसि कथं विधे । वेदवक्तापि निखिललोककर्त्ता हि दुर्मतिः

ਹੇ ਵਿਧੀ (ਬ੍ਰਹਮਾ)! ਅੱਜ ਤੂੰ ਇੰਨੀ ਵੱਡੀ ਮੂੜਤਾ ਵਿੱਚ ਕਿਵੇਂ ਪੈ ਗਿਆ? ਤੂੰ ਤਾਂ ਵੇਦਾਂ ਦਾ ਵਕਤਾ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਕਰਤਾ ਹੋ ਕੇ ਵੀ ਹੁਣ ਕੁਮਤਿ ਵਿੱਚ ਡਿੱਗ ਪਿਆ ਹੈਂ।

Verse 31

जडतां त्यज मन्दात्मन् कुरु त्वं नेदृशीं मतिम् । किं ब्रुवंत्यखिला वेदाः स्तुत्या तत्स्मर सद्धिया

ਹੇ ਮੰਦਬੁੱਧੀ! ਇਹ ਜੜਤਾ ਛੱਡ ਦੇ; ਐਸੀ ਮਤਿ ਨਾ ਧਾਰ। ਸਾਰੇ ਵੇਦ ਜੋ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਉਸ ਨੂੰ ਸ਼ੁੱਧ ਬੁੱਧੀ ਨਾਲ ਯਾਦ ਕਰ—ਉਸ ਪਰਮ ਸ਼ਿਵ, ਸਰਵੇਸ਼ਵਰ ਦੀ ਸ্তুਤੀ ਤੇ ਸਿਮਰਨ ਕਰ।

Verse 32

रुद्रं जानासि दुर्बुद्धे स्वसुतं परमेश्वरम् । वेदवक्तापि विज्ञानं विस्मृतं तेखिलं विधे

ਹੇ ਦੁਰਬੁੱਧੀ! ਤੂੰ ਰੁਦ੍ਰ—ਪਰਮੇਸ਼ਵਰ—ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਪੁੱਤਰ ਸਮਝਦਾ ਹੈਂ। ਹੇ ਵਿਧੀ (ਬ੍ਰਹਮਾ)! ਵੇਦਾਂ ਦਾ ਵਕਤਾ ਹੋ ਕੇ ਵੀ ਤੇਰਾ ਸਾਰਾ ਵਿਵੇਕ ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਭੁੱਲ ਗਿਆ ਹੈ।

Verse 33

शंकरं सुरसामान्यं मत्वा द्रोहं करोषि हि । सुबुद्धिर्विगता तेद्याविर्भूता कुमतिस्तथा

ਸ਼ੰਕਰ ਨੂੰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿਚ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਸਧਾਰਣ ਦੇਵ ਸਮਝ ਕੇ ਤੂੰ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਅਪਰਾਧ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈਂ। ਅੱਜ ਤੇਰੀ ਸਦਬੁੱਧੀ ਦੂਰ ਹੋ ਗਈ ਹੈ ਅਤੇ ਤੇਰੇ ਅੰਦਰ ਉਲਟੀ ਕੂਮਤ ਉੱਠ ਖੜੀ ਹੋਈ ਹੈ।

Verse 34

तत्त्वसिद्धांतमाख्यातं शृणु सद्बुद्धिमावह । यथार्थं निगमाख्यातं निर्णीय भवकारकम्

ਸਦਬੁੱਧੀ ਜਗਾਉਣ ਵਾਲਾ ਇਹ ਤੱਤਵ-ਸਿੱਧਾਂਤ ਸੁਣੋ। ਇਹੀ ਵੇਦਾਂ ਦੁਆਰਾ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਯਥਾਰਥ ਭਾਵ ਹੈ; ਇਸ ਨੂੰ ਠੀਕ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਿਰਣੈ ਕਰ ਲੈਣ ਨਾਲ ਭਵ ਦਾ ਕਾਰਣ ਅਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਪਾਰ ਹੋਣ ਦਾ ਉਪਾਅ ਸਮਝ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 35

शिवस्सर्वस्वकर्ता हि भर्ता हर्ता परात्परः । परब्रह्म परेशश्च निर्गुणो नित्य एव च

ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਸ਼ਿਵ ਹੀ ਸਭ ਦਾ ਕਰਤਾ, ਭਰਤਾ (ਪਾਲਣਹਾਰ) ਅਤੇ ਹਰਤਾ (ਸੰਹਾਰਕ)—ਪਰਾਤਪਰ ਹੈ। ਉਹ ਪਰਬ੍ਰਹਮ, ਪਰਮੇਸ਼ਰ, ਨਿਰਗੁਣ ਅਤੇ ਸਦਾ ਨਿੱਤ ਹੈ।

Verse 36

अनिर्देश्यो निर्विकारी परमात्माऽद्वयोऽच्युतः । अनंतोंतकरः स्वामी व्यापकः परमेश्वरः

ਉਹ ਅਨਿਰਦੇਸ਼੍ਯ, ਨਿਰਵਿਕਾਰ, ਪਰਮਾਤਮਾ—ਅਦ੍ਵੈਤ ਅਤੇ ਅਚ੍ਯੁਤ ਹੈ। ਉਹ ਅਨੰਤ, ਅੰਤ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਸਵਾਮੀ, ਸਰਬ-ਵਿਆਪਕ ਅਤੇ ਪਰਮੇਸ਼ਵਰ ਹੈ।

Verse 37

सृष्टिस्थितिविनाशानां कर्त्ता त्रिगुणभाग्विभुः । ब्रह्मविष्णुमहेशाख्यो रजस्सत्त्व तमःपरः

ਤ੍ਰਿਗੁਣਾਂ ਦਾ ਅਧਿਪਤੀ ਸਰਬਵਿਆਪੀ ਪ੍ਰਭੂ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ-ਸਥਿਤੀ-ਪ੍ਰਲੈ ਦਾ ਕਰਤਾ ਹੈ। ਰਜੋਗੁਣ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਸਤੋਗੁਣ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਨੂ ਅਤੇ ਤਮੋਗੁਣ ਵਿੱਚ ਮਹੇਸ਼—ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਹ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 38

मायाभिन्नो निरीहश्च मायो मायाविशारदः । सगुणोपि स्वतंत्रश्च निजानंदो विकल्पकः

ਉਹ ਮਾਇਆ ਨਾਲ ਵੰਡਿਆ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦਾ, ਫਿਰ ਵੀ ਨਿਰਕਿਰਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ; ਉਹੀ ਮਾਇਆ ਦਾ ਸੁਆਮੀ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਕਾਰਜ ਵਿੱਚ ਪਰਮ ਨਿਪੁਣ ਹੈ। ਸਗੁਣ ਹੋ ਕੇ ਵੀ ਸਦਾ ਸੁਤੰਤਰ; ਆਪਣੇ ਨਿਜ ਆਨੰਦ ਵਿੱਚ ਟਿਕ ਕੇ ਭਿੰਨਤਾ ਦੀ ਲੀਲਾ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਦਾ ਹੈ।

Verse 39

आत्मा रामो हि निर्द्वन्द्वो भक्ताधीनस्सुविग्रहः । योगी योगरतो नित्यं योगमार्गप्रदर्शकः

ਉਹੀ ਅੰਤਰਾਤਮਾ ਹੈ; ਉਹੀ ਰਾਮ—ਦੁਅੰਦ ਤੋਂ ਪਰੇ। ਭਗਤਾਂ ਦੇ ਅਧੀਨ ਹੋ ਕੇ ਉਹ ਸ਼ੁਭ ਤੇ ਸੌਖਾ ਸਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਨਿੱਤ ਯੋਗੀ ਹੈ, ਸਦਾ ਯੋਗ ਵਿੱਚ ਰਤ, ਅਤੇ ਸ਼ਿਵ-ਮੋਖਸ਼ ਵੱਲ ਲੈ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਯੋਗਮਾਰਗ ਦਿਖਾਉਂਦਾ ਹੈ।

Verse 40

गर्वापहारी लोकेशस्सर्वदा दीनवत्सलः । एतादृशो हि यः स्वामी स्वपुत्रं मन्यसे हि तम्

ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਸੁਆਮੀ ਅਹੰਕਾਰ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਦਾ ਦਿਨ-ਦੁਖੀਆਂ ਉੱਤੇ ਦਇਆਲੂ ਹੈ। ਐਸੇ ਹੀ ਉਸ ਮਾਲਕ ਨੂੰ ਤੂੰ ਆਪਣਾ ਪੁੱਤਰ ਸਮਝਦਾ ਹੈਂ।

Verse 41

ईदृशं त्यज कुज्ञानं शरणं व्रज तस्य वै । भज सर्वात्मना शम्भुं सन्तुष्टश्शं विधास्यति

ਇਹੋ ਜਿਹਾ ਕੁਜ੍ਞਾਨ ਛੱਡ ਦੇ ਅਤੇ ਸੱਚਮੁੱਚ ਉਸ ਦੀ ਸ਼ਰਨ ਜਾ। ਸਾਰੇ ਮਨ-ਪ੍ਰਾਣ ਨਾਲ ਸ਼ੰਭੂ ਦਾ ਭਜਨ ਕਰ; ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ ਉਹ ਤੈਨੂੰ ਸ਼ਿਵ-ਮੰਗਲ ਬਖ਼ਸ਼ੇਗਾ।

Verse 42

गृह्णीयाच्छंकरः पत्नीं विचारो हृदि चेत्तव । शिवामुद्दिश्य सुतपः कुरु ब्रह्मन् शिवं स्मरन्

ਜੇ ਤੇਰੇ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਸੱਚਮੁੱਚ ਇਹ ਵਿਚਾਰ ਉੱਠੇ ਕਿ ਸ਼ੰਕਰ ਪਤਨੀ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕਰਨ, ਤਾਂ ਹੇ ਬ੍ਰਹਮਨ, ਸ਼ਿਵਾ ਨੂੰ ਲਕਸ਼ ਬਣਾਕੇ, ਸ਼ਿਵ ਦਾ ਸਿਮਰਨ ਕਰਦਿਆਂ ਘੋਰ ਤਪ ਕਰ; ਇਸ ਨਾਲ ਦੇਵ-ਕਾਰਜ ਸਿੱਧ ਹੋਵੇਗਾ।

Verse 43

कुरु ध्यानं शिवायात्स्वं काममुद्दिश्य तं हृदि । सा चेत्प्रसन्ना देवेशी सर्वं कार्यं विधास्यति

ਸ਼ਿਵਾ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਅਭੀਸ਼ਟ ਇੱਛਾ ਨੂੰ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਟਿਕਾ। ਜੇ ਦੇਵੇਸ਼ੀ ਦੇਵੀ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਨਿਸਚਿਤ ਹੀ ਹਰ ਕਾਰਜ ਸਫਲ ਕਰੇਗੀ।

Verse 44

कृत्वावतारं सगुणा यदि स्यान्मानुषी शिवा । कस्यचित्तनया लोके सा तत्पत्नी भवेद्ध्रुवम्

ਜੇ ਸਗੁਣ ਸ਼ਿਵਾ ਅਵਤਾਰ ਧਾਰ ਕੇ ਮਨੁੱਖੀ ਰੂਪ ਧਾਰੇ, ਤਾਂ ਇਸ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਉਹ ਕਿਸੇ ਦੀ ਧੀ ਵਜੋਂ ਜਨਮੇਗੀ ਅਤੇ ਨਿਸਚਿਤ ਹੀ ਉਸੇ ਦੀ ਪਤਨੀ ਬਣੇਗੀ।

Verse 45

दक्षमाज्ञापय ब्रह्मन् तपः कुर्य्यात्प्रयत्नतः । तामुत्पादयितुं पत्नीं शिवार्थं भक्तितत्स्वतः

ਹੇ ਬ੍ਰਹਮਨ, ਤੁਸੀਂ ਦਕਸ਼ ਨੂੰ ਆਗਿਆ ਦਿਓ ਕਿ ਉਹ ਯਤਨ ਨਾਲ ਤਪੱਸਿਆ ਕਰੇ, ਤਾਂ ਜੋ ਸ਼ਿਵ-ਅਰਥ ਲਈ ਨਿਯਤ, ਸੁਭਾਵ ਤੋਂ ਭਗਤੀਮਈ ਉਹ ਪਤਨੀ (ਧੀ) ਨੂੰ ਜਨਮ ਦੇ ਸਕੇ।

Verse 46

भक्ताधीनौ च तौ तात सुविज्ञेयौ शिवाशिवौ । स्वेच्छया सगुणौ जातौ परब्रह्मस्वरूपिणौ

ਹੇ ਪਿਆਰੇ! ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਾਣ ਲੈ ਕਿ ਸ਼ਿਵ ਅਤੇ ਸ਼ਿਵਾ (ਸ਼ਕਤੀ) ਦੋਵੇਂ ਭਗਤਾਂ ਦੇ ਅਧੀਨ ਹਨ। ਪਰਬ੍ਰਹਮ-ਸਰੂਪ ਹੋ ਕੇ ਵੀ ਉਹ ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਸਗੁਣ ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਜੋ ਭਗਤ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸੌਖੇ ਨਾਲ ਪੂਜ ਸਕਣ।

Verse 47

ब्रह्मोवाच । इत्युक्त्वा तत्क्षणं मेशश्शिवं सस्मार स्वप्रभुम् । कृपया तस्य संप्राप्य ज्ञानमूचे च मां ततः

ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਕਿਹਾ—ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ ਉਸੇ ਪਲ ਮੇਸ਼ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਭੂ ਸ਼ਿਵ ਦਾ ਸਿਮਰਨ ਕੀਤਾ। ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਉਸ ਨੂੰ ਯਥਾਰਥ ਗਿਆਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਫਿਰ ਉਸ ਨੇ ਉਹ ਗਿਆਨ ਮੈਨੂੰ ਸੁਣਾਇਆ।

Verse 48

विष्णुरुवाच । विधे स्मर पुरोक्तं यद्वचनं शंकरेण च । प्रार्थितेन यदावाभ्यामुत्पन्नाभ्यां तदिच्छया

ਵਿਸ਼ਨੂ ਨੇ ਕਿਹਾ—ਹੇ ਵਿਧਾਤਾ! ਸ਼ੰਕਰ ਦੇ ਪਹਿਲਾਂ ਕਹੇ ਬਚਨ ਯਾਦ ਕਰ। ਜਦੋਂ ਅਸੀਂ ਦੋਵੇਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਏ, ਅਤੇ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ ਗਈ, ਤਦ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਸਾਨੂੰ ਜੋ ਕਿਹਾ ਸੀ।

Verse 49

विस्मृतं तव तत्सर्वं धन्या या शांभवी परा । तया संमोहितं सर्वं दुर्विज्ञेया शिवं विना

ਤੇਰੇ ਤੋਂ ਉਹ ਸਭ ਕੁਝ ਭੁੱਲ ਗਿਆ ਹੈ। ਧੰਨ ਹੈ ਉਹ ਪਰਮ ਸ਼ਾਂਭਵੀ ਸ਼ਕਤੀ। ਉਸ ਦੇ ਕਾਰਨ ਸਭ ਕੁਝ ਮੋਹਿਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਸ਼ਿਵ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਉਸ ਨੂੰ ਜਾਣਨਾ ਬਹੁਤ ਹੀ ਔਖਾ ਹੈ।

Verse 50

यदा हि सगुणो जातस्स्वेच्छया निर्गुणश्शिवः । मामुत्पाद्य ततस्त्वां च स्वशक्त्या सुविहारकृत्

ਜਦੋਂ ਨਿਰਗੁਣ ਸ਼ਿਵ ਆਪਣੀ ਸਵੈ-ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਸਗੁਣ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਏ, ਤਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਮੈਨੂੰ ਉਤਪੰਨ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਫਿਰ ਤੈਨੂੰ ਵੀ—ਆਪਣੀ ਹੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਇਹ ਸਭ ਲੀਲਾ ਵਾਂਗ ਕੀਤਾ।

Verse 51

उपादिदेश त्वां शम्भुस्सृष्टिकार्यं तदा प्रभुः । तत्पालनं च मां ब्रह्मन् सोमस्सूतिकरोऽव्ययः

ਹੇ ਬ੍ਰਹਮਨ, ਉਸ ਵੇਲੇ ਪ੍ਰਭੂ ਸ਼ੰਭੂ ਨੇ ਤੈਨੂੰ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ-ਕਾਰਜ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ ਮੈਨੂੰ ਉਸ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਲਈ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ। ਅਵਿਨਾਸ਼ੀ ਸੋਮ ਪ੍ਰਾਣ-ਰਸ ਦਾ ਜਨਕ ਤੇ ਪਾਲਕ ਬਣਿਆ।

Verse 52

तदा वां वेश्म संप्राप्तौ सांजली नतमस्तकौ । भव त्वमपि सर्वेशोऽवतारी गुणरूपधृक्

ਤਦ ਤੁਸੀਂ ਦੋਵੇਂ ਘਰ ਪਹੁੰਚ ਕੇ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਸਿਰ ਨਿਵਾ ਕੇ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ: “ਹੇ ਸਰਵੇਸ਼ਵਰ, ਤੁਸੀਂ ਵੀ ਅਵਤਾਰ ਧਾਰੋ ਅਤੇ ਗੁਣ-ਯੁਕਤ ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕਰੋ।”

Verse 53

इत्युक्तः प्राह स स्वामी विहस्य करुणान्वितः । दिवमुद्वीक्ष्य सुप्रीत्या नानालीलाविशारदः

ਇਉਂ ਆਖੇ ਜਾਣ ਤੇ ਉਹ ਸੁਆਮੀ-ਪ੍ਰਭੂ ਕਰੁਣਾ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੱਸ ਕੇ ਬੋਲੇ। ਪਰਮ ਪ੍ਰੀਤ ਨਾਲ ਉਸ ਨੇ ਆਕਾਸ਼ ਵੱਲ ਨਿਗਾਹ ਚੁੱਕੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਨਾਨਾ ਦਿਵ੍ਯ ਲੀਲਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁਣ ਸੀ।

Verse 54

मद्रूपं परमं विष्णो ईदृशं ह्यंगतो विधेः । प्रकटीभविता लोके नाम्ना रुद्रः प्रकीर्तितः

ਹੇ ਵਿਸ਼ਨੂ, ਵਿਧਾਤਾ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਅੰਗ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਮੇਰਾ ਇਹ ਪਰਮ ਰੂਪ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਵੇਗਾ ਅਤੇ ‘ਰੁਦ੍ਰ’ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਵੇਗਾ।

Verse 55

पूर्णरूपस्स मे पूज्यस्सदा वां सर्वकामकृत् । लयकर्त्ता गुणाध्यक्षो निर्विशेषः सुयोगकृत्

ਉਹ ਆਪਣੇ ਪੂਰਨ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸਦਾ ਮੇਰੇ ਪੂਜਣਯੋਗ ਹਨ ਅਤੇ ਤੁਸੀਂ ਦੋਹਾਂ ਦੀਆਂ ਸਭ ਇੱਛਾਵਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਹਨ। ਉਹ ਲਯ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਗੁਣਾਂ ਦੇ ਅਧਿਪਤੀ, ਨਿਰਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਅਤੇ ਸੁਯੋਗ ਦੇ ਦਾਤਾ ਹਨ।

Verse 56

त्रिदेवा अपि मे रूपं हरः पूर्णो विशेषतः । उमाया अपि रूपाणि भविष्यंति त्रिधा सुताः

ਤ੍ਰਿਦੇਵ ਵੀ ਮੇਰੇ ਹੀ ਰੂਪ ਹਨ; ਪਰ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ ਤੇ ਹਰ (ਸ਼ਿਵ) ਪੂਰਨ ਪ੍ਰਕਟ ਰੂਪ ਹਨ। ਅਤੇ ਉਮਾ ਤੋਂ ਵੀ ਤਿੰਨ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਰੂਪ ਪੁੱਤਰਾਂ ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਣਗੇ।

Verse 57

लक्ष्मीर्नाम हरेः पत्नी ब्रह्मपत्नी सरस्वती । पूर्णरूपा सती नाम रुद्रपत्नी भविष्यति

ਲਕਸ਼ਮੀ ਹਰਿ (ਵਿਸ਼ਨੂ) ਦੀ ਪਤਨੀ ਹੈ ਅਤੇ ਸਰਸਵਤੀ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੀ ਪਤਨੀ ਹੈ। ਪਰ ਜੋ ਪੂਰਨ ਤੇ ਪਰਿਪੂਰਨ ਰੂਪ ਵਾਲੀ ‘ਸਤੀ’ ਨਾਮ ਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਰੁਦ੍ਰ (ਸ਼ਿਵ) ਦੀ ਪਤਨੀ ਹੋਵੇਗੀ।

Verse 58

विष्णुरुवाच । इत्युक्त्वांतर्हितो जातः कृपां कृत्वा महेश्वरः । अभूतां सुखिनावावां स्वस्वकार्यपरायणौ

ਵਿਸ਼ਨੂ ਨੇ ਕਿਹਾ—ਇਉਂ ਕਹਿ ਕੇ ਕਰੁਣਾਮਯ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਅੰਤਧਾਨ ਹੋ ਗਏ। ਫਿਰ ਅਸੀਂ ਦੋਵੇਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਏ ਅਤੇ ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਕਰਤੱਬਾਂ ਵਿੱਚ ਲੱਗ ਗਏ।

Verse 59

समयं प्राप्य सस्त्रीकावावां ब्रह्मन्न शंकरः । अवतीर्णस्स्वयं रुद्रनामा कैलाससंश्रयः

ਹੇ ਬ੍ਰਹਮਨ, ਸਮਾਂ ਆਉਣ ਤੇ ਸ਼ੰਕਰ ਆਪ ‘ਰੁਦ੍ਰ’ ਨਾਮ ਧਾਰ ਕੇ, ਆਪਣੀ ਦਿਵ੍ਯ ਪਤਨੀ ਸਮੇਤ ਅਵਤਾਰ ਧਾਰਿਆ ਅਤੇ ਕੈਲਾਸ ਵਿੱਚ ਨਿਵਾਸ ਕੀਤਾ।

Verse 60

अवतीर्णा शिवा स्यात्सा सतीनाम प्रजेश्वर । तदुत्पादनहेतोर्हि यत्नोतः कार्य एव वै

ਹੇ ਪ੍ਰਜೇಶਵਰ! ਉਹੀ ਸ਼ਿਵਾ ਦੇਵੀ ਸਤੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਅਵਤਰੀ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਉਸ ਦੇ ਪ੍ਰਾਕਟ੍ਯ ਲਈ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਯਤਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

Verse 61

इत्युक्त्वांतर्दधे विष्णुः कृत्वा स करुणां परम् । प्राप्नुवं प्रमुदं चाथ ह्यधिकं गतमत्सरः

ਇਉਂ ਆਖ ਕੇ ਭਗਵਾਨ ਵਿਸ਼ਨੂ ਪਰਮ ਕਰੁਣਾ ਵਿਖਾ ਕੇ ਅੰਤਧਾਨ ਹੋ ਗਏ। ਫਿਰ ਉਹ ਹੋਰ ਜਣਾਂ ਮਹਾਨ ਆਨੰਦ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਮਤਸਰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸ਼ਾਂਤ ਹੋ ਗਿਆ।