पार्वत्याः यात्रासंस्कारः तथा पातिव्रत्योपदेशः / Preparations for Girijā’s Auspicious Journey and the Teaching on Pātivratya

Verse 1

ब्रह्मोवाच । अथ सप्तर्षयस्ते च प्रोचुर्हिमगिरीश्वरम् । कारय स्वात्मजा देव्या यात्रामद्योचितां गिरे

ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਕਿਹਾ—ਤਦ ਉਹ ਸੱਤ ਰਿਸ਼ੀ ਹਿਮਗਿਰੀ ਦੇ ਸਵਾਮੀ ਨੂੰ ਬੋਲੇ: “ਹੇ ਗਿਰਿਰਾਜ! ਆਪਣੀ ਆਤਮਜਾ ਦੇਵੀ ਲਈ ਅੱਜ ਹੀ ਯੋਗ ਯਾਤਰਾ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕਰੋ।”

Verse 2

इति श्रुत्वा गिरीशो हि बुद्ध्वा तद्विरहम्परम् । विषण्णोभून्महाप्रेम्णा कियत्कालं मुनीश्वर

ਹੇ ਮੁਨੀਸ਼ਵਰ, ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਅਤੇ ਉਸ ਵਿਛੋੜੇ ਦੀ ਪਰਮ ਤੀਬਰਤਾ ਜਾਣ ਕੇ ਗਿਰੀਸ਼ (ਭਗਵਾਨ ਸ਼ਿਵ) ਮਹਾਨ ਪ੍ਰੇਮ ਕਰਕੇ ਉਦਾਸ ਹੋ ਗਏ ਅਤੇ ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਐਸੇ ਹੀ ਰਹੇ।

Verse 3

कियत्कालेन सम्प्राप्य चेतनां शैलराट् ततः । तथास्त्विति गिरामुक्त्वा मेनां सन्देशमब्रवीत्

ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ ਸ਼ੈਲਰਾਜ (ਹਿਮਾਲਯ) ਨੂੰ ਹੋਸ਼ ਆ ਗਿਆ। ‘ਤਥਾਸਤੁ’ ਕਹਿ ਕੇ ਬੋਲੀਂ ਸਹਿਮਤੀ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ ਫਿਰ ਮੇਨਾ ਨੂੰ ਸੁਨੇਹਾ ਦੱਸਿਆ।

Verse 4

शैलसन्देशमाकर्ण्य हर्षशोकवशा मुने । मेना संयापयामास कर्त्तुमासीत्समुद्यता

ਹੇ ਮੁਨੀ, ਸ਼ੈਲਰਾਜ (ਹਿਮਾਲਯ) ਵੱਲੋਂ ਭੇਜਿਆ ਸੁਨੇਹਾ ਸੁਣ ਕੇ ਮੇਨਾ ਹੱਸ-ਖੁਸ਼ੀ ਤੇ ਸ਼ੋਕ ਦੇ ਵੱਸ ਵਿਚ ਆ ਗਈ; ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮਨ ਨੂੰ ਧੀਰਜ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਯਥੋਚਿਤ ਕਰਮ ਕਰਨ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋਈ।

Verse 5

श्रुतिस्वकुलजाचारं चचार विधिवन्मुने । उत्सवम्विविधन्तत्र सा मेना क्षितिभृत्प्रिया

ਹੇ ਮੁਨੀ, ਧਰਤੀਧਰ (ਪਹਾੜ-ਰਾਜ) ਦੀ ਪ੍ਰਿਆ ਮੇਨਾ ਨੇ ਵੇਦਾਂ ਦੇ ਵਿਧਾਨ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਕੁਲ ਦੇ ਧਰਮਾਚਾਰ ਨੂੰ ਵਿਧੀਵਤ ਨਿਭਾਇਆ; ਅਤੇ ਉੱਥੇ ਉਸ ਨੇ ਅਨੇਕ ਮੰਗਲ ਉਤਸਵ ਢੰਗ ਨਾਲ ਕਰਵਾਏ।

Verse 6

गिरिजाम्भूषयामास नानारत्नांशुकैर्वरैः । द्वादशाभरणैश्चैव शृंगारैर्नृपसम्मितैः

ਉਸ ਨੇ ਗਿਰਿਜਾ (ਪਾਰਵਤੀ) ਨੂੰ ਅਨੇਕ ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਜੜੇ ਉੱਤਮ ਵਸਤ੍ਰਾਂ ਨਾਲ ਸਜਾਇਆ; ਅਤੇ ਰਾਣੀ ਨੂੰ ਸੋਭਦੇ ਢੰਗ ਨਾਲ ਬਾਰਾਂ ਗਹਿਣਿਆਂ ਤੇ ਸੁਸੰਯੋਜਿਤ ਸ਼੍ਰਿੰਗਾਰ ਨਾਲ ਅਲੰਕ੍ਰਿਤ ਕੀਤਾ।

Verse 7

मेनामनोगम्बुद्ध्वा साध्व्येका द्विजकामिनी । गिरिजां शिक्षयामास पातिव्रत्यव्रतम्परम्

ਮੇਨਾ ਦੇ ਸ਼ੁਭ ਅਤੇ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ ਮਨੋਰਥ ਨੂੰ ਸਮਝ ਕੇ, ਦਵਿਜਾਂ ਦੇ ਹਿਤ ਦੀ ਕਾਮਨਾ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਉਸ ਸਾਧਵੀ ਨੇ ਗਿਰਿਜਾ ਨੂੰ ਪਰਮ ਪਾਤਿਵ੍ਰਤ੍ਯ ਵ੍ਰਤ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਦੇਣੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ।

Verse 8

द्विजपत्न्युवाच । गिरिजे शृणु सुप्रीत्या मद्वचो धर्मवर्द्धनम् । इहामुत्रानन्दकरं शृण्वतां च सुखप्रदम्

ਦਵਿਜ-ਪਤਨੀ ਨੇ ਕਿਹਾ—ਹੇ ਗਿਰਿਜੇ, ਪ੍ਰੀਤ ਨਾਲ ਮੇਰੇ ਧਰਮ ਵਧਾਉਣ ਵਾਲੇ ਬਚਨ ਸੁਣੋ; ਇਹ ਇੱਥੇ ਅਤੇ ਪਰਲੋਕ ਵਿੱਚ ਆਨੰਦ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਹਨ ਅਤੇ ਸੁਣਨ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਸੁਖ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।

Verse 9

धन्या पतिव्रता नारी नान्या पूज्या विशेषतः । पावनी सर्वलोकानां सर्वपापौघनाशिनी

ਧੰਨ ਹੈ ਉਹ ਪਤਿਵ੍ਰਤਾ ਨਾਰੀ; ਉਸ ਵਰਗੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਪੂਜਣਯੋਗ ਹੋਰ ਕੋਈ ਨਹੀਂ। ਉਹ ਸਭ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਪਾਪਾਂ ਦੇ ਢੇਰ ਦੇ ਪ੍ਰਵਾਹ ਨੂੰ ਨਾਸ ਕਰਦੀ ਹੈ।

Verse 10

सेवते या पतिम्प्रेम्णा परमेश्वरवच्छिवे । इह भुक्त्वाखिलाम्भोगान न्ते पत्या शिवां गतिम्

ਹੇ ਸ਼ਿਵੇ! ਜੋ ਇਸਤ੍ਰੀ ਪਤੀ ਨੂੰ ਪਰਮੇਸ਼ਵਰ ਸਮਾਨ ਮੰਨ ਕੇ ਪ੍ਰੇਮ-ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਸੇਵਾ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਇੱਥੇ ਸਭ ਯੋਗ ਭੋਗ ਭੋਗ ਕੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਪਤੀ ਸਮੇਤ ਸ਼ਿਵਮਈ ਸ਼ੁਭ ਗਤੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

Verse 11

पतिव्रता च सावित्री लोपामुद्रा ह्यरुन्धती । शाण्डिल्या शतरूपानुसूया लक्ष्मीस्स्वधा सती

ਸਾਵਿਤ੍ਰੀ, ਲੋਪਾਮੁਦਰਾ ਅਤੇ ਅਰੁੰਧਤੀ ਪਤਿਵ੍ਰਤਾ ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹਨ; ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸ਼ਾਂਡਿਲਿਆ, ਸ਼ਤਰੂਪਾ, ਅਨਸੂਯਾ, ਲਕਸ਼ਮੀ, ਸ੍ਵਧਾ ਅਤੇ ਸਤੀ ਵੀ ਧਰਮਨਿਸ਼ਠਾ ਤੇ ਸ਼ੁੱਧ ਆਚਰਨ ਲਈ ਖਿਆਤ ਹਨ।

Verse 12

संज्ञा च सुमतिश्श्रद्धा मेना स्वाहा तथैव च । अन्या बह्व्योऽपि साध्व्यो हि नोक्ता विस्तरजाद्भयात्

ਸੰਜ्ञਾ, ਸੁਮਤੀ, ਸ਼ਰੱਧਾ, ਮੇਨਾ ਅਤੇ ਸਵਾਹਾ—ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਾਧਵੀ ਇਸਤ੍ਰੀਆਂ ਦੇ ਨਾਮ ਕਹੇ ਗਏ। ਹੋਰ ਵੀ ਬਹੁਤ ਧਰਮਨਿਸ਼ਠ ਨਾਰੀਆਂ ਹਨ, ਪਰ ਵਰਣਨ ਬਹੁਤ ਵਿਸਤਾਰ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ ਇਸ ਡਰ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਕਿਹਾ ਗਿਆ।

Verse 13

पातिव्रत्यवृषेणैव ता गतास्सर्वपूज्यताम् । ब्रह्मविष्णुहरैश्चापि मान्या जाता मुनीश्वरैः

ਪਤਿਵ੍ਰਤਾ ਧਰਮ ਦੇ ਤੇਜ ਨਾਲ ਹੀ ਉਹ ਸਭ ਲਈ ਪੂਜਣਯੋਗ ਹੋ ਗਈਆਂ। ਬ੍ਰਹਮਾ, ਵਿਸ਼ਨੂ ਅਤੇ ਹਰ (ਸ਼ਿਵ) ਅਤੇ ਮੁਨੀਸ਼ਵਰਾਂ ਨੇ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਆਦਰ ਕੀਤਾ।

Verse 14

सेव्यस्त्वया पतिस्तस्मात्सर्वदा शङ्करः प्रभुः । दीनानुग्रहकर्ता च सर्वसेव्यस्सतां गतिः

ਇਸ ਲਈ ਤੈਨੂੰ ਸਦਾ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਭੂ-ਪਤੀ ਸ਼ੰਕਰ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਦीनਾਂ ਉੱਤੇ ਕਿਰਪਾ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਸਭ ਲਈ ਸੇਵਨਯੋਗ, ਅਤੇ ਸਤਪੁਰਖਾਂ ਦੀ ਸ਼ਰਨ ਤੇ ਪਰਮ ਗਤੀ ਹੈ।

Verse 15

महान्पतिव्रताधर्म्मश्श्रुतिस्मृतिषु नोदितः । यथैष वर्ण्यते श्रेष्ठो न तथान्योऽस्ति निश्चितम्

ਇਹ ਮਹਾਨ ਪਤਿਵ੍ਰਤਾ-ਧਰਮ ਸ਼੍ਰੁਤੀ ਤੇ ਸਮ੍ਰਿਤੀ ਵਿੱਚ ਇਸੇ ਢੰਗ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਆਖਿਆ ਗਿਆ। ਜਿਵੇਂ ਇੱਥੇ ਇਸ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਦੱਸਿਆ ਹੈ, ਨਿਸਚਿਤ ਹੀ ਇਸ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੋਰ ਕੋਈ ਧਰਮ ਨਹੀਂ।

Verse 16

भुंज्याद्भुक्ते प्रिये पत्यौ पातिव्रत्यपरायणा । तिष्ठेत्तस्मिंञ्छिवे नारी सर्वथा सति तिष्ठति

ਪਤਿਵ੍ਰਤਾ ਵ੍ਰਤ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਪਤਨੀ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਿਯ ਪਤੀ ਦੇ ਭੋਜਨ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੀ ਭੋਜਨ ਕਰੇ। ਪਤੀ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਸ਼ਿਵ ਵਿੱਚ ਟਿਕ ਕੇ ਉਹ ਨਾਰੀ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਤੀ-ਭਾਵ ਵਿੱਚ—ਧਰਮ ਤੇ ਮੰਗਲ ਵਿੱਚ—ਅਡੋਲ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।

Verse 17

स्वप्यात्स्वपिति सा नित्यं बुध्येत्तु प्रथमं सुधीः । सर्वदा तद्धितं कुर्यादकैतवगतिः प्रिया

ਉਹ ਸੁੱਤੀ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਜਾਗਦੀ ਹੋਵੇ, ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਪੁਰਖ ਨੂੰ ਸਦਾ ਪਹਿਲਾਂ ਜਾਗ ਕੇ ਸਚੇਤ ਰਹਿਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਹਰ ਵੇਲੇ ਕਪਟ-ਰਹਿਤ ਸੁਭਾਵ ਵਾਲੀ ਆਪਣੀ ਪ੍ਰਿਆ ਦੇ ਹਿਤ ਲਈ ਹੀ ਕਰਮ ਕਰੇ।

Verse 18

अनलंकृतमात्मानन्दर्शयेन्न क्वचिच्छिवे । कार्यार्थम्प्रोषिते तस्मिन्भवेन्मण्डनवर्जिता

ਹੇ ਸ਼ਿਵੇ! ਜਦੋਂ ਪਤੀ ਕਿਸੇ ਕੰਮ ਲਈ ਬਾਹਰ ਗਿਆ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਸਤੀ ਪਤਨੀ ਕਿਤੇ ਵੀ ਸਿੰਗਾਰ ਕਰ ਕੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਨਾ ਦਿਖਾਵੇ; ਉਹ ਗਹਿਣੇ-ਸਿੰਗਾਰ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਰਹੇ।

Verse 19

पत्युर्नाम न गृह्णीयात् कदाचन पतिव्रता । आक्रुष्टापि न चाक्रोशेत्प्रसीदेत्ताडितापि च । हन्यतामिति च ब्रूयात्स्वामिन्निति कृपां कुरु

ਪਤਿਵ੍ਰਤਾ ਇਸਤਰੀ ਕਦੇ ਵੀ ਬੇਅਦਬੀ ਨਾਲ ਪਤੀ ਦਾ ਨਾਮ ਨਾ ਲਵੇ। ਗਾਲਾਂ ਸੁਣ ਕੇ ਵੀ ਗਾਲ ਨਾ ਕੱਢੇ; ਮਾਰੀ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਵੀ ਨਰਮ ਰਹਿ ਕੇ ਮਨਾਵੇ। ਜੇ ਉਹ ਕਹੇ, “ਇਸ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿਓ,” ਤਾਂ ਵੀ ਉਹ ਬੇਨਤੀ ਕਰੇ—“ਸਵਾਮੀ, ਕਿਰਪਾ ਕਰੋ।”

Verse 20

आहूता गृह कार्याणि त्यक्त्वा गच्छेत्तदन्तिकम् । सत्वरं साञ्जलिः प्रीत्यां सुप्रणम्य वदेदिति

ਸੱਦੇ ਜਾਣ ਤੇ ਘਰ ਦੇ ਕੰਮ ਛੱਡ ਕੇ ਤੁਰੰਤ ਉਸ ਪੂਜਨੀਯ ਦੇ ਕੋਲ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਫੌਰਨ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ, ਪ੍ਰੇਮ-ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਫਿਰ ਯਥੋਚਿਤ ਬੋਲਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

Verse 21

किमर्थं व्याहृता नाथ स प्रसादो विधीयताम् । तदादिष्टा चरेत्कर्म सुप्रसन्नेन चेतसा

ਹੇ ਨਾਥ! ਮੈਨੂੰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਿਉਂ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ? ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਉਹ ਪ੍ਰਸਾਦ ਬਖ਼ਸ਼ੋ। ਤੁਹਾਡੇ ਹੁਕਮ ਨਾਲ ਮੈਂ ਨਿਯਤ ਕਰਮ ਕਰਾਂਗੀ, ਤੁਹਾਡੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਚਿੱਤ ਹੋ ਕੇ।

Verse 22

चिरन्तिष्ठेन्न च द्वारे गच्छेन्नैव परालये । आदाय तत्त्वं यत्किंचित्कस्मै चिन्नार्पयेत्क्वचित्

ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਉੱਤੇ ਬਹੁਤ ਦੇਰ ਨਾ ਖੜ੍ਹੇ ਰਹਿਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਨਾਂ ਹੀ ਪਰਾਏ ਘਰ ਦੇ ਅੰਦਰਲੇ ਕਮਰਿਆਂ ਵਿੱਚ ਜਾਣਾ। ਕੋਈ ਤੱਤ ਜਾਂ ਗੁਪਤ ਭੇਦ ਜਾਣ ਲਿਆ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਉਹ ਕਿਤੇ ਵੀ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਵੀ ਨਾ ਸੌਂਪਿਆ ਜਾਵੇ।

Verse 23

पूजोपकरणं सर्वमनुक्ता साधयेत्स्वयम् । प्रतीक्षमाणावसरं यथाकालोचितं हितम्

ਬਿਨਾਂ ਕਹੇ ਹੀ ਉਸ ਨੇ ਪੂਜਾ ਦੇ ਸਾਰੇ ਸਾਮਾਨ ਨੂੰ ਆਪ ਹੀ ਤਿਆਰ ਕਰ ਲਿਆ। ਢੁੱਕਵੇਂ ਵੇਲੇ ਦੀ ਢੁੱਕਵੀ ਘੜੀ ਦੀ ਉਡੀਕ ਕਰਦਿਆਂ, ਸਮੇਂ ਅਨੁਸਾਰ ਹਿਤਕਾਰੀ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।

Verse 24

न गच्छेत्तीर्थयात्रां वै पत्याज्ञां न विना क्वचित् । दूरतो वर्जयेत्सा हि समाजोत्सवदर्शनम्

ਪਤੀ ਦੀ ਆਗਿਆ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਉਹ ਕਿਤੇ ਵੀ ਤੀਰਥ-ਯਾਤਰਾ ਨਾ ਕਰੇ। ਅਤੇ ਲੋਕ-ਇਕੱਠਾਂ ਤੇ ਮੇਲੇ-ਉਤਸਵਾਂ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਤੋਂ ਵੀ ਦੂਰ ਰਹੇ।

Verse 25

तीर्थार्थिनी तु या नारी पतिपादोदकम्पिबेत् । तस्मिन्सर्वाणि तीर्थानि क्षेत्राणि च न संशयः

ਤੀਰਥ-ਫਲ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਇਸਤਰੀ ਜੇ ਪਤੀ ਦੇ ਚਰਨ ਧੋਣ ਦਾ ਜਲ ਪੀ ਲਵੇ, ਤਾਂ ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਉਸੇ ਵਿੱਚ ਸਾਰੇ ਤੀਰਥ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਪਵਿੱਤਰ ਖੇਤਰ ਸਮਾਏ ਹੋਏ ਹਨ।

Verse 26

भुंज्यात्सा भर्तुरुच्छिष्टमिष्टमन्नादिकं च यत् । महाप्रसाद इत्युक्त्वा पतिदत्तम्पतिव्रता

ਪਤਿਵ੍ਰਤਾ ਇਸਤ੍ਰੀ ਪਤੀ ਦੇ ਭੋਜਨ ਦਾ ਜੋ ਕੁਝ ਉੱਛਿਸ਼ਟ ਅੰਨ ਆਦਿ ਰਹਿ ਜਾਵੇ, ਉਸ ਨੂੰ ‘ਮਹਾਪ੍ਰਸਾਦ’ ਮੰਨ ਕੇ ਸ਼ਰਧਾ-ਭਕਤੀ ਨਾਲ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕਰੇ ਅਤੇ ਪਤੀ ਵੱਲੋਂ ਦਿੱਤਾ ਹੋਇਆ ਭਾਵ ਨਾਲ ਸਵੀਕਾਰੇ।

Verse 27

अविभज्य न चाश्नीयाद्देव पित्रतिथिष्वपि । परिचारकवर्गेषु गोषु भिक्षुकुलेषु च

ਦੇਵਾਂ, ਪਿਤਰਾਂ ਅਤੇ ਅਤਿਥੀਆਂ ਲਈ ਭੇਟ ਹੋਵੇ ਤਦ ਵੀ ਪਹਿਲਾਂ ਢੰਗ ਨਾਲ ਵੰਡ ਕੀਤੇ ਬਿਨਾਂ ਭੋਜਨ ਨਾ ਕਰੇ। ਸੇਵਕਾਂ, ਆਸਰੇ ਵਾਲਿਆਂ, ਗਾਂਵਾਂ ਅਤੇ ਭਿਖਾਰੀਆਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਨੂੰ ਵੀ ਯਥੋਚਿਤ ਹਿੱਸਾ ਦੇਵੇ।

Verse 28

संयतोपस्करा दक्षा हृष्टा व्ययपराङ्मुखी । भवेत्सा सर्वदा देवी पतिव्रतपरायणा

ਉਹ ਘਰ ਦੇ ਸਾਧਨ-ਸਾਮਾਨ ਅਤੇ ਧਨ ਨੂੰ ਸੰਯਮ ਨਾਲ ਰੱਖੇ, ਨਿਪੁੰਨ ਤੇ ਮਿਹਨਤੀ ਹੋਵੇ, ਪ੍ਰਸੰਨ ਰਹੇ ਅਤੇ ਫ਼ਜ਼ੂਲ ਖ਼ਰਚ ਤੋਂ ਦੂਰ ਰਹੇ। ਐਸੀ ਸਤ੍ਰੀ ਸਦਾ ਪਤਿਵ੍ਰਤਾ-ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਪਰਾਇਣ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।

Verse 29

कुर्यात्पत्यननुज्ञाता नोपवासव्रतादिकम् । अन्यथा तत्फलं नास्ति परत्र नरकम्व्रजेत्

ਪਤੀ ਦੀ ਆਗਿਆ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਪਤਨੀ ਉਪਵਾਸ, ਵਰਤ ਆਦਿ ਧਾਰਮਿਕ ਅਨੁਸ਼ਠਾਨ ਨਾ ਕਰੇ। ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਉਸ ਦਾ ਫਲ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ ਅਤੇ ਪਰਲੋਕ ਵਿੱਚ ਨਰਕਗਤੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

Verse 30

सुखपूर्वं सुखासीनं रममाणं यदृच्छया । आन्तरेष्वपि कार्येषु पतिं नोत्थापयेत्क्वचित्

ਜਦੋਂ ਪਤੀ ਸੁਖ ਨਾਲ, ਆਰਾਮ ਨਾਲ ਬੈਠਾ ਹੋਵੇ ਅਤੇ ਕੁਦਰਤੀ ਤੌਰ ਤੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਦੇ ਘਰੇਲੂ ਕੰਮਾਂ ਲਈ ਵੀ ਉਸ ਨੂੰ ਕਦੇ ਨਾ ਉਠਾਏ।

Verse 31

क्लीबम्वा दुरवस्थम्वा व्याधितं वृद्धमेव च । सुखितं दुःखितं वापि पतिमेकं न लंघयेत्

ਪਤੀ ਨਪੁੰਸਕ ਹੋਵੇ, ਦੁੱਖੀ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਪਿਆ ਹੋਵੇ, ਰੋਗੀ ਜਾਂ ਬੁੱਢਾ ਹੋਵੇ—ਸੁਖੀ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਦੁਖੀ—ਪਤਿਵ੍ਰਤਾ ਇਸਤ੍ਰੀ ਇਕੋ ਪਤੀ ਦੀ ਮਰਯਾਦਾ ਨਾ ਲੰਘੇ, ਉਸੇ ਨਾਲ ਨਿਭੇ।

Verse 32

स्त्रीधर्मिणी त्रिरात्रं च स्वमुखं नैव दर्शयेत् । स्ववाक्यं श्रावयेन्नापि यावत्स्नानान्न शुध्यति

ਰਜਸਵਲਾ ਇਸਤਰੀ ਤਿੰਨ ਰਾਤਾਂ ਤੱਕ ਆਪਣਾ ਮੁਖ ਨਾ ਵਿਖਾਵੇ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਬਾਣੀ ਵੀ ਨਾ ਸੁਣਾਵੇ, ਜਦ ਤੱਕ ਸਨਾਨ ਕਰਕੇ ਸ਼ੁੱਧ ਨਾ ਹੋ ਜਾਵੇ।

Verse 33

सुस्नाता भर्तृवदनमीक्षेतान्यस्य न क्वचित् । अथवा मनसि ध्यात्वा पतिम्भानुम्विलोकयेत

ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਨਾਨ ਕਰਕੇ ਉਹ ਕੇਵਲ ਪਤੀ ਦੇ ਮੁਖ ਦਾ ਹੀ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰੇ, ਹੋਰ ਕਿਤੇ ਕਦੇ ਨਾ ਵੇਖੇ। ਜਾਂ ਮਨ ਵਿੱਚ ਪਤੀ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰਕੇ ਸੂਰਜ ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰੇ।

Verse 34

हरिद्राकुङ्कुमं चैव सिन्दूरं कज्जलादिकम् । कूर्पासकञ्च ताम्बूलं मांगल्याभरणादिकम्

ਹਲਦੀ-ਕੁੰਕੁਮ, ਸਿੰਦੂਰ, ਕਾਜਲ ਆਦਿ, ਕਪਾਹ, ਤਾਂਬੂਲ, ਅਤੇ ਮੰਗਲ ਆਭੂਸ਼ਣ ਆਦਿ—ਇਹ ਸਭ ਦੇਵੀ-ਪੂਜਾ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਅਨੁਸ਼ਠਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।

Verse 35

केशसंस्कारकबरीकरकर्णादिभूषणम् । भर्तुरायुष्यमिच्छन्ती दूरयेन्न पतिव्रता

ਪਤੀ ਦੀ ਲੰਮੀ ਉਮਰ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਣ ਵਾਲੀ ਪਤਿਵ੍ਰਤਾ ਇਸਤਰੀ ਕੇਸ-ਸਿੰਗਾਰ, ਕਬਰੀ, ਹੱਥ-ਕੰਨ ਆਦਿ ਦੇ ਗਹਿਣਿਆਂ ਵਰਗੇ ਸ਼੍ਰਿੰਗਾਰ ਨੂੰ ਦੂਰ ਰੱਖੇ।

Verse 36

न रजक्या न बन्धक्या तथा श्रवणया न च । न च दुर्भगया क्वापि सखित्वं कारयेत्क्वचित्

ਕਦੇ ਵੀ ਅਸ਼ੁੱਧ ਚਾਲ-ਚਲਨ ਵਾਲੀ, ਛਲ ਕਰਨ ਵਾਲੀ, ਜਾਂ ਸਿਰਫ਼ ਸੁਣਸੁਣਾਈ ਗੱਲਾਂ ਨਾਲ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਇਸਤਰੀ ਨਾਲ ਮਿੱਤਰਤਾ ਨਾ ਕਰੇ; ਅਤੇ ਦੁર્ભਾਗਣੀ ਜਾਂ ਅਮੰਗਲ ਸੁਭਾਉ ਵਾਲੀ ਨਾਲ ਕਿਤੇ ਵੀ ਨੇੜਤਾ ਨਾ ਵਧਾਏ।

Verse 37

पतिविद्वेषिणीं नारीं न सा संभाषयेत्क्वचित् । नैकाकिनी क्वचित्तिष्ठेन्नग्ना स्नायान्न च क्वचित्

ਜੋ ਔਰਤ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਨਾਲ ਵੈਰ ਰੱਖਦੀ ਹੋਵੇ, ਉਸ ਨਾਲ ਉਹ ਕਦੇ ਗੱਲ ਨਾ ਕਰੇ। ਉਹ ਕਿਤੇ ਵੀ ਇਕੱਲੀ ਨਾ ਰਹੇ, ਅਤੇ ਕਿਸੇ ਵੇਲੇ ਵੀ ਨੰਗੀ ਹੋ ਕੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਨਾ ਕਰੇ।

Verse 38

नोलूखले न मुसले न वर्द्धन्यां दृषद्यपि । न यंत्रके न देहल्यां सती च प्रवसेत्क्वचित्

ਸਤੀ ਇਸਤਰੀ ਕਦੇ ਵੀ ਓਖਲੀ, ਮੂਸਲ, ਛਾਜ/ਵਰਧਨੀ ਜਾਂ ਪੀਸਣ ਵਾਲੇ ਪੱਥਰ ਉੱਤੇ ਨਾ ਬੈਠੇ। ਨਾ ਕਿਸੇ ਯੰਤਰ/ਪ੍ਰੈੱਸ ਉੱਤੇ, ਨਾ ਹੀ ਦੇਹਲੀ (ਦਹਲੀਜ਼) ਉੱਤੇ ਕਦੇ ਟਿਕੇ।

Verse 39

विना व्यवायसमयं प्रागल्भ्यं नाचरेत्क्वचित् । यत्रयत्र रुचिर्भर्तुस्तत्र प्रेमवती भवेत्

ਯੋਗ ਦਾਂਪਤ੍ਯ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਉਹ ਕਦੇ ਵੀ ਅਤਿ-ਧਿੱਠਾਈ/ਅੱਗੇ ਵਧ ਕੇ ਵਰਤਾਵ ਨਾ ਕਰੇ। ਜਿੱਥੇ ਜਿੱਥੇ ਪਤੀ ਦੀ ਰੁਚੀ ਹੋਵੇ, ਓਥੇ ਓਥੇ ਉਹ ਪ੍ਰੇਮ ਨਾਲ ਭਰੀ ਤੇ ਸਮਰਪਿਤ ਰਹੇ।

Verse 40

हृष्टाहृष्टे विषण्णा स्याद्विषण्णास्ये प्रिये प्रिया । पतिव्रता भवेद्देवी सदा पतिहितैषिणी

ਜੇ ਪ੍ਰਿਯ (ਪਤੀ) ਪ੍ਰਸੰਨ ਨਾ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਉਹ ਦੁਖੀ ਹੋਵੇ; ਅਤੇ ਜਦੋਂ ਉਸ ਦੇ ਚਿਹਰੇ ਉੱਤੇ ਵਿਸਾਦ ਹੋਵੇ, ਤਦ ਸਾਂਤਵਨਾ ਦੇ ਕੇ ਉਹੀ ਉਸ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਿਯ ਬਣੇ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇਵੀ ਸਦਾ ਪਤਿਵ੍ਰਤਾ—ਨਿੱਤ ਪਤੀ-ਹਿਤ ਚਾਹੁਣ ਵਾਲੀ—ਹੋਦੀ ਹੈ।

Verse 41

एकरूपा भवेत्पुण्या संपत्सु च विपत्सु च । विकृतिं स्वात्मनः क्वापि न कुर्याद्धैर्य्यधारिणी

ਪੁੰਨਵਾਨ ਇਸਤ੍ਰੀ ਨੂੰ ਸੁਖ ਤੇ ਦੁੱਖ ਦੋਹਾਂ ਵਿੱਚ ਸਮਭਾਵ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਧੀਰਜ ਧਾਰ ਕੇ ਉਹ ਕਿਸੇ ਵੀ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰਲੇ ਸੁਭਾਉ ਨੂੰ ਵਿਗਾੜਨ ਨਾ ਦੇਵੇ।

Verse 42

सर्पिर्लवणतैलादिक्षयेपि च पतिव्रता । पतिं नास्तीति न ब्रूयादायासेषु न योजयेत्

ਘਿਉ, ਨਮਕ, ਤੇਲ ਆਦਿ ਘਰੇਲੂ ਸਮਾਨ ਮੁੱਕ ਵੀ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਵੀ ਪਤਿਵ੍ਰਤਾ ਇਸਤਰੀ “ਮੇਰਾ ਪਤੀ ਨਹੀਂ/ਕਿਸੇ ਕੰਮ ਦਾ ਨਹੀਂ” ਨਾ ਆਖੇ; ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਥਕਾਉਂਦੇ ਕੰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਨਾ ਜੋਤੇ।

Verse 43

विधेर्विष्णोर्हराद्वापि पतिरेकोधिको मतः । पतिव्रताया देवेशि स्वपतिश्शिव एव च

ਵਿਧਾਤਾ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਵਿਸ਼ਨੂ ਜਾਂ ਹਰ—ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਪਤੀ ਹੀ ਇਕ ਪਰਮ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਹੇ ਦੇਵੇਸ਼ੀ! ਪਤਿਵ੍ਰਤਾ ਲਈ ਉਸ ਦਾ ਆਪਣਾ ਪਤੀ ਸਾਖਾਤ ਸ਼ਿਵ ਹੀ ਹੈ।

Verse 44

व्रतोपवासनियमम्पतिमुल्लंघ्य या चरेत् । आयुष्यं हरते भर्तुर्मृता निरयमृच्छति

ਜੋ ਇਸਤਰੀ ਪਤੀ ਦੀ ਆਗਿਆ/ਮਰਯਾਦਾ ਲੰਘ ਕੇ ਆਪਣੀ ਮਰਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਰਤ, ਉਪਵਾਸ ਤੇ ਨਿਯਮ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਪਤੀ ਦੀ ਆਯੁ ਘਟਾਉਂਦੀ ਹੈ; ਅਤੇ ਮਰਨ ਪਿੱਛੋਂ ਨਰਕ ਗਤੀ ਪਾਂਦੀ ਹੈ।

Verse 45

उक्ता प्रत्युत्तरन्दद्याद्या नारी क्रोधतत्परा । सरमा जायते ग्रामे शृगाली निर्जने वने

ਜੋ ਨਾਰੀ ਬੁਲਾਉਣ ਤੇ ਵੀ ਤਿੱਖਾ ਜਵਾਬ ਦੇਵੇ ਅਤੇ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਹੀ ਲੱਗੀ ਰਹੇ, ਉਹ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਕੁੱਤੀ (ਸਰਮਾ) ਬਣਦੀ ਹੈ; ਅਤੇ ਸੁੰਨੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਗਿੱਦੜੀ ਬਣਦੀ ਹੈ।

Verse 46

उच्चासनं न सेवेत न व्रजेद्दुष्टसन्निधौ । न च कातरवाक्यानि वदेन्नारी पतिं क्वचित्

ਇਸਤਰੀ ਪਤੀ ਨਾਲੋਂ ਉੱਚਾ ਆਸਨ ਨਾ ਲਵੇ, ਨਾਂ ਹੀ ਦੁਸ਼ਟਾਂ ਦੀ ਸੰਗਤ ਵਿੱਚ ਜਾਵੇ; ਅਤੇ ਕਦੇ ਵੀ ਪਤੀ ਨਾਲ ਡਰਪੋਕ, ਡੋਲਦੇ ਬੋਲ ਨਾ ਬੋਲੇ।

Verse 47

अपवादं न च ब्रूयात्कलहं दूरतस्त्यजेत् । गुरूणां सन्निधौ क्वापि नोच्चैर्ब्रूयान्न वै हसेत्

ਨਿੰਦਾ-ਅਪਵਾਦ ਨਾ ਬੋਲੋ, ਝਗੜੇ ਤੋਂ ਦੂਰ ਰਹੋ। ਗੁਰੂਆਂ ਦੀ ਹਜ਼ੂਰੀ ਵਿੱਚ ਕਿਤੇ ਵੀ ਉੱਚੀ ਆਵਾਜ਼ ਨਾਲ ਨਾ ਬੋਲੋ ਅਤੇ ਹਾਸਾ-ਮਜ਼ਾਕ ਨਾ ਕਰੋ।

Verse 48

बाह्यादायान्तमालोक्य त्वरितान्नजलाशनैः । ताम्बूलैर्वसनैश्चापि पादसम्वाहनादिभिः

ਬਾਹਰੋਂ ਵਾਪਸ ਆਉਂਦੇ ਵੇਖ ਕੇ ਉਹ ਤੁਰੰਤ ਸੇਵਾ ਵਿੱਚ ਲੱਗ ਪਏ—ਪਾਣੀ ਤੇ ਭੋਜਨ ਅਰਪਣ ਕੀਤਾ, ਤੰਬੋਲ ਦਿੱਤਾ, ਕੱਪੜੇ ਦਿੱਤੇ ਅਤੇ ਪੈਰ ਦਬਾਉਣ ਆਦਿ ਨਾਲ ਆਦਰ-ਸਤਕਾਰ ਕੀਤਾ।

Verse 49

तथैव चाटुवचनैः स्वेदसन्नोदनैः परैः । या प्रियं प्रीणयेत्प्रीता त्रिलोकी प्रीणता तया

ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਿੱਠੇ ਪਿਆਰ-ਭਰੇ ਬਚਨਾਂ ਅਤੇ ਪਸੀਨਾ ਪੋਂਛਣ ਵਰਗੀਆਂ ਹੋਰ ਨੇੜਲੀਆਂ ਸੇਵਾਵਾਂ ਨਾਲ ਜੋ ਇਸਤਰੀ ਆਪ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰੀਤਮ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਉਸ ਨਾਲ ਤ੍ਰਿਲੋਕ ਵੀ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 50

मितन्ददाति जनको मितं भ्राता मितं सुतः । अमितस्य हि दातारं भर्तारम्पूजयेत्सदा

ਪਿਉ ਮਿਣ ਕੇ ਹੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਭਰਾ ਵੀ ਮਿਣ ਕੇ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਪੁੱਤਰ ਵੀ ਮਿਣ ਕੇ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਜੋ ਸੱਚਮੁੱਚ ਬੇਅੰਤ ਦਾਤਾ ਅਤੇ ਅਡੋਲ ਪਾਲਣਹਾਰ ਹੈ, ਉਸ ਪਤੀ ਦੀ ਸਦਾ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।

Verse 51

भर्ता देवो गुरुर्भर्ता धर्मतीर्थव्रतानि च । तस्मात्सर्वम्परित्यज्य पतिमेकं समर्चयेत्

ਇਸਤਰੀ ਲਈ ਪਤੀ ਹੀ ਦੇਵ ਹੈ, ਪਤੀ ਹੀ ਗੁਰੂ ਹੈ, ਅਤੇ ਪਤੀ ਹੀ ਧਰਮ, ਤੀਰਥ ਤੇ ਵਰਤ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ ਸਭ ਕੁਝ ਤਿਆਗ ਕੇ ਕੇਵਲ ਪਤੀ ਦੀ ਹੀ ਪੂਰੀ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਅਰਚਨਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।

Verse 52

या भर्तारम्परित्यज्य रहश्चरति दुर्मतिः । उलूकी जायते क्रूरा वृक्ष कोटरशायिनी

ਜੋ ਦੁਸ਼ਟ ਬੁੱਧੀ ਵਾਲੀ ਇਸਤਰੀ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਨੂੰ ਤਿਆਗ ਕੇ ਗੁਪਤ ਰੂਪ ਨਾਲ ਫਿਰਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਅਗਲੇ ਜਨਮ ਵਿੱਚ ਕ੍ਰੂਰ ਮਾਦਾ ਉੱਲੂ ਬਣਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਦਰੱਖਤਾਂ ਦੇ ਖੋਹਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੀ ਹੈ।

Verse 53

ताडिता ताडितुं चेच्छेत्सा व्याघ्री वृषदंशिका । कटाक्षयति यान्यम्वै केकराक्षी तु सा भवेत्

ਜੇ ਮਾਰੀ ਜਾਣ ‘ਤੇ ਵੀ ਕੋਈ ਇਸਤਰੀ ਵਾਪਸ ਮਾਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰੇ, ਉਹ ‘ਵਿਆਘ੍ਰੀ’—‘ਵ੍ਰਿਸ਼ਦੰਸ਼ਿਕਾ’ (ਬੈਲ ਵਾਂਗ ਦੰਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲੀ) ਕਹੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਅਤੇ ਜੋ ਹੋਰ ਪੁਰਖ ਵੱਲ ਤਿਰਛੀ ਨਜ਼ਰ ਸੁੱਟੇ, ਉਹ ‘ਕੇਕਰਾਕ੍ਸ਼ੀ’ ਕਹਲਾਂਦੀ ਹੈ।

Verse 54

या भर्तारम्परित्यज्य मिष्टमश्नाति केवलम् । ग्रामे वा सूकरी भूयाद्वल्गुर्वापि स्वविड्भुजा

ਜੋ ਇਸਤ੍ਰੀ ਪਤੀ ਨੂੰ ਤਿਆਗ ਕੇ ਕੇਵਲ ਮਿੱਠੇ ਭੋਗਾਂ ਵਿੱਚ ਲੱਗੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਸੂਕਰੀ ਬਣ ਕੇ ਜਨਮ ਲੈਂਦੀ ਹੈ; ਜਾਂ ਆਪਣੇ ਹੀ ਮਲ ਨੂੰ ਖਾਣ ਵਾਲੇ ਨੀਚ ਜੀਵ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

Verse 55

या तुकृत्य प्रियम्ब्रूयान्मूका सा जायते खलु । या सपत्नी सदेर्ष्येत दुर्भगा सा पुनः पुनः

ਜੋ ਇਸਤ੍ਰੀ ਕ੍ਰਿਤਿਆ ਵਰਗੇ ਹਾਨਿਕਾਰਕ ਕਰਮ ਦਾ ਆਸਰਾ ਲੈ ਕੇ ਪੁਰਖ ਤੋਂ ਮਿੱਠੇ ਬਚਨ ਬੁਲਵਾਉਣਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਗੂੰਗੀ ਜਨਮ ਲੈਂਦੀ ਹੈ। ਅਤੇ ਜੋ ਸਦਾ ਸੌਤਣ ਨਾਲ ਈਰਖਾ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਮੁੜ ਮੁੜ ਦੁਭਾਗਣ ਬਣਦੀ ਹੈ।

Verse 56

दृष्टिम्विलुप्य भर्त्तुर्या कश्चिदन्यं समीक्षते । काणा च विमुखी चापि कुरूपापि च जायते

ਜੋ ਇਸਤਰੀ ਪਤੀ ਤੋਂ ਮੂੰਹ ਮੋੜ ਕੇ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਪੁਰਖ ਵੱਲ ਤੱਕਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਨਜ਼ਰ ਦੀ ਸ਼ੁੱਧਤਾ ਗਵਾ ਬੈਠਦੀ ਹੈ; ਉਹ ਕਾਣੀ, ਮੂੰਹ ਵੰਕਾ ਅਤੇ ਕੁਰੂਪ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ।

Verse 57

जीवहीनो यथा देहः क्षणादशुचिताम्व्रजेत् । भर्तृहीना तथा योषित्सुस्नाताप्यशुचिस्सदा

ਜਿਵੇਂ ਪ੍ਰਾਣ-ਹੀਣ ਦੇਹ ਇਕ ਪਲ ਵਿੱਚ ਅਸ਼ੁੱਧ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਪਤੀ-ਹੀਣ ਇਸਤਰੀ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰ ਲਵੇ ਤਾਂ ਵੀ ਸਦਾ ਅਸ਼ੁੱਧ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

Verse 58

सा धन्या जननी लोके स धन्यो जनकः पिता । धन्यस्स च पतिर्यस्य गृहे देवी पतिव्रता

ਇਸ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਉਹ ਮਾਂ ਧੰਨ ਹੈ, ਉਹ ਜਨਕ ਪਿਤਾ ਧੰਨ ਹੈ; ਅਤੇ ਉਹ ਪਤੀ ਵੀ ਧੰਨ ਹੈ ਜਿਸ ਦੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਦੇਵੀ-ਸਰੂਪ ਪਤਿਵ੍ਰਤਾ ਵੱਸਦੀ ਹੈ।

Verse 59

पितृवंश्याः मातृवंश्याः पतिवंश्यास्त्रयस्त्रयः । पतिव्रतायाः पुण्येन स्वर्गे सौख्यानि भुंजते

ਪਤਿਵ੍ਰਤਾ ਦੇ ਪੁੰਨ ਨਾਲ ਪਿਤਾ-ਵੰਸ਼ ਦੀਆਂ ਤਿੰਨ ਪੀੜ੍ਹੀਆਂ, ਮਾਤਾ-ਵੰਸ਼ ਦੀਆਂ ਤਿੰਨ ਪੀੜ੍ਹੀਆਂ ਅਤੇ ਪਤੀ-ਵੰਸ਼ ਦੀਆਂ ਵੀ ਤਿੰਨ ਪੀੜ੍ਹੀਆਂ ਸਵਰਗ ਵਿੱਚ ਸੁਖ ਭੋਗਦੀਆਂ ਹਨ।

Verse 60

शीलभङ्गेन दुर्वृत्ताः पातयन्ति कुलत्रयम् । पितुर्मातुस्तथा पत्युरिहामुत्रापि दुःखिताः

ਸ਼ੀਲ-ਭੰਗ ਕਰਕੇ ਦੁਸ਼ਚਰਿਤਰ ਲੋਕ ਤਿੰਨ ਕੁਲਾਂ ਨੂੰ ਡਾਹ ਲਾਂਦੇ ਹਨ; ਅਤੇ ਪਿਤਾ, ਮਾਤਾ ਤੇ ਪਤੀ ਲਈ—ਇਸ ਲੋਕ ਅਤੇ ਪਰਲੋਕ ਵਿੱਚ ਵੀ—ਦੁੱਖ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਦੇ ਹਨ।

Verse 61

पतिव्रतायाश्चरणो यत्र यत्र स्पृशेद्भुवम् । तत्र तत्र भवेत्सा हि पापहन्त्री सुपावनी

ਪਤਿਵ੍ਰਤਾ ਇਸਤਰੀ ਦਾ ਚਰਨ ਜਿੱਥੇ ਜਿੱਥੇ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਛੂਹਦਾ ਹੈ, ਉੱਥੇ ਉੱਥੇ ਉਹ ਥਾਂ ਪਰਮ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਪਾਪ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਹੈ।

Verse 62

विभुः पतिव्रतास्पर्शं कुरुते भानुमानपि । सोमो गन्धवहश्चापि स्वपावित्र्याय नान्यथा

ਸਰਬਵਿਆਪੀ ਪ੍ਰਭੂ ਐਸਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸੂਰਜ ਵੀ ਪਤਿਵ੍ਰਤਾ ਦੇ ਸਪਰਸ਼ ਨੂੰ ਲੋਚਦਾ ਹੈ; ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਅਤੇ ਹਵਾ ਵੀ—ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਕਾਰਨ ਲਈ ਨਹੀਂ, ਕੇਵਲ ਉਸ ਦੀ ਪਵਿਤ੍ਰਤਾ ਵਿੱਚ ਭਾਗੀ ਹੋਣ ਲਈ।

Verse 63

आपः पतिव्रतास्पर्शमभिलष्यन्ति सर्वदा । अद्य जाड्यविनाशो नो जातस्त्वद्यान्यपावनाः

ਜਲ ਸਦਾ ਪਤਿਵ੍ਰਤਾ ਦੇ ਪਾਵਨ ਸਪਰਸ਼ ਦੀ ਲਾਲਸਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਅੱਜ ਤੇਰੇ ਕਰਕੇ ਅਸੀਂ ਸ਼ੁੱਧ ਹੋਏ, ਇਸ ਲਈ ਸਾਡੀ ਜੜਤਾ ਨਾਸ ਹੋ ਗਈ।

Verse 64

भार्या मूलं गृहस्थास्य भार्या मूलं सुखस्य च । भार्या धर्मफलावाप्त्यै भार्या सन्तानवृद्धये

ਗ੍ਰਿਹਸਥ ਜੀਵਨ ਦੀ ਨੀਂਹ ਪਤਨੀ ਹੈ ਅਤੇ ਸੁਖ ਦੀ ਨੀਂਹ ਵੀ ਉਹੀ ਹੈ। ਪਤਨੀ ਰਾਹੀਂ ਧਰਮ-ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸੇ ਰਾਹੀਂ ਸੰਤਾਨ-ਵੰਸ਼ ਵਧਦਾ ਹੈ।

Verse 65

गृहे गृहे न किं नार्य्यो रूपलावण्यगर्विताः । परम्विश्वेशभक्त्यैव लभ्यते स्त्री पतिव्रता

ਕੀ ਘਰ ਘਰ ਵਿੱਚ ਰੂਪ-ਲਾਵਣ੍ਯ ਦਾ ਅਹੰਕਾਰ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਇਸਤ੍ਰੀਆਂ ਨਹੀਂ? ਪਰ ਸੱਚੀ ਪਤਿਵ੍ਰਤਾ ਇਸਤ੍ਰੀ ਤਾਂ ਕੇਵਲ ਪਰਮ ਵਿਸ਼੍ਵੇਸ਼੍ਵਰ ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਪਰਮ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਹੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।

Verse 66

परलोकस्त्वयं लोको जीयते भार्य या द्वयम् । देवपित्रतिथीज्यादि नाभार्यः कर्म चार्हति

ਇਹ ਲੋਕ ਅਤੇ ਪਰਲੋਕ—ਦੋਵੇਂ ਪਤਨੀ ਦੇ ਆਸਰੇ ਜੀਵਦੇ ਹਨ। ਪਤਨੀ ਬਿਨਾਂ ਮਨੁੱਖ ਦੇਵ, ਪਿਤ੍ਰ, ਅਤਿਥੀ-ਪੂਜਾ ਆਦਿ ਧਰਮਕਰਮ ਯਥਾਵਿਧੀ ਕਰਨ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰੀ ਨਹੀਂ।

Verse 67

गृहस्थस्स हि विज्ञेयो यस्य गेहे पतिव्रता । ग्रस्यतेऽन्यान्प्रतिदिनं राक्षस्या जरया यथा

ਜਿਸ ਦੇ ਘਰ ਪਤਿਵ੍ਰਤਾ ਪਤਨੀ ਹੋਵੇ, ਉਹੀ ਸੱਚਾ ਗ੍ਰਿਹਸਥ ਜਾਣਿਆ ਜਾਵੇ; ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਹੋਰਾਂ ਨੂੰ ‘ਜਰਾ’ ਨਾਮ ਦੀ ਰਾਖ਼ਸ਼ਸੀ ਵਾਂਗ ਗ੍ਰਸ ਲੈਂਦੀ ਹੈ।

Verse 68

यथा गंगावगाहेन शरीरं पावनं भवेत् । तथा पतिव्रतां दृष्ट्वा सकलम्पावनं भवेत्

ਜਿਵੇਂ ਗੰਗਾ ਵਿੱਚ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਨ ਨਾਲ ਸਰੀਰ ਪਵਿੱਤਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਪਤਿਵ੍ਰਤਾ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਨਾਲ ਸਾਰਾ ਅਸਤਿਤਵ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 69

न गङ्गाया तया भेदो या नारी पतिदेवता । उमाशिवसमौ साक्षात्तस्मात्तौ पूजयेद्बुधः

ਜੋ ਨਾਰੀ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਨੂੰ ਹੀ ਦੇਵਤਾ ਮੰਨਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਗੰਗਾ ਤੋਂ ਭਿੰਨ ਨਹੀਂ। ਉਹ ਸਾਖ਼ਾਤ ਉਮਾ-ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਸਮਾਨ ਹੈ; ਇਸ ਲਈ ਬੁੱਧਿਮਾਨ ਨੂੰ ਉਸ ਦੰਪਤੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।

Verse 70

तारः पतिश्श्रुतिर्नारी क्षमा सा स स्वयन्तपः । फलम्पतिः सत्क्रिया सा धन्यौ तौ दम्पती शिवे

ਸ਼ਿਵ-ਮਾਰਗ ਵਿੱਚ ਪਤੀ ‘ਤਾਰ’—ਰੱਖਿਆਕ ਹੈ, ਅਤੇ ਪਤਨੀ ਆਪ ‘ਸ਼੍ਰੁਤੀ’ ਹੈ। ਉਹ ਖ਼ਿਮਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਵ-ਤਪ ਹੈ; ਉਹ ਜੀਵਨ ਦਾ ਫਲ ਹੈ, ਉਹ ਸਤਕ੍ਰਿਆ। ਸ਼ਿਵ ਵਿੱਚ ਉਹ ਦੰਪਤੀ ਧੰਨ ਹਨ।

Verse 71

एवम्पतिव्रताधर्मो वर्णितस्ते गिरीन्द्रजे । तद्भेदाञ् शृणु सुप्रीत्या सावधानतयाऽद्य मे

ਹੇ ਗਿਰਿਰਾਜ ਦੀ ਧੀ! ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਪਤਿਵ੍ਰਤਾ‑ਧਰਮ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਹੁਣ ਉਸ ਦੇ ਭੇਦ ਅੱਜ ਮੇਰੇ ਕੋਲੋਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਮਨ ਨਾਲ ਅਤੇ ਸਾਵਧਾਨੀ ਨਾਲ ਸੁਣ।

Verse 72

चतुर्विधास्ताः कथिता नार्यो देवि पतिव्रताः । उत्तमादिविभेदेन स्मरतां पापहारिकाः

ਹੇ ਦੇਵੀ! ਪਤਿਵ੍ਰਤਾ ਇਸਤ੍ਰੀਆਂ ਚਾਰ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੀਆਂ ਕਹੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ—ਉੱਤਮ ਆਦਿ ਭੇਦਾਂ ਅਨੁਸਾਰ। ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਿਮਰਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਾਪ ਉਹ ਹਰ ਲੈਂਦੀਆਂ ਹਨ।

Verse 73

उत्तमा मध्यमा चैव निकृष्टातिनिकृष्टिका । ब्रुवे तासां लक्षणानि सावधानतया शृणु

ਉੱਤਮਾ, ਮੱਧਮਾ, ਨਿਕ੍ਰਿਸ਼ਟ ਅਤੇ ਅਤਿਨਿਕ੍ਰਿਸ਼ਟ—ਇਹ ਚਾਰ ਹਨ। ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਲੱਛਣ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ; ਸਾਵਧਾਨੀ ਨਾਲ ਸੁਣ।

Verse 74

स्वप्नेपि यन्मनो नित्यं स्वपतिं पश्यति ध्रुवम् । नान्यम्परपतिं भद्रे उत्तमा सा प्रकीर्तिता

ਹੇ ਭਦ੍ਰੇ! ਸੁਪਨੇ ਵਿੱਚ ਵੀ ਜਿਸ ਦਾ ਮਨ ਸਦਾ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਤੌਰ ਤੇ ਕੇਵਲ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਨੂੰ ਹੀ ਵੇਖਦਾ ਹੈ, ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਦੇ ਪਤੀ ਨੂੰ ਨਹੀਂ—ਉਹੀ ਉੱਤਮਾ ਕਹੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

Verse 75

या पितृभ्रातृसुतवत् परम्पश्यति सद्धिया । मध्यमा सा हि कथिता शैलजे वै पतिव्रता

ਹੇ ਸ਼ੈਲਜੇ! ਜੋ ਪਤਿਵ੍ਰਤਾ ਇਸਤਰੀ ਸ਼ੁੱਧ ਤੇ ਵਿਵੇਕਵਾਨ ਬੁੱਧੀ ਨਾਲ ਪਰ-ਪੁਰਖਾਂ ਨੂੰ ਪਿਤਾ, ਭਰਾ ਅਤੇ ਪੁੱਤਰ ਵਾਂਗ ਵੇਖਦੀ ਹੈ, ਉਹ ‘ਮੱਧਮਾ’ ਪਤਿਵ੍ਰਤਾ ਕਹੀ ਗਈ ਹੈ।

Verse 76

बुद्ध्वा स्वधर्मं मनसा व्यभिचारं करोति न । निकृष्टा कथिता सा हि सुचरित्रा च पार्वति

ਜੋ ਇਸਤ੍ਰੀ ਆਪਣੇ ਧਰਮ ਨੂੰ ਮਨ ਨਾਲ ਜਾਣ ਕੇ ਉਸ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਮਨ ਵਿੱਚ ਵੀ ਦੋਸ਼ ਨਹੀਂ ਕਰਦੀ, ਉਹ ਨੀਚ ਨਹੀਂ ਕਹੀ ਜਾਂਦੀ; ਹੇ ਪਾਰਵਤੀ, ਉਹ ਸੁਚਰਿਤ੍ਰ ਹੈ।

Verse 77

पत्युः कुलस्य च भयाद्व्यभिचारं करोति न । पतिव्रताऽधमा सा हि कथिता पूर्वसूरिभिः

ਜੋ ਇਸਤ੍ਰੀ ਪਤੀ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਕੁਲ ਦੀ ਇੱਜ਼ਤ ਦੇ ਡਰ ਕਰਕੇ ਵਿਵਚਾਰ ਨਹੀਂ ਕਰਦੀ, ਉਸ ਨੂੰ ਪੁਰਾਤਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਅਧਮ ਪਤਿਵ੍ਰਤਾ ਕਿਹਾ ਹੈ।

Verse 78

चतुर्विधा अपि शिवे पापहन्त्र्यः पतिव्रताः । पावनास्सर्वलोकानामिहामुत्रापि हर्षिताः

ਹੇ ਸ਼ਿਵੇ! ਪਤਿਵ੍ਰਤਾ ਇਸਤ੍ਰੀਆਂ ਚਾਰ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੀਆਂ ਹੋਣ ਤੇ ਵੀ ਪਾਪ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਹਨ। ਉਹ ਸਭ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਇੱਥੇ ਤੇ ਪਰਲੋਕ ਦੋਵਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸੰਨ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ।

Verse 79

पातिव्रत्यप्रभावेणात्रिस्त्रिया त्रिसुरार्थनात् । जीवितो विप्र एको हि मृतो वाराहशापतः

ਪਤਿਵ੍ਰਤ ਧਰਮ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਾਲ ਅਤੇ ਅਤ੍ਰੀ ਵੰਸ਼ ਦੀ ਉਸ ਇਸਤ੍ਰੀ ਵੱਲੋਂ ਤ੍ਰਿਦੇਵਾਂ ਅੱਗੇ ਅਰਦਾਸ ਕਰਨ ਨਾਲ, ਵਰਾਹ ਦੇ ਸ਼ਾਪ ਕਾਰਨ ਮਰਿਆ ਇੱਕ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਮੁੜ ਜੀਉਂਦਾ ਹੋ ਗਿਆ।

Verse 80

एवं ज्ञात्वा शिवे नित्यं कर्तव्यम्पतिसेवनम् । त्वया शैलात्मज प्रीत्या सर्वकामप्रदं सदा

ਹੇ ਸ਼ਿਵੇ! ਇਹ ਜਾਣ ਕੇ ਤੈਨੂੰ ਸਦਾ ਪਤੀ-ਸੇਵਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਹੇ ਸ਼ੈਲਾਤਮਜੇ! ਪ੍ਰੇਮ ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਇਹ ਸੇਵਾ ਸਦਾ ਸਭ ਸ਼ੁਭ ਕਾਮਨਾਵਾਂ ਬਖ਼ਸ਼ਦੀ ਹੈ।

Verse 81

जगदम्बा महेशी त्वं शिवस्साक्षात्पतिस्तव । तव स्मरणतो नार्यो भवन्ति हि पतिव्रताः

ਹੇ ਜਗਦੰਬਾ! ਤੂੰ ਹੀ ਮਹੇਸ਼ੀ ਹੈਂ; ਸਾਕਸ਼ਾਤ ਸ਼ਿਵ ਹੀ ਤੇਰਾ ਪਤੀ ਹੈ। ਤੇਰੇ ਸਿਮਰਨ ਮਾਤਰ ਨਾਲ ਇਸਤ੍ਰੀਆਂ ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਪਤਿਵ੍ਰਤਾ ਬਣਦੀਆਂ ਹਨ।

Verse 82

त्वदग्रे कथनेनानेन किं देवि प्रयोजनम् । तथापि कथितं मेऽद्य जगदाचारतः शिवे

ਹੇ ਦੇਵੀ! ਤੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ ਇਹ ਸਭ ਕਹਿਣ ਦਾ ਕੀ ਲਾਭ? ਫਿਰ ਵੀ ਹੇ ਸ਼ੁਭੇ ਸ਼ਿਵੇ, ਅੱਜ ਮੈਂ ਲੋਕਾਚਾਰ ਅਨੁਸਾਰ ਤੈਨੂੰ ਇਹ ਕਿਹਾ ਹੈ।

Verse 83

ब्रह्मोवाच । इत्युक्त्वा विररामासौ द्विजस्त्री सुप्रणम्य ताम् । शिवा मुदमतिप्राप पार्वती शङ्करप्रिया

ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਕਿਹਾ— ਇਉਂ ਕਹਿ ਕੇ ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣੀ ਉਸ ਨੂੰ ਭਲੀਭਾਂਤ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕਰ ਕੇ ਚੁੱਪ ਹੋ ਗਈ। ਤਦ ਸ਼ੰਕਰਪ੍ਰਿਆ ਸ਼ਿਵਾ-ਪਾਰਵਤੀ ਨੂੰ ਅਤਿ ਆਨੰਦ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆ।