भोजन-आह्वान-प्रकरणम् — The Episode of Invitation and the Divine Feast
ਅਧਿਆਇ 52 ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਪਹਾੜ ਹਿਮਵਾਨ ਮਹਾਭੋਜ ਲਈ ਸੁੰਦਰ ਭੋਜਨ-ਅੰਗਣ ਤਿਆਰ ਕਰਵਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਸ਼ੁੱਧੀਕਰਨ, ਲੇਪਨ ਆਦਿ ਕਰਵਾ ਕੇ ਸੁਗੰਧੀਆਂ ਅਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਮੰਗਲ ਵਸਤੂਆਂ ਨਾਲ ਸਜਾਵਟ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਤੇ ਹੋਰ ਦਿਵ੍ਯ ਜਨਾਂ ਨੂੰ ‘ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਅਧਿਪਤੀਆਂ ਸਮੇਤ’ ਨਿਯੋਤਾ ਭੇਜਦਾ ਹੈ। ਨਿਯੋਤਾ ਸੁਣ ਕੇ ਪ੍ਰਭੂ (ਇੱਥੇ ਅਚ੍ਯੁਤ-ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਉਲੇਖਿਤ) ਦੇਵਗਣਾਂ ਅਤੇ ਸੇਵਕਾਂ ਨਾਲ ਖੁਸ਼ੀ-ਖੁਸ਼ੀ ਪਧਾਰਦੇ ਹਨ। ਹਿਮਵਾਨ ਯਥਾਵਿਧੀ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਨਿਵਾਸ ਅੰਦਰ ਯੋਗ ਆਸਨਾਂ ਉੱਤੇ ਬਿਠਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਨਾਨਾ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਭੋਜਨ ਪਰੋਸਵਾਂਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਵਿਧੀਪੂਰਵਕ ਭੋਜਨ ਦੀ ਆਗਿਆ/ਘੋਸ਼ਣਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ; ਤਦ ਸਭ ਦੇਵ ਪੰਕਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਬੈਠ ਕੇ ਹੱਸ-ਬੋਲ ਨਾਲ ਭੋਜਨ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਸਦਾਸ਼ਿਵ ਨੂੰ ਅਗ੍ਰ-ਮਾਨ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਨੰਦੀ, ਭ੍ਰਿੰਗੀ, ਵੀਰਭਦ੍ਰ ਆਦਿ ਸ਼ਿਵਗਣਾਂ ਅਤੇ ਇੰਦਰ ਸਮੇਤ ਲੋਕਪਾਲਾਂ ਦੀ ਭਾਗੀਦਾਰੀ ਨਾਲ ਆਤਿਥ੍ਯ, ਮਰਯਾਦਾ ਅਤੇ ਕ੍ਰਮ-ਪ੍ਰਾਧਾਨਤਾ ਰਾਹੀਂ ਦਿਵ੍ਯ ਵਿਵਸਥਾ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
Shlokas
Verse 1
ब्रह्मोवाच । अथ शैलवरस्तात हिमवान्भाग्यसत्तमः । प्राङ्गणं रचयामास भोजनार्थं विचक्षणः
ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਕਿਹਾ—ਫਿਰ, ਹੇ ਪਿਆਰੇ, ਪਹਾੜਾਂ ਦਾ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਹਿਮਵਾਨ—ਅਤਿ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲਾ—ਸਿਆਣਪ ਨਾਲ ਭੋਜਨ ਲਈ ਆੰਗਣ ਦੀ ਰਚਨਾ ਕਰਨ ਲੱਗਾ।
Verse 2
मार्जनं लेपनं सम्यक्कारयामास तस्य सः । स सुगन्धैरलञ्चक्रे नानावस्तुभिरादरात्
ਉਸ ਨੇ ਉਸ ਲਈ ਢੰਗ ਨਾਲ ਮਾਰਜਨ ਅਤੇ ਲੇਪਨ ਕਰਵਾਇਆ; ਅਤੇ ਆਦਰ ਸਹਿਤ ਸੁਗੰਧਿਤ ਦ੍ਰਵਿਆਂ ਤੇ ਨਾਨਾ ਵਸਤੂਆਂ ਨਾਲ ਉਸ ਨੂੰ ਅਲੰਕ੍ਰਿਤ ਕੀਤਾ।
Verse 3
अथ शैलस्सुरान्सर्वानन्यानपि च सेश्वरान् । भोजनायाह्वयामास पुत्रैश्शैलैः परैरपि
ਤਦ ਸ਼ੈਲਰਾਜ ਹਿਮਾਲਯ ਨੇ ਸਭ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਅਤੇ ਹੋਰ ਦਿਵ੍ਯ ਗਣਾਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅਧੀਸ਼ਾਂ ਸਮੇਤ ਭੋਜ ਲਈ ਸੱਦਾ ਦਿੱਤਾ; ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ-ਸਰੂਪ ਹੋਰ ਪਹਾੜਾਂ ਨਾਲ ਵੀ।
Verse 4
शैलाह्वानमथाकर्ण्य स प्रभुस्साच्युतो मुने । सर्वैस्सुरादिभिस्तत्र भोजनाय ययौ मुदा
ਹੇ ਮੁਨੀ, ਸ਼ੈਲ (ਹਿਮਾਲਯ) ਦਾ ਸੱਦਾ ਸੁਣ ਕੇ ਉਹ ਪ੍ਰਭੂ ਅਚ੍ਯੁਤ (ਵਿਸ਼ਨੂ) ਸਭ ਦੇਵਤਿਆਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਦਿਵ੍ਯ ਜਨਾਂ ਸਮੇਤ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਭੋਜ ਲਈ ਉੱਥੇ ਗਿਆ।
Verse 5
गिरिः प्रभुं च सर्वांस्तान्सुसत्कृत्य यथाविधि । मुदोपवेशयामास सत्पीठेषु गृहान्तरे
ਫਿਰ ਗਿਰਿਰਾਜ (ਹਿਮਾਲਯ) ਨੇ ਪ੍ਰਭੂ ਅਤੇ ਸਭਨਾਂ ਦਾ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਉੱਤਮ ਸਤਿਕਾਰ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਮਹਲ ਦੇ ਅੰਦਰਲੇ ਭਾਗ ਵਿੱਚ ਉੱਚੇ ਆਸਨਾਂ ਉੱਤੇ ਬਿਠਾਇਆ।
Verse 6
नानासुभोज्यवस्तूनि परिविष्य च तत्पुनः । साञ्चलिर्भोजनायाज्ञां चक्रे विज्ञप्तिमानतः
ਅਨੇਕਾਂ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਉੱਤਮ ਭੋਜਨ ਪਦਾਰਥ ਵਾਰ ਵਾਰ ਪਰੋਸ ਕੇ, ਸਾਂਚਲੀ ਨੇ ਨਿਮਰਤਾ ਨਾਲ ਭੋਜਨ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਦੀ ਆਗਿਆ ਅਤੇ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ।
Verse 7
अथ सम्मानितास्तत्र देवा विष्णुपुरोगमाः । सदाशिवं पुरस्कृत्य बुभुजुस्सकलाश्च ते
ਫਿਰ ਉੱਥੇ ਯਥਾਵਿਧਿ ਸਨਮਾਨਿਤ ਹੋ ਕੇ, ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਹੇਠ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਸਦਾਸ਼ਿਵ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਸਭ ਨੇ ਮਿਲ ਕੇ ਪ੍ਰਸਾਦ ਛਕਿਆ।
Verse 8
तदा सर्वे हि मिलिता ऐकपद्येन सर्वशः । पंक्तिभूताश्च बुभुजु र्विहसन्तः पृथक्पृथक्
ਤਦੋਂ ਸਭੇ ਹਰ ਪਾਸੇ ਤੋਂ ਆ ਕੇ ਇਕੋ ਥਾਂ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ। ਕਤਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਬੈਠ ਕੇ, ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਥਾਂ, ਹੱਸਦੇ-ਖੇਡਦੇ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਭੋਜਨ ਕਰਨ ਲੱਗੇ।
Verse 9
नन्दिभृंगिवीरभद्रवीरभद्रगणाः पृथक् । बुभुजुस्ते महाभागाः कुतूहलसमन्विताः
ਨੰਦੀ, ਭ੍ਰਿੰਗੀ, ਵੀਰਭਦ੍ਰ ਅਤੇ ਵੀਰਭਦ੍ਰ ਦੇ ਗਣ—ਹਰ ਇੱਕ ਆਪਣੇ ਆਪਣੇ ਥਾਂ—ਭੋਗ ਪ੍ਰਸਾਦ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕਰਨ ਲੱਗੇ। ਉਹ ਮਹਾਂਭਾਗ ਸੇਵਕ ਕੌਤੂਹਲ ਨਾਲ ਭਰੇ ਹੋਏ ਸਨ।
Verse 10
देवास्सेन्द्रा लोकपाला नानाशोभासमन्विताः । बुभुजुस्ते महाभागा नानाहास्यरसैस्सह
ਇੰਦਰ ਸਮੇਤ ਦੇਵਤੇ ਅਤੇ ਲੋਕਪਾਲ ਅਨੇਕ ਸ਼ੋਭਾਵਾਂ ਨਾਲ ਸੁਸ਼ੋਭਿਤ ਸਨ। ਉਹ ਮਹਾਂਭਾਗ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹਾਸ-ਆਨੰਦ ਦੇ ਰਸਾਂ ਨਾਲ ਭੋਗ ਪ੍ਰਸਾਦ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕਰਨ ਲੱਗੇ।
Verse 11
सर्वे च मुनयो विप्रा भृग्वाद्या ऋषयस्तथा । बुभुजु प्रीतितस्सर्वे पृथक् पंक्तिगतास्तदा
ਤਦ ਭ੍ਰਿਗੂ ਆਦਿ ਸਾਰੇ ਰਿਸ਼ੀ-ਮੁਨੀ ਅਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਰਿਸ਼ੀ, ਸਭ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪੰਕਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਬੈਠ ਕੇ, ਹਿਰਦੇ ਦੀ ਪ੍ਰਸੰਨਤਾ ਨਾਲ ਭੋਜਨ ਕਰਨ ਲੱਗੇ।
Verse 12
तथा चण्डीगणास्सर्वे बुभुजुः कृतभाजनाः । कुतूहलं प्रकुर्वन्तो नानाहास्यकरा मुदा
ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਚੰਡੀ ਦੇ ਸਾਰੇ ਗਣ ਵੀ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀਆਂ ਪਰੋਸੀਆਂ ਨਾਲ ਭੋਜਨ ਕਰਨ ਲੱਗੇ। ਕੌਤੂਹਲ ਨਾਲ ਭਰੇ ਹੋਏ, ਅਨੇਕ ਹਾਸੇ-ਮਜ਼ਾਕ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਉਹ ਖੁਸ਼ੀ ਵਿੱਚ ਮਗਨ ਰਹੇ।
Verse 13
एवन्ते भुक्तवन्तश्चाचम्य सर्वे मुदान्विताः । विश्रामार्थं गताः प्रीत्या विष्ण्वाद्यास्स्वस्वमाश्रमम्
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤ੍ਰਿਪਤ ਹੋ ਕੇ ਭੋਜਨ ਕਰਕੇ ਅਤੇ ਆਚਮਨ ਕਰਕੇ, ਸਭ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਭਰ ਗਏ। ਫਿਰ ਵਿਸ਼ਨੂ ਆਦਿ ਸਭ ਪ੍ਰੇਮ ਨਾਲ ਵਿਸ਼੍ਰਾਮ ਲਈ ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਆਸ਼ਰਮਾਂ ਨੂੰ ਚਲੇ ਗਏ।
Verse 14
मेनाज्ञया स्त्रियस्साध्व्य श्शिवं सम्प्रार्थ्य भक्तितः । गेहे निवासयामासुर्वासाख्ये परमोत्सवे
ਹੇ ਸਾਧਵੀ! ਮੇਨਾ ਦੇ ਹੁਕਮ ਨਾਲ ਉਹਨਾਂ ਇਸਤ੍ਰੀਆਂ ਨੇ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਅੱਗੇ ਬੇਨਤੀ ਕਰਕੇ ‘ਵਾਸਾ’ ਨਾਮਕ ਪਰਮ ਉਤਸਵ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਘਰ ਵਿੱਚ ਵਸਾਇਆ।
Verse 15
रत्नसिंहासने शम्भुर्मेनादत्ते मनोहरे । सन्निधाय मुदा युक्तो ददृशे वासमन्दिरम्
ਮੇਨਾ ਵੱਲੋਂ ਦਿੱਤੇ ਮਨਮੋਹਕ ਰਤਨਾਂ ਦੇ ਸਿੰਘਾਸਨ ਉੱਤੇ ਬਿਰਾਜਮਾਨ ਸ਼ੰਭੂ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਨੇੜੇ ਆਏ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਵਾਸ ਲਈ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਵਾਸ-ਮੰਦਰ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ।
Verse 16
रत्नप्रदीपशतकैर्ज्वलद्भिर्ज्वलितं श्रिया । रत्नपात्रघटाकीर्णं मुक्तामणिविराजितम्
ਉਹ ਮੰਗਲਮਈ ਸ਼ੋਭਾ ਨਾਲ ਦਿਪਦਾ ਸੀ—ਰਤਨਾਂ ਦੇ ਬਣੇ ਸੈਂਕੜੇ ਦੀਵਿਆਂ ਦੀ ਜੋਤ ਨਾਲ ਚਮਕਦਾ ਸੀ। ਰਤਨ-ਪਾਤਰਾਂ ਤੇ ਘੜਿਆਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਮੋਤੀਆਂ ਅਤੇ ਮਣੀਆਂ ਨਾਲ ਵਿਭੂਸ਼ਿਤ ਸੀ।
Verse 17
रत्नदर्प्पणशोभाढ्यं मण्डितं श्वेतचामरैः । मुक्तामणिसुमालाभिर्वेष्टितं परमर्द्धिमत्
ਉਹ ਰਤਨ-ਦਰਪਣਾਂ ਦੀ ਸ਼ੋਭਾ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਸੀ, ਚਿੱਟੇ ਚਾਮਰਾਂ ਨਾਲ ਸਜਾਇਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਮੋਤੀ-ਮਣੀਆਂ ਦੀਆਂ ਸੁੰਦਰ ਮਾਲਾਵਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ, ਪਰਮ ਐਸ਼ਵਰਜ ਨਾਲ ਸਮ੍ਰਿੱਧ ਸੀ।
Verse 18
अनूपमम्महादिव्यं विचित्रं सुमनोहरम् । चित्ताह्लादकरं नानारचनारचितस्थलम्
ਉਹ ਅਨੂਪਮ, ਪਰਮ ਦਿਵ੍ਯ, ਵਿਲੱਖਣ ਅਤੇ ਅਤਿ ਮਨੋਹਰ ਸੀ। ਉਹ ਮਨ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਪ੍ਰਾਂਗਣ ਨਾਨਾ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੀਆਂ ਕਲਾਤਮਕ ਰਚਨਾਵਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ।
Verse 19
शिवदत्तवरस्यैव प्रभावमतुलम्परम् । दर्शयन्तं समुल्लासि शिवलोकाभिधानकम्
ਤਦ ਸ਼ਿਵ ਵੱਲੋਂ ਪ੍ਰਦੱਤ ਵਰਦਾਨ ਦੀ ਅਤੁੱਲ ਅਤੇ ਪਰਮ ਪ੍ਰਭਾਵ-ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ ‘ਸ਼ਿਵਲੋਕ’ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਉਹ ਧਾਮ ਮਹਾਨ ਉੱਲਾਸ ਨਾਲ ਚਮਕ ਉਠਿਆ।
Verse 20
नानासुगन्धसद्द्रव्यैर्वासितं सुप्रकाशकम् । चन्दनागुरुसंयुक्तं पुष्पशय्यासमन्वितम्
ਉਹ ਨਾਨਾ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਉੱਤਮ ਸੁਗੰਧਿਤ ਦ੍ਰਵਿਆਂ ਨਾਲ ਮਹਿਕਦਾ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਹੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ ਸੀ। ਉਸ ਵਿੱਚ ਚੰਦਨ ਤੇ ਅਗਰੂ ਦੀ ਸੁਗੰਧ ਮਿਲੀ ਹੋਈ ਸੀ ਅਤੇ ਉਹ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਸੇਜ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਸੀ।
Verse 21
नानाचित्रविचित्राढ्यं निर्मितं विश्वकर्म्मणा । रत्नेन्द्रसाररचितैराचितं हारकैर्वरैः
ਵਿਸ਼ਵਕਰਮਾ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਇਆ ਹੋਇਆ ਉਹ ਸਥਾਨ ਅਨੇਕ ਅਦਭੁਤ ਤੇ ਵਿਭਿੰਨ ਨਕਸ਼ਿਆਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਸੀ ਅਤੇ ਰਾਜਸੀ ਰਤਨਾਂ ਦੇ ਉੱਤਮ ਸਾਰ ਨਾਲ ਬਣੇ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਹਾਰਾਂ ਨਾਲ ਸਜਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ।
Verse 22
कुत्रचित्सुरनिर्माणं वैकुण्ठं सुमनोहरम् । कुत्रचिच्च ब्रह्मलोकं लोकपालपुरं क्वचित्
ਕਿਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਇਆ ਅਤਿ ਮਨੋਹਰ ਵੈਕੁੰਠ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦਾ ਸੀ; ਕਿਤੇ ਬ੍ਰਹਮਲੋਕ; ਅਤੇ ਕਿਤੇ ਲੋਕਪਾਲਾਂ ਦੇ ਨਗਰ ਦਿਸਦੇ ਸਨ।
Verse 23
कैलासं कुत्रचिद्रम्यं कुत्रचिच्छक्रमन्दिरम् । कुत्रचिच्छिवलोकं च सर्वोपरि विराजितम्
ਕਿਤੇ ਸੁਹਾਵਣਾ ਕੈਲਾਸ ਚਮਕਦਾ ਸੀ; ਕਿਤੇ ਸ਼ਕ੍ਰ (ਇੰਦਰ) ਦਾ ਮੰਦਰ; ਅਤੇ ਕਿਤੇ ਸ਼ਿਵਲੋਕ—ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਪਰ ਪਰਮ ਪ੍ਰਭਾ ਨਾਲ ਵਿਰਾਜਮਾਨ ਸੀ।
Verse 24
एतादृशगृहं सर्वदृष्टाश्चर्य्यं महेश्वरः । प्रशंसन् हिमशैलेशं परितुष्टो बभूव ह
ਇਹੋ ਜਿਹਾ ਘਰ—ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਕਦੇ ਨਾ ਵੇਖਿਆ ਅਚੰਭਾ ਸੀ—ਵੇਖ ਕੇ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਨੇ ਹਿਮਾਲਯ-ਨਰੇਸ਼ ਦੀ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਪਰਮ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਗਏ।
Verse 25
तत्रातिरमणीये च रत्नपर्य्यंक उत्तमे । अशयिष्ट मुदा युक्तो लीलया परमेश्वरः
ਉੱਥੇ ਉਸ ਅਤਿ ਰਮਣੀਯ ਥਾਂ ਵਿੱਚ, ਉੱਤਮ ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਜੜੇ ਪਲੰਗ ਉੱਤੇ ਪਰਮੇਸ਼ਵਰ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੋ ਕੇ ਆਪਣੀ ਦਿਵ੍ਯ ਲੀਲਾ ਵਿੱਚ ਸ਼ਯਨ ਕਰਨ ਲੱਗੇ।
Verse 26
हिमाचलश्च स्वभ्रातॄन्भोजयामास कृत्स्नशः । सर्वानन्यांश्च सुप्रीत्या शेषकृत्यं चकार ह
ਤਦ ਹਿਮਾਚਲ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸਾਰੇ ਭਰਾਵਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਭੋਜਨ ਕਰਵਾਇਆ; ਅਤੇ ਬੜੀ ਪ੍ਰੀਤ ਨਾਲ ਹੋਰ ਸਭ ਦਾ ਵੀ ਆਦਰ ਕਰਕੇ ਬਾਕੀ ਰਹੇ ਕਰਮ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਕੀਤੇ।
Verse 27
एवं कुर्वति शैलेशे स्वपति प्रेष्ठ ईश्वरे । व्यतीता रजनी सर्वा प्रातःकालो बभूव ह
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸ਼ੈਲੇਸ਼ੀ (ਪਾਰਵਤੀ) ਆਪਣੇ ਅਨੁਸ਼ਠਾਨ ਵਿੱਚ ਲੱਗੀ ਰਹੀ, ਤਾਂ ਉਸ ਦਾ ਪ੍ਰੀਤਮ ਈਸ਼ਵਰ ਨੀਂਦ ਵਿੱਚ ਚਲਾ ਗਿਆ। ਸਾਰੀ ਰਾਤ ਲੰਘ ਗਈ ਅਤੇ ਸਵੇਰ ਹੋ ਗਈ।
Verse 28
अथ प्रभातकाले च धृत्युत्साहपरायणाः । नानाप्रकारवाद्यानि वादयाञ्चक्रिरे जनाः
ਫਿਰ ਸਵੇਰ ਵੇਲੇ ਧੀਰਜ ਤੇ ਉਤਸ਼ਾਹ ਨਾਲ ਭਰੇ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਅਨੇਕਾਂ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਵਾਜੇ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਵਜਾਉਣੇ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੇ।
Verse 29
सर्वे सुरास्समुत्तस्थुर्विष्ण्वाद्यास्सुमुदान्विताः । स्वेष्टं संस्मृत्य देवेशं सज्जिभूतास्ससंभ्रमाः
ਤਦ ਵਿਸ਼ਨੂ ਆਦਿ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਪਰਮ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਇਕੱਠੇ ਉੱਠ ਖੜੇ ਹੋਏ। ਆਪਣੇ ਇਸ਼ਟ ਦੇਵ, ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ ਸ਼ਿਵ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਕੇ ਉਹ ਸ਼ਰਧਾ-ਭਰੀ ਉਤਾਵਲ ਨਾਲ ਤੁਰੰਤ ਤਿਆਰ ਹੋ ਗਏ।
Verse 30
स्ववाहनानि सज्जानि कैलासङ्गन्तुमुत्सुकाः । कृत्वा सम्प्रेषयामासुर्धर्मं शिवसमीपतः
ਕੈਲਾਸ ਜਾਣ ਲਈ ਉਤਸੁਕ ਹੋ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਵਾਹਨ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਅਤੇ ਫਿਰ ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਦੀ ਸਨਿੱਧੀ ਤੋਂ ਧਰਮ ਨੂੰ ਭੇਜ ਦਿੱਤਾ।
Verse 31
वासगेहमथागत्य धर्मो नारायणाज्ञया । उवाच शंकरं योगी योगीशं समयोचितम्
ਫਿਰ ਨਾਰਾਇਣ ਦੀ ਆਗਿਆ ਨਾਲ ਧਰਮ ਦੇਵ ਨਿਵਾਸ-ਗ੍ਰਿਹ ਵਿੱਚ ਆ ਕੇ ਯੋਗੀਆਂ ਦੇ ਈਸ਼ਵਰ ਸ਼ੰਕਰ ਨੂੰ ਮੌਕੇ ਅਨੁਸਾਰ ਬਚਨ ਕਹੇ।
Verse 32
धर्म उवाच । उत्तिष्ठोत्तिष्ठ भद्रन्ते भव नः प्रमथाधिप । जनावासं समागच्छ कृतार्थं कुरु तत्र तान्
ਧਰਮ ਨੇ ਆਖਿਆ—“ਉੱਠੋ, ਉੱਠੋ, ਹੇ ਭਦ੍ਰ ਪੁਰਖ! ਸਾਡੇ ਲਈ, ਹੇ ਪ੍ਰਮਥਾਂ ਦੇ ਅਧਿਪਤੀ, ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਵੋ। ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਨਿਵਾਸ ਵੱਲ ਆਓ ਅਤੇ ਉੱਥੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕ੍ਰਿਤਾਰਥ ਕਰੋ।”
Verse 33
ब्रह्मोवाच । इति धर्मवचः श्रुत्वा विजहास महेश्वरः । ददर्श कृपया दृष्ट्या तल्पमुज्झाञ्चकार ह
ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਕਿਹਾ—ਧਰਮ ਦੇ ਇਹ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਹੱਸ ਪਏ। ਫਿਰ ਦਇਆ ਭਰੀ ਨਿਗਾਹ ਨਾਲ ਵੇਖ ਕੇ ਮਹਾਦੇਵ ਨੇ ਸ਼ਯਿਆ ਛੱਡੀ ਅਤੇ ਉੱਠ ਖੜੇ ਹੋਏ।
Verse 34
उवाच विहसन् धर्म त्वमग्रे गच्छ तत्र ह । अहमप्यागमिष्यामि द्रुतमेव न संशयः
ਹੱਸ ਕੇ ਉਹ ਬੋਲੇ—ਹੇ ਧਰਮ, ਤੂੰ ਉੱਥੇ ਪਹਿਲਾਂ ਚਲਾ ਜਾ; ਮੈਂ ਵੀ ਛੇਤੀ ਹੀ ਆਵਾਂਗਾ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।
Verse 35
ब्रह्मोवाच । इत्युक्तश्शंकरेणाथ जनावासं जगाम सः । स्वयङ्गन्तुमना आसीत्तत्र शम्भुरपि प्रभुः
ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਕਿਹਾ—ਸ਼ੰਕਰ ਦੇ ਇਹ ਕਹਿਣ ਤੇ ਉਹ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਨਿਵਾਸ ਵੱਲ ਚਲਾ ਗਿਆ। ਅਤੇ ਸਰਵਾਧਿਪਤੀ ਪ੍ਰਭੂ ਸ਼ੰਭੂ ਨੇ ਵੀ ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਉੱਥੇ ਜਾਣ ਦਾ ਨਿਸ਼ਚਯ ਕੀਤਾ।
Verse 37
अथ शंम्भुर्भवाचारी प्रातःकृत्यं विधाय च । मेनामान्त्र्य कुध्रं च जनावासं जगाम सः
ਫਿਰ ਵਰਤ-ਆਚਾਰ ਅਨੁਸਾਰ ਚਲਣ ਵਾਲੇ ਸ਼ੰਭੂ ਨੇ ਸਵੇਰ ਦੇ ਕਰਤੱਬ ਪੂਰੇ ਕੀਤੇ; ਅਤੇ ਮੇਨਾ ਤੇ ਕੁਧਰਾ ਨੂੰ ਆਦਰ ਨਾਲ ਵਿਦਾ ਕਰਕੇ ਉਹ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਨਿਵਾਸ-ਸਥਾਨ ਵੱਲ ਚਲੇ ਗਏ।
Verse 38
महोत्सवस्तदा चासीद्वेदध्वनिरभून्मुने । वाद्यानि वादयामासुर्जनाश्चातुर्विधानि च
ਹੇ ਮੁਨੀ, ਉਸ ਵੇਲੇ ਮਹੋਤਸਵ ਸੀ; ਵੇਦ-ਪਾਠ ਦੀ ਧੁਨੀ ਉੱਠ ਰਹੀ ਸੀ। ਚਾਰੋਂ ਵਰਣਾਂ ਦੇ ਲੋਕ ਵੀ ਵਾਜੇ ਵਜਾ ਰਹੇ ਸਨ।
Verse 39
शम्भुरागत्य स्वस्थानं ववन्दे च मुनींस्तदा । हरिं च मां भवाचारात् वन्दितोऽभूत्सुरादिभिः
ਤਦ ਸ਼ੰਭੂ ਆਪਣੇ ਧਾਮ ਵਿੱਚ ਆਏ ਅਤੇ ਮੁਨੀਆਂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤਾ। ਯੋਗ ਆਚਾਰ ਅਨੁਸਾਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਹਰੀ ਨੂੰ ਵੀ ਵੰਦਨ ਕੀਤਾ; ਅਤੇ ਮੈਂ ਵੀ ਦੇਵਤਿਆਂ ਆਦਿ ਵੱਲੋਂ ਵਿਧੀ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਹੋਇਆ।
Verse 40
जयशब्दो बभूवाथ नमश्शब्दस्तथैव च । वेदध्वनिश्च शुभदो महाकोलाहलोऽभवत्
ਤਦੋਂ “ਜੈ ਜੈ” ਦਾ ਜੈਕਾਰਾ ਉੱਠਿਆ ਅਤੇ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ “ਨਮਹ” ਦੀ ਧੁਨੀ ਵੀ ਗੂੰਜੀ। ਵੇਦਾਂ ਦੀ ਸ਼ੁਭ ਧੁਨਿ ਪ੍ਰਤਿਧੁਨਿਤ ਹੋਈ ਅਤੇ ਮਹਾਨ, ਦਿਵ੍ਯ ਕੋਲਾਹਲ ਛਾ ਗਿਆ।
Verse 52
इति श्रीशिवमहापुराणे द्वितीयायां रुद्रसंहितायां तृतीये पार्वतीखण्डे वरवर्गभोजनशिवशयनवर्णनं नाम द्विपञ्चाशत्तमोऽध्यायः
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸ਼੍ਰੀ ਸ਼ਿਵ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਦੇ ਦੂਜੇ ਭਾਗ ਰੁਦ੍ਰਸੰਹਿਤਾ ਦੇ ਤੀਜੇ ਵਿਭਾਗ ਪਾਰਵਤੀਖੰਡ ਵਿੱਚ “ਵਰ-ਵਰਗ ਭੋਜਨ ਅਤੇ ਸ਼ਿਵ-ਸ਼ਯਨ ਦਾ ਵਰਣਨ” ਨਾਮਕ ਬਵੰਜਾ ਅਧਿਆਇ ਸਮਾਪਤ ਹੋਇਆ।
Frequently Asked Questions
Himavān organizes and hosts a formal divine feast: he prepares the venue, invites the gods and their lords, receives them properly, seats them, serves many foods, and the assembly dines with Sadāśiva placed in highest honor.
The narrative encodes cosmic hierarchy and unity through social ritual: honoring Sadāśiva first signals Shaiva supremacy, while shared भोजन (food) and orderly seating dramatize harmony, dharma, and auspiciousness as lived theology.
Viṣṇu/Acyuta among the leading devas, Sadāśiva as the honored foremost, Indra and the lokapālas, and Śiva’s gaṇas—Nandin, Bhṛṅgin, Vīrabhadra and associated gaṇas—each participating distinctly in the communal meal.