दुर्गोपवीत-रचना तथा शिवामलङ्कारोत्सवः | The Making of the Durgopavīta and Pārvatī’s Auspicious Adornment Festival

Verse 1

ब्रह्मोवाच । ततः शैलवरः सोपि प्रीत्या दुर्गोपवीतकम् । कारयामास सोत्साहं वेदमन्त्रैश्शिवस्य च

ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਕਿਹਾ—ਫਿਰ ਉਸ ਸਰਵੋਤਮ ਪਹਾੜ ਨੇ ਵੀ ਪ੍ਰੇਮ-ਭਰੇ ਆਨੰਦ ਨਾਲ ਉਤਸ਼ਾਹਪੂਰਵਕ ਦੁਰਗਾ ਦਾ ਉਪਵੀਤ-ਸੰਸਕਾਰ ਵੇਦ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਅਤੇ ਸ਼ਿਵ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਸਮੇਤ ਕਰਵਾਇਆ।

Verse 2

अथ विष्ण्वादयो देवा मुनयस्सकुतू हलम् । हिमाचलप्रार्थनया विवेशान्तर्गृहं गिरेः

ਤਦ ਵਿਸ਼ਨੂ ਆਦਿ ਦੇਵਤੇ ਅਤੇ ਮੁਨੀ ਕੌਤੂਹਲ ਨਾਲ ਭਰੇ ਹੋਏ, ਹਿਮਾਚਲ ਦੀ ਬੇਨਤੀ ਉੱਤੇ ਪਹਾੜ-ਰਾਜੇ ਦੇ ਅੰਦਰਲੇ ਗ੍ਰਿਹ ਵਿੱਚ ਦਾਖ਼ਲ ਹੋਏ।

Verse 3

श्रुत्याचारं भवाचारं विधाय च यथार्थतः । शिवामलंकृतां चक्रुश्शिवदत्तविभूषणैः

ਸ਼੍ਰੁਤੀ-ਵਿਹਿਤ ਆਚਾਰ ਅਤੇ ਲੋਕਾਚਾਰ ਨੂੰ ਯਥਾਵਤ ਕਰ ਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸ਼ਿਵ ਵੱਲੋਂ ਪ੍ਰਦੱਤ ਗਹਿਣਿਆਂ ਨਾਲ ਸ਼ਿਵਾ (ਪਾਰਵਤੀ) ਨੂੰ ਯੋਗ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਅਲੰਕ੍ਰਿਤ ਕੀਤਾ।

Verse 4

प्रथमं स्नापयित्वा तां भूषयित्वाथ सर्वशः । नीराजिता सखीभिश्च विप्रपत्नीभिरेव च

ਪਹਿਲਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਵਾਇਆ, ਫਿਰ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਸਜਾਇਆ। ਫਿਰ ਸਖੀਆਂ ਅਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ-ਪਤਨੀਆਂ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਸ਼ੁਭ ਨੀਰਾਜਨ (ਆਰਤੀ) ਕੀਤੀ।

Verse 5

अहताम्बरयुग्मेन शोभिता वरवर्णिनी । विरराज महाशैलदुहिता शङ्करप्रिया

ਨਿਰਮਲ ਵਸਤ੍ਰਾਂ ਦੇ ਜੋੜੇ ਨਾਲ ਸੁਸ਼ੋਭਿਤ ਉਹ ਉੱਤਮ ਵਰਣ ਵਾਲੀ, ਮਹਾਂ ਪਹਾੜ ਦੀ ਧੀ, ਸ਼ੰਕਰ-ਪ੍ਰਿਆ ਦੇਵੀ ਤੇਜ ਨਾਲ ਵਿਰਾਜਮਾਨ ਹੋਈ।

Verse 6

कंचुकी परमा दिव्या नानारत्नान्विताद्भुता । विधृता च तया देव्या विलसन्त्याधिकं मुने

ਹੇ ਮੁਨੀ, ਉਸ ਦੇਵੀ ਨੇ ਪਰਮ ਦਿਵ੍ਯ ਕੰਜੂਕੀ ਧਾਰਨ ਕੀਤੀ—ਅਨੇਕ ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਉਹ ਅਦਭੁਤ ਸੀ; ਅਤੇ ਪਹਿਨਣ ਨਾਲ ਉਹ ਹੋਰ ਵੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਚਮਕ ਉਠੀ।

Verse 7

सा बभार तथा हारं दिव्यरत्नसमन्वितम् । वलयानि महार्हाणि शुद्धचामीकराणि च

ਫਿਰ ਉਸ ਨੇ ਦਿਵ੍ਯ ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਜੜਿਆ ਹਾਰ ਪਹਿਨਿਆ; ਅਤੇ ਸ਼ੁੱਧ ਸੋਨੇ ਦੇ ਬਣੇ ਬਹੁਤ ਕੀਮਤੀ ਕੰਗਣ ਵੀ ਧਾਰੇ।

Verse 8

स्थिता तत्रैव सुभगा ध्यायन्ती मनसा शिवम् । शुशुभेति महाशैलकन्यका त्रिजगत्प्रसूः

ਉੱਥੇ ਹੀ ਖੜੀ ਉਹ ਸੁਭਾਗੀ ਮਹਾਂ-ਪਹਾੜ ਦੀ ਧੀ—ਜੋ ਤ੍ਰਿਜਗਤ ਦੀ ਮਾਤਾ ਬਣਨ ਵਾਲੀ ਸੀ—ਮਨ ਵਿੱਚ ਭਗਵਾਨ ਸ਼ਿਵ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰਦੀ ਹੋਈ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੇਜ ਨਾਲ ਚਮਕੀ।

Verse 9

तदोत्सवो महानासीदुभयत्र मुदा वहः । दानं बभूव विविधं ब्राह्मणेभ्यो विवर्णितम्

ਉਹ ਉਤਸਵ ਬਹੁਤ ਹੀ ਮਹਾਨ ਹੋ ਗਿਆ; ਦੋਹਾਂ ਪਾਸਿਆਂ ਖੁਸ਼ੀ ਦੀ ਧਾਰ ਵਹਿ ਪਈ। ਫਿਰ ਸ਼ਾਸਤ੍ਰੋਕਤ ਪਰੰਪਰਾ ਅਨੁਸਾਰ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਕਈ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਦਾਨ ਵਿਧੀ ਨਾਲ ਵੰਡੇ ਗਏ।

Verse 10

अन्येषां द्रव्यदानं च बभूव विविधम्महत् । गीतवाद्यविनोदश्च तत्रोत्सवपुरस्सरम्

ਉੱਥੇ ਹੋਰ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਵੀ ਅਨੇਕਾਂ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਵੱਡਾ ਧਨ-ਦਾਨ ਕੀਤਾ। ਗੀਤ ਤੇ ਵਾਜਿਆਂ ਦੀ ਰਸ-ਲੀਲਾ ਵੀ ਹੋਈ, ਅਤੇ ਮਹੋਤਸਵ ਹੀ ਅਗਵਾਈ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ।

Verse 11

अथ विष्णुरहं धाता शक्राद्या अमरास्तथा । मुनयश्च महाप्रीत्या निखिलास्सोत्सवा मुदा

ਤਦ ਵਿਸ਼ਨੂ, ਮੈਂ ਧਾਤਾ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਸ਼ਕ੍ਰ ਆਦਿ ਦੇਵਗਣ ਅਤੇ ਮੁਨੀ ਵੀ—ਸਾਰੇ ਮਹਾਨ ਪ੍ਰੀਤ ਨਾਲ ਭਰ ਕੇ ਖੁਸ਼ੀ-ਖੁਸ਼ੀ ਉਤਸਵ ਮਨਾਉਣ ਲੱਗੇ।

Verse 12

सुप्रणम्य शिवां भक्त्या स्मृत्वा शिवपदाम्बुजम् । सम्प्राप्य हिमगिर्य्याज्ञां स्वं स्वं स्थाने समाश्रिताः

ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਸ਼ਿਵਾ (ਪਾਰਵਤੀ) ਨੂੰ ਡੂੰਘਾ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ ਅਤੇ ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਚਰਨ-ਕਮਲਾਂ ਦਾ ਸਿਮਰਨ ਕਰਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਹਿਮਗਿਰਿ ਦੀ ਆਗਿਆ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਫਿਰ ਆਪਣੇ ਆਪਣੇ ਥਾਂ ਚਲੇ ਗਏ।

Verse 13

एतस्मिन्नन्तरे तत्र ज्योतिःशास्त्र विशारदः । हिमवन्तं गिरीन्द्रं तं गर्गो वाक्यमभाषत

ਉਸੇ ਵੇਲੇ ਉੱਥੇ ਜੋਤਿਸ਼-ਸ਼ਾਸਤਰ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁਣ ਗਰਗ ਨੇ ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਹਿਮਵਾਨ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਕੇ ਬਚਨ ਕਿਹਾ।

Verse 14

गर्ग उवाच । हिमाचल धराधीश स्वामिन् कालीपतिः प्रभो । पाणिग्रहार्थं शंभुं चानय त्वं निजमंदिरम्

ਗਰਗ ਨੇ ਕਿਹਾ—ਹੇ ਹਿਮਾਚਲ, ਹੇ ਧਰਾਧੀਸ਼ ਸਵਾਮੀ! ਹੇ ਪ੍ਰਭੋ, ਕਾਲੀ ਦੇ ਨਿਯਤ ਪਤੀ! ਪਾਣਿਗ੍ਰਹਣ ਲਈ ਸ਼ੰਭੂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਨਿਜ ਮੰਦਰ (ਮਹਿਲ) ਵਿੱਚ ਲਿਆਓ।

Verse 15

ब्रह्मोवाच । अथ तं समयं ज्ञात्वा कन्यादानोचितं गिरिः । निवेदितं च गर्गेण मुसुदेऽतीव चेतसि

ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਆਖਿਆ—ਫਿਰ ਕਨਿਆਦਾਨ ਲਈ ਯੋਗ ਸਮਾਂ ਆ ਗਿਆ ਹੈ ਇਹ ਜਾਣ ਕੇ, ਗਰਗ ਮੁਨੀ ਵੱਲੋਂ ਦਿੱਤਾ ਸੁਨੇਹਾ ਸੁਣਦਿਆਂ ਹੀ ਗਿਰਿਰਾਜ ਗਿਰੀ ਦਾ ਮਨ ਬਹੁਤ ਹੀ ਵਿਹਲ ਹੋ ਗਿਆ।

Verse 16

महीधरान्द्विजांश्चैव परानपि तदा गिरिः । प्रेषयामास सुप्रीत्या शिवानयनकाम्यया

ਤਦ ਗਿਰਿਰਾਜ ਹਿਮਾਲਿਆ ਨੇ ਪ੍ਰਭੂ ਸ਼ਿਵ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਦਰਸ਼ਨ ਲਈ ਲਿਆਉਣ ਦੀ ਸਨੇਹਭਰੀ ਲਾਲਸਾ ਨਾਲ, ਖੁਸ਼ੀ-ਖੁਸ਼ੀ ਮਹਾਨ ਪਹਾੜਾਂ, ਦਵਿਜ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਉੱਚੇ ਜਨਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਭੇਜਿਆ।

Verse 17

ते पर्वता द्विजाश्चैव सर्वमंगलपाणयः । संजग्मुस्सोत्सवाः प्रीत्या यत्र देवो महेश्वरः

ਉਹ ਪਹਾੜ ਅਤੇ ਦਵਿਜ ਰਿਸ਼ੀ ਵੀ—ਹੱਥਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਮੰਗਲ ਅਰਪਣ ਲੈ ਕੇ—ਉਤਸਵ ਸਮੇਤ ਪ੍ਰੇਮ ਨਾਲ ਉਥੇ ਗਏ ਜਿੱਥੇ ਦੇਵ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਵਿਦਮਾਨ ਸਨ।

Verse 18

तदा वादित्रघोषेण ब्रह्मघोषेण भूयसा । महोत्साहोऽभवत्तत्र गीतनृत्यान्वितेन हि

ਤਦ ਵਾਜਿਆਂ ਦੇ ਨਿਨਾਦ ਅਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਵੀ ਉੱਚੇ ਵੇਦ-ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਦੇ ਬ੍ਰਹਮਘੋਸ਼ ਵਿਚਕਾਰ, ਉੱਥੇ ਗੀਤ ਤੇ ਨ੍ਰਿਤ੍ਯ ਸਮੇਤ ਮਹਾਨ ਹರ್ಷ-ਉਤਸਾਹ ਉੱਭਰ ਆਇਆ।

Verse 19

श्रुत्वा वादित्रनिर्घोषं सर्वे शंकरसेवकाः । उत्थितास्त्वैकपद्येन सदेवर्षिगणा मुदा

ਵਾਜਿਆਂ ਦਾ ਘਣਾ ਨਿਨਾਦ ਸੁਣ ਕੇ, ਸ਼ੰਕਰ ਦੇ ਸਾਰੇ ਸੇਵਕ—ਦੇਵਰਿਸ਼ੀ ਤੇ ਮੁਨੀਗਣਾਂ ਸਮੇਤ—ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਇਕੋ ਵਾਰ ਇਕੋ ਹਿਲਚਲ ਵਿੱਚ ਉੱਠ ਖੜੇ ਹੋਏ।

Verse 20

परस्परं समूचुस्ते हर्षनिर्भरमानसाः । अत्रागच्छंति गिरयश्शिवानयनकाम्यया

ਹਰਖ ਨਾਲ ਭਰੇ ਮਨਾਂ ਨਾਲ ਉਹ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਕਹਿਣ ਲੱਗੇ—“ਇੱਥੇ ਪਹਾੜ ਆ ਰਹੇ ਹਨ, ਪ੍ਰਭੂ ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਦੀ ਲਾਲਸਾ ਨਾਲ।”

Verse 21

पाणिग्रहणकालो हि नूनं सद्यस्समागतः । महद्भाग्यं हि सर्वेषां संप्राप्तमहि मन्महे

ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਹੁਣ ਪਾਣਿਗ੍ਰਹਣ ਦਾ ਸਮਾਂ ਆ ਪਹੁੰਚਿਆ ਹੈ। ਅਸੀਂ ਮੰਨਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਇਸ ਸ਼ੁਭ ਘੜੀ ਦੇ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਣ ਨਾਲ ਸਭ ਨੂੰ ਮਹਾਨ ਸੁਭਾਗ ਮਿਲਿਆ ਹੈ।

Verse 22

धन्या वयं विशेषेण विवाहं शिवयोर्ध्रुवम् । द्रक्ष्यामः परमप्रीत्या जगतां मंगलालयम्

ਅਸੀਂ ਖ਼ਾਸ ਤੌਰ ਤੇ ਧੰਨ ਹਾਂ; ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਅਸੀਂ ਪਰਮ ਪ੍ਰੀਤ ਨਾਲ ਸ਼ਿਵ-ਪਾਰਵਤੀ ਦਾ ਵਿਆਹ ਵੇਖਾਂਗੇ—ਜੋ ਸਭ ਜਗਤਾਂ ਲਈ ਮੰਗਲ ਦਾ ਧਾਮ ਹੈ।

Verse 23

ब्रह्मोवाच । एवं यावदभूत्तेषां संवादस्तत्र चादरात् । तावत्सर्वे समायाताः पर्वतेंद्रस्य मंत्रिणः

ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਆਖਿਆ—ਉਥੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਆਦਰ-ਭਰੀ ਗੱਲਬਾਤ ਜਾਰੀ ਸੀ ਕਿ ਓਸੇ ਵੇਲੇ ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ ਰਾਜੇ ਦੇ ਸਾਰੇ ਮੰਤਰੀ ਇਕੱਠੇ ਆ ਪਹੁੰਚੇ।

Verse 24

ते गत्वा प्रार्थयांचक्रुश्शिव विष्ण्वादिकानपि । कन्यादानोचितः कालो वर्तते गम्यतामिति

ਉਹ ਉਥੇ ਜਾ ਕੇ ਸ਼ਿਵ, ਵਿਸ਼ਣੂ ਆਦਿ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਬੇਨਤੀ ਕਰਨ ਲੱਗੇ—“ਕਨਿਆਦਾਨ ਦਾ ਯੋਗ ਸਮਾਂ ਆ ਗਿਆ ਹੈ; ਇਸ ਲਈ ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਚਲੋ।”

Verse 25

ते तच्छ्रुत्वा सुरास्सर्वे मुने विष्ण्वादयोऽखिलाः । मुमुदुश्चेतसातीव जयेत्यूचुर्गिरिं द्रुतम्

ਹੇ ਮੁਨੀ, ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਵਿਸ਼ਣੂ ਆਦਿ ਸਾਰੇ ਦੇਵ ਮਨ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਗਏ। “ਜੈ!” ਕਹਿ ਕੇ ਉਹ ਤੁਰੰਤ ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਨ ਲੱਗੇ।

Verse 26

शिवोऽपि मुमुदेऽतीव कालीप्रापणलालसः । गुप्तं चकार तच्चिह्नं मनस्येवाद्भुताकृतिः

ਸ਼ਿਵ ਵੀ ਕਾਲੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਦੀ ਲਾਲਸਾ ਨਾਲ ਬਹੁਤ ਹੀ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਇਆ। ਅਦਭੁਤ ਸਰੂਪ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਉਸ ਨਿਸ਼ਾਨ ਨੂੰ ਜਿਵੇਂ ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਹੀ ਗੁਪਤ ਕਰ ਲਿਆ।

Verse 27

अथ स्नानं कृतन्तेन मङ्गलद्रव्यसंयुतम् । शूलिना सुप्रसन्नेन लोकानुग्रहकारिणा

ਫਿਰ ਲੋਕਾਂ ਉੱਤੇ ਕਿਰਪਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਅਤਿ ਪ੍ਰਸੰਨ ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲਧਾਰੀ ਭਗਵਾਨ ਸ਼ਿਵ ਨੇ ਮੰਗਲ ਦ੍ਰਵਿਆਂ ਸਮੇਤ ਪਵਿੱਤਰ ਸਨਾਨ-ਵਿਧੀ ਕਰਵਾਈ।

Verse 28

स्नातस्सुवाससा युक्तस्सर्वैस्तैः परिवारितः । आरोपितो वृषस्कन्धे लोकपालैस्सुसेवितः

ਸਨਾਨ ਕਰਕੇ ਸੁੰਦਰ ਵਸਤ੍ਰ ਧਾਰਨ ਕੀਤੇ ਹੋਏ ਉਹ ਸਭ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਘਿਰੇ ਰਹੇ; ਲੋਕਪਾਲਾਂ ਨੇ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਸੇਵਾ ਕਰਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਵ੍ਰਿਸ਼ਭ ਦੀ ਪਿੱਠ ਉੱਤੇ ਬਿਠਾਇਆ।

Verse 29

पुरस्कृत्य प्रभुं सर्वे जग्मुर्हिमगिरेर्गृहम् । वाद्यानि वादयन्तश्च कृतवन्तः कुतूहलम्

ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਰੱਖ ਕੇ ਉਹ ਸਭ ਹਿਮਗਿਰਿ ਦੇ ਘਰ ਵੱਲ ਚਲੇ; ਵਾਜੇ ਵਜਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉਤਸਵਮਈ ਕੌਤੁਹਲ ਅਤੇ ਖੁਸ਼ੀ ਦਾ ਮਾਹੌਲ ਬਣਾਇਆ।

Verse 30

हिमागप्रेषिता विप्रास्तथा ते पर्वतोत्तमाः । शम्भोरग्रचरा ह्यासन्कुतूहलसमन्विताः

ਹੇ ਵਿਪ੍ਰੋ! ਹਿਮਾਲਯ ਵੱਲੋਂ ਭੇਜੇ ਗਏ ਉਹ ਪਹਾੜਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਜਨ ਸ਼ੰਭੂ ਦੇ ਅੱਗੇ ਅੱਗੇ ਚਲੇ; ਕੌਤੂਹਲ ਨਾਲ ਭਰੇ ਹੋਏ ਸਨ।

Verse 31

बभौ छत्रेण महता ध्रियमाणो हि मूर्द्धनि । चामरैर्वीज्यमानोऽसौ सविता नो महेश्वरः

ਸਾਡੇ ਪ੍ਰਭੂ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਚਮਕੇ—ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਵੱਡਾ ਛਤਰ ਧਾਰਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਚਾਮਰਾਂ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਝੱਲਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ।

Verse 32

अहं विष्णुस्तथा चेन्द्रो लोकपाला स्तथैव च । अग्रगाः स्मातिशोभन्ते श्रिया परमया श्रिताः

“ਮੈਂ, ਵਿਸ਼ਨੂ, ਅਤੇ ਇੰਦਰ, ਨਾਲ ਹੀ ਲੋਕਪਾਲ—ਅਸੀਂ ਸਭ ਅੱਗੇਲੀ ਕਤਾਰ ਵਿੱਚ ਖੜੇ ਹਾਂ; ਪਰਮ ਸ਼੍ਰੀ ਦਾ ਆਸਰਾ ਲੈ ਕੇ ਉਸ ਦੀ ਕਾਂਤੀ ਨਾਲ ਬਹੁਤ ਸ਼ੋਭ ਰਹੇ ਹਾਂ।”

Verse 33

ततश्शङ्खाश्च भेर्य्यश्च पटहानकगोमुखाः । पुनः पुनरवाद्यन्त वादित्राणि महोत्सवे

ਫਿਰ ਮਹੋਤਸਵ ਵਿੱਚ ਸ਼ੰਖ, ਭੇਰੀ, ਪਟਹ, ਆਨਕ ਅਤੇ ਗੋਮੁਖ ਆਦਿ ਵਾਜੇ ਮੁੜ ਮੁੜ ਵੱਜਣ ਲੱਗ ਪਏ।

Verse 34

तथैव गायकास्सर्वे जगुः परममङ्गलम् । नर्तक्यो ननृतुस्सर्वा नानातालसमन्विताः

ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਾਰੇ ਗਾਇਕ ਪਰਮ ਮੰਗਲਮਈ ਸਤੁਤੀਆਂ ਗਾਉਣ ਲੱਗੇ, ਅਤੇ ਸਾਰੀਆਂ ਨਰਤਕੀਆਂ ਅਨੇਕ ਤਾਲ-ਲੈ ਨਾਲ ਸੁਰਤਾਲ ਵਿੱਚ ਨੱਚਣ ਲੱਗ ਪਈਆਂ।

Verse 35

एभिस्समेतो जगदेकबन्धुर्ययौ तदानीं परमेशवर्चसा । सुसेव्यमानस्सकलैस्सुरेश्वरैर्विकीर्यमाणः कुसुमैश्च हर्षितैः

ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਜਗਤ ਦਾ ਇਕੋ ਬੰਧੂ ਉਸ ਵੇਲੇ ਪਰਮੇਸ਼ਵਰ ਦੇ ਤੇਜ ਨਾਲ ਦਿਪਤ ਹੋ ਕੇ ਅੱਗੇ ਵਧਿਆ। ਸਭ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਅਧਿਪਤੀਆਂ ਨੇ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਫੁੱਲ ਵਰਸਾਏ।

Verse 36

सम्पूजितस्तदा शम्भुः प्रविष्टो यज्ञमण्डपम् । संस्तूयमानो बह्वीभिः स्तुतिभिः परमेश्वरः

ਤਦੋਂ ਵਿਧੀ ਨਾਲ ਪੂਜਿਤ ਸ਼ੰਭੂ ਯੱਗ ਮੰਡਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰ ਗਏ। ਪਰਮੇਸ਼ਵਰ ਦੀਆਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਸ্তুਤੀਆਂ ਨਾਲ ਗਾਇਨ ਹੋ ਰਿਹਾ ਸੀ।

Verse 37

वृषादुत्तारयामासुर्महेशम्पर्वतोत्तमाः । निन्युर्गृहान्तरम्प्रीत्या महोत्सवपुरस्सरम्

ਤਦ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਪਹਾੜਾਂ ਨੇ ਮਹੇਸ਼ ਨੂੰ ਵ੍ਰਿਸ਼ਭ ਤੋਂ ਉਤਾਰਿਆ ਅਤੇ ਪ੍ਰੇਮ ਨਾਲ, ਮਹੋਤਸਵ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਰੱਖ ਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅੰਦਰਲੇ ਮਹਲ ਵਿੱਚ ਲੈ ਗਏ।

Verse 38

हिमालयोऽपि सम्प्राप्तं सदेवगणमीश्वरम् । प्रणम्य विधिवद्भक्त्या नीराजनमथाकरोत्

ਹਿਮਾਲਯ ਨੇ ਵੀ ਦੇਵਗਣਾਂ ਸਮੇਤ ਆਏ ਈਸ਼ਵਰ ਦੇ ਨੇੜੇ ਜਾ ਕੇ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਫਿਰ ਨੀਰਾਜਨ (ਆਰਤੀ) ਕੀਤੀ।

Verse 39

सर्वान्सुरान्मुनीनन्यान्प्रणम्य समहोत्सवः । सम्मानमकरोत्तेषां प्रशंसन्स्वविधिम्मुदा

ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਮੁਨੀਆਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕਰ ਕੇ, ਮਹੋਤਸਵ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੋ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਸਭ ਦਾ ਸਤਿਕਾਰ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸੰਨਤਾ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਵਿਧੀ-ਆਚਾਰ ਦੀ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਕੀਤੀ।

Verse 40

सोऽगस्साच्युतमीशानं सुपाद्यार्घ्यपुरस्सरम् । सदेवमुख्यवर्गं च निनाय स्वालयान्तरम्

ਤਦ ਅਗਸਤ੍ਯ ਨੇ ਪਾਦ੍ਯ ਅਤੇ ਅਰਘ੍ਯ ਆਦਿ ਉੱਤਮ ਸਤਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਅਚ੍ਯੁਤ (ਵਿਸ਼ਨੂ) ਸਮੇਤ ਈਸ਼ਾਨ (ਭਗਵਾਨ ਸ਼ਿਵ) ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਮੁਖ੍ਯ ਗਣਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਨਿਵਾਸ ਦੇ ਅੰਦਰਲੇ ਭਾਗ ਵਿੱਚ ਲੈ ਗਿਆ।

Verse 41

प्राङ्गणे स्थापयामास रत्नसिंहासनेषु तान् । सर्वान्विष्णु च मामीशं विशिष्टांश्च विशेषतः

ਉਸ ਨੇ ਅੰਗਣ ਵਿੱਚ ਸਭ ਨੂੰ ਰਤਨ-ਜੜੇ ਸਿੰਘਾਸਨਾਂ ਉੱਤੇ ਬਿਠਾਇਆ; ਅਤੇ ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਮਰਯਾਦਾ ਨਾਲ ਵਿਸ਼ਿਸ਼ਟਾਂ ਵਿੱਚ ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਵਿਸ਼ਨੂ ਨੂੰ ਅਤੇ ਮੈਨੂੰ ਉੱਚ ਆਸਨ ਦਿੱਤਾ।

Verse 42

सखीभिर्मेनया प्रीत्या ब्राह्मणस्त्रीभिरेव च । अन्याभिश्च पुरन्धीभिश्चक्रे नीराजनम्मुदा

ਸਖੀਆਂ ਨਾਲ, ਮੇਨਾ ਨਾਲ, ਅਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਤੇ ਹੋਰ ਕੁਲਵਧੂਆਂ ਸਮੇਤ, ਉਸ ਨੇ ਪ੍ਰੇਮ ਨਾਲ ਖੁਸ਼ੀ-ਖੁਸ਼ੀ ਸ਼ੁਭ ਨੀਰਾਜਨ (ਆਰਤੀ) ਕੀਤਾ।

Verse 43

पुरोधसा कृत्यविदा शंकराय महात्मने । मधुपर्कादिकं यद्यत्कृत्यं तत्तत्कृतं मुदा

ਫਿਰ ਕਰਮ-ਵਿਧੀ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁਣ ਪੁਰੋਹਿਤ ਨੇ ਮਹਾਤਮਾ ਸ਼ੰਕਰ ਲਈ ਮਧੁਪਰਕ ਆਦਿ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਕੇ ਜੋ ਜੋ ਸਤਕਾਰ ਦੇ ਕਰਤੱਬ ਸਨ, ਉਹ ਸਭ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਨਿਭਾਏ।

Verse 44

मया स नोदितस्तत्र पुरोधाः कृतवांस्तदा । सुमंगलं च यत्कर्म प्रस्तावसदृशम्मुने

ਹੇ ਮੁਨੀ, ਉਸ ਵੇਲੇ ਉੱਥੇ ਮੈਂ ਉਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰੇਰਿਆ; ਫਿਰ ਪੁਰੋਹਿਤ ਨੇ ਮੌਕੇ ਅਨੁਸਾਰ ਜੋ ਸੁਮੰਗਲ ਕਰਮ ਸੀ, ਉਹ ਠੀਕ ਵਿਧੀ ਨਾਲ ਖੁਸ਼ੀ-ਖੁਸ਼ੀ ਪੂਰਾ ਕੀਤਾ।

Verse 45

अन्तर्वेद्यां महाप्रीत्या सम्प्रविश्य हिमाद्रिणा । यत्र सा पार्वती कन्या सर्वाभरणभूषिता

ਵੱਡੀ ਪ੍ਰੀਤ ਨਾਲ ਹਿਮਾਲਯ ਅੰਤਰਵੇਦੀ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰੇ, ਜਿੱਥੇ ਸਭ ਗਹਿਣਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਕੁਆਰੀ ਪਾਰਵਤੀ ਖੜੀ ਸੀ।

Verse 46

वेदिकोपरि तन्वंगी संस्थिता सुविराजिता । तत्र नीतो मद्दादेवो विष्णुना च मया सह

ਵੇਦਿਕਾ ਉੱਤੇ ਉਹ ਸੁਕਮਲ ਅੰਗਾਂ ਵਾਲੀ ਦੇਵੀ ਮਹਾਨ ਸ਼ੋਭਾ ਨਾਲ ਬਿਰਾਜਮਾਨ ਸੀ। ਤਦ ਵਿਸ਼ਨੂ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਦੇਵਾਧਿਦੇਵ ਸ਼ਿਵ ਨੂੰ ਉੱਥੇ ਲੈ ਆਇਆ।

Verse 47

इति श्रीशिवमहापुराणे द्वितीयायां रुद्रसंहितायां तृतीये पार्वतीखण्डे शिव हिमगिरिगृहाभ्यन्तरगमनोत्सववर्णनं नाम सप्तचत्वारिंशोऽध्यायः

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸ਼੍ਰੀ ਸ਼ਿਵ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਦੇ ਦੂਜੇ ਭਾਗ ਰੁਦ੍ਰਸੰਹਿਤਾ ਦੇ ਤੀਜੇ ਪਾਰਵਤੀਖੰਡ ਵਿੱਚ ‘ਸ਼ਿਵ ਦਾ ਹਿਮਗਿਰਿ ਦੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਮਹਲ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼-ਉਤਸਵ ਵਰਣਨ’ ਨਾਮਕ ਸਤਚਾਲੀਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਸਮਾਪਤ ਹੋਇਆ।

Verse 48

तत्रोपविष्टो गर्गश्च यत्रास्ति घटिकालयम् । यावच्छेषा घटी तावत्कृतम्प्रणवभाषणम्

ਉੱਥੇ ਜਿੱਥੇ ਘਟਿਕਾਲਯ (ਜਲ-ਘੜੀ) ਸੀ, ਉੱਥੇ ਹੀ ਗਰਗ ਰਿਸ਼ੀ ਬੈਠ ਗਏ। ਜਦ ਤੱਕ ਇੱਕ ਘਟੀ ਬਾਕੀ ਸੀ, ਤਦ ਤੱਕ ਉਹ ਪ੍ਰਣਵ ‘ਓਂ’ ਦਾ ਉਚਾਰਣ ਕਰਦੇ ਰਹੇ।

Verse 49

पुण्याहम्प्रवदन्गर्गस्समाध्रेऽञ्जलिम्मुदा । पार्व्वत्यक्षतपूर्णं च ववृषे च शिवोपरि

‘ਪੁਣਿਆਹ’ ਉਚਾਰਨ ਕਰਦਿਆਂ ਗਰਗ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਅੰਜਲੀ ਜੋੜੀ ਅਤੇ ਪਾਰਵਤੀ ਵੱਲੋਂ ਪਵਿੱਤਰ ਕੀਤੇ ਅਖਤ (ਅਖੰਡ ਚੌਲ) ਭਗਵਾਨ ਸ਼ਿਵ ਉੱਤੇ ਵਰਸਾਏ।

Verse 50

तया सम्पूजितो रुद्रो दध्यक्षतकुशाम्बुभिः । परमोदाढ्यया तत्र पार्वत्या रुचिरास्यया

ਉੱਥੇ ਰੁਚਿਰ ਮੁਖ ਵਾਲੀ, ਪਰਮ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ ਨਿਸ਼ਠਾ ਵਾਲੀ ਪਾਰਵਤੀ ਨੇ ਦਹੀਂ, ਅਖ਼ਤ, ਕੁਸ਼ ਅਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਜਲ ਨਾਲ ਰੁਦ੍ਰ ਦੀ ਵਿਧੀਪੂਰਵਕ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ।

Verse 51

विलोकयन्ती तं शम्भुं यस्यार्थे परमन्तपः । कृतम्पुरा महाप्रीत्या विरराज शिवाति सा

ਉਸ ਸ਼ੰਭੂ ਨੂੰ ਤੱਕਦੀ ਹੋਈ—ਜਿਸ ਲਈ ਪਰਮ ਤਪਸਵਿਨੀ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਘੋਰ ਤਪ ਕੀਤਾ ਸੀ—ਉਹ ਮਹਾਨ ਪ੍ਰੀਤ ਨਾਲ ਚਮਕ ਉਠੀ ਅਤੇ ਸੱਚਮੁੱਚ ‘ਸ਼ਿਵਾ’, ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਮੰਗਲਮਈ ਅਰਧਾਂਗਿਨੀ ਬਣ ਗਈ।

Verse 52

मया मुने तदोक्तस्तु गर्गादिमुनिभिश्च सः । समानर्च शिवां शम्भुर्लौकिकाचारसंरतः

ਹੇ ਮੁਨੀ, ਇਹ ਬਚਨ ਮੈਂ ਕਿਹਾ ਸੀ ਅਤੇ ਗਰਗ ਆਦਿ ਮੁਨੀਆਂ ਨੇ ਵੀ ਇਸ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕੀਤੀ। ਫਿਰ ਲੋਕਾਚਾਰ ਵਿੱਚ ਨਿਸ਼ਠ ਸ਼ੰਭੂ ਨੇ ਆਦਰ-ਭਾਵ ਨਾਲ ਸ਼ਿਵਾ ਦੀ ਯਥਾਵਿਧਿ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ।

Verse 53

एवं परस्परं तौ वै पार्व्वतीपरमेश्वरौ । अर्चयन्तौ तदानीञ्च शुशुभाते जगन्मयौ

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਸ ਵੇਲੇ ਪਾਰਵਤੀ ਅਤੇ ਪਰਮੇਸ਼ਵਰ ਪਰਸਪਰ ਆਦਰ ਨਾਲ ਇਕ-ਦੂਜੇ ਦੀ ਅਰਚਨਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਜਗਤ-ਮਯ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਮਹਾਨ ਕਾਂਤੀ ਨਾਲ ਚਮਕੇ।

Verse 54

त्रैलोक्यलक्ष्म्या संवीतौ निरीक्षन्तौ परस्परम् । तदा नीराजितौ लक्ष्म्यादिभिस्स्त्रीभिर्विशेषतः

ਤ੍ਰਿਲੋਕ ਦੀ ਲਕਸ਼ਮੀ-ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ ਦੀ ਸ਼ੋਭਾ ਨਾਲ ਢੱਕੇ ਹੋਏ ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਪਰਸਪਰ ਨਿਹਾਰਦੇ ਰਹੇ। ਤਦ ਲਕਸ਼ਮੀ ਆਦਿ ਦਿਵ੍ਯ ਇਸਤ੍ਰੀਆਂ ਨੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਨੀਰਾਜਨ (ਆਰਤੀ) ਕੀਤੀ।

Verse 55

तथा परा वै द्विजयोषितश्च नीराजयामासुरथो पुरस्त्रियः । शिवाञ्च शम्भुञ्च विलोकयन्त्योऽवापुर्म्मुदन्तास्सकला महोत्सवम्

ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਵਿਜਾਂ ਦੀਆਂ ਇਸਤ੍ਰੀਆਂ ਅਤੇ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀਆਂ ਇਸਤ੍ਰੀਆਂ ਨੇ ਵੀ ਆਰਤੀ ਕੀਤੀ। ਸ਼ਿਵਾ ਤੇ ਸ਼ੰਭੂ ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਦਿਆਂ ਸਭ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਗਈਆਂ ਅਤੇ ਉਸ ਮਹੋਤਸਵ ਦੀ ਪੂਰਨਤਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਈਆਂ।