गणसमागमः (Śiva Summons the Gaṇas for the Great Festival)

Verse 1

ब्रह्मोवाच । अथ शम्भुः समाहूय नन्द्यादीन् सकलान्गणान् । आज्ञापयामास मुदा गन्तुं स्वेन च तत्र वै

ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਆਖਿਆ—ਤਦ ਸ਼ੰਭੂ ਨੇ ਨੰਦੀ ਆਦਿ ਸਾਰੇ ਗਣਾਂ ਨੂੰ ਬੁਲਾ ਕੇ, ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਹੀ ਉੱਥੇ ਚੱਲੋ।

Verse 2

शिव उवाच । अपि यूयं सह मया संगच्छध्वं गिरेः पुरम् । कियद्गणानिहास्थाप्य महोत्सवपुरस्सरम्

ਸ਼ਿਵ ਨੇ ਆਖਿਆ—“ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਵੀ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਗਿਰਿਰਾਜ (ਹਿਮਾਲਿਆ) ਦੇ ਨਗਰ ਨੂੰ ਚੱਲੋਗੇ? ਇੱਥੇ ਕੁਝ ਗਣ ਛੱਡ ਕੇ, ਪਹਿਲਾਂ ਜਾ ਕੇ ਮਹੋਤਸਵ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਕਰੋ।”

Verse 3

ब्रह्मोवाच । अथ ते समनुज्ञप्ता गणेशा निर्ययुर्मुदा । स्वंस्वं बलमुपादाय तान् कथंचिद्वदाम्यहम्

ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਆਖਿਆ—ਫਿਰ ਉਹ ਗਣੇਸ਼ (ਸ਼ਿਵਗਣ) ਆਗਿਆ ਲੈ ਕੇ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਰਵਾਨਾ ਹੋਏ। ਹਰ ਇੱਕ ਆਪਣੀ-ਆਪਣੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਵਰਣਨ ਮੈਂ ਯਥਾਸਮਰਥ ਕਰਦਾ ਹਾਂ।

Verse 4

अभ्यगाच्छंखकर्णश्च गणकोट्या गणेश्वरः । शिवेन सार्द्धं संगन्तुं हिमाचलपुरम्प्रति

ਤਦ ਸ਼ੰਖਕਰਨ ਨਾਮ ਦਾ ਗਣੇਸ਼ਵਰ, ਸ਼ਿਵਗਣਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਕਰੋੜ ਨਾਲ, ਪ੍ਰਭੂ ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਨਾਲ ਹਿਮਾਚਲ ਦੇ ਨਗਰ ਵੱਲ ਜਾਣ ਲਈ ਆ ਪਹੁੰਚਿਆ।

Verse 5

दशकोट्या केकराक्षो गणानां समहोत्सवः । अष्टकोट्या च विकृतो गणानां गणनायकः

ਸ਼ਿਵ-ਗਣਾਂ ਵਿੱਚ ਦਸ ਕਰੋੜ ਗਣਾਂ ਦੇ ਅਧਿਪਤੀ ਕੇਕਰਾਕ੍ਸ਼ ਮਹਾ-ਸਮਾਰੋਹ-ਉਤਸਵ ਦੇ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਸਨ; ਅਤੇ ਅੱਠ ਕਰੋੜ ਗਣਾਂ ਦੇ ਅਧਿਪਤੀ ਵਿਕ੍ਰਿਤ ਗਣਾਂ ਦੇ ਸੈਨਾਨਾਇਕ ਤੇ ਗਣਨਾਇਕ ਸਨ।

Verse 6

चतुष्कोट्या विशाखश्च गणानां गणनायकः । पारिजातश्च नवभिः कोटिभिर्गणपुंगवः

ਚਾਰ ਕਰੋੜ ਗਣਾਂ ਸਮੇਤ ਵਿਸ਼ਾਖ ਗਣਾਂ ਦਾ ਗਣਨਾਇਕ ਹੈ; ਅਤੇ ਨੌ ਕਰੋੜ ਗਣਾਂ ਸਮੇਤ ਪਾਰਿਜਾਤ ਗਣਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਗਣਪੁੰਗਵ ਹੈ।

Verse 7

षष्टिस्सर्वान्तकः श्रीमान्तथैव विकृताननः । गणानान्दुन्दुभोष्टाभिः कोटिकोटिभिर्गणनायकः

ਉਹ ਸ਼ਸ਼ਟੀ—ਸਰਵਾਂਤਕ, ਸ਼੍ਰੀਮਾਨ ਅਤੇ ਵਿਕ੍ਰਿਤਾਨਨ ਨਾਮਾਂ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ; ਗਣਾਂ ਦੀਆਂ ਦੁੰਦੁਭੀਆਂ ਦੇ ਗੰਭੀਰ ਨਾਦ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ, ਕਰੋੜਾਂ-ਕਰੋੜ ਗਣਾਂ ਸਮੇਤ ਉਹ ਗਣਨਾਇਕ ਵਜੋਂ ਅਡੋਲ ਖੜਾ ਹੈ।

Verse 8

पञ्चभिश्च कपालाख्यो गणेशः कोटिभिस्तथा । षड्भिस्सन्दारको वीरो गणानां कोटिभिर्मुने

ਹੇ ਮੁਨੀ, ਕਪਾਲਾਖ੍ਯ ਗਣੇਸ਼ ਪੰਜ ਕਰੋੜ ਸ਼ਿਵਗਣਾਂ ਸਮੇਤ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ; ਅਤੇ ਵੀਰ ਸੰਦਾਰਕ ਵੀ ਛੇ ਕਰੋੜ ਗਣਾਂ ਨਾਲ ਆਇਆ।

Verse 9

कोटिकोटिभिरेवेह कन्दुकः कुण्डकस्तथा । विष्टम्भो गणपोऽष्टाभिर्गणानां कोटिभिस्तथा

ਇੱਥੇ ਕੰਦੁਕ ਅਤੇ ਕੁੰਡਕ ਕਰੋੜਾਂ ਉੱਤੇ ਕਰੋੜ ਗਣਾਂ ਸਮੇਤ (ਸ਼ਿਵ-ਸੇਵਾ ਵਿੱਚ) ਸਨ; ਅਤੇ ਵਿ਷ਟੰਭ ਤੇ ਗਣਪ ਵੀ ਅੱਠ ਮੁੱਖ ਟੋਲਿਆਂ ਨਾਲ ਅਤੇ ਕਰੋੜਾਂ ਸ਼ਿਵਗਣਾਂ ਸਮੇਤ ਸਨ।

Verse 10

सहस्रकोट्या गणपः पिप्पलो मुदितो ययौ । तथा संनादको वीरो गणेशो मुनिसत्तम

ਹੇ ਮੁਨੀਸ਼੍ਰੇਠ, ਪਿੱਪਲ ਨਾਮ ਦਾ ਗਣਪ ਹਜ਼ਾਰ ਕਰੋੜ ਗਣਾਂ ਨਾਲ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਤੁਰ ਪਿਆ; ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੰਨਾਦਕ ਨਾਮ ਦਾ ਵੀਰ ਗਣੇਸ਼ ਵੀ ਚਲਿਆ।

Verse 11

आवेशनस्तथाष्टाभिः कोटिभिर्गणनायकः । महाकेशस्सहस्रेण कोटीनां गणपो ययौ

ਫਿਰ ਗਣਨਾਇਕ ਆਵੇਸ਼ਨ ਅੱਠ ਕਰੋੜ (ਗਣਾਂ) ਨਾਲ ਤੁਰ ਪਿਆ; ਅਤੇ ਮਹਾਕੇਸ਼ ਵੀ ਹਜ਼ਾਰ ਕਰੋੜ ਗਣਾਂ ਸਮੇਤ ਗਣਪ ਵਜੋਂ ਰਵਾਨਾ ਹੋਇਆ।

Verse 12

कुण्डो द्वादशकोट्या हि तथा पर्वतको मुने । अष्टाभिः कोटिभिर्वीरस्समगाच्चन्द्रतापनः

ਹੇ ਮੁਨੀ, ਕੁੰਡ ਬਾਰਾਂ ਕਰੋੜ (ਪਰਿਮਾਣ) ਦਾ ਬਣਿਆ ਅਤੇ ਪਰਵਤਕ ਵੀ ਉਤਨਾ ਹੀ ਸੀ; ਵੀਰ ਚੰਦਰਤਾਪਨ ਅੱਠ ਕਰੋੜ (ਅਨੁਚਰਾਂ) ਨਾਲ ਉੱਥੇ ਆ ਪਹੁੰਚਿਆ।

Verse 13

कालश्च कालकश्चैव महाकालश्शतेन वै । कोटीनां गणनाथो हि तथैवाग्निकनामकः

ਉੱਥੇ ‘ਕਾਲ’ ਅਤੇ ‘ਕਾਲਕ’ ਨਾਮ ਦੇ ਗਣ ਸਨ, ਅਤੇ ਸੌ ‘ਮਹਾਕਾਲ’ ਵੀ ਸਨ। ਕਰੋੜਾਂ ਗਣਾਂ ਉੱਤੇ ਗਣਨਾਥ ਹੀ ਅਧਿਪਤੀ ਸੀ; ‘ਅਗਨਿਕ’ ਨਾਮ ਦਾ ਗਣ ਵੀ ਸੀ।

Verse 14

कोट्यग्निमुख एवागाद् गणानां गणनायकः । आदित्यमूर्द्धा कोट्या च तथा चैव घनावहः

ਫਿਰ ‘ਕੋਟ੍ਯਗਨਿਮੁਖ’ ਆਇਆ—ਗਣਾਂ ਵਿਚ ਗਣਨਾਇਕ। ਉਸ ਨਾਲ ‘ਆਦਿਤ੍ਯਮੂਰਧਾ’, ‘ਕੋਟ੍ਯਾ’ ਅਤੇ ‘ਘਨਾਵਹ’ ਵੀ ਆਏ।

Verse 15

सन्नाहश्शतकोट्या हि कुमुदो गणपस्तथा । अमोघः कोकिलश्चैव शतकोट्या गणाधिपः

ਸੰਨਾਹ ਸੌ ਕਰੋੜ ਦੀ ਸੈਨਾ ਸਮੇਤ ਸੀ; ਅਤੇ ਕੁਮੁਦ ਵੀ ਗਣਪ ਸੀ। ਅਮੋਘ ਅਤੇ ਕੋਕਿਲ—ਹਰੇਕ ਸੌ ਕਰੋੜ ਗਣਾਂ ਦੇ ਅਧਿਪਤੀ ਸਨ।

Verse 16

सुमन्त्रः कोटिकोट्या च गणानां गणानायकः । काकपादोदरः कोटिषष्ट्या सन्तानकस्तथा

ਸੁਮੰਤ੍ਰ ਕਰੋੜਾਂ ਉੱਤੇ ਕਰੋੜ ਗਣਾਂ ਦਾ ਨਾਇਕ ਸੀ; ਅਤੇ ਕਾਕਪਾਦੋਦਰ ‘ਸੰਤਾਨਕ’ ਨਾਮ ਵਾਲਾ, ਸੱਠ ਕਰੋੜ ਗਣਾਂ ਸਮੇਤ ਸੀ।

Verse 17

महाबलश्च नवभिर्मधुपिंगश्च कोकिलः । नीलो नवत्या कोटीनां पूर्णभद्रस्तथैव च

ਮਹਾਬਲ ਨੌ ਕਰੋੜ ਗਣਾਂ ਸਮੇਤ ਸੀ; ਮਧੁਪਿੰਗ ਅਤੇ ਕੋਕਿਲ ਵੀ (ਉਲੇਖਿਤ) ਹਨ। ਨੀਲ ਨੱਬੇ ਕਰੋੜ ਗਣਾਂ ਨਾਲ ਸੀ; ਅਤੇ ਪੂਰਨਭਦ੍ਰ ਵੀ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ।

Verse 18

सप्तकोट्या चतुर्वक्त्रः करणो विंशकोटिभिः । ययौ नवतिकोट्या तु गणेशानो हि रोमकः

ਸੱਤ ਕਰੋੜ ਨਾਲ ਚਤੁਰਮੁਖ ਬ੍ਰਹਮਾ ਚੱਲੇ; ਵੀਹ ਕਰੋੜ ਨਾਲ ਕਰਨ ਗਿਆ; ਅਤੇ ਨੱਬੇ ਕਰੋੜ ਨਾਲ ਰੋਮਕ ਨਾਮਕ ਗਣੇਸ਼ ਵੀ ਪ੍ਰਸਥਾਨ ਹੋਇਆ।

Verse 19

यज्वाशश्शतमन्युश्च मेघमन्युश्च नारद । तावत्कोट्या ययुस्सर्वे गणेशा हि पृथक्पृथक्

ਹੇ ਨਾਰਦ, ਯਜਵਾਸ਼, ਸ਼ਤਮਨ੍ਯੁ ਅਤੇ ਮੇਘਮਨ੍ਯੁ—ਅਤੇ ਹੋਰ ਸਭ ਗਣੇਸ਼—ਉਸੇ ਕਰੋੜਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਨਾਲ, ਹਰ ਇੱਕ ਆਪਣੇ ਆਪਣੇ ਥਾਂ ਤੇ ਕੰਮ ਲਈ ਵੱਖ ਵੱਖ ਚਲਾ ਗਿਆ।

Verse 20

काष्ठाङ्गुष्ठश्चतुष्षष्ट्या कोटीनां गणनायकः । विरूपाक्षस्सुकेशश्च वृषाभश्च सनातनः

ਕਾਸ਼ਠਾਂਗੁਸ਼ਠ, ਜੋ ਚੌਹਠ ਕਰੋੜ ਗਣਾਂ ਦਾ ਨਾਇਕ ਹੈ; ਵਿਰੂਪਾਕਸ਼ ਅਤੇ ਸੁਕੇਸ਼; ਅਤੇ ਸਨਾਤਨ ਵ੍ਰਿਸ਼ਭ—ਇਹ ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਗਣਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਹਨ।

Verse 21

तालकेतुः षडास्यश्च चञ्च्वास्यश्च सनातनः । सम्वर्तकस्तथा चैत्रो लकुलीशस्स्वयम्प्रभुः

ਤਾਲਕੇਤੂ, ਸ਼ਡਾਸਯ, ਚੰਚਵਾਸਯ, ਸਨਾਤਨ, ਸੰਵਰਤਕ, ਚੈਤਰ ਅਤੇ ਸਵੈ-ਪ੍ਰਭੂ ਲਕੁਲੀਸ਼—ਇਹ ਸਾਰੇ ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਗਣਾਂ ਵਜੋਂ ਪੂਜੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

Verse 22

लोकान्तकश्च दीप्तात्मा तथा दैत्यान्तको मुने । देवो भृंगिरिटिश्श्रीमान्देवदेवप्रियस्तथा

ਹੇ ਮੁਨੀ, ਉਹ ਲੋਕਾਂਤਕ, ਦੀਪਤਾਤਮਾ ਅਤੇ ਦੈਂਤਾਂ ਦਾ ਨਾਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਦੈਤਿਆਂਤਕ ਵਜੋਂ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਸ਼੍ਰੀਮਾਨ ਦੇਵ ਭ੍ਰਿੰਗੀਰਿਟੀ ਹਨ, ਜੋ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਦੇਵ ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਬਹੁਤ ਪਿਆਰੇ ਹਨ।

Verse 23

अशनिर्भानुकश्चैव चतुष्षष्ट्या सहस्रशः । ययुश्शिवविवाहार्थं शिवेन सहसोत्सवाः

ਅਸ਼ਨੀ ਤੇ ਭਾਨੁਕ ਵੀ, ਅਤੇ ਚੌਂਹਠ ਹਜ਼ਾਰ ਹੋਰ ਜਣੇ, ਸ਼ਿਵ-ਵਿਵਾਹ ਦੇ ਲਈ ਮਹਾਦੇਵ ਦੇ ਨਾਲ ਮਹੋਤਸਵ ਦੇ ਉਤਸ਼ਾਹ ਨਾਲ ਤੁਰ ਪਏ।

Verse 24

भूतकोटिसहस्रेण प्रमथाः कोटिभिस्त्रिभिः । वीरभद्रश्चतुष्षष्ट्या रोमजानान्त्रिकोटिभिः

ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਕਰੋੜ ਭੂਤਾਂ ਸਮੇਤ ਤਿੰਨ ਕਰੋੜ ਪ੍ਰਮਥ ਸਨ; ਅਤੇ ਵੀਰਭਦ੍ਰ ਭੀ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਰੋਮਾਂ ਤੋਂ ਜਨਮੇ ਉਗ੍ਰ ਗਣਾਂ ਦੇ ਚੌਂਹਠ ਕਰੋੜ ਅਤੇ ਅਣਗਿਣਤ ਹੋਰ ਟੋਲਿਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ।

Verse 25

कोटिकोटिसहस्राणां शतैर्विंशतिभिर्वृताः । तत्र जग्मुश्च नन्द्याद्या गणपाश्शंकरोत्सवे

ਕਰੋੜਾਂ-ਕਰੋੜਾਂ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਦੇ, ਸੈਂਕੜਿਆਂ ਅਤੇ ਵੀਹੀਆਂ ਦੇ ਟੋਲਿਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰੇ ਨੰਦੀ ਆਦਿ ਸ਼ਿਵ ਗਣ ਵੀ ਸ਼ੰਕਰ ਦੇ ਮਹੋਤਸਵ ਲਈ ਉੱਥੇ ਗਏ।

Verse 26

क्षेत्रपालो भैरवश्च कोटिकोटिगणैर्युतः । उद्वाहश्शंकरस्येत्याययौ प्रीत्या महोत्सवे

ਖੇਤਰਪਾਲ ਭੈਰਵ ਵੀ ਕਰੋੜਾਂ-ਕਰੋੜਾਂ ਗਣਾਂ ਨਾਲ, “ਇਹ ਸ਼ੰਕਰ ਦਾ ਵਿਆਹ ਹੈ” ਦਾ ਐਲਾਨ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ, ਪ੍ਰੇਮ ਨਾਲ ਉਸ ਮਹੋਤਸਵ ਵਿੱਚ ਆਇਆ।

Verse 27

एते चान्ये च गणपा असङ्ख्याता महाबलाः । तत्र जग्मुर्महाप्रीत्या सोत्साहाश्शंकरोत्सवे

ਇਹ ਅਤੇ ਹੋਰ ਅਣਗਿਣਤ ਮਹਾਬਲੀ ਗਣ ਵੀ, ਵੱਡੀ ਪ੍ਰੀਤ ਅਤੇ ਉਤਸ਼ਾਹ ਨਾਲ ਸ਼ੰਕਰ ਦੇ ਉਤਸਵ ਲਈ ਉੱਥੇ ਗਏ।

Verse 28

सर्वे सहस्रहस्ताश्च जटामुकुटधारिणः । चन्द्ररेखावतंसाश्च नीलकण्ठास्त्रिलोचनाः

ਉਹ ਸਭ ਸਹਸ੍ਰ-ਭੁਜਾਧਾਰੀ ਸਨ, ਜਟਾਵਾਂ ਦਾ ਮੁਕੁਟ ਧਾਰਨ ਕਰਦੇ। ਚੰਦਰ-ਰੇਖਾ ਨਾਲ ਸੁਸ਼ੋਭਿਤ, ਸਭ ਨੀਲਕੰਠ ਤੇ ਤ੍ਰਿਲੋਚਨ ਸਨ।

Verse 29

रुद्राक्षाभरणास्सर्वे तथा सद्भस्मधारिणः । हारकुण्डलकेयूरमुकुटाद्यैरलंकृताः

ਉਹ ਸਭ ਰੁਦ੍ਰਾਖ਼ ਦੇ ਗਹਿਣਿਆਂ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਅਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਭਸਮ ਧਾਰਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਸਨ। ਹਾਰ, ਕੁੰਡਲ, ਕੇਯੂਰ, ਮੁਕੁਟ ਆਦਿ ਨਾਲ ਅਲੰਕ੍ਰਿਤ ਸਨ।

Verse 30

ब्रह्मविष्ण्विन्द्रसंकाशा अणिमादिगुणैर्युताः । सूर्य्यकोटिप्रतीकाशास्तत्र रेजुर्गणेश्वराः

ਉੱਥੇ ਸ਼ਿਵਗਣਾਂ ਦੇ ਗਣੇਸ਼ਵਰ ਚਮਕੇ—ਬ੍ਰਹਮਾ, ਵਿਸ਼ਣੂ ਅਤੇ ਇੰਦਰ ਵਰਗੇ ਤੇਜਸਵੀ; ਅਣਿਮਾ ਆਦਿ ਸਿੱਧੀਆਂ ਨਾਲ ਯੁਕਤ; ਅਤੇ ਕਰੋੜਾਂ ਸੂਰਜਾਂ ਸਮਾਨ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ।

Verse 31

पृथिवीचारिणः केचित् केचित्पातालचारिणः । केचिद्व्योमचराः केचित्सप्तस्वर्गचरा मुने

ਹੇ ਮੁਨੀ, ਕੁਝ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਵਿਚਰਦੇ ਸਨ, ਕੁਝ ਪਾਤਾਲ ਵਿੱਚ; ਕੁਝ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਉੱਡਦੇ ਸਨ, ਅਤੇ ਕੁਝ ਸੱਤ ਸਵਰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਗਮਨ ਕਰਦੇ ਸਨ।

Verse 32

किम्बहूक्तेन देवर्षे सर्वलोकनिवासिनः । आययुस्स्वगणाश्शम्भोः प्रीत्या वै शङ्करोत्सवे

ਹੇ ਦੇਵਰਿਸ਼ੀ, ਵਧੇਰੇ ਕਹਿਣ ਦੀ ਕੀ ਲੋੜ? ਸਭ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਵਾਸੀ—ਸ਼ੰਭੂ ਦੇ ਆਪਣੇ ਗਣ ਵੀ—ਸ਼ੰਕਰ ਉਤਸਵ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੇਮ ਨਾਲ ਖੁਸ਼ੀ-ਖੁਸ਼ੀ ਆਏ।

Verse 33

इत्थं देवैर्गणैश्चान्यैस्सहितश्शङ्करः प्रभुः । ययौ हिमगिरिपुरं विवाहार्थं निजस्य वै

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਗਣਾਂ ਸਮੇਤ ਪ੍ਰਭੂ ਸ਼ੰਕਰ ਆਪਣੇ ਹੀ ਵਿਵਾਹ ਲਈ ਹਿਮਗਿਰਿ ਦੇ ਨਗਰ ਵੱਲ ਚਲ ਪਏ।

Verse 34

यदाजगाम सर्वेशो विवाहार्थे सुरादिभिः । तदा तत्र ह्यभूद्वृत्तं तच्छृणु त्वं मुनीश्वर

ਜਦੋਂ ਸਰਵੇਸ਼ਵਰ ਸ਼ਿਵ ਦੇਵਤਿਆਂ ਆਦਿ ਸਮੇਤ ਵਿਵਾਹ ਲਈ ਉੱਥੇ ਆ ਪਹੁੰਚੇ, ਤਦ ਉੱਥੇ ਜੋ ਵਾਕਿਆ ਵਾਪਰਿਆ, ਹੇ ਮੁਨੀਸ਼ਵਰ, ਤੂੰ ਉਹ ਸੁਣ।

Verse 35

रुद्रस्य भगिनी भूत्वा चण्डी सूत्सवसंयुता । तत्राजगाम सुप्रीत्या परेषां सुंभयावहा

ਰੁਦ੍ਰ ਦੀ ਭੈਣ ਬਣ ਕੇ, ਸ਼ੁਭ ਉਤਸਵਾਂ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਚੰਡੀ ਪਰਮ ਪ੍ਰੀਤ ਨਾਲ ਉੱਥੇ ਆ ਪਹੁੰਚੀ ਅਤੇ ਵੈਰੀ ਪੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਡਰ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਹੋਈ।

Verse 36

प्रेतासनसमारूढा सर्पाभरणभूषिता । पूर्णं कलशमादाय हैमं मूर्ध्नि महाप्रभम्

ਪ੍ਰੇਤਾਂ ਦੇ ਆਸਨ ਉੱਤੇ ਆਰੂੜ੍ਹ, ਸੱਪਾਂ ਦੇ ਗਹਿਣਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ ਉਸ ਨੇ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਕਲਸ਼ ਲਿਆ ਅਤੇ ਉਹ ਮਹਾਪ੍ਰਭ ਸੁਨਹਿਰਾ ਪਾਤਰ ਆਪਣੇ ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਰੱਖਿਆ।

Verse 37

स्वपरीवारसंयुक्ता दीप्तास्या दीप्तलोचना । कुतूहलम्प्रकुर्वन्ती जातहर्षा महाबला

ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ-ਪਰਿਕਰ ਨਾਲ ਯੁਕਤ, ਚਮਕਦੇ ਮੁਖ ਅਤੇ ਦਿਪਤ ਨੇਤਰਾਂ ਵਾਲੀ ਉਹ ਮਹਾਬਲੀ ਦੇਵੀ ਕੌਤੂਹਲ ਜਗਾਉਂਦੀ ਹੋਈ ਹರ್ಷ ਨਾਲ ਭਰ ਗਈ।

Verse 38

तत्र भूतगणा दिव्या विरूपः कोटिशो मुने । विराजन्ते स्म बहुशस्तथा नानाविधास्तदा

ਹੇ ਮੁਨੀ, ਉੱਥੇ ਦਿਵ੍ਯ ਭੂਤ-ਗਣ ਕਰੋੜਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ, ਅਨੇਕਾਂ ਅਜੀਬ ਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੂਪਾਂ ਵਾਲੇ, ਉਸ ਵੇਲੇ ਵੱਡੇ ਸਮੂਹਾਂ ਵਿੱਚ ਚਮਕਦੇ ਦਿਸ ਰਹੇ ਸਨ।

Verse 39

तैस्समेताग्रतश्चण्डी जगाम विकृतानना । कुतूहलान्विता प्रीता प्रीत्युपद्रव कारिणी

ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਅੱਗੇ ਅੱਗੇ ਵਿਕ੍ਰਿਤ ਤੇ ਉਗਰ ਮੁਖ ਵਾਲੀ ਚੰਡੀ ਚੱਲ ਪਈ। ਕੌਤੂਹਲ ਨਾਲ ਭਰੀ, ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ, ਖੇਡ-ਆਨੰਦ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਹਲਚਲ ਮਚਾਉਂਦੀ ਰਹੀ।

Verse 40

इति श्रीशिवमहापुराणे द्वितीयायां रुद्रसंहितायां तृतीये पार्वतीखण्डे यात्रावर्णनं नाम चत्वारिशोऽध्यायः

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸ਼੍ਰੀ ਸ਼ਿਵ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਦੇ ਦੂਜੇ ਭਾਗ ਰੁਦ੍ਰਸੰਹਿਤਾ ਦੇ ਤੀਜੇ ਪਾਰਵਤੀਖੰਡ ਵਿੱਚ ‘ਯਾਤ੍ਰਾ-ਵਰਣਨ’ ਨਾਮਕ ਚਾਲੀਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਸਮਾਪਤ ਹੋਇਆ।

Verse 41

तदा डमरुनिर्घोषैर्व्याप्तमासीज्जगत्त्रयम् । भेरीझंकारशब्देन शंखानां निनदेन च

ਤਦ ਡਮਰੂਆਂ ਦੇ ਗੂੰਜਦਾਰ ਨਾਧ ਨਾਲ, ਭੇਰੀਆਂ ਦੀ ਝੰਕਾਰ ਨਾਲ ਅਤੇ ਸ਼ੰਖਾਂ ਦੇ ਨਿਨਾਦ ਨਾਲ ਤਿੰਨੇ ਲੋਕ ਭਰ ਗਏ।

Verse 42

तथा दुन्दुभिनिर्घोषैश्शब्दः कोलाहलोऽभवत् । कुर्वञ्जगन्मंगलं च नाशयेन्मंगलेतरत्

ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੁੰਦੁਭੀਆਂ ਦੇ ਗੂੰਜਦੇ ਨਾਦ ਨਾਲ ਮਹਾਨ ਕੋਲਾਹਲ ਉਠਿਆ— ਜੋ ਸਾਰੇ ਜਗਤ ਦਾ ਮੰਗਲ ਕਰਦਾ ਅਤੇ ਅਮੰਗਲ ਨੂੰ ਨਾਸ ਕਰਦਾ ਹੈ।

Verse 43

गणानां पृष्ठतो भूत्वा सर्वे देवास्समुत्सुकाः । अन्वयुस्सर्वसिद्धाश्च लोकपालादिका मुने

ਹੇ ਮੁਨੀ, ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਗਣਾਂ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਹੋ ਕੇ ਸਾਰੇ ਦੇਵ ਉਤਸੁਕਤਾ ਨਾਲ ਚੱਲ ਪਏ। ਸਰਵਸਿੱਧ ਅਤੇ ਲੋਕਪਾਲ ਆਦਿ ਵੀ ਪਿੱਛੇ-ਪਿੱਛੇ ਅਨੁਸਰਣ ਕਰਨ ਲੱਗੇ।

Verse 44

मध्ये व्रजन् रमेशोऽथ गरुडासनमाश्रितः । शुशुभे ध्रियमाणेन क्षत्रेण महता मुने

ਹੇ ਮੁਨੀ, ਤਦ ਰਮੇਸ਼ ਮੱਧ ਵਿੱਚ ਅੱਗੇ ਵਧਿਆ ਅਤੇ ਗਰੁੜ ਆਸਨ ਉੱਤੇ ਆਰੂੜ੍ਹ ਸੀ। ਮਹਾਨ ਰਾਜਸੀ ਤੇਜ ਅਤੇ ਰੱਖਿਆ-ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਧਾਰਿਆ ਹੋਇਆ ਉਹ ਬਹੁਤ ਸ਼ੋਭਿਆ।

Verse 45

चामरैर्वीज्यमानोऽसौ स्वगणैः परिवारितः । पार्षदैर्विलसद्भिश्च स्वभूषाविधिभूषितः

ਉਹ ਚਾਮਰਾਂ ਨਾਲ ਝੱਲਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਹੀ ਗਣਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਚਮਕਦੇ ਪਾਰਸ਼ਦਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਨਾਲ, ਆਪਣੇ ਨਿਯਤ ਗਹਿਣਿਆਂ ਅਤੇ ਦਿਵ੍ਯ ਰਾਜ-ਚਿੰਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਸਜ ਕੇ ਉਹ ਸ਼ੋਭਦਾ ਸੀ।

Verse 46

तथाऽहमप्यशोभम्वै व्रजन्मार्गे विराजितः । वेदैर्मूर्तिधरैश्शास्त्रैः पुराणैरागमैस्तथा

ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੈਂ ਵੀ ਰਾਹ ਵਿੱਚ ਚਲਦਿਆਂ ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਸ਼ੋਭਿਤ ਤੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ ਸੀ—ਮੂਰਤਧਾਰੀ ਵੇਦਾਂ, ਪ੍ਰਮਾਣ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ, ਪੁਰਾਣਾਂ ਅਤੇ ਆਗਮਾਂ ਵੱਲੋਂ ਸੇਵਿਤ ਤੇ ਮਹਿਮਾ-ਮੰਡਿਤ।

Verse 47

सनकादिमहासिद्धैस्सप्रजापतिभिस्सुतैः । परिवारैस्संयुतो हि शिवसेवनतत्परः

ਸਨਕ ਆਦਿ ਮਹਾ-ਸਿੱਧਾਂ, ਪ੍ਰਜਾਪਤੀਆਂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਸਮੇਤ, ਆਪਣੇ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਉਹ ਸ਼ਿਵ-ਸੇਵਾ ਵਿੱਚ ਹੀ ਤਤਪਰ ਸੀ।

Verse 48

स्वसैन्यमध्यगश्शक्र ऐरावतगज स्थितः । नामाविभूषितोऽत्यन्तं व्रजन् रेजे सुरेश्वरः

ਆਪਣੀ ਹੀ ਸੈਨਾ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਐਰਾਵਤ ਹਾਥੀ ਉੱਤੇ ਆਰੂੜ੍ਹ ਦੇਵਾਂ ਦਾ ਅਧਿਪਤੀ ਇੰਦਰ, ਨਾਮ-ਚਿੰਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਅਤਿਅਧਿਕ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਅੱਗੇ ਵਧਦਿਆਂ ਮਹਾਨ ਤੇਜ ਨਾਲ ਚਮਕਿਆ।

Verse 49

तदा तु व्रजमानास्ते ऋषयो बहवश्च ते । विरेजुरतिसोत्कण्ठश्शिवस्योद्वाहनम्प्रति

ਤਦ ਉਹ ਬਹੁਤੇ ਰਿਸ਼ੀ ਪ੍ਰਸਥਾਨ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਅਤਿ ਉਤਸੁਕਤਾ ਨਾਲ ਚਮਕ ਉਠੇ; ਪ੍ਰਭੂ ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਮੰਗਲਮਈ ਵਿਵਾਹ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਦੀ ਲਾਲਸਾ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹਿਰਦੇ ਭਰ ਗਏ।

Verse 50

शाकिन्यो यातुधानाश्च वेताला ब्रह्मराक्षसाः । भूतप्रेतपिशाचाश्च तथान्ये प्रमथादयः

ਸ਼ਾਕਿਨੀਆਂ, ਯਾਤੁਧਾਨ, ਵੇਤਾਲ, ਬ੍ਰਹਮਰਾਕਸ਼ਸ, ਅਤੇ ਭੂਤ-ਪ੍ਰੇਤ-ਪਿਸਾਚ, ਤਥਾ ਹੋਰ ਪ੍ਰਮਥ ਆਦਿ ਗਣ—ਇਹ ਸਭ (ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਖੇਤਰ ਦੇ ਉਗ੍ਰ ਸਹਚਰ ਜੀਵ) ਇੱਥੇ ਕਹੇ ਗਏ ਹਨ।

Verse 51

तुम्बुरुर्नारदो हाहा हूहूश्चेत्यादयो वराः । गन्धर्वाः किन्नरा जग्मुर्वाद्यानाध्माय हर्षिताः

ਤੁੰਬੁਰੂ, ਨਾਰਦ, ਹਾਹਾ, ਹੂਹੂ ਆਦਿ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ—ਗੰਧਰਵ ਅਤੇ ਕਿੰਨਰ—ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਵਾਜੇ ਵਜਾਉਂਦੇ ਤੇ ਫੂਕਦੇ ਹੋਏ ਅੱਗੇ ਤੁਰ ਪਏ।

Verse 52

जगतो मातरस्सर्वा देवकन्याश्च सर्वशः । गायत्री चैव सावित्री लक्ष्मीरन्यास्सुरस्त्रियः

ਜਗਤ ਦੀਆਂ ਸਭ ਮਾਤਾ-ਦੇਵੀਆਂ ਅਤੇ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਦੇਵਕਨਿਆਵਾਂ—ਗਾਇਤਰੀ, ਸਾਵਿਤਰੀ, ਲਕਸ਼ਮੀ ਅਤੇ ਹੋਰ ਦਿਵ੍ਯ ਸੁਰ-ਸਤ੍ਰੀਆਂ—ਉੱਥੇ ਇਕੱਠੀਆਂ ਹੋਈਆਂ।

Verse 53

एताश्चान्याश्च देवानां पत्नयो भवमातरः । उद्वाहश्शंकरस्येति जग्मुस्सर्वा मुदान्विताः

ਇਹ ਅਤੇ ਹੋਰ ਦੇਵ-ਪਤਨੀਆਂ—ਜਗਤ ਵਿੱਚ ਭਵਮਾਤਾ ਵਜੋਂ ਮਾਣਯੋਗ—“ਇਹ ਸ਼ੰਕਰ ਦਾ ਵਿਆਹ ਹੈ” ਆਖਦੀਆਂ ਹੋਈਆਂ, ਸਭ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਅੱਗੇ ਤੁਰ ਪਈਆਂ।

Verse 54

शुद्धस्फटिकसंकाशो वृषभस्सर्वसुन्दरः । यो धर्म उच्यते वेदैश्शास्त्रैस्सिद्धमहर्षिभिः

ਉਹ ਸ਼ੁੱਧ ਸਫਟਿਕ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ ਹੈ; ਵ੍ਰਿਸ਼ਭ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਰਮ ਸੁੰਦਰ ਹੈ। ਵੇਦਾਂ-ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਅਤੇ ਸਿੱਧ ਮਹਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਜਿਸ ਧਰਮ ਦਾ ਉਚਾਰਨ ਕੀਤਾ, ਉਹੀ ਉਹ ਸਾਕਸ਼ਾਤ ਧਰਮ-ਸਰੂਪ ਹੈ।

Verse 55

तमारूढो महादेवो वृषभं धर्मवत्सलः । शुशुभेतीव देवर्षिसेवितस्सकलैर्व्रजन्

ਧਰਮ-ਵਤਸਲ ਮਹਾਦੇਵ ਉਸ ਵ੍ਰਿਸ਼ਭ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਅੱਗੇ ਵਧੇ। ਦੇਵਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਨਾਲ ਅਤੇ ਸਭ ਦੇ ਨਾਲ ਚਲਦਿਆਂ, ਉਹ ਮਹਿਮਾ ਨਾਲ ਬਹੁਤ ਹੀ ਦਿਪਤਿਮਾਨ ਦਿਸੇ।

Verse 56

एभिस्समेतैस्सफलैमहर्षिभिर्बभौ महेशो बहुशोत्यलंकृतः । हिमालयाह्वस्य धरस्य संव्रजन् पाणिग्रहार्थं सदनं शिवायाः

ਸ਼ੁਭ ਫਲ-ਅਰਪਣ ਲੈ ਕੇ ਆਏ ਉਹਨਾਂ ਮਹਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਅਨੇਕ ਅਲੰਕਾਰਾਂ ਨਾਲ ਸਜ ਕੇ ਬਹੁਤ ਹੀ ਸ਼ੋਭਿਤ ਹੋਏ। ਹਿਮਾਲਯ ਨਾਮਕ ਪਹਾੜ-ਰਾਜ ਦੇ ਨਿਵਾਸ ਵੱਲ, ਸ਼ਿਵਾ ਦੇ ਪਾਣਿਗ੍ਰਹਣ ਸੰਸਕਾਰ ਲਈ ਉਹ ਚਲੇ।

Verse 57

इत्युक्तं शम्भुचरितं गमनम्परमोत्सवम् । हिमालयपुरोद्भूतं सद्वृत्तं शृणु नारद

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸ਼ੰਭੂ ਦਾ ਚਰਿਤ੍ਰ—ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਗਮਨ, ਜੋ ਪਰਮ ਉਤਸਵ ਹੈ—ਕਿਹਾ ਗਿਆ। ਹੁਣ, ਹੇ ਨਾਰਦ, ਹਿਮਾਲਯ-ਨਗਰ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਇਹ ਸਦਵ੍ਰਿੱਤ, ਸ਼ੁਭ ਕਥਾ ਸੁਣ।