अनरण्य-वंशवर्णनम् तथा पिप्पलादस्य कामोत्पत्तिः (Genealogy of King Anaraṇya and Pippalāda’s arousal of desire)

Verse 1

वसिष्ठ उवाच । मनोर्वंशोद्भवो राजा सोऽनरण्यो नृपेश्वर । इन्द्रसावर्णिसंज्ञस्य चतुर्दशमितस्य हि

ਵਸਿਸ਼ਠ ਨੇ ਕਿਹਾ—ਹੇ ਨ੍ਰਿਪੇਸ਼ਵਰ! ਮਨੂ ਦੇ ਵੰਸ਼ ਵਿੱਚ ਜਨਮਿਆ ਉਹ ਰਾਜਾ ਅਨਰਣ੍ਯ ਸੀ। ਉਹ ‘ਇੰਦਰ-ਸਾਵਰਣੀ’ ਨਾਮਕ ਚੌਦ੍ਹਵੇਂ ਮਨਵੰਤਰ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਸੀ।

Verse 2

अनरण्यो नृपश्रेष्ठस्स प्तद्वीपमहीपतिः । शम्भुभक्तो विशेषेण मङ्गलारण्यजो बली

ਅਨਰਣ੍ਯ ਰਾਜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਸੱਤ ਦ੍ਵੀਪਾਂ ਸਮੇਤ ਧਰਤੀ ਦਾ ਅਧਿਪਤੀ ਸੀ। ਮੰਗਲਾਰਣ੍ਯ ਵਿੱਚ ਜਨਮਿਆ ਉਹ ਬਲਵਾਨ ਰਾਜਾ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ ਤੇ ਸ਼ੰਭੂ ਦਾ ਅਨਨ੍ਯ ਭਗਤ ਸੀ।

Verse 3

भृगुं पुरोधसं कृत्वा शतं यज्ञांश्चकार सः । न स्वीचकार शक्रत्वं दीयमानं सुरैरपि

ਭ੍ਰਿਗੂ ਨੂੰ ਪੁਰੋਹਿਤ ਬਣਾ ਕੇ ਉਸ ਨੇ ਸੌ ਯੱਗ ਕੀਤੇ। ਦੇਵਤਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਦਿੱਤਾ ਇੰਦਰਪਦ ਵੀ ਉਸ ਨੇ ਕਬੂਲ ਨਾ ਕੀਤਾ।

Verse 4

बभूवश्शतपुत्राश्च राज्ञस्तस्य हिमालय । कन्यैका सुन्दरी नाम्ना पद्मा पद्मालया समा

ਹੇ ਹਿਮਾਲਯ! ਉਸ ਰਾਜੇ ਦੇ ਸੌ ਪੁੱਤਰ ਸਨ; ਅਤੇ ਇਕ ਧੀ—ਪਦਮਾ ਨਾਮ ਦੀ ਸੁੰਦਰ ਕੁੜੀ, ਜੋ ਪਦਮਾਲਯਾ ਲਕਸ਼ਮੀ ਵਰਗੀ ਉਜਲੀ ਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਸੀ।

Verse 5

यस्स्नेहः पुत्रशतके कन्यायाञ्च ततोऽधिकः । नृपस्य तस्य तस्यां हि बभूव नगसत्तम

ਹੇ ਨਗਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ! ਸੌ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨਾਲੋਂ ਵੀ ਉਸ ਰਾਜੇ ਦਾ ਪਿਆਰ ਆਪਣੀ ਧੀ ਲਈ ਵਧੇਰੇ ਸੀ; ਉਸ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਉਸ ਪ੍ਰਤੀ ਅਤਿ ਗਹਿਰਾ ਅਨੁਰਾਗ ਉੱਠਿਆ।

Verse 6

प्राणाधिकाः प्रियतमा महिष्यस्सर्वयोषितः । नृपस्य पत्न्यः पञ्चासन्सर्वास्सौभाग्यसंयुता

ਰਾਜੇ ਦੀਆਂ ਮੁੱਖ ਰਾਣੀਆਂ ਪ੍ਰਾਣਾਂ ਤੋਂ ਵੀ ਵਧ ਕੇ ਪਿਆਰੀਆਂ ਸਨ ਅਤੇ ਸਭ ਇਸਤ੍ਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਿਯਤਮਾ ਸਨ। ਰਾਜੇ ਦੀਆਂ ਪੰਜ ਪਤਨੀਆਂ ਸਨ ਅਤੇ ਉਹ ਸਭ ਸੌਭਾਗ੍ਯ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਸਨ।

Verse 7

सा कन्या यौवनस्था च बभूव स्वपितुर्गृहे । पत्रं प्रस्थापयामास सुवरान यनायसः

ਉਹ ਕੁੜੀ ਜਵਾਨੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋ ਕੇ ਵੀ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਘਰ ਹੀ ਰਹੀ। ਫਿਰ ਉਸ ਨੇ ਚੰਗੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਦੂਤ ਬਣਾ ਕੇ ਇੱਕ ਪੱਤਰ ਭੇਜਿਆ।

Verse 8

एकदा पिप्पलादर्षिर्गर्न्तुं स्वाश्रममुत्सुकः । तपःस्थाने निर्जने च गन्धर्वं स ददर्श ह

ਇੱਕ ਵਾਰ ਰਿਸ਼ੀ ਪਿੱਪਲਾਦ ਆਪਣੇ ਆਸ਼ਰਮ ਵੱਲ ਜਾਣ ਲਈ ਉਤਸੁਕ ਸਨ। ਤਪੱਸਿਆ ਦੇ ਇਕ ਸੁੰਨੇ ਸਥਾਨ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇੱਕ ਗੰਧਰਵ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ।

Verse 9

स्त्रीयुतं मग्नचित्तं च शृङ्गारे रससागरे । विहरन्तं महाप्रेम्णा कामशास्त्रविशारदम्

ਉਹ ਇੱਕ ਇਸਤਰੀ ਨਾਲ ਸੀ, ਮਨ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਗਨ; ਮਹਾਨ ਪ੍ਰੇਮ ਨਾਲ ਸ਼੍ਰਿੰਗਾਰ-ਰਸ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਵਿਹਾਰ ਕਰਦਾ, ਕਾਮਸ਼ਾਸਤਰ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਸੀ।

Verse 10

दृष्ट्वा तं मुनिशार्दूलः सकामः संबभूव सः । तपत्स्वदत्तचित्तश्चाचिंतयद्दारसंग्रहम्

ਉਸ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਉਹ ਮੁਨੀਆਂ ਦਾ ਸ਼ੇਰ ਕਾਮ ਨਾਲ ਉਤੇਜਿਤ ਹੋ ਗਿਆ। ਤਪੱਸਿਆ ਵਿੱਚ ਚਿੱਤ ਲੱਗਾ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਉਹ ਵਿਆਹ ਕਰਨ ਦਾ ਵਿਚਾਰ ਕਰਨ ਲੱਗਾ।

Verse 11

एवंवृत्तस्य तस्यैव पिप्पलादस्य सन्मुनेः । कियत्कालो गतस्तत्र कामोन्मथितचेतसः

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਉਸ ਸਤਮੁਨੀ ਪਿੱਪਲਾਦ ਦਾ, ਕਾਮ ਨਾਲ ਉਦਵਿਗਨ ਮਨ ਹੋ ਕੇ, ਉੱਥੇ ਕਿੰਨਾ ਸਮਾਂ ਬੀਤ ਗਿਆ?

Verse 12

एकदा पुष्पभद्रायां स्नातुं गच्छन्मुनीश्वरः । ददर्श पद्मां युवतीं पद्मामिव मनोरमाम्

ਇੱਕ ਵਾਰ ਮੁਨੀਸ਼ਵਰ ਪੁਸ਼ਪਭਦਰਾ ਵਿੱਚ ਸਨਾਨ ਕਰਨ ਜਾ ਰਹੇ ਸਨ; ਤਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਮਲ ਵਰਗੀ ਮਨੋਹਰ ਕੁਆਰੀ ਪਦਮਾ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ।

Verse 13

केयं कन्येति पप्रच्छ समीपस्थाञ्जनान्मुनिः । जना निवेदयांचक्रुर्नत्वा शापनियन्त्रिताः

ਮੁਨੀ ਨੇ ਨੇੜੇ ਖੜ੍ਹੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ, “ਇਹ ਕੁੜੀ ਕੌਣ ਹੈ?” ਤਦ ਸ਼ਾਪ ਨਾਲ ਬੱਝੇ ਉਹ ਲੋਕ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ ਸਾਰੀ ਗੱਲ ਦੱਸਣ ਲੱਗੇ।

Verse 14

जना ऊचुः । अनरण्यसुतेयं वै पद्मा नाम रमापरा । वरारोहा प्रार्थ्यमाना नृपश्रेष्ठैर्गुणालया

ਲੋਕ ਬੋਲੇ—ਇਹ ਨਿਸਚਿਤ ਹੀ ਅਨਰਣ੍ਯ ਦੀ ਧੀ ਹੈ; ਨਾਮ ਪਦਮਾ, ਰਮਾ ਦਾ ਪਰਮ ਸਰੂਪ। ਇਹ ਸੁੰਦਰ ਵਰਾਰੋਹਾ ਗੁਣਾਂ ਦਾ ਧਾਮ ਹੈ; ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਰਾਜੇ ਇਸ ਨੂੰ ਵਿਆਹ ਲਈ ਮੰਗਦੇ ਹਨ।

Verse 15

ब्रह्मोवाच । तच्छ्रुत्वा स मुनिर्वाक्यं जनानां तथ्यवादिनाम् । चुक्षोभातीव मनसि तल्लिप्सुर भवच्च सः

ਬ੍ਰਹਮਾ ਬੋਲੇ—ਸੱਚ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਉਹ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ ਉਹ ਮੁਨੀ ਮਨ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਵਿਹਲ ਹੋ ਗਿਆ ਅਤੇ ਓਹੀ ਚੀਜ਼ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਤਤਪਰ ਹੋ ਗਿਆ।

Verse 16

मुनिः स्नात्वाभीष्टदेवं सम्पूज्य विधिवच्छिवम् । जगाम कामी भिक्षार्थमनरण्यसभां गिरे

ਸਨਾਨ ਕਰ ਕੇ ਮੁਨੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਇਸ਼ਟਦੇਵ ਭਗਵਾਨ ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ। ਫਿਰ ਮਨ ਦੀ ਕਾਮਨਾ ਨਾਲ ਭਿਖਿਆ ਲਈ ਅਨਰਣ੍ਯ ਪਹਾੜ ਦੀ ਸਭਾ ਵੱਲ ਗਿਆ।

Verse 17

राजा शीघ्रं मुनिं दृष्ट्वा प्रणनाम भयाकुलः । मधुपर्कादिकं दत्त्वा पूजयामास भक्तितः

ਰਾਜੇ ਨੇ ਮੁਨੀ ਨੂੰ ਵੇਖਦੇ ਹੀ ਡਰ ਨਾਲ ਘਬਰਾਕੇ ਤੁਰੰਤ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕੀਤਾ। ਮਧੁਪਰਕ ਆਦਿ ਭੇਟ ਕਰਕੇ ਉਸ ਨੇ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ।

Verse 18

कामात्सर्वं गृहीत्वा च ययाचे कन्यकां मुनिः । मौनी बभूव नृपतिः किञ्चिनिर्वक्तुमक्षमः

ਕਾਮ ਦੇ ਵਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਮੁਨੀ ਨੇ ਸਭ ਕੁਝ ਲੈ ਕੇ ਕੁੜੀ ਦੀ ਮੰਗ ਕੀਤੀ। ਪਰ ਰਾਜਾ ਚੁੱਪ ਰਹਿ ਗਿਆ, ਕੁਝ ਵੀ ਕਹਿਣ ਤੋਂ ਬਿਲਕੁਲ ਅਸਮਰੱਥ।

Verse 19

मुनिर्ययाचे कन्यां स तां देहीति नृपेश्वर । अन्यथा भस्मसात्सर्वं करिष्यामि क्षणेन च

ਮੁਨੀ ਨੇ ਕੁੜੀ ਦੀ ਮੰਗ ਕਰ ਕੇ ਕਿਹਾ, “ਹੇ ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਸਿਰਮੌਰ, ਉਸਨੂੰ ਮੈਨੂੰ ਦੇ ਦੇ; ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਪਲ ਵਿੱਚ ਸਭ ਕੁਝ ਭਸਮ ਕਰ ਦਿਆਂਗਾ।”

Verse 20

सर्वे बभूववुराच्छन्ना गणास्तत्तेजसा मुने । रुरोद राजा सगणो दृष्ट्वा विप्रं जरातुरम्

ਹੇ ਮੁਨੀ, ਉਸ ਤੇਜ ਨਾਲ ਸਾਰੇ ਗਣ ਢੱਕੇ ਜਿਹੇ ਹੋ ਗਏ। ਬੁਢਾਪੇ ਨਾਲ ਕਮਜ਼ੋਰ ਉਸ ਵਿਪ੍ਰ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਰਾਜਾ ਸਹਿਤ ਸਾਥੀਆਂ ਰੋ ਪਿਆ।

Verse 21

महिष्यो रुरुदुस्सर्वा इतिकर्त्तव्यताक्षमाः । मूर्च्छामाप महाराज्ञी कन्यामाता शुचाकुला

ਸਾਰੀਆਂ ਮਾਦਾ ਭੈਂਸਾਂ ਰੋ ਪਈਆਂ, ਕੀ ਕਰਨਾ ਹੈ ਸਮਝ ਨਾ ਆਉਣ ਕਰਕੇ ਬੇਬਸ ਹੋ ਗਈਆਂ। ਧੀ ਦੀ ਮਾਂ ਮਹਾਰਾਣੀ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਵਿਆਕੁਲ ਹੋ ਕੇ ਬੇਹੋਸ਼ ਹੋ ਗਈ।

Verse 22

बभूवुस्तनयास्सर्वे शोकाकुलि तमानसाः । सर्वं शोकाकुलं जातं नृपसम्बन्धि शैलप

ਰਾਜੇ ਦੇ ਸਾਰੇ ਪੁੱਤਰ ਮਨ ਵਿੱਚ ਸ਼ੋਕ ਨਾਲ ਘਿਰ ਗਏ। ਰਾਜਘਰਾਣੇ ਅਤੇ ਸ਼ੈਲਪ-ਸੰਬੰਧੀ ਹਰ ਚੀਜ਼ ਦੁੱਖ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬ ਗਈ।

Verse 23

एतस्मिन्नन्तरे प्राज्ञो द्विजो गुरुरनुत्तमः । पुरोहितश्च मतिमानागतो नृपसन्निधिम्

ਇਸੇ ਵਿਚਕਾਰ ਗਿਆਨਵਾਨ ਅਤੇ ਅਨੁੱਤਮ ਦਵਿਜ-ਗੁਰੂ, ਜੋ ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਪੁਰੋਹਿਤ ਵੀ ਸੀ, ਰਾਜੇ ਦੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਵਿੱਚ ਆ ਪਹੁੰਚਿਆ।

Verse 24

राजा प्रणम्य सम्पूज्य रुरोद च तयोः पुरः । सर्वं निवेदयांचक्रे पप्रच्छोचितमाशु तत्

ਰਾਜੇ ਨੇ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ। ਫਿਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਰੋਂਦਿਆਂ ਸਭ ਕੁਝ ਦੱਸਿਆ ਅਤੇ ਤੁਰੰਤ ਪੁੱਛਿਆ ਕਿ ਹੁਣ ਕੀ ਕਰਨਾ ਉਚਿਤ ਹੈ।

Verse 25

अथ राज्ञो गुरुर्विप्रः पण्डितश्च पुरोहितः । अपि द्वौ शास्त्रनीतिज्ञौ बोधयामासतुर्नृपम्

ਫਿਰ ਰਾਜੇ ਦੇ ਗੁਰੂ—ਵਿਦਵਾਨ ਬ੍ਰਾਹਮਣ—ਅਤੇ ਪੁਰੋਹਿਤ, ਦੋਵੇਂ ਸ਼ਾਸਤਰ ਤੇ ਨੀਤੀ ਦੇ ਜਾਣਕਾਰ ਸਨ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਸਮਝਾ ਕੇ ਠੀਕ ਕਰਤਵ ਦਾ ਬੋਧ ਕਰਾਇਆ।

Verse 26

शोकाकुलाश्च महिषीर्नृपबालांश्च कन्यकाम् । उत्तमा नीतिमादृत्य सर्वेषां हितकारिणीम्

ਰਾਣੀਆਂ, ਰਾਜ ਬਾਲਕ ਅਤੇ ਉਹ ਕੁੜੀ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਵਿਆਕੁਲ ਸਨ। ਪਰ ਉੱਤਮਾ ਨੇ ਉੱਚੀ ਨੀਤੀ ਧਾਰਨ ਕਰਕੇ ਸਭ ਦਾ ਭਲਾ ਕੀਤਾ।

Verse 27

गुरुपुरोधसावूचतुः । शृणु राजन्महाप्राज्ञ वचो नौ सद्धितावहम् । मा शुचः सपरीवारश्शास्त्रे कुरु मतिं सतीम्

ਗੁਰੂ ਅਤੇ ਪੁਰੋਹਿਤ ਨੇ ਕਿਹਾ—“ਹੇ ਮਹਾ-ਪ੍ਰਾਜ्ञ ਰਾਜਨ, ਸੱਚਾ ਹਿਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਸਾਡੇ ਬਚਨ ਸੁਣੋ। ਪਰਿਵਾਰ ਸਮੇਤ ਸ਼ੋਕ ਨਾ ਕਰੋ; ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਮਨ ਨੂੰ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ ਕਰੋ।”

Verse 28

अद्य वाब्ददिनान्ते वा दातव्या कन्यका नृप । पात्राय विप्रायान्यस्मै कस्मै चिद्वा विशेषतः

ਹੇ ਨ੍ਰਿਪ! ਅੱਜ ਹੀ ਜਾਂ ਵਰ੍ਹੇ ਅਤੇ ਦਿਨ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ ਵੀ ਕਨਿਆਦਾਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ—ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਕਰਕੇ ਯੋਗ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ; ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਯੋਗ ਪਾਤਰ ਨੂੰ।

Verse 29

सत्पात्रं ब्राह्मणादन्यन्न पश्यावो जगत्त्रये । सुतां दत्त्वा च मुनये रक्ष स्वां सर्वसम्पदम्

ਤਿੰਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਸੱਚੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਕੋਈ ਸਤਪਾਤਰ ਸਾਨੂੰ ਨਹੀਂ ਦਿੱਸਦਾ। ਇਸ ਲਈ ਮੁਨੀ ਨੂੰ ਧੀ ਦੇ ਕੇ ਆਪਣੀ ਪੂਰੀ ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ ਤੇ ਕਲਿਆਣ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰ।

Verse 30

राजन्नेकनिमित्तेन सर्वसंपद्विनश्यति । सर्वं रक्षति तं त्यक्त्वा विना तं शरणागतम्

ਹੇ ਰਾਜਨ! ਇਕੋ (ਅਧਰਮ) ਕਾਰਨ ਨਾਲ ਸਾਰੀ ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜੋ ਸਭ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਹੋਰ ਥਾਂ ਸ਼ਰਨ ਲੈਣ ਵਾਲਾ ਸੱਚੇ ਆਸਰੇ ਤੋਂ ਵੰਝਦਾ ਹੈ।

Verse 31

वसिष्ठ उवाच । राजा प्राज्ञवचः श्रुत्वा विलप्य च मुहुर्मुहुः । कन्यां सालंकृतां कृत्वा मुनीन्द्राय ददौ किल

ਵਸਿਸ਼ਠ ਨੇ ਕਿਹਾ—ਬੁੱਧਿਮਾਨ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ ਰਾਜਾ ਮੁੜ ਮੁੜ ਵਿਲਾਪ ਕਰਨ ਲੱਗਾ। ਫਿਰ ਧੀ ਨੂੰ ਸਜਾ-ਸਵਾਰ ਕੇ ਮੁਨੀਸ਼ਵਰ ਨੂੰ ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਦੇ ਦਿੱਤਾ।

Verse 32

कान्तां गृहीत्वा स मुनिर्विवाह्य विधिवद्गिरे । पद्मां पद्मोपमां तां वै मुदितस्स्वालयं ययौ

ਉਸ ਮੁਨੀ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪ੍ਰਿਯਾ ਪਦਮਾ ਨੂੰ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕਰ ਕੇ ਪਹਾੜ ਉੱਤੇ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਵਿਆਹ ਦੇ ਸੰਸਕਾਰ ਕੀਤੇ। ਫਿਰ ਹਿਰਦੇ ਤੋਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ ਕਮਲ-ਸਮਾਨ ਪਦਮਾ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਆਸ਼੍ਰਮ ਨੂੰ ਚਲਾ ਗਿਆ।

Verse 33

राजा सर्वान्परित्यज्य दत्त्वा वृद्धाय चात्मजाम् । ग्लानिं चित्ते समाधाय जगाम तपसे वनम्

ਰਾਜੇ ਨੇ ਸਭ ਕੁਝ ਤਿਆਗ ਕੇ ਆਪਣੀ ਧੀ ਦਾ ਵਿਆਹ ਉਸ ਬੁੱਢੇ ਨਾਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਫਿਰ ਮਨ ਵਿੱਚ ਗਹਿਰੀ ਗਲਾਨੀ ਧਾਰ ਕੇ ਤਪੱਸਿਆ ਲਈ ਜੰਗਲ ਨੂੰ ਤੁਰ ਪਿਆ—ਪਸ਼ੁ-ਬੰਧਨ ਛੱਡ ਕੇ ਮੁਕਤਿਦਾਤਾ ਪਤੀ-ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਮਾਰਗ ਵੱਲ।

Verse 34

इति श्रीशिवमहापुराणे द्वितीयायां रुद्रसंहितायां तृतीये पार्वतीखण्डेऽनरण्यचरितवर्णनं नाम चतुस्त्रिंशोऽध्यायः

ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਸ਼੍ਰੀ ਸ਼ਿਵ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਦੀ ਦੂਜੀ ਰੁਦ੍ਰਸੰਹਿਤਾ ਦੇ ਤੀਜੇ ਪਾਰਵਤੀਖੰਡ ਵਿੱਚ “ਅਨਰਣ੍ਯ-ਚਰਿਤ ਵਰਣਨ” ਨਾਮਕ ਚੌਂਤੀਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਸਮਾਪਤ ਹੋਇਆ।

Verse 35

पूज्याः पुत्राश्च भृत्याश्च मूर्च्छामापुर्नृपं विना । शुशुचुः श्वाससंयुक्तं ज्ञात्वा सर्वेपरे जनाः

ਰਾਜੇ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਪੂਜਣਯ ਬਜ਼ੁਰਗ, ਪੁੱਤਰ ਅਤੇ ਸੇਵਕ ਬੇਹੋਸ਼ ਹੋ ਗਏ। ਅਤੇ ਹੋਰ ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਇਹ ਜਾਣ ਕੇ ਕਿ ਉਸ ਵਿੱਚ ਹਾਲੇ ਸਾਹ ਬਾਕੀ ਹੈ, ਉੱਚੀ ਆਵਾਜ਼ ਨਾਲ ਰੋ ਪਏ।

Verse 36

अनरण्यो वनं गत्वा तपस्तप्त्वाति शंकरम् । समाराध्य ययौ भक्त्या शिवलोकमनामयम्

ਅਨਰਣ੍ਯ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਗਿਆ ਅਤੇ ਘੋਰ ਤਪ ਕੀਤਾ। ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਸ਼ੰਕਰ ਦੀ ਆਰਾਧਨਾ ਕਰਕੇ ਉਸ ਨੇ ਦੁੱਖ-ਰਹਿਤ ਨਿਰਾਮਯ ਸ਼ਿਵਲੋਕ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ।

Verse 37

नृपस्य कीर्तिमान्नाम्ना ज्येष्ठपुत्रोथ धार्मिकः । पुत्रवत्पालयामास प्रजा राज्यं चकार ह

ਰਾਜੇ ਦਾ ਜੇਠਾ ਪੁੱਤਰ ‘ਕੀਰਤਿਮਾਨ’ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ, ਸੱਚਮੁੱਚ ਧਰਮੀ ਸੀ। ਉਹ ਪ੍ਰਜਾ ਦੀ ਆਪਣੇ ਬੱਚਿਆਂ ਵਾਂਗ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦਾ ਅਤੇ ਢੰਗ ਨਾਲ ਰਾਜ ਚਲਾਉਂਦਾ ਸੀ।

Verse 38

इति ते कथितं शैलानरण्यचरितं शुभम् । कन्यां दत्त्वा यथारक्षद्वंशं चाप्यखिलं धनम्

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਪਹਾੜ (ਹਿਮਾਲਯ) ਅਤੇ ਵਨਵਾਸੀ ਦੀ ਇਹ ਸ਼ੁਭ ਕਥਾ ਸੁਣਾਈ। ਧੀ ਦਾ ਦਾਨ ਕਰਕੇ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਵੰਸ਼ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਸਾਰਾ ਧਨ ਵੀ ਸੰਭਾਲਿਆ।

Verse 39

शैलराज त्वमप्येवं सुतां दत्त्वा शिवाय च । रक्ष सर्वकुलं सर्वान्वशान्कुरु सुरानपि

ਹੇ ਸ਼ੈਲਰਾਜ! ਤੂੰ ਵੀ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਪਣੀ ਧੀ ਨੂੰ ਸ਼ਿਵ ਨੂੰ ਅਰਪਣ ਕਰਕੇ ਆਪਣੇ ਸਾਰੇ ਕੁਲ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰ। ਸਭ ਨੂੰ ਸਹਿਮਤੀ ਵਾਲੇ ਅਨੁਸ਼ਾਸਨ ਹੇਠ ਲਿਆ, ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਮਰਯਾਦਾ ਵਿੱਚ ਰੱਖ।