सत्यप्रतिज्ञा-तपःसंवादः (Pārvatī’s Vow of Truth and the Dialogue on Her Tapas)

Verse 1

पार्वत्युवाच । शृणु द्विजेन्द्र जटिल मद्वृत्तं निखिलं खलु । सख्युक्तं मेऽद्य यत्सत्यं तत्तथैव न चान्यथा

ਪਾਰਵਤੀ ਨੇ ਆਖਿਆ—ਹੇ ਦਵਿਜ-ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਹੇ ਜਟਾਧਾਰੀ! ਮੇਰੇ ਜੀਵਨ ਦਾ ਸਾਰਾ ਵਰਤਾਂਤ ਪੂਰਾ ਸੁਣੋ। ਅੱਜ ਮੈਂ ਮਿੱਤਰ-ਭਾਵ ਨਾਲ ਜੋ ਕਹਿੰਦੀ ਹਾਂ, ਉਹ ਸੱਚ ਹੈ—ਉਹੋ ਜਿਹਾ ਹੀ, ਹੋਰ ਨਹੀਂ।

Verse 2

मनसा वचसा साक्षात्कर्म्मणा पतिभावतः । सत्यं ब्रवीमि नोऽसत्यं वृतो वै शंकरो या

ਮਨ ਨਾਲ, ਬਾਣੀ ਨਾਲ ਅਤੇ ਸਿੱਧੇ ਕਰਮ ਨਾਲ—ਪਤਿਵ੍ਰਤਾ ਭਾਵ ਨਾਲ—ਮੈਂ ਸੱਚ ਹੀ ਕਹਿੰਦੀ ਹਾਂ, ਝੂਠ ਨਹੀਂ: ਮੈਂ ਨਿਸਚਿਤ ਹੀ ਸ਼ੰਕਰ ਨੂੰ ਹੀ ਚੁਣਿਆ ਹੈ।

Verse 3

जानामि दुर्ल्लभं वस्तु कथम्प्राप्यं मया भवेत् । तथापि मन औत्सुक्यात्तप्यतेऽद्य तपो मया

ਮੈਂ ਜਾਣਦੀ ਹਾਂ ਕਿ ਜਿਸ ਲਕਸ਼ ਨੂੰ ਮੈਂ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹਾਂ ਉਹ ਬਹੁਤ ਦੁਲਭ ਹੈ—ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਮਿਲੇਗਾ? ਫਿਰ ਵੀ ਲਾਲਸਾ ਨਾਲ ਮਨ ਸੜਦਾ ਹੈ; ਇਸ ਲਈ ਅੱਜ ਵੀ ਮੈਂ ਤਪ ਕਰਦੀ ਹਾਂ।

Verse 4

ब्रह्मोवाच । इत्युक्त्वा वचनन्तस्मै स्थिता सा गिरिजा तदा । उवाच ब्राह्मणस्तत्र तच्छ्रुत्वा पार्वतीवचः

ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਕਿਹਾ—ਇਹ ਬਚਨ ਉਸਨੂੰ ਕਹਿ ਕੇ ਗਿਰਿਜਾ (ਪਾਰਵਤੀ) ਓਥੇ ਹੀ ਖੜੀ ਰਹੀ। ਤਦ ਉੱਥੇ ਉਸ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੇ ਪਾਰਵਤੀ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ।

Verse 5

ब्राह्मण उवाच । एतावत्कालपर्य्यन्तम्ममेच्छा महती ह्यभूत् । किं वस्तु कांक्षती देवी कुरुते सुमहत्तपः

ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੇ ਆਖਿਆ—ਇਤਨੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਮੇਰੇ ਅੰਦਰ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਇੱਛਾ ਜਾਗੀ ਹੈ। ਦੇਵੀ ਕਿਹੜੀ ਵਸਤੂ ਦੀ ਕਾਮਨਾ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਲਈ ਉਹ ਇੰਨਾ ਮਹਾਨ ਤਪ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ?

Verse 6

तज्ज्ञात्वा निखिलं देवि श्रुत्वा त्वन्मुखपंकजात् । इतो गच्छाम्यहं स्थानाद्यथेच्छसि तथा कुरु

ਹੇ ਦੇਵੀ, ਤੇਰੇ ਮੁਖ-ਕਮਲ ਤੋਂ ਸਭ ਕੁਝ ਸੁਣ ਕੇ ਤੇ ਜਾਣ ਕੇ ਮੈਂ ਹੁਣ ਇਸ ਥਾਂ ਤੋਂ ਪ੍ਰਸਥਾਨ ਕਰਦਾ ਹਾਂ। ਜਿਵੇਂ ਤੇਰੀ ਇੱਛਾ ਹੋਵੇ, ਤਿਵੇਂ ਕਰ।

Verse 7

न कथ्यते त्वया मह्यं मित्रत्वं निष्फलम्भवेत् । यथा कार्य्यं तथा भावि कथनीयं सुखेन च

ਜੇ ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਨਾ ਦੱਸੇਂ ਤਾਂ ਸਾਡੀ ਮਿੱਤਰਤਾ ਨਿਸ਼ਫਲ ਹੋ ਜਾਵੇਗੀ। ਇਸ ਲਈ ਜੋ ਹੁਣ ਕਰਨਾ ਹੈ ਅਤੇ ਜੋ ਅੱਗੇ ਹੋਣਾ ਹੈ, ਉਹ ਸੁਖ ਨਾਲ ਸਾਫ਼ ਕਹਿ।

Verse 8

ब्रह्मोवाच । इत्युक्त्वा वचनं तस्य यावद्गन्तुमियेष सः । तावच्च पार्वती देवी प्रणम्योवाच तं द्विजम्

ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਇਉਂ ਕਹਿ ਕੇ ਜਦੋਂ ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਜਾਣ ਨੂੰ ਤਿਆਰ ਹੋਇਆ, ਤਦੋਂ ਹੀ ਦੇਵੀ ਪਾਰਵਤੀ ਨੇ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ ਉਸ ਦਵਿਜ ਨੂੰ ਆਖਿਆ।

Verse 9

पार्वत्युवाच । किं गमिष्यसि विप्रेन्द्र स्थितो भव हितं वद । इत्युक्ते च तया तत्र स्थित्वोवाच स दण्डधृक्

ਪਾਰਵਤੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਵਿਪ੍ਰ-ਇੰਦਰ, ਤੂੰ ਕਿਉਂ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈਂ? ਇੱਥੇ ਹੀ ਠਹਿਰ ਅਤੇ ਹਿਤ ਦੀ ਗੱਲ ਕਹਿ। ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਦੰਡਧਾਰੀ ਤਪਸਵੀ ਉੱਥੇ ਹੀ ਰਹਿ ਕੇ ਬੋਲਿਆ।

Verse 10

द्विज उवाच । यदि श्रोतुमना देवि मां स्थापयसि भक्तितः । वदामि तत्त्वं तत्सर्वं येन ते वयुनम्भवेत्

ਦਵਿਜ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਦੇਵੀ, ਜੇ ਤੂੰ ਸੁਣਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਭਗਤੀਪੂਰਵਕ ਮੈਨੂੰ ਆਪਣੇ ਸਾਨਿਧ ਵਿੱਚ ਠਹਿਰਾਵੇਂ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਉਹ ਸਾਰਾ ਤੱਤ ਕਹਾਂਗਾ ਜਿਸ ਨਾਲ ਤੇਰੇ ਵਿੱਚ ਯਥਾਰਥ ਬੋਧ ਅਤੇ ਵਿਵੇਕ ਉਪਜੇ।

Verse 11

जानाम्यहं महादेवं सर्वथा गुरुधर्म्मतः । प्रवदामि यथार्थं हि सावधानतया शृणु

ਗੁਰੂ-ਧਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਮੈਂ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਹਾਦੇਵ ਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਹਾਂ। ਇਸ ਲਈ ਮੈਂ ਯਥਾਰਥ ਬੋਲਦਾ ਹਾਂ—ਸਾਵਧਾਨ ਹੋ ਕੇ ਸੁਣ।

Verse 12

वृषध्वजो महादेवो भस्मदिग्धो जटाधरः । व्याघ्रचर्म्मांबरधरः संवीतो गजकृत्तिना

ਵ੍ਰਿਸ਼ਧਵਜ ਮਹਾਦੇਵ ਭਸਮ ਨਾਲ ਲਿਪਤ ਅਤੇ ਜਟਾਧਾਰੀ ਸਨ। ਵਿਆਘ੍ਰਚਰਮ ਦਾ ਵਸਤ੍ਰ ਪਹਿਨ ਕੇ ਉਹ ਗਜਚਰਮ ਨਾਲ ਵੀ ਢੱਕੇ ਹੋਏ ਸਨ।

Verse 13

कपालधारी सर्पौघैस्सर्वगात्रेषु वेष्टितः । विषदिग्धोऽभक्ष्यभक्षो विरूपाक्षो विभीषणः

ਉਹ ਕਪਾਲ-ਪਾਤ੍ਰ ਧਾਰਨ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਸੱਪਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਾਰਾ ਸ਼ਰੀਰ ਲਪੇਟਿਆ ਹੈ। ਵਿਸ਼ ਨਾਲ ਲਿਪਤ, ਉਹ ਅਭੱਖ੍ਯ ਨੂੰ ਵੀ ਭੱਖਦੇ; ਵਿਰੂਪਾਖ਼ ਅਤੇ ਵਿਭੀਸ਼ਣ ਸਰੂਪ ਹਨ।

Verse 14

अव्यक्तजन्मा सततं गृहभोगविवर्जितः । दिगंबरो दशभुजो भूत प्रेतान्वितस्सदा

ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਜਨਮ ਅਵ੍ਯਕਤ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਸਦਾ ਗ੍ਰਿਹ-ਭੋਗ ਤੋਂ ਵਿਰਕਤ ਹਨ। ਦਿਗੰਬਰ, ਦਸ-ਭੁਜਾ—ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਭੂਤ-ਪ੍ਰੇਤਾਂ ਨਾਲ ਸਹਿਤ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।

Verse 15

केन कारणेन त्वं तं भर्तारं समीहसे । क्व ज्ञानं ते गतं देवि तद्वदाद्य विचारतः

ਹੇ ਦੇਵੀ, ਕਿਹੜੇ ਕਾਰਨ ਕਰਕੇ ਤੂੰ ਉਸ ਪਤੀ ਨੂੰ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹੈਂ? ਤੇਰਾ ਵਿਵੇਕ ਕਿੱਥੇ ਚਲਾ ਗਿਆ? ਸੋਚ-ਵਿਚਾਰ ਕਰਕੇ ਅੱਜ ਦੱਸ।

Verse 16

पूर्वं श्रुतं मया चैव व्रतन्तस्य भयंकरम् । शृणु ते निगदाम्यद्य यदि ते श्रवणे रुचिः

ਵ੍ਰਤ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਭਿਆਨਕ ਫਲ ਬਾਰੇ ਮੈਂ ਵੀ ਪਹਿਲਾਂ ਸੁਣਿਆ ਹੈ। ਜੇ ਤੈਨੂੰ ਸੁਣਨ ਵਿੱਚ ਰੁਚੀ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਸੁਣ—ਅੱਜ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਉਹ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ।

Verse 17

दक्षस्य दुहिता साध्वी सती वृषभवाहनम् । वव्रे पतिं पुरा दैवात्तत्संभोगः परिश्रुतः

ਪੁਰਾਤਨ ਸਮੇਂ ਦਕਸ਼ ਦੀ ਸਾਧਵੀ ਧੀ ਸਤੀ ਨੇ ਦੈਵ-ਯੋਗ ਨਾਲ ਵ੍ਰਿਸ਼ਭਧਵਜ ਭਗਵਾਨ ਸ਼ਿਵ ਨੂੰ ਪਤੀ ਵਜੋਂ ਵਰਿਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਦਿਵ੍ਯ ਮਿਲਾਪ ਸਭ ਥਾਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਇਆ।

Verse 18

कपालिजायेति सती दक्षेण परिवर्जिता । यज्ञे भागप्रदानाय शंभुश्चापि विवर्जितः

ਦਕਸ਼ ਨੇ ਸਤੀ ਨੂੰ “ਕਪਾਲੀ ਦੀ ਪਤਨੀ” ਕਹਿ ਕੇ ਤਿਰਸਕਾਰਿਆ ਅਤੇ ਤਿਆਗ ਦਿੱਤਾ। ਯੱਗ ਵਿੱਚ ਭਾਗ ਦੇਣ ਵੇਲੇ ਸ਼ੰਭੂ (ਸ਼ਿਵ) ਨੂੰ ਵੀ ਬਾਹਰ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ।

Verse 19

सा तथैवापमानेन भृशं कोपाकुला सती । तत्याजासून्प्रियांस्तत्र तया त्यक्तश्च शंकरः

ਉਸ ਅਪਮਾਨ ਨਾਲ ਸਤੀ ਬਹੁਤ ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ ਵਿਆਕੁਲ ਹੋ ਗਈ। ਓਥੇ ਹੀ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਿਯ ਪ੍ਰਾਣ ਤਿਆਗ ਦਿੱਤੇ; ਅਤੇ ਸ਼ੰਕਰ ਵੀ ਉਸ ਵੱਲੋਂ ਛੱਡੇ ਰਹਿ ਗਏ।

Verse 20

त्वं स्त्रीरत्नं तव पिता राजा निखिल भूभृताम् । तथाविधं पतिं कस्मादुग्रेण तपसेहसे

ਤੂੰ ਇਸਤ੍ਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਰਤਨ ਹੈਂ ਅਤੇ ਤੇਰਾ ਪਿਤਾ ਸਭ ਭੂਪਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਰਾਜਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਤੂੰ ਐਸੇ ਪਤੀ ਨੂੰ ਕਠੋਰ ਤਪੱਸਿਆ ਨਾਲ ਕਿਉਂ ਲੱਭਦੀ ਹੈਂ?

Verse 21

दत्त्वा सुवर्णमुद्रां च ग्रहीतुं काचमिच्छसि । हित्वा च चंदनं शुभ्रं कर्दमं लेप्तुमिच्छसि

ਸੋਨੇ ਦੀ ਮੁਦਰਾ ਦੇ ਕੇ ਵੀ ਤੂੰ ਕੱਚ ਹੀ ਲੈਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈਂ। ਪਵਿੱਤਰ ਚਿੱਟਾ ਚੰਦਨ ਛੱਡ ਕੇ ਤੂੰ ਕੀਚੜ ਮਲਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈਂ।

Verse 22

सूर्य्यतेजः परित्यज्य खद्योतद्युतिमिच्छसि । चीनांशुकं विहायैव चर्म्मांबरमिहेच्छसि

ਸੂਰਜ ਦੇ ਤੇਜ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਤੂੰ ਜੁਗਨੂ ਦੀ ਮੰਦ ਚਮਕ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈਂ। ਚੰਗੇ ਕੱਪੜੇ ਤਿਆਗ ਕੇ ਇੱਥੇ ਚਮੜੇ ਦਾ ਅੰਬਰ ਪਹਿਨਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈਂ।

Verse 23

गृहवासम्परित्यज्य वनवासं समीहसे । लोहमिच्छसि देवेश त्यक्त्वा शेवधिमुत्तमम्

ਘਰ-ਵਾਸ ਛੱਡ ਕੇ ਤੂੰ ਜੰਗਲ-ਵਾਸ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦਾ ਹੈਂ। ਹੇ ਦੇਵੇਸ਼, ਇਹ ਤਾਂ ਜਿਵੇਂ ਉੱਤਮ ਖਜ਼ਾਨਾ ਤਿਆਗ ਕੇ ਲੋਹਾ ਮੰਗਣਾ ਹੋਵੇ।

Verse 24

इन्द्रादिलोकपालांश्च हित्वा शिवमनु व्रता । नैतत्सूक्तं हि लोकेषु विरुद्धं दृश्यतेऽधुना

ਇੰਦਰ ਆਦਿ ਲੋਕਪਾਲਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਛੱਡ ਕੇ ਸ਼ਿਵ-ਵ੍ਰਤੀ ਜਨ ਕੇਵਲ ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਹੀ ਅਨੁਗਾਮੀ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਉਪਦੇਸ਼ ਅੱਜ ਵੀ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਕਿਤੇ ਵਿਰੋਧੀ ਨਹੀਂ ਦਿੱਸਦਾ।

Verse 25

क्व त्वं कमलपत्राक्षी क्वासौ वै त्रिविलोचनः । शशांकवदना त्वं च पंचवक्त्रः शिवस्स्मृतः

ਕਿੱਥੇ ਤੂੰ, ਹੇ ਕਮਲ-ਪੱਤਰ ਅੱਖੀਂ ਵਾਲੀਏ, ਅਤੇ ਕਿੱਥੇ ਉਹ ਤ੍ਰਿਨੇਤ੍ਰੀ ਪ੍ਰਭੂ? ਤੂੰ ਚੰਦ੍ਰ-ਮੁਖੀ ਹੈਂ, ਅਤੇ ਉਹ ਸ਼ਿਵ ਪੰਚਵਕਤ੍ਰ ਕਹੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

Verse 26

वेणी शिरसि ते दिव्या सर्पिणीव विभासिता । जटाजूटं शिवस्येव प्रसिद्धम्परिचक्षते

ਤੇਰੇ ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਦਿਵ੍ਯ ਵੇਣੀ ਸੱਪਣੀ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੀ ਹੈ; ਲੋਕ ਇਸ ਨੂੰ ਭਗਵਾਨ ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਜਟਾਜੂਟ ਵਾਂਗ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਕਹਿ ਕੇ ਵਰਣਨ ਕਰਦੇ ਹਨ।

Verse 27

इतिश्रीशिवमहापुराणे द्वितीयायां रुद्रसंहितायां तृतीये पार्वतीखंडे ब्रह्मचारिप्रतारणवाक्यवर्णनं नाम सप्तविंशोऽध्यायः

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸ਼੍ਰੀ ਸ਼ਿਵ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਦੀ ਦੂਜੀ ਰੁਦ੍ਰਸੰਹਿਤਾ ਦੇ ਤੀਜੇ ਪਾਰਵਤੀਖੰਡ ਵਿੱਚ “ਬ੍ਰਹਮਚਾਰੀ ਦੇ ਪ੍ਰਤਾਰਣਾ-ਵਾਕਾਂ ਦਾ ਵਰਣਨ” ਨਾਮਕ ਸਤਾਈਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਸਮਾਪਤ ਹੋਇਆ।

Verse 28

भूषणानि दिव्यानि क्व सर्पाश्शंकरस्य च । क्व चरा देवतास्सर्वाः क्व च भूतबलिप्रियः

“ਕਿੱਥੇ ਦਿਵ੍ਯ ਗਹਿਣੇ, ਤੇ ਕਿੱਥੇ ਸ਼ੰਕਰ ਦੇ ਸੱਪ? ਕਿੱਥੇ ਸਭ ਚਲਦੇ-ਫਿਰਦੇ ਦੇਵਤੇ, ਤੇ ਕਿੱਥੇ ਭੂਤਾਂ ਦੀ ਬਲੀ ਨੂੰ ਪਿਆਰਾ ਉਹ ਪ੍ਰਭੂ? (ਇਹ ਵਿਰੋਧ ਇਕੱਠੇ ਨਹੀਂ ਜਚਦੇ।)”

Verse 29

क्व वा मृदंगवादश्च क्व च तड्डमरुस्तथा । क्व च भेरीकलापश्च क्व च शृंगरवोऽशुभः

“ਕਿੱਥੇ ਮ੍ਰਿਦੰਗ ਦਾ ਵਾਜਾ, ਤੇ ਕਿੱਥੇ ਉਹ ਡਮਰੂ? ਕਿੱਥੇ ਭੇਰੀਆਂ ਦੇ ਨਾਦ ਦਾ ਸਮੂਹ, ਤੇ ਕਿੱਥੇ ਅਸ਼ੁਭ ਸਿੰਗਾਂ ਦੀ ਧੁਨ?”

Verse 30

क्व च ढक्कामयः शब्दो गलनादः क्व चाशुभः । भवत्याश्च शिवस्यैव न युक्तं रूपमुत्तमम्

ਇੱਕ ਪਾਸੇ ਢੱਕਾ-ਵਾਜੇ ਦੀ ਧੁਨ, ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਇਹ ਕਰੜੀ ਅਸ਼ੁਭ ਖੜਖੜਾਹਟ—ਹੇ ਸ਼ਿਵ, ਤੇਰੇ ਪਰਮ ਮੰਗਲਮਈ ਉੱਤਮ ਸਰੂਪ ਨੂੰ ਐਸਾ ਅਮੰਗਲ ਸੁਰ ਨਹੀਂ ਸੋਭਦਾ।

Verse 31

यदि द्रव्यं भवेत्तस्य कथं स्यात्स दिगम्बरः । वाहनं च बलीवर्दस्सामग्री कापि तस्य न

ਜੇ ਉਸ ਕੋਲ ਧਨ-ਦੌਲਤ ਹੁੰਦੀ, ਤਾਂ ਉਹ ਦਿਗੰਬਰ ਤਪਸਵੀ ਕਿਵੇਂ ਹੁੰਦਾ? ਅਤੇ ਜਦੋਂ ਉਸ ਦਾ ਵਾਹਨ ਬਲਦ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਸ ਕੋਲ ਹੋਰ ਕੋਈ ਸਮੱਗਰੀ ਜਾਂ ਸੰਸਾਰੀ ਸਾਜ਼ੋ-ਸਾਮਾਨ ਨਹੀਂ।

Verse 32

वरेषु ये गुणाः प्रोक्ता नारीणां सुखदायकाः । तन्मध्ये हि विरूपाक्षे एकोपि न गुणः स्मृतः

ਵਰਾਂ ਵਿੱਚ ਜੋ ਗੁਣ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਸੁਖ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਕਹੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਵਿਰੂਪਾਖਸ਼ ਵਿੱਚ ਇਕ ਵੀ ਗੁਣ ਯਾਦ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦਾ।

Verse 33

तवापि कामो दयितो दग्धस्तेन हरेण च । अनादरस्तदा दृष्टो हित्वा त्वामन्यतो गतः

ਤੇਰਾ ਪਿਆਰਾ ਕਾਮਦੇਵ ਵੀ ਉਸੇ ਹਰ ਨੇ ਸਾੜ ਦਿੱਤਾ। ਤਦ ਉਸ ਦੀ ਬੇਪਰਵਾਹੀ ਸਾਫ਼ ਦਿੱਸ ਪਈ—ਉਹ ਤੈਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਹੋਰ ਥਾਂ ਚਲਾ ਗਿਆ।

Verse 34

जातिर्न दृश्यते तस्य विद्याज्ञानं तथैव च । सहायाश्च पिशाचा हि विषं कण्ठे हि दृश्यते

ਉਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਜਾਤ ਨਹੀਂ ਦਿੱਸਦੀ, ਨਾ ਹੀ ਵਿਦਿਆ-ਗਿਆਨ। ਉਸ ਦੇ ਸਾਥੀ ਪਿਸਾਚ ਹਨ, ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਕੰਠ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ ਵੀ ਸਾਫ਼ ਦਿੱਸਦਾ ਹੈ।

Verse 35

एकाकी च सदा नित्यं विरागी च विशेषतः । तस्मात्त्वं हि हरे नैव मनो योक्तुं तु चार्हसि

ਉਹ ਸਦਾ ਇਕੱਲਾ, ਨਿੱਤ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਸਿੱਧ ਅਤੇ ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਪੂਰਨ ਵੈਰਾਗੀ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਹਰੀ, ਉਸ ਬਾਰੇ ਆਮ ਉਮੀਦਾਂ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਮਨ ਬੰਨ੍ਹਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਦੇ ਨਾ ਕਰ।

Verse 36

क्व च हारस्त्वदीयो वै क्व च तन्मुण्डमालिका । अंगरागः क्व ते दिव्यः चिताभस्म क्व तत्तनौ

ਤੇਰਾ ਆਪਣਾ ਹਾਰ ਕਿੱਥੇ, ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਮੁੰਡਮਾਲਾ ਕਿੱਥੇ? ਤੇਰਾ ਦਿਵ੍ਯ ਅੰਗਰਾਗ ਕਿੱਥੇ, ਤੇ ਉਸ ਦੇ ਸਰੀਰ ਉੱਤੇ ਚਿਤਾ ਦੀ ਭਸਮ ਕਿੱਥੇ? (ਕਿੰਨਾ ਵੱਡਾ ਅੰਤਰ!)

Verse 37

सर्वं विरुद्धं रूपादि तव देवि हरस्य च । मह्यं न रोचते ह्येतद्यदिच्छसि तथा कुरु

ਹੇ ਦੇਵੀ, ਰੂਪ ਆਦਿ ਸਭ ਕੁਝ ਤੇਰੇ ਅਤੇ ਹਰ (ਸ਼ਿਵ) ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਵਿਰੋਧੀ ਦਿੱਸਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਮੈਨੂੰ ਚੰਗਾ ਨਹੀਂ ਲੱਗਦਾ। ਫਿਰ ਵੀ, ਜੇ ਤੇਰੀ ਇਹੀ ਇੱਛਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਜਿਵੇਂ ਚਾਹੇਂ ਤਿਵੇਂ ਕਰ।

Verse 38

असद्वस्तु च यत्किंचित् तत्सर्वं स्वयमीहसे । निर्वर्तय मनस्तस्मान्नोचेदिच्छसि तत्कुरु

ਜੋ ਕੁਝ ਵੀ ਅਸੱਤ ਜਾਂ ਛਣਭੰਗੁਰ ਹੈ, ਉਹ ਸਭ ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਹੀ ਸੰਕਲਪ ਨਾਲ ਲੱਭਦੀ ਫਿਰਦੀ ਹੈਂ। ਇਸ ਲਈ ਮਨ ਨੂੰ ਠਹਿਰਾ ਕੇ ਪੱਕਾ ਨਿਰਣਾ ਕਰ; ਨਹੀਂ ਤਾਂ, ਜੇ ਤੇਰੀ ਇਹੀ ਇੱਛਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਓਹੀ ਕਰ (ਅਤੇ ਫਲ ਵੀ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰ)।

Verse 39

ब्रह्मोवाच । इत्येवं वचनं श्रुत्वा तस्य विप्रस्य पार्वती । उवाच क्रुद्धमनसा शिवनिन्दापरं द्विजम्

ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਕਿਹਾ—ਉਸ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੇ ਇਹ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ ਪਾਰਵਤੀ, ਧਰਮਯੁਕਤ ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ ਮਨ ਵਿੱਚ ਅੱਗ ਭੜਕਾ ਕੇ, ਸ਼ਿਵ-ਨਿੰਦਾ ਵਿੱਚ ਲੱਗੇ ਉਸ ਦਵਿਜ ਨੂੰ ਬੋਲੀ।