पूर्वगतिवर्णनम् (Pūrvagati-varṇana) — “Description of the Prior Course / Earlier Lineage Account”

Verse 1

नारद उवाच । विधे प्राज्ञ वदेदानीं मेनोत्पत्तिं समादरात् । अपि शापं समाचक्ष्व कुरु संदेहभंजनम्

ਨਾਰਦ ਨੇ ਕਿਹਾ— ਹੇ ਪ੍ਰਾਜ্ঞ ਵਿਧਾਤਾ (ਬ੍ਰਹਮਾ), ਹੁਣ ਆਦਰ ਨਾਲ ਮੈਨਾਦੇਵੀ ਦੀ ਉਤਪੱਤੀ ਦਾ ਵਰਤਾਂਤ ਮੈਨੂੰ ਦੱਸੋ। ਅਤੇ ਸ਼ਾਪ ਦਾ ਪ੍ਰਸੰਗ ਵੀ ਸਮਝਾ ਕੇ ਮੇਰਾ ਸੰਦੇਹ ਦੂਰ ਕਰੋ।

Verse 2

ब्रह्मोवाच । शृणु नारद सुप्रीत्या मेनोत्पत्तिं विवेकतः । मुनिभिः सह वक्ष्येहं सुतवर्य्य महाबुध

ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਕਿਹਾ—ਹੇ ਨਾਰਦ! ਪ੍ਰਸੰਨ ਚਿੱਤ ਨਾਲ ਸੁਣ; ਮੈਂ ਵਿਵੇਕ ਨਾਲ ਮੇਨਾ ਦੀ ਉਤਪੱਤੀ ਦਾ ਵਰਤਾਂਤ ਦੱਸਾਂਗਾ। ਮੁਨੀਆਂ ਸਮੇਤ ਇੱਥੇ ਕਹਿੰਦਾ ਹਾਂ, ਹੇ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਪੁੱਤਰ, ਹੇ ਮਹਾਬੁੱਧੀਮਾਨ।

Verse 3

दक्षनामा मम सुतो यः पुरा कथितो मुने । तस्य जाताः सुताः षष्टिप्रमितास्सृष्टिकारणाः

ਹੇ ਮੁਨੀ! ਜਿਸ ਦਕਸ਼ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਮੇਰਾ ਪੁੱਤਰ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਉਸ ਦੇ ਸੱਠ ਪੁੱਤਰ ਹੋਏ; ਉਹ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ-ਕਾਰਜ ਦੇ ਨਿਮਿੱਤ ਕਾਰਣ ਬਣੇ।

Verse 4

तासां विवाहमकरोत्स वरैः कश्यपादिभिः । विदितं ते समस्तं तत्प्रस्तुतं शृणु नारद

ਉਸ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਵਿਆਹ ਕਸ਼੍ਯਪ ਆਦਿ ਉੱਤਮ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨਾਲ ਕਰਵਾਇਆ। ਇਹ ਸਭ ਤੈਨੂੰ ਪਤਾ ਹੈ; ਹੁਣ, ਹੇ ਨਾਰਦ, ਵਰਤਮਾਨ ਪ੍ਰਸੰਗ ਸੁਣ।

Verse 5

तासां मध्ये स्वधानाम्नीं पितृभ्यो दत्तवान्सुताम् । तिस्रोभवन्सुतास्तस्यास्सुभगा धर्ममूर्तयः

ਉਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸ੍ਵਧਾ ਨਾਮ ਦੀ ਕੁੜੀ ਉਸ ਨੇ ਪਿਤ੍ਰਾਂ ਨੂੰ ਅਰਪਿਤ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਤੋਂ ਤਿੰਨ ਧੀਆਂ ਹੋਈਆਂ—ਸੁਭਾਗਣੀਆਂ ਅਤੇ ਧਰਮ ਦੀਆਂ ਮੂਰਤਾਂ।

Verse 6

तासां नामानि शृणु मे पावनानि मुनीश्वर । सदा विघ्नहराण्येव महामंगलदानि च

ਹੇ ਮੁਨੀਸ਼ਵਰ! ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਨਾਮ ਮੇਰੇ ਕੋਲੋਂ ਸੁਣੋ—ਜੋ ਸਦਾ ਵਿਘਨ ਹਰਨ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਮਹਾ ਮੰਗਲ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਹਨ।

Verse 7

मेनानाम्नी सुता ज्येष्ठा मध्या धन्या कलावती । अन्त्या एतास्सुतास्सर्वाः पितॄणाम्मानसोद्भवाः

ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਜੇਠੀ ਧੀ ਦਾ ਨਾਮ ਮੇਨਾ ਸੀ; ਵਿਚਲੀ ਧਨਿਆ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟੀ ਕਲਾਵਤੀ ਸੀ। ਇਹ ਸਾਰੀਆਂ ਧੀਆਂ ਪਿਤ੍ਰਾਂ ਦੀ ਮਾਨਸ-ਸੰਤਾਨ ਸਨ।

Verse 8

अयोनिजाः स्वधायाश्च लोकतस्तत्सुता मताः । आसाम्प्रोच्य सुनामानि सर्वान्कामाञ्जनो लभेत्

ਇਹ ਕੁਆਰੀਆਂ ਅਯੋਨਿਜਾ ਹਨ ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਵਧਾ ਦੇਵੀ ਦੀਆਂ ਧੀਆਂ ਮੰਨੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸ਼ੁਭ ਨਾਮ ਭਕਤੀ ਨਾਲ ਉਚਾਰਨ ਕਰਨ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖ ਸਭ ਇੱਛਿਤ ਫਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।

Verse 9

जगद्वंद्याः सदा लोकमातरः परमोददाः । योगिन्यः परमा ज्ञाननिधानास्तास्त्रिलोकगाः

ਉਹ ਸਦਾ ਜਗਤ ਵੱਲੋਂ ਵੰਦਿਤ, ਲੋਕਾਂ ਦੀਆਂ ਮਾਤਾਵਾਂ ਅਤੇ ਪਰਮ ਉਦਾਰ ਹਨ। ਉਹ ਯੋਗਿਨੀਆਂ ਸਰਵੋਤਮ, ਗਿਆਨ-ਨਿਧਾਨ ਹਨ ਅਤੇ ਤ੍ਰਿਲੋਕ ਵਿੱਚ ਵਿਹਾਰ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ।

Verse 10

एकस्मिन्समये तिस्रो भगिन्यस्ता मुनीश्वर । श्वेतद्वीपं विष्णुलोकं जग्मुर्दर्शनहेतवे

ਹੇ ਮੁਨੀਸ਼ਵਰ, ਇੱਕ ਸਮੇਂ ਉਹ ਤਿੰਨ ਭੈਣਾਂ ਦਰਸ਼ਨ ਲਈ ਸ਼ਵੇਤਦਵੀਪ, ਅਰਥਾਤ ਵਿਸ਼ਣੁਲੋਕ, ਨੂੰ ਗਈਆਂ।

Verse 11

कृत्वा प्रणामं विष्णोश्च संस्तुतिं भक्तिसंयुताः । तस्थुस्तदाज्ञया तत्र सुसमाजो महानभूत्

ਭਕਤੀ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸ਼੍ਰੀ ਵਿਸ਼ਣੁ ਨੂੰ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕਰਕੇ ਸ্তুਤੀ ਕੀਤੀ। ਫਿਰ ਉਸ ਦੀ ਆਗਿਆ ਅਨੁਸਾਰ ਉੱਥੇ ਹੀ ਟਿਕ ਗਈਆਂ; ਅਤੇ ਉੱਥੇ ਇੱਕ ਮਹਾਨ ਤੇ ਸੁਸੰਗਠਿਤ ਸਭਾ ਬਣ ਗਈ।

Verse 12

तदैव सनकाद्यास्तु सिद्धा ब्रह्मसुता मुने । गतास्तत्र हरिं नत्वा स्तुत्वा तस्थुस्तदाज्ञया

ਉਸੇ ਵੇਲੇ, ਹੇ ਮੁਨੀ, ਬ੍ਰਹਮਾ-ਜਨਮੇ ਸਿੱਧ—ਸਨਕ ਆਦਿ—ਉੱਥੇ ਤੁਰੰਤ ਗਏ। ਹਰਿ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਉਸ ਦੀ ਸਤੁਤੀ ਕਰਕੇ, ਉਸ ਦੀ ਆਗਿਆ ਅਨੁਸਾਰ ਖੜੇ ਰਹੇ।

Verse 13

सनकाद्यान्मुनीन्दृष्ट्वोत्तस्थुस्ते सकला द्रुतम् । तत्रस्थान्संस्थितान्नत्वा देवाद्यांल्लोकवन्दितान्

ਸਨਕ ਆਦਿ ਮੁਨੀਆਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਉਹ ਸਭ ਤੁਰੰਤ ਉੱਠ ਖੜੇ ਹੋਏ। ਉੱਥੇ ਮੌਜੂਦ, ਲੋਕਾਂ ਵੱਲੋਂ ਵੰਦਿਤ ਦੇਵਤਿਆਂ ਆਦਿ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਨਿਮਰਤਾ ਨਾਲ ਖੜੇ ਰਹੇ।

Verse 14

तिस्रो भगिन्यस्तांस्तत्र नोत्तस्थुर्मोहिता मुने । मायया दैवविवशाश्शङ्करस्य परात्मनः

ਹੇ ਮੁਨੀ, ਉੱਥੇ ਉਹ ਤਿੰਨ ਭੈਣਾਂ ਮੋਹ ਵਿੱਚ ਪੈ ਕੇ ਨਹੀਂ ਉੱਠੀਆਂ। ਪਰਮਾਤਮਾ ਸ਼ੰਕਰ ਦੀ ਮਾਇਆ ਨਾਲ ਉਹ ਭਾਗ੍ਯਵਸ਼ ਵਸ਼ੀਭੂਤ ਹੋ ਕੇ ਬੇਬਸ ਹੋ ਗਈਆਂ।

Verse 15

मोहिनी सर्व लोकानां शिवमाया गरीयसी । तदधीनं जगत्सर्वं शिवेच्छा सा प्रकीर्त्यते

ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਮਾਇਆ ਅਤਿ ਪ੍ਰਬਲ ਹੈ ਅਤੇ ਸਭ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਮੋਹ ਲੈਂਦੀ ਹੈ। ਸਾਰਾ ਜਗਤ ਉਸ ਦੇ ਅਧੀਨ ਹੈ; ਇਸ ਲਈ ਉਸ ਨੂੰ ‘ਸ਼ਿਵੇੱਛਾ’ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 16

प्रारब्धं प्रोच्यते सैव तन्नामानि ह्यनेकशः । शिवेच्छया भवत्येव नात्र कार्या विचारणा

ਜਿਸ ਨੂੰ ‘ਪ੍ਰਾਰਬਧ’ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹੀ ਅਨੇਕ ਨਾਮਾਂ ਨਾਲ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਉਹ ਕੇਵਲ ਸ਼ਿਵ-ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਹੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਇਸ ਬਾਰੇ ਹੋਰ ਵਾਦ-ਵਿਵਾਦ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ॥

Verse 17

भूत्वा तद्वशगास्ता वै न चक्रुरपि तन्नतिम् । विस्मितास्सम्प्रदृश्यैव संस्थितास्तत्र केवलम्

ਉਸ ਦੇਵੀ ਦੇ ਅਜੈ ਵਸ਼ ਵਿੱਚ ਆ ਕੇ ਉਹ ਉਸ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਵੀ ਨਾ ਕਰ ਸਕੇ। ਜੋ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਦੇਖਿਆ, ਉਸ ਤੋਂ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਕੇ ਉਹ ਓਥੇ ਹੀ ਨਿਸ਼ਚਲ ਖੜੇ ਰਹੇ।

Verse 18

तादृशीं तद्गतिं दृष्ट्वा सनकाद्या मुनीश्वराः । ज्ञानिनोऽपि परं चक्रुः क्रोधं दुर्विषहं च ते

ਇਹੋ ਜਿਹੀ ਅਦਭੁਤ ਗਤੀ ਅਤੇ ਨਤੀਜਾ ਵੇਖ ਕੇ ਸਨਕ ਆਦਿ ਮੁਨੀਸ਼ਵਰ—ਪਰਮ ਗਿਆਨੀ ਹੋ ਕੇ ਵੀ—ਘੋਰ ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ ਭਰ ਗਏ; ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਕ੍ਰੋਧ ਅਸਹਿਣ ਹੋ ਗਿਆ।

Verse 19

शिवेच्छामोहितस्तत्र सक्रोधस्ता उवाच ह । सनत्कुमारो योगीशश्शापन्दण्डकरं ददन्

ਉੱਥੇ ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਮੋਹਿਤ ਹੋ ਕੇ ਅਤੇ ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ ਭੜਕ ਕੇ ਉਸ ਨੇ ਬੋਲਿਆ। ਯੋਗੀਆਂ ਦੇ ਈਸ਼ਵਰ ਸਨਤਕੁਮਾਰ ਨੇ ਸ਼ਾਪ-ਦੰਡ ਚੁੱਕ ਕੇ ਸ਼ਾਪ ਉਚਾਰਨ ਕਰਨ ਲਈ ਅੱਗੇ ਵਧਿਆ।

Verse 20

सनत्कुमार उवाच । यूयं तिस्रो भगिन्यश्च मूढाः सद्वयुनोज्झिताः । अज्ञातश्रुतितत्त्वा हि पितृकन्या अपि ध्रुवम्

ਸਨਤਕੁਮਾਰ ਨੇ ਆਖਿਆ—ਹੇ ਤਿੰਨੋ ਭੈਣੋ, ਤੁਸੀਂ ਮੋਹ ਵਿੱਚ ਪਈਆਂ ਹੋ ਅਤੇ ਸੱਚੇ ਵਿਵੇਕ ਤੋਂ ਵੰਞੀਆਂ ਹੋ। ਤੁਸੀਂ ਵੇਦ-ਸ਼੍ਰੁਤੀ ਦਾ ਅਸਲ ਤੱਤ ਨਹੀਂ ਜਾਣਿਆ; ਪਿਤਾ ਦੀਆਂ ਧੀਆਂ ਹੋ ਕੇ ਵੀ ਇਹ ਨਿਸਚਿਤ ਹੈ।

Verse 21

अभ्युत्थानं कृतं नो यन्नमस्कारोपि गर्वतः । मोहिता नरभावत्वात्स्वर्गाद्दूरा भवन्तु हि

ਤੁਸੀਂ ਸਾਡੇ ਸਤਿਕਾਰ ਲਈ ਖੜੇ ਨਹੀਂ ਹੋਏ, ਅਹੰਕਾਰ ਕਰਕੇ ਨਮਸਕਾਰ ਵੀ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ। ਮਨੁੱਖੀ ਭਾਵ ਦੀ ਸੀਮਾ ਨਾਲ ਮੋਹਿਤ ਹੋ ਕੇ ਤੁਸੀਂ ਨਿਸਚਿਤ ਹੀ ਸੁਰਗ ਤੋਂ ਦੂਰ ਰਹੋ।

Verse 22

नरस्त्रियः सम्भवन्तु तिस्रोऽपि ज्ञानमोहिताः । स्वकर्मणः प्रभणावे लभध्वं फलमीदृशम्

ਪੁਰਖ ਅਤੇ ਇਸਤ੍ਰੀਆਂ—ਅਤੇ ਦੇਹਧਾਰੀ ਜੀਵਨ ਦੀਆਂ ਤਿੰਨਾਂ ਅਵਸਥਾਵਾਂ—ਗਿਆਨ-ਮੋਹ ਨਾਲ ਮੋਹਿਤ ਹੋ ਜਾਣ। ਤਾਂ ਵੀ ਆਪਣੇ ਕਰਮ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਤੇ ਨਤੀਜੇ ਨਾਲ ਤੁਸੀਂ ਐਸਾ ਹੀ ਫਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰੋ।

Verse 23

ब्रह्मोवाच । इत्याकर्ण्य च साध्वस्तास्तिस्रोऽपि चकिता भृशम् । पतित्वा पादयोस्तस्य समूचूर्नतमस्तकाः

ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਕਿਹਾ—ਇਹ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ ਉਹ ਤਿੰਨੋ ਸਾਧਵੀ ਬਹੁਤ ਡਰ ਗਈਆਂ। ਉਹ ਉਸ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਡਿੱਗ ਪਈਆਂ ਅਤੇ ਸਿਰ ਨਿਵਾ ਕੇ ਇਕੱਠਿਆਂ ਬੋਲੀਆਂ।

Verse 24

पितृतनया ऊचुः । मुनिवर्य्य दयासिन्धो प्रसन्नो भव चाधुना । त्वत्प्रणामं वयं मूढाः कुर्महे स्म न भावतः

ਪਿਤਰਾਂ ਦੀਆਂ ਧੀਆਂ ਬੋਲੀਆਂ—ਹੇ ਮੁਨੀਸ਼੍ਰੇਠ, ਕਰੁਣਾ-ਸਾਗਰ, ਹੁਣ ਸਾਡੇ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਵੋ। ਅਸੀਂ ਮੋਹ ਵਿੱਚ ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਤਾਂ ਕੀਤਾ, ਪਰ ਸੱਚੇ ਅੰਦਰਲੇ ਭਾਵ ਨਾਲ ਨਹੀਂ।

Verse 25

प्राप्तं च तत्फलं विप्र न ते दोषो महामुने । अनुग्रहं कुरुष्वात्र लभेम स्वर्गतिम्पुनः

ਹੇ ਵਿਪ੍ਰ, ਉਹ ਫਲ ਤਾਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋ ਚੁੱਕਾ ਹੈ; ਹੇ ਮਹਾਮੁਨੀ, ਤੁਹਾਡਾ ਕੋਈ ਦੋਸ਼ ਨਹੀਂ। ਇੱਥੇ ਸਾਡੇ ਉੱਤੇ ਕਿਰਪਾ ਕਰੋ, ਤਾਂ ਜੋ ਅਸੀਂ ਮੁੜ ਸਵਰਗ-ਗਤੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰੀਏ।

Verse 26

ब्रह्मोवाच । श्रुत्वा तद्वचनं तात प्रोवाच स मुनिस्तदा । शापोद्धारं प्रसन्नात्मा प्रेरितः शिवमायया

ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਕਿਹਾ—ਹੇ ਤਾਤ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ ਉਹ ਮੁਨੀ ਤਦ ਬੋਲੇ। ਸ਼ਿਵ-ਮਾਇਆ ਦੀ ਪ੍ਰੇਰਣਾ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸੰਨ ਚਿੱਤ ਹੋ ਕੇ ਉਸ ਨੇ ਸ਼ਾਪ ਉਤਾਰਨ ਦਾ ਉਪਾਅ ਦੱਸਿਆ।

Verse 27

सनत्कुमार उवाच । पितॄणां तनयास्तिस्रः शृणुत प्रीतमानसाः । वचनं मम शोकघ्नं सुखदं सर्वदैव वः

ਸਨਤਕੁਮਾਰ ਨੇ ਆਖਿਆ—ਹੇ ਪਿਆਰੇ ਜਨੋ, ਪ੍ਰਸੰਨ ਮਨ ਨਾਲ ਮੇਰੀ ਬਾਣੀ ਸੁਣੋ। ਪਿਤਰਾਂ ਦੀਆਂ ਤਿੰਨ ਧੀਆਂ ਹਨ; ਮੇਰਾ ਇਹ ਬਚਨ ਤੁਹਾਡਾ ਸ਼ੋਕ ਨਾਸ ਕਰੇਗਾ ਅਤੇ ਸਦਾ ਸੁਖ ਦੇਵੇਗਾ।

Verse 28

विष्णोरंशस्य शैलस्य हिमाधारस्य कामिनी । ज्येष्ठा भवतु तत्कन्या भविष्यत्येव पार्वती

ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੇ ਅੰਸ਼ ਰੂਪ ਉਸ ਹਿਮਾਧਾਰ (ਹਿਮਾਲਿਆ) ਪਹਾੜ ਦੀ ਪ੍ਰਿਆ ਪਤਨੀ ਦੇ ਘਰ ਜੇਠੀ ਧੀ ਜਨਮੇਗੀ; ਉਹੀ ਕੁੜੀ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਪਾਰਵਤੀ ਬਣ ਕੇ ਜਨਮ ਲਵੇਗੀ।

Verse 29

धन्या प्रिया द्वितीया तु योगिनी जनकस्य च । तस्याः कन्या महालक्ष्मीर्नाम्ना सीता भविष्यति

ਜਨਕ ਦੀ ਦੂਜੀ ਪ੍ਰਿਆ ਰਾਣੀ ਧਨਿਆ ਸੀ, ਜੋ ਯੋਗਿਨੀ ਸੀ। ਉਸ ਤੋਂ ਇੱਕ ਧੀ ਜਨਮੇਗੀ—ਸਾਕਸ਼ਾਤ ਮਹਾਲਕਸ਼ਮੀ—ਜੋ ‘ਸੀਤਾ’ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਵੇਗੀ।

Verse 30

वृषभानस्य वैश्यस्य कनिष्ठा च कलावती । भविष्यति प्रिया राधा तत्सुता द्वापरान्ततः

ਵੈਸ਼੍ਯ ਵ੍ਰਿਸ਼ਭਾਨੂ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟੀ ਧੀ ਦਾ ਨਾਮ ਕਲਾਵਤੀ ਹੋਵੇਗਾ; ਦ੍ਵਾਪਰ ਯੁਗ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ ਉਹੀ ਉਸ ਦੀ ਧੀ ਪ੍ਰਿਆ ਰਾਧਾ ਬਣ ਕੇ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਵੇਗੀ।

Verse 31

मेनका योगिनी पत्या पार्वत्याश्च वरेण च । तेन देहेन कैलासं गमिष्यति परम्पदम्

ਪਤੀ ਦੇ ਯੋਗ-ਬਲ ਅਤੇ ਪਾਰਵਤੀ ਦੇ ਵਰ-ਪ੍ਰਸਾਦ ਨਾਲ ਮੇਨਕਾ ਸਿੱਧ ਯੋਗਿਨੀ ਬਣ ਕੇ, ਉਸੇ ਦੇਹ ਨਾਲ ਕੈਲਾਸ—ਪਰਮ ਧਾਮ—ਵੱਲ ਪ੍ਰਸਥਾਨ ਕਰੇਗੀ।

Verse 32

धन्या च सीतया सीरध्वजो जनकवंशजः । जीवन्मुक्तो महायोगी वैकुण्ठं च गमिष्यति

ਧੰਨ ਹੈ ਸੀਤਾ, ਅਤੇ ਧੰਨ ਹੈ ਸੀਰਧ੍ਵਜ ਜਨਕ—ਜਨਕ ਵੰਸ਼ ਵਿੱਚ ਜਨਮਿਆ। ਉਹ ਮਹਾਯੋਗੀ ਜੀਵਨ-ਮੁਕਤ ਹੋ ਕੇ ਵੈਕੁੰਠ ਨੂੰ ਵੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰੇਗਾ।

Verse 33

कलावती वृषभानस्य कौतुकात्कन्यया सह । जीवन्मुक्ता च गोलोकं गमिष्यति न संशयः

ਵ੍ਰਿਸ਼ਭਾਨੂ ਦੀ ਕਲਾਵਤੀ, ਕੌਤੁਕ ਵਸ਼ ਕੁੜੀ ਦੇ ਨਾਲ, ਜੀਵਨ-ਮੁਕਤ ਹੋ ਕੇ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਗੋਲੋਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰੇਗੀ—ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।

Verse 34

विना विपत्तिं महिमा केषां कुत्र भविष्यति । सुकर्मिणां गते दुःखे प्रभवेद्दुर्लभं सुखम्

ਵਿਪੱਤੀ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਮਹਿਮਾ ਕਿੱਥੇ ਅਤੇ ਕਿਸ ਦੀ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਵੇ? ਸਤਕਰਮੀ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਦੁੱਖ ਲੰਘ ਜਾਣ ਤੇ ਦੁਰਲਭ, ਕਠਿਨ-ਪ੍ਰਾਪਤ ਸੁਖ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

Verse 35

यूयं पितॄणां तनयास्सर्वास्स्वर्गविलासिकाः । कर्मक्षयश्च युष्माकमभवद्विष्णुदर्शनात्

ਤੁਸੀਂ ਸਭ ਪਿਤਰਾਂ ਦੀਆਂ ਧੀਆਂ ਹੋ, ਸਵਰਗ ਵਿੱਚ ਵਿਹਾਰ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਦਿਵ੍ਯ ਕਨਿਆਵਾਂ। ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਮਾਤ੍ਰ ਨਾਲ ਹੀ ਤੁਹਾਡੇ ਸੰਚਿਤ ਕਰਮਾਂ ਦਾ ਖ਼ਯ ਹੋ ਗਿਆ।

Verse 36

इत्युक्त्वा पुनरप्याह गतक्रोधो मुनीश्वरः । शिवं संस्मृत्य मनसा ज्ञानदं भुक्तिमुक्तिदम्

ਇਉਂ ਕਹਿ ਕੇ, ਕ੍ਰੋਧ ਰਹਿਤ ਮੁਨੀਸ਼ਵਰ ਨੇ ਫਿਰ ਬਚਨ ਕਿਹਾ। ਮਨ ਵਿੱਚ ਸ਼ਿਵ ਦਾ ਸਿਮਰਨ ਕਰਦਿਆਂ—ਜੋ ਗਿਆਨ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਭੋਗ ਤੇ ਮੁਕਤੀ ਦਾਤਾ ਹੈ।

Verse 37

अपरं शृणुत प्रीत्या मद्वचस्सुखदं सदा । धन्या यूयं शिवप्रीता मान्याः पूज्या ह्यभीक्ष्णशः

ਹੁਣ ਪ੍ਰੇਮ ਨਾਲ ਮੇਰੇ ਉਹ ਬਚਨ ਸੁਣੋ ਜੋ ਸਦਾ ਸੁਖ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਹਨ। ਤੁਸੀਂ ਧੰਨ ਹੋ, ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਪ੍ਰਿਯ ਹੋ, ਮਾਨਯੋਗ ਹੋ ਅਤੇ ਵਾਰ ਵਾਰ ਪੂਜਣਯੋਗ ਹੋ।

Verse 38

मेनायास्तनया देवी पार्वती जगदम्बिका । भविष्यति प्रिया शम्भोस्तपः कृत्वा सुदुस्सहम्

ਮੇਨਾ ਦੀ ਧੀ ਦੇਵੀ ਪਾਰਵਤੀ, ਜਗਦੰਬਿਕਾ, ਬਹੁਤ ਹੀ ਕਠਿਨ ਤਪ ਕਰਕੇ ਸ਼ੰਭੂ ਦੀ ਪ੍ਰਿਆ ਬਣੇਗੀ।

Verse 39

धन्या सुता स्मृता सीता रामपत्नी भविष्यति । लौकिकाचारमाश्रित्य रामेण विहरिष्यति

ਉਹ ਧੰਨ ਧੀ ‘ਸੀਤਾ’ ਨਾਮ ਨਾਲ ਯਾਦ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇਗੀ ਅਤੇ ਰਾਮ ਦੀ ਪਤਨੀ ਬਣੇਗੀ। ਲੋਕਾਚਾਰ ਧਰਮ ਨੂੰ ਅਪਣਾ ਕੇ ਉਹ ਰਾਮ ਨਾਲ ਰਹਿ ਕੇ ਆਨੰਦ ਮਾਣੇਗੀ।

Verse 40

कलावतीसुता राधा साक्षाद्गोलोकवासिनी । गुप्तस्नेहनिबद्धा सा कृष्णपत्नी भविष्यति

ਕਲਾਵਤੀ ਦੀ ਧੀ ਰਾਧਾ ਸੱਚਮੁੱਚ ਗੋਲੋਕ ਦੀ ਵਾਸਣ ਵਾਲੀ ਹੈ। ਗੁਪਤ ਸਨੇਹ-ਬੰਧਨ ਨਾਲ ਬੱਝੀ ਹੋਈ ਉਹ ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੀਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੀ ਪਤਨੀ ਬਣੇਗੀ।

Verse 41

ब्रह्मोवाच इत्थमाभाष्य स मुनिर्भ्रातृभिस्सह संस्तुतः । सनत्कुमारो भगवांस्तत्रैवान्तर्हितोऽभवत्

ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਆਖਿਆ—ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹਿ ਕੇ ਉਹ ਮੁਨੀ ਆਪਣੇ ਭਰਾਵਾਂ ਸਮੇਤ ਸਤੁਤ ਹੋਇਆ। ਫਿਰ ਭਗਵਾਨ ਸਨਤਕੁਮਾਰ ਉਸੇ ਥਾਂ ਅੰਤर्धਾਨ ਹੋ ਗਏ।

Verse 42

तिस्रो भगिन्यस्तास्तात पितॄणां मानसीः सुताः । गतपापास्सुखं प्राप्य स्वधाम प्रययुर्द्रुतम्

ਹੇ ਪਿਆਰੇ! ਉਹ ਤਿੰਨ ਭੈਣਾਂ—ਪਿਤ੍ਰਾਂ ਦੀਆਂ ਮਾਨਸ ਧੀਆਂ—ਪਾਪੋਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਕੇ ਸੁਖ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ, ਤੁਰੰਤ ਆਪਣੇ ਸਵਧਾਮ ਨੂੰ ਚਲੀਆਂ ਗਈਆਂ।