तारकासुर-पूर्ववृत्त-प्रश्नः (Questions on Tārakāsura and Śivā’s tapas) / “Inquiry into Tārakāsura’s origin and Śivā–Śiva narrative”

Verse 1

नारद उवाच । विष्णुशिष्य महाशैव सम्यगुक्तं त्वया विधे । चरितं परमं ह्येतच्छिवायाश्च शिवस्य च

ਨਾਰਦ ਨੇ ਕਿਹਾ—ਹੇ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੇ ਸ਼ਿਸ਼੍ਯ, ਹੇ ਮਹਾਸ਼ੈਵ, ਹੇ ਵਿਧਿ (ਬ੍ਰਹਮਾ), ਤੂੰ ਜੋ ਕਿਹਾ ਹੈ ਉਹ ਬਿਲਕੁਲ ਠੀਕ ਹੈ। ਇਹ ਸ਼ਿਵਾ (ਪਾਰਵਤੀ) ਅਤੇ ਸ਼ਿਵ ਦਾ ਪਰਮ ਪਵਿੱਤਰ ਚਰਿਤ੍ਰ ਹੈ।

Verse 2

कस्तारकासुरो ब्रह्मन्येन देवाः प्रपीडिताः । कस्य पुत्रस्य वै ब्रूहि तत्कथां च शिवाश्रयाम्

ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਜਿਸ ਤਾਰਕਾਸੁਰ ਨੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਪੀੜਿਆ, ਉਹ ਕੌਣ ਹੈ? ਉਹ ਕਿਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਹੈ—ਦੱਸੋ; ਅਤੇ ਸ਼ਿਵ-ਆਸ਼੍ਰਿਤ ਉਹ ਕਥਾ ਵੀ ਸੁਣਾਓ।

Verse 3

भस्मी चकार स कथं शंकरश्च स्मरं वशी । तदपि ब्रूहि सुप्रीत्याद्भुतं तच्चरितं विभोः

ਆਪ-ਸੰਯਮੀ ਸ਼ੰਕਰ ਨੇ ਸਮਰ (ਕਾਮਦੇਵ) ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਭਸਮ ਕਰ ਦਿੱਤਾ? ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਪ੍ਰੇਮ ਨਾਲ ਉਸ ਸਰਬ-ਵਿਆਪੀ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਉਹ ਅਦਭੁਤ ਲੀਲਾ ਅਤੇ ਦਿਵ੍ਯ ਚਰਿਤ ਵੀ ਦੱਸੋ।

Verse 4

कथं शिवा तपोऽत्युग्रं चकार सुखहेतवे । कथं प्राप पतिं शंभुमादिशक्तिर्जगत्परा

ਸ਼ਿਵਾ (ਪਾਰਵਤੀ) ਨੇ ਸੱਚੇ ਮੰਗਲ ਲਈ ਅਤਿ ਉਗ੍ਰ ਤਪੱਸਿਆ ਕਿਵੇਂ ਕੀਤੀ? ਅਤੇ ਜਗਤ ਤੋਂ ਪਰੇ ਉਹ ਆਦਿ-ਸ਼ਕਤੀ ਸ਼ੰਭੂ ਨੂੰ ਪਤੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਕਿਵੇਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਈ?

Verse 5

एतत्सर्वमशेषेण विशेषेण महाबुध । ब्रूहि मे श्रद्दधानाय स्वपुत्राय शिवात्मने

ਹੇ ਮਹਾਬੁੱਧੀਮਾਨ, ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਬਿਨਾ ਕੁਝ ਛੱਡੇ, ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਵਿਸਤਾਰ ਨਾਲ ਮੈਨੂੰ ਦੱਸੋ—ਮੈਨੂੰ, ਜੋ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹਾਂ, ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਵਰਗਾ, ਸ਼ਿਵ-ਭਕਤੀ ਵਾਲੀ ਆਤਮਾ।

Verse 6

ब्रह्मोवाच पुत्रवर्य महाप्राज्ञ सुरर्षे शंसितव्रतः । वच्म्यहं शंकरं स्मृत्वा सर्वं तच्चरितं शृणु

ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਕਿਹਾ—“ਹੇ ਪੁੱਤਰ-ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਹੇ ਮਹਾ-ਪ੍ਰਾਜ্ঞ, ਹੇ ਦੇਵਰਿਸ਼ੀ, ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਿਤ ਵਰਤ ਵਾਲੇ! ਸ਼ੰਕਰ ਦਾ ਸਿਮਰਨ ਕਰਕੇ ਮੈਂ ਉਸ ਦਾ ਸਾਰਾ ਪਵਿੱਤਰ ਚਰਿਤ ਬਿਆਨ ਕਰਾਂਗਾ; ਸੁਣੋ।”

Verse 7

प्रथमं तारकस्यैव भवं संशृणु नारद । यद्वधार्थं महा यत्नः कृतो दैवैश्शिवाश्रयैः

ਹੇ ਨਾਰਦ, ਪਹਿਲਾਂ ਤਾਰਕ ਦੇ ਜਨਮ ਤੇ ਉਤ्थਾਨ ਦੀ ਕਥਾ ਸੁਣ; ਕਿਉਂਕਿ ਉਸ ਦੇ ਵਧ ਲਈ ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਸ਼ਰਨ ਲੈ ਕੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਮਹਾਨ ਯਤਨ ਕੀਤਾ।

Verse 8

मम पुत्रो मरीचिर्यः कश्यपस्तस्य चात्मजः । त्रयोदशमितास्तस्य स्त्रियो दक्षसुताश्च याः

ਮੇਰਾ ਪੁੱਤਰ ਮਰੀਚਿ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਕਸ਼੍ਯਪ ਹੈ। ਕਸ਼੍ਯਪ ਦੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ—ਦਕਸ਼ ਦੀਆਂ ਧੀਆਂ—ਕੁੱਲ ਤੇਰਾਂ ਕਹੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।

Verse 9

दितिर्ज्येष्ठा च तत्स्त्री हि सुषुवे सा सुतद्वयम् । हिरण्यकशिपुर्ज्येष्ठो हिरण्याक्षोऽनुजस्ततः

ਕਸ਼੍ਯਪ ਦੀ ਜੇਠੀ ਪਤਨੀ ਦਿਤੀ ਨੇ ਦੋ ਪੁੱਤਰ ਜਣੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਹਿਰਣ੍ਯਕਸ਼ਿਪੁ ਵੱਡਾ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹਿਰਣ੍ਯਾਕਸ਼ ਛੋਟਾ ਜੰਮਿਆ।

Verse 10

तौ हतौ विष्णुना दैत्यौ नृसिंहक्रोडरूपतः । सुदुःखदौ ततो देवाः सुखमापुश्च निर्भयाः

ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਦੈਤ ਵਿਸ਼ਨੂ ਨੇ ਨਰਸਿੰਹ ਅਤੇ ਵਰਾਹ ਦੇ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ ਮਾਰ ਦਿੱਤੇ। ਉਹ ਮਹਾਂ ਦੁੱਖਦਾਇਕ ਨਸ਼ਟ ਹੋਏ ਤਾਂ ਦੇਵਤਾ ਸੁਖੀ ਹੋਏ ਅਤੇ ਨਿਰਭੈ ਬਣੇ।

Verse 11

दितिश्च दुःखितासीत्सा कश्यपं शरणं गता । पुनस्संसेव्य तं भक्त्या गर्भमाधत्त सुव्रता

ਦਿਤੀ ਦੁੱਖੀ ਹੋ ਕੇ ਕਸ਼੍ਯਪ ਦੀ ਸ਼ਰਨ ਵਿੱਚ ਗਈ। ਫਿਰ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਉਸ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਕੇ ਉਸ ਸੁਵ੍ਰਤਾ ਨੇ ਗਰਭ ਧਾਰਨ ਕੀਤਾ।

Verse 12

तद्विज्ञाय महेंद्रोऽपि लब्धच्छिद्रो महोद्यमी । तद्गर्भं व्यच्छिनत्तत्र प्रविश्य पविना मुहुः

ਇਹ ਜਾਣ ਕੇ ਮਹੇਂਦ੍ਰ (ਇੰਦਰ) ਵੀ—ਛੇਦ ਲੱਭ ਕੇ ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਉੱਦਮ ਨਾਲ—ਵਾਰ ਵਾਰ ਉੱਥੇ ਦਾਖ਼ਲ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਵਜ੍ਰ ਨਾਲ ਅੰਦਰਲੇ ਗਰਭ ਨੂੰ ਕੱਟਣ ਲੱਗਾ।

Verse 13

तद्व्रतस्य प्रभावेण न तद्गर्भो ममार ह । स्वपंत्या दैवयोगेन सप्त सप्ताभवन्सुताः

ਉਸ ਵਰਤ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਾਲ ਉਸ ਦਾ ਗਰਭ ਨਾਸ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ। ਅਤੇ ਦੈਵੀ ਯੋਗ ਨਾਲ, ਉਹ ਸੁੱਤੀ ਹੋਈ ਸੀ ਤਾਂ ਹੀ ਸੱਤ ਪੁੱਤਰ—ਪੂਰੇ ਸੱਤ—ਜਨਮੇ।

Verse 14

इति श्रीशिवमहापुराणे द्वितीयायां रुद्रसंहितायां तृतीये पार्वतीखण्डे तारकोत्पत्तौ वज्रांगोत्पत्तितपोवर्णनं नाम चतुर्दशोऽध्यायः

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸ਼੍ਰੀ ਸ਼ਿਵ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਦੇ ਦੂਜੇ ਭਾਗ ਦੀ ਰੁਦ੍ਰਸੰਹਿਤਾ ਦੇ ਤੀਜੇ ਪਾਰਵਤੀਖੰਡ ਵਿੱਚ ‘ਤਾਰਕ ਦੀ ਉਤਪੱਤੀ ਅਤੇ ਵਜ੍ਰਾਂਗ ਦੀ ਉਤਪੱਤੀ ਤੇ ਤਪ ਦਾ ਵਰਣਨ’ ਨਾਮਕ ਚੌਦਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਸਮਾਪਤ ਹੋਇਆ।

Verse 15

पुनर्दितिः पतिं भेजेऽनुतप्ता निजकर्मतः । चकार सुप्रसन्नं तं मुनिं परमसेवया ऽ

ਫਿਰ ਦਿਤੀ ਆਪਣੇ ਕਰਮ ਉੱਤੇ ਪਛਤਾਵਾ ਕਰਦੀ ਹੋਈ ਮੁੜ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਕੋਲ ਗਈ। ਪਰਮ ਭਗਤੀ ਭਰੀ ਸੇਵਾ ਨਾਲ ਉਸ ਨੇ ਉਸ ਮੁਨੀ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਹੀ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।

Verse 16

कश्यप उवाच । तपः कुरु शुचिर्भूत्वा ब्रह्मणश्चायुतं समाः । चेद्भविष्यति तत्पूर्वं भविता ते सुतस्तदा

ਕਸ਼੍ਯਪ ਨੇ ਆਖਿਆ— ਸ਼ੁੱਧ ਹੋ ਕੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਮਾਪ ਅਨੁਸਾਰ ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਵਰ੍ਹੇ ਤਪ ਕਰੋ। ਜੇ ਉਹ ਪਹਿਲਾਂ ਪੂਰਾ ਹੋ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਤੈਨੂੰ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਪੁੱਤਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਵੇਗਾ।

Verse 17

तथा दित्या कृतं पूर्णं तत्तपश्श्रद्धया मुने । ततः पत्युः प्राप्य गर्भं सुषुवे तादृशं सुतम्

ਹੇ ਮੁਨੀ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਿਤੀ ਨੇ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਆਪਣਾ ਤਪ ਪੂਰਾ ਕੀਤਾ। ਫਿਰ ਪਤੀ ਰਾਹੀਂ ਗਰਭ ਧਾਰ ਕੇ ਉਸ ਨੇ ਤਪ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਅਨੁਸਾਰ ਉਸੇ ਸੁਭਾਵ ਵਾਲਾ ਪੁੱਤਰ ਜਣਿਆ।

Verse 18

वजांगनामा सोऽभूद्वै दितिपुत्रोऽमरोपमः । नामतुल्यतनुर्वीरस्सुप्रताप्युद्भवाद्बली

ਦਿਤੀ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਵਜਾਂਗ ਨਾਮ ਨਾਲ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ, ਜੋ ਤੇਜ ਵਿੱਚ ਦੇਵਤੁਲ੍ਯ ਸੀ। ਨਾਮ ਅਨੁਸਾਰ ਦੇਹ ਵਾਲਾ ਉਹ ਵੀਰ ਜਨਮ ਤੋਂ ਹੀ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਤਾਪੀ ਤੇ ਬਲਵਾਨ ਸੀ।

Verse 19

जननीशासनात्सद्यस्स सुतो निर्जराधिपम् । बलाद्धृत्वा ददौ दंडं विविधं निर्जरानपि

ਮਾਂ ਦੇ ਹੁਕਮ ਨਾਲ ਉਸ ਪੁੱਤਰ ਨੇ ਤੁਰੰਤ ਹੀ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਅਧਿਪਤੀ ਨੂੰ ਬਲ ਨਾਲ ਫੜ ਕੇ ਦੰਡ ਦਿੱਤਾ; ਹੋਰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਉਸ ਨੇ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਸਜ਼ਾਵਾਂ ਦਿੱਤੀਆਂ।

Verse 20

दितिस्सुखमतीवाप दृष्ट्वा शक्रादिदुर्दशाम् । अमरा अपि शक्राद्या जग्मुर्दुःखं स्वकर्मतः

ਸ਼ਕ੍ਰ ਆਦਿ ਦੇਵਾਂ ਦੀ ਦੁੁਰਦਸ਼ਾ ਵੇਖ ਕੇ ਦਿਤੀ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਈ। ਪਰ ਅਮਰ ਵੀ—ਸ਼ਕ੍ਰ ਆਦਿ—ਆਪਣੇ ਹੀ ਕਰਮ-ਫਲ ਕਰਕੇ ਦੁੱਖ ਵਿੱਚ ਪੈ ਗਏ।

Verse 21

तदाहं कश्यपेनाशु तत्रागत्य सुसामगीः । देवानत्याजयंस्तस्मात्सदा देवहिते रतः

ਤਦ ਮੈਂ ਕਸ਼੍ਯਪ ਨਾਲ ਤੁਰੰਤ ਉੱਥੇ ਪਹੁੰਚ ਕੇ ਯੋਗ ਸਮੱਗਰੀ ਸੁਸੱਜਿਤ ਕਰਕੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਜਿਤਾਇਆ; ਇਸ ਲਈ ਮੈਂ ਸਦਾ ਦੇਵ-ਹਿਤ ਵਿੱਚ ਰਤ ਰਹਿੰਦਾ ਹਾਂ।

Verse 22

देवान्मुक्त्वा स वज्रांगस्ततः प्रोवाच सादरम् । शिवभक्तोऽतिशुद्धात्मा निर्विकारः प्रसन्नधीः

ਦੇਵਤਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਕੇ ਵਜਰਾਂਗ ਨੇ ਫਿਰ ਆਦਰ ਨਾਲ ਬੋਲਿਆ। ਉਹ ਸ਼ਿਵ-ਭਗਤ, ਅਤਿ ਸ਼ੁੱਧ ਆਤਮਾ ਵਾਲਾ, ਨਿਰਵਿਕਾਰ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਬੁੱਧੀ ਵਾਲਾ ਸੀ।

Verse 23

वज्रांग उवाच । इंद्रो दुष्टः प्रजाघाती मातुर्मे स्वार्थसाधकः । स फलं प्राप्तवानद्य स्वराज्यं हि करोतु सः

ਵਜਰਾਂਗ ਨੇ ਕਿਹਾ—ਇੰਦਰ ਦੁਸ਼ਟ ਹੈ, ਪ੍ਰਜਾ-ਘਾਤੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਮੇਰੀ ਮਾਂ ਦੀ ਕ਼ੀਮਤ ‘ਤੇ ਵੀ ਆਪਣਾ ਸਵਾਰਥ ਸਾਧਦਾ ਹੈ। ਅੱਜ ਉਸ ਨੇ ਕਰਮਾਂ ਦਾ ਫਲ ਪਾ ਲਿਆ; ਉਹ ਆਪਣੇ ਰਾਜ ਨੂੰ ਹੀ ਰਾਜ ਕਰੇ।

Verse 24

मातुराज्ञावशाद्ब्रह्मन्कृतमेतन्मयाखिलम् । न मे भोगाभिलाषो वै कस्यचि द्भुवनस्य हि

ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਮੈਂ ਮਾਂ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦੇ ਅਧੀਨ ਰਹਿ ਕੇ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਸੱਚਮੁੱਚ, ਕਿਸੇ ਵੀ ਲੋਕ ਦੇ ਭੋਗਾਂ ਦੀ ਮੈਨੂੰ ਰਤਾ ਭਰ ਵੀ ਇੱਛਾ ਨਹੀਂ।

Verse 25

तत्त्वसारं विधे सूत मह्यं वेदविदाम्वर । येन स्यां सुसुखी नित्यं निर्विकारः प्रसन्नधीः

ਹੇ ਸੂਤ, ਵੇਦ-ਵਿਦਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਮੈਨੂੰ ਤੱਤਵ ਦਾ ਸਾਰ ਉਪਦੇਸ਼ੋ—ਜਿਸ ਨਾਲ ਮੈਂ ਸਦਾ ਸੁਖੀ, ਨਿਰਵਿਕਾਰ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਬੁੱਧੀ ਵਾਲਾ ਹੋ ਜਾਵਾਂ।

Verse 26

तच्छ्रुत्वाहं मुनेऽवोचं सात्त्विको भाव उच्यत । तत्त्वसार इति प्रीत्या सृजाम्येकां वरां स्त्रियम्

ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਹੇ ਮੁਨੀ, ਮੈਂ ਕਿਹਾ—ਇਸ ਨੂੰ ਸਾਤ੍ਤਵਿਕ ਭਾਵ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਪ੍ਰੀਤਿ ਵਸ਼ ਮੈਂ ਸੱਚੇ ਤੱਤ ਦਾ ਸਾਰ ਰੂਪ ‘ਤੱਤਵਸਾਰਾ’ ਨਾਮ ਦੀ ਇੱਕ ਉੱਤਮ ਇਸਤ੍ਰੀ ਦੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਕਰਾਂਗਾ।

Verse 27

वरांगीं नाम तां दत्त्वा तस्मै दितिसुताय वै । अयां स्वधाम सुप्रीतः कश्यपस्तत्पितापि च

ਉਸ ਦਾ ਨਾਮ ‘ਵਰਾਂਗੀ’ ਰੱਖ ਕੇ ਦਿਤੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਉਸ ਨੂੰ ਦੇ ਦਿੱਤਾ; ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਸ਼੍ਯਪ—ਜੋ ਉਸ ਦਾ ਪਿਤਾ ਵੀ ਸੀ—ਆਪਣੇ ਧਾਮ ਨੂੰ ਪਰਤ ਗਿਆ।

Verse 28

ततो दैत्यस्य वज्रांगस्सात्विकं भावमाश्रितः । आसुरं भावमुत्सृज्य निर्वैरस्सुखमाप्तवान्

ਫਿਰ ਦੈਤ ਵਜ੍ਰਾਂਗ ਨੇ ਸਾਤ੍ਤਵਿਕ ਭਾਵ ਦਾ ਆਸਰਾ ਲਿਆ। ਆਸੁਰੀ ਸੁਭਾਉ ਛੱਡ ਕੇ ਉਹ ਨਿਰਵੈਰ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਸ਼ਾਂਤੀ ਤੇ ਸੁਖ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆ।

Verse 29

न बभूव वरांग्या हि हृदि भावोथ सात्विकः । सकामा स्वपतिं भेजे श्रद्धया विविधं सती

ਪਰ ਵਰਾਂਗੀ ਦੇ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਸੱਚਾ ਸਾਤ੍ਤਵਿਕ ਭਾਵ ਨਹੀਂ ਉੱਠਿਆ। ਤਾਂ ਵੀ ਕਾਮਨਾ ਨਾਲ ਭਰੀ ਉਹ ਸਤੀ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਕਈ ਢੰਗਾਂ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਕੋਲ ਗਈ।

Verse 30

अथ तत्सेवनादाशु संतुष्टोऽभून्महाप्रभुः । स वज्रांगः पतिस्तस्या उवाच वचनं तदा

ਫਿਰ ਉਸ ਦੀ ਸੇਵਾ ਨਾਲ ਮਹਾਪ੍ਰਭੂ ਜਲਦੀ ਹੀ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਗਏ। ਤਦ ਉਸ ਦਾ ਪਤੀ ਵਜ੍ਰਾਂਗ ਉਸ ਨੂੰ ਇਹ ਬਚਨ ਬੋਲਿਆ।

Verse 31

वज्रांग उवाच । किमिच्छसि प्रिये ब्रूहि किं ते मनसि वर्तते । तच्छुत्वानम्य तं प्राह सा पतिं स्वमनोरथम्

ਵਜ੍ਰਾਂਗ ਨੇ ਆਖਿਆ—“ਪ੍ਰਿਯੇ, ਤੂੰ ਕੀ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹੈਂ? ਦੱਸ; ਤੇਰੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਕੀ ਹੈ?” ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਉਸ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਦਿਲੀ ਇੱਛਾ ਕਹਿ ਦਿੱਤੀ।

Verse 32

वरांग्युवाच । चेत् प्रसन्नोऽभवस्त्वं वै सुतं मे देहि सत्पते । महाबलं त्रिलोकस्य जेतारं हरिदुःखदम्

ਵਰਾਂਗੀ (ਪਾਰਵਤੀ) ਨੇ ਕਿਹਾ—ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਸੱਚਮੁੱਚ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ, ਹੇ ਸਤਪਤੇ, ਤਾਂ ਮੈਨੂੰ ਇੱਕ ਪੁੱਤਰ ਦਿਓ—ਮਹਾਬਲੀ, ਤ੍ਰਿਲੋਕ ਜੇਤੂ ਅਤੇ ਹਰੀ ਦਾ ਦੁੱਖ ਹਰਣ ਵਾਲਾ।

Verse 33

ब्रह्मोवाच । इति श्रुत्वा प्रियावाक्यं विस्मितोऽभूत्स आकुलः । उवाच हृदि स ज्ञानी सात्विको वैरवर्जितः

ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਆਖਿਆ—ਉਹ ਪਿਆਰੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ ਉਹ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਗਿਆ ਅਤੇ ਅੰਦਰੋਂ ਵਿਹਲ ਹੋਇਆ। ਉਹ ਗਿਆਨੀ, ਸਾਤਵਿਕ ਅਤੇ ਵੈਰ-ਰਹਿਤ, ਫਿਰ ਦਿਲੋਂ ਬੋਲਿਆ।

Verse 34

प्रियेच्छति विरोधं वै सुरैर्मे न हि रोचते । किं कुर्यां हि क्व गच्छेयं कथं नश्ये न मे पणः

“ਮੇਰੀ ਪ੍ਰਿਯਾ ਦੇਵਾਂ ਨਾਲ ਵਿਰੋਧ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਇਹ ਵੈਰ ਮੈਨੂੰ ਚੰਗਾ ਨਹੀਂ ਲੱਗਦਾ। ਮੈਂ ਕੀ ਕਰਾਂ? ਕਿੱਥੇ ਜਾਵਾਂ? ਅਤੇ ਮੇਰਾ ਪਣ (ਪ੍ਰਤਿਗਿਆ) ਨਾ ਹਾਰੇ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਕਿਵੇਂ ਨਾਸ ਹੋਵਾਂ?”

Verse 35

प्रियामनोरथश्चैव पूर्णस्स्यात्त्रिजगद्भवेत् । क्लेशयुङ्नितरा भूयो देवाश्च मुनयस्तथा

ਤਦ ਪ੍ਰਿਯਾ ਦੀ ਮਨੋਕਾਮਨਾ ਪੂਰੀ ਹੋਵੇਗੀ ਅਤੇ ਤ੍ਰਿਜਗਤ ਦਾ ਕਲਿਆਣ ਹੋਵੇਗਾ; ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਦੇਵ ਅਤੇ ਮੁਨੀ ਫਿਰ ਹੋਰ ਵੱਧ ਕਲੇਸ਼ ਨਾਲ ਜੁੜ ਜਾਣਗੇ।

Verse 36

न पूर्णस्स्यात्प्रियाकामस्तदा मे नरको भवेत् । द्विधापि धर्महानिर्वै भवतीत्यनुशुश्रुवान्

ਜੇ ਮੇਰੀ ਪ੍ਰਿਯਾ ਦੀ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਮੇਰੇ ਲਈ ਉਹੀ ਨਰਕ ਹੈ। ਅਤੇ ਦੋਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਕਿਸੇ ਵੀ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਕਰਾਂ ਤਾਂ ਧਰਮ ਦੀ ਹਾਨੀ ਹੋਵੇਗੀ—ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਉਸ ਨੇ ਮਨ ਵਿਚ ਵਿਚਾਰ ਕੀਤਾ।

Verse 37

वज्रांग इत्थं बभ्राम स मुने धर्मसंकटे । बलाबलं द्वयोस्तत्र विचिचिंत च बुद्धितः

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਹੇ ਮੁਨੀ, ਧਰਮ-ਸੰਕਟ ਵਿੱਚ ਵਜ੍ਰਾਂਗ ਭਟਕਦਾ ਰਿਹਾ; ਅਤੇ ਉੱਥੇ ਉਸ ਨੇ ਬੁੱਧੀ ਨਾਲ ਦੋਹਾਂ ਪੱਖਾਂ ਦੀ ਤਾਕਤ ਤੇ ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਦਾ ਵਿਚਾਰ ਕੀਤਾ।

Verse 38

शिवेच्छया स हि मुने वाक्यं मेने स्त्रियो बुधः । तथास्त्विति वचः प्राह प्रियां प्रति स दैत्यराट्

ਹੇ ਮੁਨੀ, ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਉਸ ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਦੈਤ੍ਯਰਾਜ ਨੇ ਇਸਤ੍ਰੀ ਦੇ ਬਚਨ ਨੂੰ ਸੱਚ ਮੰਨਿਆ। ਫਿਰ ਆਪਣੀ ਪ੍ਰਿਯਾ ਨੂੰ ‘ਤਥਾਸਤੁ’ ਕਹਿ ਕੇ ਉਹ ਬੋਲਿਆ।

Verse 39

तदर्थमकरोत्तीव्रं तपोन्यद्दुष्करं स तु । मां समुद्दिश्य सुप्रीत्या बहुवर्षं जितेंद्रियः

ਉਸ ਮਕਸਦ ਲਈ ਉਸ ਨੇ ਬਹੁਤ ਤੀਖੀ, ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਦੁਸ਼ਕਰ ਤਪੱਸਿਆ ਕੀਤੀ। ਮੈਨੂੰ ਹੀ ਲਕਸ਼ ਕਰਕੇ ਪ੍ਰੇਮ-ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਉਹ ਕਈ ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਤੱਕ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਕੇ ਸੰਯਮੀ ਰਿਹਾ।

Verse 40

वरं दातुमगां तस्मै दृष्ट्वाहं तत्तपो महत् । वरं ब्रूहि ह्यवोचं तं सुप्रसन्नेन चेतसा

ਉਸ ਮਹਾਨ ਤਪ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਮੈਂ ਉਸ ਨੂੰ ਵਰ ਦੇਣ ਲਈ ਗਿਆ। ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਚਿੱਤ ਨਾਲ ਮੈਂ ਕਿਹਾ—‘ਵਰ ਬੋਲ, ਜੋ ਚਾਹੇਂ ਮੰਗ।’

Verse 41

वज्रांगस्तु तदा प्रीतं मां दृष्ट्वा स्थितं विभुम् । सुप्रणम्य बहुस्तुत्वा वरं वव्रे प्रियाहितम्

ਤਦੋਂ ਵਜ੍ਰਾਂਗ ਨੇ ਮੈਨੂੰ—ਸਰਬਵਿਆਪੀ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ—ਉੱਥੇ ਖੜ੍ਹਾ ਵੇਖ ਕੇ ਪ੍ਰਸੰਨਤਾ ਪਾਈ। ਉਸ ਨੇ ਡੂੰਘਾ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ ਬਹੁਤ ਸਤੁਤੀ ਕੀਤੀ, ਫਿਰ ਪ੍ਰਿਯ ਅਤੇ ਹਿਤਕਾਰੀ ਵਰ ਮੰਗਿਆ।

Verse 42

वज्रांग उवाच । सुतं देहि स्वमातुर्मे महाहितकरं प्रभो । महाबलं सुप्रतापं सुसमर्थं तपोनिधिम्

ਵਜ੍ਰਾਂਗ ਨੇ ਆਖਿਆ—ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ! ਮੇਰੀ ਮਾਤਾ ਨੂੰ ਐਸਾ ਪੁੱਤਰ ਬਖ਼ਸ਼ੋ ਜੋ ਉਸਦਾ ਮਹਾ-ਹਿਤ ਕਰੇ—ਮਹਾਬਲੀ, ਮਹਾਪ੍ਰਤਾਪੀ, ਪੂਰਨ ਸਮਰੱਥ ਅਤੇ ਤਪ ਦਾ ਨਿਧਾਨ।

Verse 43

ब्रह्मोवाच । इत्याकर्ण्य च तद्वाक्यं तथास्त्वित्यब्रवं मुने । अया स्वधाम तद्दत्त्वा विमनास्सस्मरच्छिवम्

ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਕਿਹਾ—ਹੇ ਮੁਨੀ! ਉਹ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ ਮੈਂ ਆਖਿਆ, ‘ਤਥਾਸਤੁ।’ ਫਿਰ ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਧਾਮ ਭੇਜ ਕੇ ਅਤੇ ਵਰ ਦੇ ਕੇ, ਮੈਂ ਉਦਾਸ ਹੋ ਕੇ ਸ਼੍ਰੀ ਸ਼ਿਵ ਦਾ ਸਿਮਰਨ ਕਰਨ ਲੱਗਾ।