काली-परिचयः / Himagiri Presents Kālī (Pārvatī) to Śiva
ਇਸ ਅਧਿਆਇ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਹਮਾ ਪ੍ਰਸੰਗ ਦੀ ਰਚਨਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਹਿਮਗਿਰੀ ਰਾਜਾ ਸ਼ੁਭ ਫੁੱਲ-ਫਲ ਆਦਿ ਇਕੱਠੇ ਕਰਕੇ ਤ੍ਰਿਲੋਕਨਾਥ ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਕੋਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪ੍ਰਣਾਮ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਧੀ ਨੂੰ ਇੱਥੇ ‘ਕਾਲੀ’ ਕਹਿ ਕੇ ਪੇਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੀ ਸ਼ਿਵ-ਪੂਜਾ ਅਤੇ ਸੇਵਾ ਦੀ ਤੀਬਰ ਇੱਛਾ ਨਿਵੇਦਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਸ਼ੰਕਰ ਦੀ ਸਹਿਮਤੀ ਤੇ ਕਿਰਪਾ ਮੰਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸਖੀਆਂ ਸਮੇਤ ਉਹ ਨਿੱਤ ਸੇਵਾ ਕਰ ਸਕੇ। ਫਿਰ ਸ਼ਿਵ ਯੌਵਨ ਦੀ ਦਹਲੀਜ਼ ’ਤੇ ਖੜੀ ਉਸ ਕੁਮਾਰੀ ਨੂੰ ਵੇਖਦੇ ਹਨ; ਰੂਪ-ਵਰਣਨ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦਾ ਕਮਲ ਵਰਗਾ ਵਰਣ, ਚੰਦ ਵਰਗਾ ਮੁਖ, ਵਿਸ਼ਾਲ ਨੇਤਰ, ਸੁਕੋਮਲ ਅੰਗ ਅਤੇ ਅਦਭੁਤ ਲਾਵਣ੍ਯ ਵਰਣਿਤ ਹੈ, ਜੋ ਧਿਆਨ-ਨਿਸ਼ਠ ਮਨਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਦਰਸ਼ਨ ਨਾਲ ਡੋਲ੍ਹਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਧਿਆਇ ਭਕਤੀ-ਸੇਵਾ ਨੂੰ ਦੇਵੀ ਦੇ ਸੌੰਦਰ੍ਯ (ਰਸ) ਅਤੇ ਸ਼ਕਤੀ (ਤੱਤ੍ਵ) ਦੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਨਾਲ ਜੋੜ ਕੇ ਪਾਰਵਤੀ ਕਥਾ ਦੇ ਅਗਲੇ ਵਿਕਾਸ ਲਈ ਭੂਮਿਕਾ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ।
Shlokas
Verse 1
ब्रह्मोवाच । अथ शैलपतिर्हृष्टः सत्पुष्पफलसंचयम् । समादाय स्वतनयासहितोऽगाद्धरांतिकम्
ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੇ ਆਖਿਆ—ਤਦ ਸ਼ੈਲਪਤੀ (ਹਿਮਾਲਿਆ) ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ ਚੰਗੇ ਫੁੱਲਾਂ ਤੇ ਫਲਾਂ ਦਾ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਲੈ ਕੇ, ਆਪਣੀ ਧੀ ਸਮੇਤ ਧਰਾ (ਧਰਤੀ) ਦੇ ਸਨਮੁਖ ਗਿਆ।
Verse 2
स गत्वा त्रिजगन्नाथं प्रणम्य ध्यानतत्परम् । अर्थयामास तनयां कालीं तस्मै हृदाद्भुताम्
ਉਹ ਤ੍ਰਿਜਗੰਨਾਥ ਕੋਲ ਜਾ ਕੇ, ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕਰਕੇ, ਆਪਣੇ ਹਿਰਦੇ ਨੂੰ ਅਤਿ ਅਦਭੁਤ ਪ੍ਰਿਯ ਧੀ—ਕਾਲੀ—ਲਈ ਬੇਨਤੀ ਕਰਨ ਲੱਗਾ।
Verse 3
फलपुष्पादिकं सर्वं तत्तदग्रे निधाय सः । अग्रे कृत्वा सुतां शम्भुमिदमाह च शैलराट्
ਉਸ ਨੇ ਫਲ-ਫੁੱਲ ਆਦਿ ਸਭ ਕੁਝ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਅੱਗੇ ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ; ਫਿਰ ਧੀ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਕਰਕੇ ਸ਼ੈਲਰਾਜ ਨੇ ਭਗਵਾਨ ਸ਼ੰਭੂ ਨੂੰ ਇਹ ਬਚਨ ਆਖੇ।
Verse 4
हिमगिरिरुवाच । भगवंस्तनया मे त्वां सेवितुं चन्द्रशेखरम् । समुत्सुका समानीता त्वदाराधनकांक्षया
ਹਿਮਗਿਰੀ ਬੋਲੇ— ਹੇ ਭਗਵਾਨ ਚੰਦਰਸ਼ੇਖਰ! ਮੇਰੀ ਧੀ ਤੁਹਾਡੀ ਸੇਵਾ ਕਰਨ ਲਈ ਬਹੁਤ ਉਤਸੁਕ ਹੈ; ਤੁਹਾਡੀ ਆਰਾਧਨਾ ਦੀ ਲਾਲਸਾ ਨਾਲ ਹੀ ਉਸਨੂੰ ਇੱਥੇ ਲਿਆਂਦਾ ਗਿਆ ਹੈ।
Verse 5
सखीभ्यां सह नित्यं त्वां सेवतामेव शंकरम् । अनुजानीहि तां नाथ मयि ते यद्यनुग्रहः
“ਉਹ ਆਪਣੀਆਂ ਦੋ ਸਖੀਆਂ ਸਮੇਤ ਨਿੱਤ ਕੇਵਲ ਸ਼ੰਕਰ ਦੀ ਹੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦੀ ਰਹੇ। ਹੇ ਨਾਥ, ਜੇ ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਤੁਹਾਡੀ ਕਿਰਪਾ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਇਹ ਆਗਿਆ ਬਖ਼ਸ਼ੋ।”
Verse 6
ब्रह्मोवाच । अथ तां शंकरोऽपश्यत्प्रथमारूढयौवनाम् । फुल्लेन्दीवरपत्राभा पूर्णचन्द्रनिभाननाम्
ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਕਿਹਾ—ਤਦ ਸ਼ੰਕਰ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ; ਉਹ ਯੌਵਨ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਖਿੜਾਉ ਵਿੱਚ ਸੀ, ਖਿੱਲੇ ਨੀਲੇ ਕਮਲ ਦੀਆਂ ਪੰਖੁੜੀਆਂ ਵਾਂਗ ਦਿਪਤ ਅਤੇ ਪੂਰਨ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਵਰਗੇ ਮੁਖ ਵਾਲੀ।
Verse 7
समस्तलीलासंस्थानशुभवेषविजृम्भिकाम् । कम्बुग्रीवां विशालाक्षीं चारुकर्णयुगोज्ज्वलाम्
ਉਹ ਹਰ ਦਿਵ੍ਯ ਲੀਲਾ ਲਈ ਯੋਗ ਸੁਗਠਿਤ ਸਰੂਪ ਵਾਲੀ, ਸ਼ੁਭ ਅਤੇ ਦਿਪਤ ਵਸਤ੍ਰ-ਭੂਸ਼ਣ ਨਾਲ ਸ਼ੋਭਿਤ ਸੀ; ਉਸ ਦੀ ਗਰਦਨ ਸ਼ੰਖ ਵਰਗੀ, ਅੱਖਾਂ ਵਿਸ਼ਾਲ ਤੇ ਚਮਕਦਾਰ, ਅਤੇ ਸੁੰਦਰ ਕੰਨਾਂ ਦੀ ਜੋੜੀ ਨਾਲ ਉਸ ਦੀ ਕਾਂਤੀ ਹੋਰ ਵਧ ਗਈ।
Verse 8
मृणालायतपर्य्यन्तबाहुयुग्ममनोहराम् । राजीवकुड्मलप्रख्यौ घनपीनौदृढौस्तनौ
ਉਸ ਦੀਆਂ ਮਨੋਹਰ ਦੋਵੇਂ ਬਾਂਹਾਂ ਕੋਮਲ ਕਮਲ-ਨਾਲ ਵਾਂਗ ਘੁੱਟਣਾਂ ਤੱਕ ਲੰਬੀਆਂ ਸਨ। ਉਸ ਦੇ ਸਤਨ ਕਮਲ-ਕਲੀ ਸਮਾਨ—ਘਣੇ, ਪੂਰਨ, ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ ਅਤੇ ਸੁਗੋਲ—ਦਿਵ੍ਯ ਮਾਤਾ ਦੇ ਸ਼ੁਭ ਸਗੁਣ ਦੇਹ-ਵੈਭਵ ਨੂੰ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਦੇ ਸਨ।
Verse 9
बिभ्रतीं क्षीणमध्यां च त्रिवलीमध्यराजिताम् । स्थलपद्मप्रतीकाशपादयुग्मविराजिताम्
ਉਹ ਸੁੱਕੀ-ਸੁਡੌਲ ਕਮਰ ਵਾਲੀ ਸੀ, ਜਿਸ ਦੇ ਮੱਧ ਭਾਗ ਵਿੱਚ ਤ੍ਰਿਵਲੀ ਦੀ ਸ਼ੋਭਾ ਚਮਕਦੀ ਸੀ। ਮਜ਼ਬੂਤ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਖਿੜੇ ਕਮਲ ਵਾਂਗ ਉਸ ਦੇ ਚਰਨ-ਯੁਗਲ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ ਸਨ—ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇਵੀ ਪਾਰਵਤੀ ਦਾ ਸ਼ੁਭ ਸਗੁਣ ਰੂਪ ਵਰਣਿਤ ਹੈ।
Verse 10
ध्यानपंजरनिर्बद्धमुनिमानसमप्यलम् । दर्शनाद्भ्रंशने शक्तां योषिद्गणशिरोमणिम्
ਉਹ ਇਸਤ੍ਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਿਰੋਮਣੀ ਸੀ—ਇਤਨੀ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਕਿ ਧਿਆਨ ਦੇ ਪਿੰਜਰੇ ਵਿੱਚ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ ਬੱਝੇ ਮੁਨੀ ਦੇ ਮਨ ਨੂੰ ਵੀ ਕੇਵਲ ਦਰਸ਼ਨ ਨਾਲ ਡਿਗਾ ਸਕੇ।
Verse 11
दृष्ट्वा तां तादृशीं तात ध्यानिनां च मनोहराम् । विग्रहे तन्त्रमन्त्राणां वर्द्धिनीं कामरूपिणीम्
ਹੇ ਤਾਤ, ਉਸ ਨੂੰ ਉਸ ਅਦਭੁਤ ਰੂਪ ਵਿੱਚ—ਧਿਆਨੀਆਂ ਦੇ ਮਨ ਨੂੰ ਮੋਹਣ ਵਾਲੀ—ਵੇਖ ਕੇ, ਉਹ ਤੰਤ੍ਰ-ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਦੀ ਸਾਕਸ਼ਾਤ ਮੂਰਤੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਵਧਾਉਣ ਵਾਲੀ, ਅਤੇ ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ ਰੂਪ ਧਾਰਣ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਦੇਵੀ ਲੱਗੀ।
Verse 12
इति श्रीशिवमहापुराणे द्वितीयायां रुद्रसंहितायां तृतीये पार्वतीखण्डे शिवहिमाचलसम्वादवर्णनं नाम द्वादशोऽध्यायः
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸ਼੍ਰੀ ਸ਼ਿਵ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਦੀ ਦੂਜੀ ਰੁਦ੍ਰਸੰਹਿਤਾ ਦੇ ਤੀਜੇ ਪਾਰਵਤੀਖੰਡ ਵਿੱਚ “ਸ਼ਿਵ-ਹਿਮਾਚਲ ਸੰਵਾਦ ਵਰਣਨ” ਨਾਮਕ ਬਾਰ੍ਹਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਸਮਾਪਤ ਹੋਇਆ।
Verse 14
ववन्द शीर्ष्णा च पुनर्हिमाचलः स संशयं प्रापददीनसत्त्वः । उवाच वाक्यं जगदेकबन्धुं गिरीश्वरो वाक्यविदां वरिष्ठः
ਤਦ ਹਿਮਾਚਲ ਨੇ ਫਿਰ ਸਿਰ ਨਿਵਾ ਕੇ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤਾ; ਦਿਨ ਮਨ ਹੋ ਕੇ ਉਹ ਸੰਦੇਹ ਵਿੱਚ ਪੈ ਗਿਆ। ਤਦ ਜਗਤ ਦਾ ਇਕੋ ਬੰਧੂ, ਬਚਨ-ਵਿਦਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਗਿਰੀਸ਼ਵਰ ਨੇ ਉਸ ਨਾਲ ਬੋਲਿਆ।
Verse 15
हिमाचल उवाच । देवदेव महादेव करुणाकर शंकर । पश्य मां शरणम्प्राप्तमुन्मील्य नयने विभो
ਹਿਮਾਚਲ ਬੋਲੇ— ਹੇ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਦੇਵ, ਹੇ ਮਹਾਦੇਵ, ਕਰੁਣਾਕਰ ਸ਼ੰਕਰ! ਹੇ ਵਿਭੋ, ਨੇਤਰ ਖੋਲ੍ਹ ਕੇ ਮੈਨੂੰ ਵੇਖੋ; ਮੈਂ ਤੇਰੀ ਸ਼ਰਨ ਆਇਆ ਹਾਂ।
Verse 16
शिव शर्व महेशान जगदानन्दकृत्प्रभो । त्वां नतोऽहं महादेव सर्वापद्विनिवर्तकम्
ਹੇ ਸ਼ਿਵ, ਸ਼ਰਵ, ਮਹੇਸ਼ਾਨ— ਜਗਤ ਨੂੰ ਆਨੰਦ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਭੂ! ਹੇ ਮਹਾਦੇਵ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ; ਤੂੰ ਸਭ ਆਪਦਾਵਾਂ ਦਾ ਨਿਵਾਰਕ ਹੈਂ।
Verse 17
न त्वां जानंति देवेश वेदाश्शास्त्राणि कृत्स्नशः । अतीतो महिमाध्वानं तव वाङ्मनसोः सदा
ਹੇ ਦੇਵੇਸ਼, ਵੇਦ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਸ਼ਾਸਤਰ ਵੀ ਤੈਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੇ; ਤੇਰੀ ਮਹਿਮਾ ਦਾ ਮਾਰਗ ਸਦਾ ਬਾਣੀ ਅਤੇ ਮਨ ਤੋਂ ਪਰੇ ਹੈ।
Verse 18
अतद्व्यावृत्तितस्त्वां वै चकितं चकितं सदा । अभिधत्ते श्रुतिः सर्वा परेषां का कथा मता
ਤੂੰ ‘ਅਤਦ्’ (ਇਹ ਨਹੀਂ) ਵਾਲੀਆਂ ਸਭ ਸੀਮਤ ਵਿਆਖਿਆਵਾਂ ਤੋਂ ਪਰੇ, ਸਭ ਉਪਾਧੀਆਂ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੈਂ। ਇਸ ਲਈ ਸਾਰੀ ਸ਼੍ਰੁਤੀ ਤੈਨੂੰ ਸਦਾ ਅਦਭੁਤ ਤੇ ਵਿਸਮਯਕਾਰੀ ਆਖਦੀ ਹੈ। ਜਦ ਸ਼੍ਰੁਤੀ ਹੀ ਐਸਾ ਕਹੇ, ਤਾਂ ਹੋਰਾਂ ਦੀ ਰਾਇ ਨਾਲ ਤੇਰਾ ਵਰਣਨ ਕਿਵੇਂ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ?
Verse 19
जानंति बहवो भक्तास्त्वत्कृपां प्राप्य भक्तितः । शरणागत भक्तानां न कुत्रापि भ्रमादिकम्
ਬਹੁਤੇ ਭਗਤ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਤੇਰੀ ਕਿਰਪਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ ਉਸ ਕਿਰਪਾ ਨੂੰ ਹੀ ਜਾਣ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਜੋ ਭਗਤ ਤੇਰੀ ਸ਼ਰਨ ਆ ਗਏ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਕਿਤੇ ਵੀ ਭਰਮ ਆਦਿ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ।
Verse 20
विज्ञप्तिं शृणु मत्प्रीत्या स्वदासस्य ममाधुना । तव देवाज्ञया तात दीनत्वाद्वर्णयामि हि
ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ, ਆਪਣੇ ਦਾਸ ਇਸ ਮੇਰੀ ਇਹ ਨਿਮਰ ਬੇਨਤੀ ਹੁਣ ਸੁਣੋ। ਹੇ ਪ੍ਰਿਯ, ਤੁਹਾਡੇ ਦਿਵ੍ਯ ਹੁਕਮ ਨਾਲ ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਦਿਨਤਾ ਦਾ ਵਰਣਨ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਕਰਾਂਗਾ।
Verse 21
सभाग्योहं महादेव प्रसादात्तव शंकर । मत्वा स्वदासं मां नाथ कृपां कुरु नमोऽस्तु ते
ਹੇ ਮਹਾਦੇਵ, ਹੇ ਸ਼ੰਕਰ, ਤੁਹਾਡੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਮੈਂ ਧੰਨ ਹਾਂ। ਹੇ ਨਾਥ, ਮੈਨੂੰ ਆਪਣਾ ਦਾਸ ਸਮਝ ਕੇ ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਦਇਆ ਕਰੋ—ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।
Verse 22
प्रत्यहं चागमिष्यामि दर्शनार्थं तव प्रभो । अनया सुतया स्वामिन्निदेशं दातुमर्हसि
ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਤੁਹਾਡੇ ਦਰਸ਼ਨ ਲਈ ਮੈਂ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਆਵਾਂਗਾ। ਹੇ ਸਵਾਮੀ, ਇਸ ਮੇਰੀ ਧੀ ਦੇ ਰਾਹੀਂ ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਮੈਨੂੰ ਆਪਣਾ ਹੁਕਮ ਬਖ਼ਸ਼ੋ।
Verse 23
ब्रह्मोवाच । इत्याकर्ण्य वचस्तस्योन्मील्य नेत्रे महेश्वरः । त्यक्तध्यानः परामृश्य देवदेवोऽब्रवीद्वचः
ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਆਖਿਆ—ਉਸ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਨੇ ਨੇਤਰ ਖੋਲ੍ਹੇ। ਧਿਆਨ ਤਿਆਗ ਕੇ ਪਲ ਭਰ ਵਿਚਾਰ ਕਰ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਦੇਵ ਨੇ ਇਹ ਬਚਨ ਕਹੇ।
Verse 24
महेश्वर उवाच । आगंतव्यं त्वया नित्यं दर्शनार्थं ममाचल । कुमारीं सदने स्थाप्य नान्यथा मम दर्शनम्
ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਨੇ ਆਖਿਆ—ਹੇ ਅਚਲ (ਹਿਮਾਲਿਆ)! ਮੇਰੇ ਦਰਸ਼ਨ ਲਈ ਤੈਨੂੰ ਨਿੱਤ ਆਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਕੁਮਾਰੀ (ਪਾਰਵਤੀ) ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰ; ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਮੇਰਾ ਦਰਸ਼ਨ ਨਹੀਂ ਮਿਲੇਗਾ।
Verse 25
ब्रह्मोवाच । महेशवचनं श्रुत्वा शिवातातस्तथाविधम् । अचलः प्रत्युवाचेदं गिरिशं नतकमधरः
ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਮਹੇਸ਼ ਦੇ ਉਹੋ ਜਿਹੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਪਿਤਾ ਅਚਲ (ਹਿਮਾਲਯ) ਨੇ ਸਿਰ ਨਿਵਾ ਕੇ ਗਿਰੀਸ਼ (ਸ਼ਿਵ) ਨੂੰ ਇਹ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ।
Verse 26
हिमाचल उवाच । कस्मान्मयानया सार्द्धं नागंतव्यं तदुच्यताम् । सेवने किमयोग्येयं नाहं वेद्म्यत्र कारणम्
ਹਿਮਾਚਲ ਬੋਲੇ—ਮੈਂ ਇਸਦੇ ਨਾਲ ਉੱਥੇ ਕਿਉਂ ਨਾ ਜਾਵਾਂ? ਇਹ ਗੱਲ ਦੱਸੋ। ਕੀ ਮੈਂ ਇਸ ਸੇਵਾ ਲਈ ਅਯੋਗ ਹਾਂ? ਇਸ ਦਾ ਕਾਰਨ ਮੈਂ ਨਹੀਂ ਸਮਝਦਾ।
Verse 27
ब्रह्मोवाच । ततोऽब्रवीद्गिरिं शंभुः प्रहसन्वृषभध्वजः । लोकाचारं विशेषेण दर्शयन्हि कुयोगिनाम्
ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਕਿਹਾ—ਤਦੋਂ ਵ੍ਰਿਸ਼ਭਧ੍ਵਜ ਭਗਵਾਨ ਸ਼ੰਭੂ ਹੱਸਦੇ ਹੋਏ ਗਿਰਿਰਾਜ ਨੂੰ ਬੋਲੇ ਅਤੇ ਕੂਯੋਗੀਆਂ ਦੀ ਭੁੱਲ ਖੋਲ੍ਹਣ ਲਈ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ ਤੇ ਲੋਕਾਚਾਰ ਦਿਖਾਇਆ।
Verse 28
शंभुरुवाच । इयं कुमारी सुश्रोणी तन्वी चन्द्रानना शुभा । नानेतव्या मत्समीपे वारयामि पुनः पुनः
ਸ਼ੰਭੂ ਨੇ ਕਿਹਾ—ਇਹ ਕੁਮਾਰੀ ਸੁਸ਼੍ਰੋਣੀ, ਤਨਵੀ, ਚੰਦਰਮੁਖੀ ਅਤੇ ਸ਼ੁਭ ਹੈ; ਪਰ ਇਸ ਨੂੰ ਮੇਰੇ ਨੇੜੇ ਨਾ ਲਿਆਓ। ਮੈਂ ਮੁੜ ਮੁੜ ਮਨਾਹੀ ਕਰਦਾ ਹਾਂ।
Verse 29
मायारूपा स्मृता नारी विद्वद्भिर्वेदपारगैः । युवती तु विशेषेण विघ्नकर्त्री तपस्विनाम्
ਵੇਦਾਂ ਦੇ ਪਾਰੰਗਤ ਵਿਦਵਾਨ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਨਾਰੀ ਮਾਇਆ ਦਾ ਰੂਪ ਮੰਨੀ ਗਈ ਹੈ; ਅਤੇ ਜਵਾਨ ਇਸਤਰੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਕਰਕੇ ਤਪੱਸਵੀਆਂ ਲਈ ਵਿਘਨ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਕਹੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
Verse 30
अहं तपस्वी योगी च निर्लिप्तो मायया सदा । प्रयोजनं न युक्त्या वै स्त्रिया किं मेस्ति भूधर
ਮੈਂ ਤਪਸਵੀ ਤੇ ਯੋਗੀ ਹਾਂ, ਸਦਾ ਮਾਇਆ ਤੋਂ ਨਿਰਲੇਪ। ਇਸਤਰੀ ਨਾਲ ਮੇਰਾ ਕੀ ਪ੍ਰਯੋਜਨ? ਹੇ ਭੂਧਰ, ਦੱਸ।
Verse 31
एवं पुनर्न वक्तव्यं तपस्विवरसंश्रित । वेदधर्मप्रवीणस्त्वं यतो ज्ञानिवरो बुधः
ਹੇ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਤਪਸਵੀ ਦੇ ਆਸਰੇ ਵਾਲੇ, ਇਹ ਗੱਲ ਮੁੜ ਨਾ ਕਹੀਂ। ਤੂੰ ਵੇਦ-ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਹੈਂ; ਇਸ ਲਈ ਤੂੰ ਬੁੱਧਿਮਾਨ, ਗਿਆਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਹੈਂ।
Verse 32
भवत्यचल तत्संगाद्विषयोत्पत्तिराशु वै । विनश्यति च वैराग्यं ततो भ्रश्यति सत्तपः
ਹੇ ਅਚਲ, ਉਸ ਸੰਗਤ ਤੋਂ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਦਾ ਉਤਪੱਨ ਹੋਣਾ ਛੇਤੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਵੈਰਾਗ ਨਾਸ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਨਾਲ ਸਾਤਵਿਕ ਤਪ ਵੀ ਡਿੱਗ ਪੈਂਦਾ ਹੈ।
Verse 33
अतस्तपस्विना शैल न कार्या स्त्रीषु संगतिः । महाविषयमूलं सा ज्ञानवैराग्यनाशिनी
ਇਸ ਲਈ ਹੇ ਸ਼ੈਲ, ਤਪਸਵੀ ਨੂੰ ਇਸਤਰੀਆਂ ਨਾਲ ਨੇੜੀ ਸੰਗਤ ਨਹੀਂ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ। ਇਹ ਮਹਾਂ ਵਿਸ਼ਯ-ਭੋਗ ਦਾ ਮੂਲ ਹੈ ਅਤੇ ਗਿਆਨ ਤੇ ਵੈਰਾਗ ਨੂੰ ਨਾਸ ਕਰਦੀ ਹੈ।
Verse 34
ब्रह्मोवाच । इत्याद्युक्त्वा बहुतरं महायोगी महेश्वरः । विरराम गिरीशं तं महायोगिवरः प्रभुः
ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਕਿਹਾ—ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਬਹੁਤ ਕੁਝ ਕਹਿ ਕੇ ਉਹ ਮਹਾਯੋਗੀ ਪ੍ਰਭੂ ਮਹੇਸ਼ਵਰ, ਉਹੀ ਗਿਰੀਸ਼—ਯੋਗੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ—ਤਦ ਵਿਸ਼ਰਾਮ ਕਰ ਕੇ ਚੁੱਪ ਹੋ ਗਿਆ।
Verse 35
एतच्छ्रुत्वा वचनं तस्य शंभोर्निरामयं निःस्पृहं निष्ठुरं च । कालीतातश्चकितोऽभूत्सुरर्षे तद्वत्किंचिद्व्याकुलश्चास तूष्णीम्
ਹੇ ਦੇਵਰਿਸ਼ੀ! ਸ਼ੰਭੂ ਦੇ ਉਹ ਬਚਨ—ਨਿਰਮਲ, ਨਿਸ਼ਕਾਮ ਅਤੇ ਕਠੋਰ—ਸੁਣ ਕੇ ਕਾਲੀ ਦਾ ਪਿਤਾ ਚੌਂਕ ਗਿਆ; ਅਤੇ ਕੁਝ ਘਬਰਾਹਟ ਨਾਲ ਚੁੱਪ ਰਹਿ ਗਿਆ।
Verse 36
तपस्विनोक्तं वचनं निशम्य तथा गिरीशं चकितं विचार्य्य । अतः प्रणम्यैव शिवं भवानी जगाद वाक्यं विशदन्तदानीम्
ਤਪਸਵੀ ਦੇ ਕਹੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ ਅਤੇ ਗਿਰੀਸ਼ (ਸ਼ਿਵ) ਬਾਰੇ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਕੇ ਵਿਚਾਰ ਕਰਦਿਆਂ, ਭਵਾਨੀ ਨੇ ਸ਼ਿਵ ਨੂੰ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਉਸੇ ਵੇਲੇ ਸਾਫ਼ ਮਨੋਰਥ ਨਾਲ ਬੋਲ ਪਈ।
Frequently Asked Questions
Himagiri approaches Śiva with offerings and formally petitions that his daughter Kālī be allowed to worship and serve Śiva; Śiva then views her and the text elaborates her divine form.
It encodes śakti as a metaphysical force: the Goddess’s form is not merely aesthetic but spiritually efficacious, capable of unsettling even meditative minds, underscoring darśana as transformative.
Śiva is invoked as Trijagannātha, Śaṅkara, and Candraśekhara; the daughter is explicitly named Kālī while functioning within the Pārvatī narrative framework.