कुमाराद्भुतचरितवर्णनम् — Description of Kumāra’s Wondrous Deeds

Verse 1

ब्रह्मोवाच । अथ तत्र स गांगेयो दर्शयामास सूतिकाम् । तामेव शृणु सुप्रीत्या नारद त्वं स्वभक्तिदाम्

ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਕਿਹਾ—ਤਦ ਉੱਥੇ ਗੰਗਾ-ਪੁੱਤਰ ਨੇ ਉਸ ਸੂਤਿਕਾ (ਪ੍ਰਸੂਤਾ ਮਾਤਾ) ਨੂੰ ਦਰਸਾਇਆ। ਹੇ ਨਾਰਦ, ਬੜੀ ਪ੍ਰੀਤ ਨਾਲ ਉਸੀ ਦੀ ਕਥਾ ਸੁਣ; ਇਹ ਵਰਤਾਂਤ ਆਪਣੇ ਸਵਾਮੀ ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਭਗਤੀ ਬਖ਼ਸ਼ਦਾ ਹੈ।

Verse 2

द्विज एको नारदाख्य आजगाम तदैव हि । तत्राध्वरकरः श्रीमाञ्शरणार्थं गुहस्य वै

ਉਸੇ ਵੇਲੇ ਨਾਰਦ ਨਾਮ ਦਾ ਇੱਕ ਦਵਿਜ ਉੱਥੇ ਆ ਪਹੁੰਚਿਆ। ਯਜ੍ਞ-ਕਰਮ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁਣ ਉਹ ਸ਼੍ਰੀਮਾਨ ਮੁਨੀ ਗੁਹ (ਕੁਮਾਰ) ਦੀ ਸ਼ਰਨ ਲੈਣ ਆਇਆ।

Verse 3

स विप्रः प्राप्य निकटं कार्त्तिकस्य प्रसन्नधीः । स्वाभिप्रायं समाचख्यौ सुप्रणम्य शुभैः स्तवैः

ਉਹ ਵਿਪ੍ਰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਚਿੱਤ ਨਾਲ ਕਾਰਤਿਕੇਯ ਦੇ ਨੇੜੇ ਪਹੁੰਚਿਆ। ਪਹਿਲਾਂ ਭਕਤੀ ਨਾਲ ਡੂੰਘਾ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕਰਕੇ ਸ਼ੁਭ ਸਤੁਤੀਆਂ ਕੀਤੀਆਂ, ਫਿਰ ਆਪਣਾ ਅਭਿਪ੍ਰਾਇ ਸਾਫ਼ ਸਾਫ਼ ਨਿਵੇਦਨ ਕੀਤਾ।

Verse 4

विप्र उवाच । शृणु स्वामिन्वचो मेद्य कष्टं मे विनिवारय । सर्वब्रह्मांडनाथस्त्वमतस्ते शरणं गतः

ਵਿਪ੍ਰ ਨੇ ਕਿਹਾ—ਹੇ ਸਵਾਮੀ! ਅੱਜ ਮੇਰੀ ਗੱਲ ਸੁਣੋ ਅਤੇ ਮੇਰਾ ਦੁੱਖ ਦੂਰ ਕਰੋ। ਤੁਸੀਂ ਸਭ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡਾਂ ਦੇ ਨਾਥ ਹੋ; ਇਸ ਲਈ ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੀ ਸ਼ਰਨ ਆਇਆ ਹਾਂ।

Verse 5

अजमेधाध्वरं कर्तुमारंभं कृतवानहम् । सोऽजो गतो गृहान्मे हि त्रोटयित्वा स्वबंधनम्

ਮੈਂ ਅਜਮੇਧ ਯੱਗ ਕਰਨ ਦਾ ਆਰੰਭ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਪਰ ਉਹ ਬੱਕਰਾ ਆਪਣਾ ਬੰਧਨ ਤੋੜ ਕੇ ਮੇਰੇ ਘਰੋਂ ਭੱਜ ਗਿਆ।

Verse 6

इति श्रीशिवमहापुराणे द्वितीयायां रुद्रसंहितायां चतुर्थे कुमारखंडे कुमाराऽद्भुतचरि तवर्णनं नाम षष्ठोऽध्यायः

ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਸ਼੍ਰੀ ਸ਼ਿਵ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਦੇ ਦੂਜੇ ਭਾਗ ਦੀ ਰੁਦ੍ਰਸੰਹਿਤਾ ਦੇ ਚੌਥੇ ਕੁਮਾਰਖੰਡ ਵਿੱਚ ‘ਕੁਮਾਰ ਦੇ ਅਦਭੁਤ ਚਰਿਤ੍ਰ ਦਾ ਵਰਣਨ’ ਨਾਮਕ ਛੇਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਸਮਾਪਤ ਹੋਇਆ।

Verse 7

त्वयि नाथे सति विभो यज्ञभंगः कथं भवेत् । विचार्य्यैवाऽखिलेशान काम पूर्णं कुरुष्व मे

ਹੇ ਸਰਬਵਿਆਪੀ ਪ੍ਰਭੂ! ਜਦ ਤੁਸੀਂ ਨਾਥ ਹੋ ਕੇ ਮੌਜੂਦ ਹੋ, ਤਾਂ ਯੱਗ ਦਾ ਭੰਗ ਕਿਵੇਂ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ? ਇਸ ਲਈ ਹੇ ਅਖਿਲੇਸ਼ਵਰ, ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਿਚਾਰ ਕਰਕੇ ਮੇਰੀ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਕਰੋ।

Verse 8

त्वां विहाय शरण्यं कं यायां शिवसुत प्रभो । सर्वब्रह्मांडनाथं हि सर्वामरसुसेवितम्

ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਸ਼ਿਵ-ਸੁਤ—ਸ਼ਰਨਦਾਤਾ! ਤੁਹਾਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਮੈਂ ਕਿਸ ਦੀ ਸ਼ਰਨ ਜਾਵਾਂ? ਕਿਉਂਕਿ ਤੁਸੀਂ ਹੀ ਸਾਰੇ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡਾਂ ਦੇ ਨਾਥ ਹੋ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਅਮਰ (ਦੇਵ) ਤੁਹਾਡੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦੇ ਹਨ।

Verse 9

दीनबंधुर्दयासिन्धुस्सुसेव्या भक्तवत्सलः । हरिब्रह्मादिदेवैश्च सुस्तुतः परमेश्वरः

ਉਹ ਦਿਨਾਂ ਦਾ ਬੰਧੂ, ਦਇਆ ਦਾ ਸਮੁੰਦਰ, ਸਦਾ ਸੇਵਣਯੋਗ ਅਤੇ ਭਗਤ-ਵਤਸਲ ਹੈ। ਉਹ ਪਰਮੇਸ਼ਵਰ ਹਰਿ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਆਦਿ ਦੇਵਾਂ ਵੱਲੋਂ ਵੀ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਤੁਤ ਹੈ।

Verse 10

पार्वतीनन्दनस्स्कन्दः परमेकः परंतपः । परमात्माऽत्मदस्स्वामी सतां च शरणार्थिनाम्

ਪਾਰਵਤੀਨੰਦਨ ਸਕੰਦ ਪਰਮ ਇਕ ਅਤੇ ਪਰੰਤਪ ਹੈ। ਉਹ ਪਰਮਾਤਮਾ, ਆਤਮ-ਕਿਰਪਾ ਦੇਣ ਵਾਲਾ, ਅਤੇ ਸਤਪੁਰਖਾਂ—ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਸ਼ਰਨ ਆਏਆਂ—ਦਾ ਸਵਾਮੀ ਹੈ।

Verse 11

दीनानाथ महेश शंकरसुत त्रैलोक्यनाथ प्रभो मायाधीश समागतोऽस्मि शरणं मां पाहि विप्रप्रिय । त्वं सर्वप्रभुप्रियः खिलविदब्रह्मादिदेवैस्तुतस्त्वं मायाकृतिरात्मभक्तसुखदो रक्षापरो मायिकः

ਹੇ ਦੀਨਾਂ ਦੇ ਨਾਥ! ਹੇ ਮਹੇਸ਼, ਸ਼ੰਕਰਸੁਤ, ਤ੍ਰੈਲੋਕ੍ਯਨਾਥ ਪ੍ਰਭੋ, ਮਾਇਆਧੀਸ਼! ਮੈਂ ਸ਼ਰਨ ਆਇਆ ਹਾਂ; ਹੇ ਵਿਪ੍ਰਪ੍ਰਿਯ, ਮੇਰੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰੋ। ਤੁਸੀਂ ਸਭ ਪ੍ਰਭੂਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਿਯ ਹੋ; ਬ੍ਰਹਮਾ ਆਦਿ ਸਰਵਵਿਦ ਦੇਵਾਂ ਵੱਲੋਂ ਸਤੁਤ ਹੋ। ਮਾਇਆ ਦੇ ਅਧੀਸ਼ ਰੂਪ ਹੋ ਕੇ ਵੀ ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੇ ਭਗਤਾਂ ਨੂੰ ਸੁਖ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਅਦਭੁਤ ਰੱਖਿਆ-ਪਰ ਪ੍ਰਭੂ ਹੋ।

Verse 12

भक्तप्राणगुणाकरस्त्रिगुणतो भिन्नोसि शंभुप्रियः शंभुः शंभुसुतः प्रसन्नसुखदस्सच्चित्स्वरूपो महान् । सर्वज्ञस्त्रिपुरघ्नशंकरसुतः सत्प्रेमवश्यस्सदा षड्वक्त्रः प्रियसाधुरानतप्रियस्सर्वेश्वर श्शंकरः । साधुद्रोहकरघ्न शंकरगुरो ब्रह्मांडनाथो प्रभुः सर्वेषाममरादिसेवितपदो मां पाहि सेवाप्रिय

ਹੇ ਸ਼ੰਭੂ-ਪ੍ਰਿਯ! ਭਗਤਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਾਣ-ਸਰੂਪ, ਗੁਣਾਂ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ! ਤੂੰ ਤ੍ਰਿਗੁਣਾਤੀਤ ਹੋ ਕੇ ਵੀ ਸ਼ੰਭੂ—ਸ਼ਿਵ ਦਾ ਪੁੱਤਰ—ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸੰਨ ਜਨਾਂ ਨੂੰ ਸੁਖ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਹੈਂ; ਤੂੰ ਮਹਾਨ ਸੱਚਿਤ-ਸਰੂਪ ਹੈਂ। ਸਰਵਜ੍ਞ, ਤ੍ਰਿਪੁਰਘਨ, ਸ਼ੰਕਰ-ਸੁਤ, ਸਦਾ ਸਤ੍ਪ੍ਰੇਮ ਨਾਲ ਵਸ਼; ਛੇ ਮੁਖਾਂ ਵਾਲਾ; ਸਾਧੂਆਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਿਯ ਅਤੇ ਨਮਨ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਿਯ; ਸਰਵੇਸ਼ਵਰ—ਹੇ ਸ਼ੰਕਰ! ਸਾਧੂ-ਦ੍ਰੋਹੀਆਂ ਦਾ ਸੰਹਾਰਕ, ਸ਼ੰਕਰ ਪਰੰਪਰਾ ਦਾ ਗੁਰੂ, ਬ੍ਰਹਮਾਂਡਨਾਥ ਪ੍ਰਭੂ, ਜਿਸ ਦੇ ਚਰਨ ਅਮਰਾਦਿ ਦੇਵ ਸੇਵਦੇ ਹਨ—ਹੇ ਸੇਵਾ-ਪ੍ਰਿਯ, ਮੇਰੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰ।

Verse 13

वैरिभयंकर शंकर जनशरणस्य वन्दे तव पदपद्मं सुखकरणस्य । विज्ञप्तिं मम कर्णे स्कन्द निधेहि निजभक्तिं जनचेतसि सदा विधेहि

ਹੇ ਸ਼ੰਕਰ! ਵੈਰੀਆਂ ਲਈ ਭਯੰਕਰ ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਸ਼ਰਨ! ਮੈਂ ਸੁਖ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਤੇਰੇ ਚਰਨ-ਕਮਲਾਂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ। ਹੇ ਸਕੰਦ, ਮੇਰੀ ਬੇਨਤੀ ਆਪਣੇ ਕੰਨ ਵਿੱਚ ਧਰ ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਚਿੱਤ ਵਿੱਚ ਸਦਾ ਆਪਣੀ ਨਿਰਮਲ ਭਗਤੀ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰ।

Verse 14

करोति किं तस्य बली विपक्षो दक्षोऽपि पक्षोभयापार्श्वगुप्तः । किन्तक्षकोप्यामिषभक्षको वा त्वं रक्षको यस्य सदक्षमानः

ਜਿਸ ਦੀ ਤੂੰ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦਾ ਹੈਂ, ਉਸ ਦਾ ਬਲਵਾਨ ਵੈਰੀ ਕੀ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ—ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਦੱਖ ਹੋਵੇ ਅਤੇ ਦੋਹਾਂ ਪਾਸਿਆਂ ਤੋਂ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਵੀ ਹੋਵੇ? ਫਿਰ ਤਕਸ਼ਕ ਜਾਂ ਕੋਈ ਵੀ ਮਾਸ-ਭੱਖੀ ਸੱਪ ਕੀ ਕਰ ਲਵੇਗਾ, ਜਦੋਂ ਤੂੰ ਸਦਾ ਯੋਗ੍ਯ ਜਨ ਦਾ ਰਖਵਾਲਾ ਹੈਂ?

Verse 15

विबुधगुरुरपि त्वां स्तोतुमीशो न हि स्यात्कथय कथमहं स्यां मंदबुद्धिर्वरार्च्यः । शुचिरशुचिरनार्यो यादृशस्तादृशो वा पदकमल परागं स्कन्द ते प्रार्थयामि

ਦੇਵਗੁਰੂ ਵੀ ਤੇਰੀ ਪੂਰੀ ਸਿਫ਼ਤ ਕਰਨ ਜੋਗਾ ਨਹੀਂ; ਦੱਸ—ਮੈਂ ਮੰਦਬੁੱਧੀ ਹੋ ਕੇ ਪਰਮੇਸ਼ੁਰ ਦੀ ਅਰਾਧਨਾ ਲਈ ਕਿਵੇਂ ਯੋਗ ਹੋਵਾਂ? ਮੈਂ ਸ਼ੁੱਧ ਹੋਵਾਂ ਜਾਂ ਅਸ਼ੁੱਧ, ਸੰਸਕਾਰੀ ਹੋਵਾਂ ਜਾਂ ਅਸੰਸਕਾਰੀ—ਜਿਹੋ ਜਿਹਾ ਵੀ ਹਾਂ—ਹੇ ਸਕੰਦ, ਮੈਂ ਕੇਵਲ ਤੇਰੇ ਕਮਲ ਚਰਨਾਂ ਦੀ ਰਜ ਹੀ ਮੰਗਦਾ ਹਾਂ।

Verse 16

हे सर्वेश्वर भक्तवत्सल कृपासिन्धो त्वदीयोऽस्म्यहं भृत्यस्स्वस्य न सेवकस्य गणपस्याऽऽ गश्शतं सत्प्रभो । भक्तिं क्वापि कृतां मनागपि विभो जानासि भृत्यार्तिहा । त्वत्तो नास्त्यपरोऽविता न भगवन् मत्तो नरः पामरः

ਹੇ ਸਰਵੇਸ਼ਵਰ, ਭਗਤਵਤਸਲ, ਕਿਰਪਾ-ਸਿੰਧੁ! ਮੈਂ ਕੇਵਲ ਤੇਰਾ ਹਾਂ—ਤੇਰਾ ਆਸਰਿਤ ਭ੍ਰਿਤ੍ਯ; ਤਨਖਾਹੀ ਨੌਕਰ ਨਹੀਂ। ਹੇ ਸਤਪ੍ਰਭੂ, ਤੇਰੇ ਗਣਾਂ ਦੇ ਨਾਇਕ ਤੋਂ ਵੀ ਸੌ ਅਪਰਾਧ ਹੋ ਜਾਣ; ਤਾਂ ਵੀ ਹੇ ਵਿਭੋ, ਭ੍ਰਿਤ੍ਯਾਂ ਦਾ ਦੁੱਖ ਹਰਨ ਵਾਲੇ, ਕਿਤੇ ਵੀ ਕੀਤੀ ਥੋੜ੍ਹੀ ਜਿਹੀ ਭਗਤੀ ਨੂੰ ਤੂੰ ਜਾਣਦਾ ਹੈਂ। ਤੇਰੇ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਹੋਰ ਰੱਖਿਆਕ ਨਹੀਂ, ਹੇ ਭਗਵਾਨ; ਅਤੇ ਮੇਰੇ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪਾਮਰ ਕੋਈ ਨਹੀਂ।

Verse 17

कल्याणकर्त्ता कलिकल्मषघ्नः कुबेरबन्धुः करुणार्द्रचित्तः । त्रिषट्कनेत्रो रसवक्त्रशोभी यज्ञं प्रपूर्णं कुरु मे गुह त्वम्

ਹੇ ਗੁਹਾ (ਕੁਮਾਰ)! ਤੂੰ ਕਲਿਆਣ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਕਲਿਯੁਗ ਦੇ ਕਲਮਸ਼ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਕੁਬੇਰ ਦਾ ਮਿੱਤਰ ਹੈਂ। ਤੇਰਾ ਚਿੱਤ ਕਰੁਣਾ ਨਾਲ ਭਿੱਜਿਆ ਹੈ; ਤੇਰੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਅਨੇਕ ਹਨ ਅਤੇ ਦਿਵ੍ਯ ਰਸ ਨਾਲ ਤੇਰਾ ਮੁਖ ਸ਼ੋਭਦਾ ਹੈ। ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਮੇਰਾ ਯਜ੍ਞ ਪੂਰਾ ਕਰ ਦੇ।

Verse 18

रक्षकस्त्वं त्रिलोकस्य शरणागतवत्सलः । यज्ञकर्त्ता यज्ञभर्त्ता हरसे विघ्नकारिणाम्

ਤੁਸੀਂ ਤ੍ਰਿਲੋਕ ਦੇ ਰੱਖਿਅਕ ਹੋ, ਸ਼ਰਨ ਆਏਆਂ ਉੱਤੇ ਵਤਸਲ ਹੋ। ਤੁਸੀਂ ਯਜ੍ਞ ਦੇ ਕਰਤਾ ਅਤੇ ਯਜ੍ਞ ਦੇ ਪਾਲਕ ਹੋ; ਵਿਘਨ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਦਾ ਤੁਸੀਂ ਸੰਹਾਰ ਕਰਦੇ ਹੋ।

Verse 19

विघ्नवारण साधूनां सर्ग कारण सर्वतः । पूर्णं कुरु ममेशान सुतयज्ञ नमोस्तु ते

ਹੇ ਈਸ਼ਾਨ! ਤੁਸੀਂ ਸਾਧੂਆਂ ਦੇ ਵਿਘਨ ਦੂਰ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੇ ਕਾਰਣ ਹੋ। ਮੇਰੇ ਪੁੱਤਰ-ਯਜ੍ਞ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰੋ; ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਹੈ।

Verse 20

सर्वत्राता स्कन्द हि त्वं सर्वज्ञाता त्वमेव हि । सर्वेश्वरस्त्वमीशानो निवेशसकलाऽवनः

ਹੇ ਸਕੰਦ! ਤੁਸੀਂ ਹੀ ਹਰ ਥਾਂ ਰੱਖਿਅਕ ਹੋ, ਤੁਸੀਂ ਹੀ ਸਰਵਜ੍ਞ ਹੋ। ਤੁਸੀਂ ਸਰਵੇਸ਼ਵਰ ਈਸ਼ਾਨ ਹੋ—ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਦਾ ਆਸਰਾ-ਧਾਮ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਜਗਤ ਦੇ ਰਖਵਾਲੇ।

Verse 21

संगीतज्ञस्त्वमेवासि वेदविज्ञः परः प्रभुः । सर्वस्थाता विधाता त्वं देवदेवस्सतां गतिः

ਤੁਸੀਂ ਹੀ ਸੰਗੀਤ ਦੇ ਗਿਆਨੀ ਹੋ; ਤੁਸੀਂ ਵੇਦਾਂ ਦੇ ਪਰਮ ਜਾਣਕਾਰ, ਪਰਾਤਪਰ ਪ੍ਰਭੂ ਹੋ। ਤੁਸੀਂ ਸਭ ਵਿੱਚ ਵੱਸਣ ਵਾਲਾ ਆਧਾਰ ਅਤੇ ਵਿਧਾਤਾ ਹੋ; ਤੁਸੀਂ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਦੇਵ ਅਤੇ ਸਤਜਨਾਂ ਦੀ ਪਰਮ ਗਤੀ ਹੋ।

Verse 22

भवानीनन्दनश्शंभुतनयो वयुनः स्वराट् । ध्याता ध्येयः पितॄणां हि पिता योनिः सदात्मनाम्

ਉਹ ਭਵਾਨੀ ਦਾ ਪ੍ਰਿਯ ਨੰਦਨ, ਸ਼ੰਭੂ ਦਾ ਪੁੱਤਰ—ਸਵਰਾਟ ਅਤੇ ਪਰਮ ਗਿਆਨੀ ਹੈ। ਉਹੀ ਧਿਆਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹੀ ਧਿਆਨ ਦਾ ਲਕਸ਼; ਪਿਤ੍ਰਾਂ ਦਾ ਵੀ ਪਿਤਾ ਅਤੇ ਸਦਾਤਮਾਂ ਦੀ ਆਦਿ-ਯੋਨੀ ਹੈ।

Verse 23

ब्रह्मोवाच । इत्याकर्ण्य वचस्तस्य देवसम्राट् शिवात्मजः । स्वगणं वीरबाह्वाख्यं प्रेषयामास तत्कृते

ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਕਿਹਾ—ਉਸ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ ਦੇਵਾਂ ਦਾ ਸਮਰਾਟ, ਸ਼ਿਵ-ਪੁੱਤਰ ਨੇ ਉਸੇ ਕੰਮ ਲਈ ਆਪਣੇ ਗਣ ‘ਵੀਰਬਾਹੁ’ ਨੂੰ ਭੇਜ ਦਿੱਤਾ।

Verse 24

तदाज्ञया वीरबाहुस्तदन्वेषणहेतवे । प्रणम्य स्वामिनं भक्त्या महावीरो द्रुतं ययौ

ਉਸ ਹੁਕਮ ਅਨੁਸਾਰ ਵੀਰਬਾਹੁ ਖੋਜ ਕਰਨ ਲਈ, ਆਪਣੇ ਸਵਾਮੀ ਨੂੰ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਮਹਾਵੀਰ ਤੁਰੰਤ ਰਵਾਨਾ ਹੋ ਗਿਆ।

Verse 25

अन्वेषणं चकारासौ सर्वब्रह्माण्डगोलके । न प्राप तमजं कुत्र शुश्राव तदुपद्रवम्

ਉਸ ਨੇ ਸਾਰੇ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ-ਗੋਲਕ ਵਿੱਚ ਖੋਜ ਕੀਤੀ; ਪਰ ਕਿਤੇ ਵੀ ਉਸ ਅਜ (ਅਜਨਮਾ) ਨੂੰ ਨਾ ਲੱਭਿਆ—ਸਿਰਫ਼ ਉਸ ਦੇ ਉਪਦ੍ਰਵ ਦੀ ਖ਼ਬਰ ਸੁਣੀ।

Verse 26

जगामाऽथ स वैकुंठं तत्राऽजं प्रददर्श तम् । उपद्रवं प्रकुर्वन्तं गलयूपं महाबलम्

ਫਿਰ ਉਹ ਵੈਕੁੰਠ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉੱਥੇ ਉਸ ਅਜ ਪ੍ਰਭੂ (ਬ੍ਰਹਮਾ) ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ; ਅਤੇ ਮਹਾਬਲੀ ਗਲਯੂਪ ਨੂੰ ਉਪਦ੍ਰਵ ਮਚਾਉਂਦਾ ਵੀ ਦੇਖਿਆ।

Verse 27

धृत्वा तं शृंगयो वीरो धर्षयित्वा तिवेगतः । आनिनाय स्वामिपुरो विकुर्वंतं रवं बहु

ਵੀਰ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸਿੰਗਾਂ ਤੋਂ ਫੜ ਕੇ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਵਸ਼ ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਮਾਲਕ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਲਿਆ ਆਇਆ; ਕੈਦੀ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਉੱਚੀ ਆਵਾਜ਼ ਨਾਲ ਡਕਾਰਦਾ ਤੇ ਗੱਜਦਾ ਰਿਹਾ।

Verse 28

दृष्ट्वा तं कार्तिकस्सोऽरमारुरोह स तं प्रभुः । धृतब्रह्माण्डगरिमा महासूतिकरो गुहः

ਉਸ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਪ੍ਰਭੂ ਕਾਰਤਿਕੇਯ ਤੁਰੰਤ ਉਸ ਦਿਵ੍ਯ ਵਾਹਨ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹ ਗਏ। ਗੁਹ ਮਹਾਸੇਨਾਪਤੀ—ਜਿਸ ਦੀ ਗਰਿਮਾ ਮਾਨੋ ਬ੍ਰਹਿਮਾਂਡ ਦਾ ਭਾਰ ਧਾਰੇ—ਦਿਵ੍ਯ ਸ਼ਕਤੀ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ ਆਰੂੜ੍ਹ ਹੋਇਆ।

Verse 29

मुहूर्तमात्रतस्सोऽजो ब्रह्मांडं सकलं मुने । बभ्राम श्रम एवाशु पुनस्तत्स्थानमागतः

ਹੇ ਮੁਨੀ, ਉਹ ਅਜ (ਬ੍ਰਹਮਾ) ਕੇਵਲ ਇੱਕ ਮੁਹੂਰਤ ਲਈ ਸਾਰੇ ਬ੍ਰਹਮਾਂਡ ਵਿੱਚ ਭਟਕਿਆ; ਪਰ ਛੇਤੀ ਹੀ ਥੱਕ ਕੇ ਫਿਰ ਆਪਣੇ ਪੁਰਾਣੇ ਥਾਂ ਤੇ ਵਾਪਸ ਆ ਗਿਆ।

Verse 30

तत उत्तीर्य स स्वामी समुवास स्वमासनम् । सोऽजः स्थितस्तु तत्रैव स नारद उवाच तम्

ਫਿਰ ਉਹ ਸਵਾਮੀ ਕਿਨਾਰੇ ਉਤਰ ਕੇ ਆਪਣੇ ਆਸਨ ਉੱਤੇ ਬੈਠ ਗਿਆ। ਉਹ ਅਜ (ਬ੍ਰਹਮਾ) ਓਥੇ ਹੀ ਟਿਕਿਆ ਰਿਹਾ; ਤਦ ਨਾਰਦ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਕਿਹਾ।

Verse 31

नारद उवाच । नमस्ते देव देवेश देहि मेऽजं कृपानिधे । कुर्यामध्वरमानन्दात्सखायं कुरु मामहो

ਨਾਰਦ ਨੇ ਕਿਹਾ—ਹੇ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਦੇਵੇਸ਼, ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ। ਹੇ ਕਿਰਪਾ-ਨਿਧਾਨ, ਮੈਨੂੰ ਇੱਕ ਅਜ (ਦਿਵ੍ਯ) ਪੁੱਤਰ ਬਖ਼ਸ਼ੋ। ਆਨੰਦ ਨਾਲ ਮੈਂ ਯੱਗ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ; ਇਸ ਲਈ ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਮੈਨੂੰ ਆਪਣਾ ਸਖਾ ਤੇ ਮਿੱਤਰ ਬਣਾ ਲਵੋ।

Verse 32

कार्त्तिक उवाच । वधयोग्यो न विप्राऽजः स्वगृहं गच्छ नारद । पूर्णोऽस्तु तेऽध्वरस्सर्वः प्रसादादेव मे कृतः

ਕਾਰਤਿਕੇਯ ਜੀ ਬੋਲੇ—ਇਹ ਦ੍ਵਿਜ-ਜਾਤ ਬੱਕਰਾ ਵਧ ਦੇ ਯੋਗ ਨਹੀਂ। ਹੇ ਨਾਰਦ, ਆਪਣੇ ਘਰ ਵਾਪਸ ਜਾਓ। ਮੇਰੇ ਪ੍ਰਸਾਦ ਨਾਲ ਤੇਰਾ ਸਾਰਾ ਯਜ੍ਞ ਪੂਰਾ ਹੋਵੇ—ਇਹ ਮੇਰੇ ਅਨੁਗ੍ਰਹ ਨਾਲ ਹੀ ਸਿੱਧ ਹੋਇਆ ਹੈ।

Verse 33

ब्रह्मोवाच । इत्याकर्ण्य द्विजस्स्वामी वचनं प्रीतमानसः । जगाम स्वालयं दत्त्वा तस्मा आशिषमुत्तमाम्

ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਬੋਲੇ—ਦ੍ਵਿਜਾਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ ਉਹ ਮਨੋਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਇਆ। ਫਿਰ ਉਸ ਨੂੰ ਉੱਤਮ ਆਸ਼ੀਰਵਾਦ ਦੇ ਕੇ ਆਪਣੇ ਧਾਮ ਨੂੰ ਚਲਾ ਗਿਆ।