शिवपुत्रजननवर्णनम् — Description of the Birth/Manifestation of Śiva’s Son

Verse 1

ब्रह्मोवाच । तदाकर्ण्य महादेवो योगज्ञानविशारदः । त्यक्तकामो न तत्याज संभोगं पार्वतीभयात्

ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਆਖਿਆ—ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਯੋਗ-ਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁਣ ਮਹਾਦੇਵ, ਕਾਮਨਾ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੋ ਕੇ ਵੀ, ਪਾਰਵਤੀ ਨੂੰ ਨਾਰਾਜ਼ ਕਰਨ ਦੇ ਡਰ ਨਾਲ ਦਾਂਪਤ੍ਯ-ਸੰਗ ਨਹੀਂ ਛੱਡਿਆ।

Verse 2

इति श्रीशिवमहापुराणे द्वितीयायां रुद्रसंहितायां चतुर्थे कुमारखंडे शिवपुत्रजननवर्णनं नाम द्वितीयोऽध्यायः

ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਸ਼੍ਰੀ ਸ਼ਿਵ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਦੀ ਦੂਜੀ ਰੁਦ੍ਰਸੰਹਿਤਾ ਦੇ ਚੌਥੇ ਕੁਮਾਰਖੰਡ ਵਿੱਚ ‘ਸ਼ਿਵਪੁੱਤਰ-ਜਨਨ ਵਰਣਨ’ ਨਾਮਕ ਦੂਜਾ ਅਧਿਆਇ ਸਮਾਪਤ ਹੋਇਆ।

Verse 3

देवास्सर्वे प्रभुं दृष्ट्वा हरिणा च मया शिवम् । बभूबुस्सुखिनश्चाति तदा वै भक्तवत्सलम्

ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਹਰਿ ਅਤੇ ਮੇਰੇ (ਬ੍ਰਹਮਾ) ਨਾਲ ਪ੍ਰਭੂ ਸ਼ਿਵ—ਭਕਤਵਤਸਲ—ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ; ਤਦ ਉਹ ਬਹੁਤ ਹੀ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਗਏ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਸਦਾ ਭਕਤਾਂ ਉੱਤੇ ਸਨੇਹ ਕਰਦੇ ਹਨ।

Verse 4

इत्याकर्ण्य वचस्तेषां सुराणां भगवान्भवः । प्रत्युवाच विषण्णात्मा दूयमानेन चेतसा

ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਉਹ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ ਭਗਵਾਨ ਭਵ (ਸ਼ਿਵ) ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ; ਅੰਦਰੋਂ ਉਹ ਉਦਾਸ ਸਨ ਅਤੇ ਮਨ ਸ਼ੋਕ ਨਾਲ ਸੜ ਰਿਹਾ ਸੀ।

Verse 5

प्रणम्य सुमहाप्रीत्या नतस्कंधाश्च निर्जराः । तुष्टुवुः शंकरं सर्वे मया च हरिणा मुने

ਅਤਿ ਵੱਡੀ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕਰਕੇ, ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਝੁਕੇ ਮੋਢਿਆਂ ਵਾਲੇ ਅਮਰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਸਭ ਨੇ ਸ਼ੰਕਰ ਦੀ ਸ্তুਤੀ ਕੀਤੀ; ਹੇ ਮੁਨੀ, ਮੈਂ ਵੀ ਹਰੀ (ਵਿਸ਼ਨੂ) ਨਾਲ ਕੀਤੀ।

Verse 6

देवा ऊचुः । देवदेव महादेव करुणासागर प्रभो । अन्तर्यामी हि सर्वेषां सर्वं जानासि शंकर

ਦੇਵ ਬੋਲੇ—ਹੇ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਦੇਵ, ਹੇ ਮਹਾਦੇਵ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਕਰੁਣਾ-ਸਾਗਰ! ਤੁਸੀਂ ਸਭ ਦੇ ਅੰਤਰਯਾਮੀ ਹੋ; ਇਸ ਲਈ ਹੇ ਸ਼ੰਕਰ, ਤੁਸੀਂ ਸਭ ਕੁਝ ਜਾਣਦੇ ਹੋ।

Verse 7

देवकार्यं कुरु विभो रक्ष देवान् महेश्वर । जहि दैत्यान् कृपां कृत्वा तारकादीन् महाप्रभून्

ਹੇ ਵਿਭੋ, ਹੇ ਮਹੇਸ਼ਵਰ! ਦੇਵ-ਕਾਰਜ ਪੂਰਾ ਕਰੋ ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰੋ। ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਤਾਰਕ ਆਦਿ ਮਹਾਬਲੀ ਦੈਤਿਆਂ ਦਾ ਸੰਹਾਰ ਕਰੋ।

Verse 8

शिव उवाच । हे विष्णो हे विधे देवास्सर्वेषां वो मनोगतिः । यद्भावि तद्भवत्येव कोऽपि नो तन्निवारकः

ਸ਼ਿਵ ਨੇ ਕਿਹਾ—ਹੇ ਵਿਸ਼ਨੂ, ਹੇ ਵਿਧਾਤਾ (ਬ੍ਰਹਮਾ), ਹੇ ਦੇਵੋ! ਤੁਹਾਡੇ ਸਭ ਦੇ ਮਨ ਦੇ ਭਾਵ ਜਾਣੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਜੋ ਭਵਿੱਖਤ ਹੈ ਉਹ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਉਸ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਵਾਲਾ ਕੋਈ ਨਹੀਂ।

Verse 9

यज्जातं तज्जातमेव प्रस्तुतं शृणुताऽमराः । शिरस्तस्खलितं वीर्यं को ग्रहीष्यति मेऽधुना

ਜੋ ਹੋਇਆ ਸੋ ਹੋਇਆ—ਹੇ ਦੇਵਤਿਓ, ਹੁਣ ਪ੍ਰਸੰਗਿਕ ਗੱਲ ਸੁਣੋ। ਮੇਰਾ ਵੀਰਜ ਸਖਲਿਤ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ; ਹੁਣ ਇਸਨੂੰ ਕੌਣ ਧਾਰਨ ਕਰੇਗਾ?

Verse 10

स गृह्णीयादिति प्रोच्य पातयामास तद्भुवि । अग्निर्भूत्वा कपोतो हि प्रेरितस्सर्वनिर्जरैः

ਉਹ ਇਸਨੂੰ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕਰੇ ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਸੁੱਟ ਦਿੱਤਾ। ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਪ੍ਰੇਰਨਾ ਨਾਲ ਅਗਨੀ ਹੀ ਕਬੂਤਰ ਬਣ ਗਏ ਸਨ।

Verse 11

अभक्षच्छांभवं वीर्यं चंच्वा तु निखिलं तदा । एतस्मिन्नंतरे तत्राऽऽजगाम गिरिजा मुने

ਤਦ ਉਸ ਕਬੂਤਰ ਨੇ ਆਪਣੀ ਚੁੰਝ ਨਾਲ ਉਸ ਸੰਪੂਰਨ ਸ਼ਾਂਭਵ ਵੀਰਜ ਨੂੰ ਖਾ ਲਿਆ। ਹੇ ਮੁਨੀ, ਇਸੇ ਦੌਰਾਨ ਉੱਥੇ ਗਿਰਿਜਾ ਆ ਪਹੁੰਚੀ।

Verse 12

शिवागमविलंबे च ददर्श सुरपुंगवान् । ज्ञात्वा तद्वृत्तमखिलं महाक्रोधयुता शिवा

ਸ਼ਿਵਾ ਦੇ ਆਉਣ ਵਿੱਚ ਦੇਰੀ ਦੇਖ ਕੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਸਥਿਤੀ ਨੂੰ ਦੇਖਿਆ। ਜਦੋਂ ਸ਼ਿਵਾ ਨੂੰ ਸਾਰੀ ਘਟਨਾ ਦਾ ਪਤਾ ਲੱਗਾ, ਤਾਂ ਉਹ ਬਹੁਤ ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਹੋ ਗਈ।

Verse 13

उवाच त्रिदशान् सर्वान् हरिप्रभृतिकांस्तदा

ਤਦੋਂ ਉਸ ਨੇ ਹਰੀ (ਵਿਸ਼ਣੂ) ਆਦਿ ਸਭ ਤ੍ਰਿਦਸ਼ਾਂ (ਦੇਵਤਿਆਂ) ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਕੇ ਕਿਹਾ।

Verse 14

देव्युवाच । रे रे सुरगणास्सर्वे यूयं दुष्टा विशेषतः । स्वार्थसंसाधका नित्यं तदर्थं परदुःखदाः

ਦੇਵੀ ਬੋਲੀ—ਰੇ ਰੇ! ਹੇ ਸਾਰੇ ਦੇਵਗਣੋ, ਤੁਸੀਂ ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਦੁਸ਼ਟ ਹੋ। ਤੁਸੀਂ ਸਦਾ ਆਪਣੇ ਸਵਾਰਥ ਦੀ ਸਿੱਧੀ ਵਿੱਚ ਲੱਗੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹੋ ਅਤੇ ਉਸੇ ਲਈ ਹੋਰਨਾਂ ਦੇ ਦੁੱਖ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਦੇ ਹੋ।

Verse 15

स्वार्थहेतोर्महेशानमाराध्य परमं प्रभुम् । नष्टं चक्रुर्मद्विहारं वंध्याऽभवमहं सुराः

ਆਪਣੇ ਸਵਾਰਥ ਲਈ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਪਰਮ ਪ੍ਰਭੂ ਮਹੇਸ਼ ਦਾ ਆਰਾਧਨ ਕੀਤਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮੇਰਾ ਕ੍ਰੀੜਾ-ਵਿਹਾਰ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਦਿੱਤਾ, ਅਤੇ ਹੇ ਦੇਵੋ, ਮੈਂ ਬਾਂਝ ਹੋ ਗਈ।

Verse 16

मां विरोध्य सुखं नैव केषांचिदपि निर्जराः । तस्माद्दुःखं भवेद्वो हि दुष्टानां त्रिदिवौकसाम्

ਮੇਰਾ ਵਿਰੋਧ ਕਰਕੇ ਤੁਸੀਂ ਅਮਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੋਈ ਵੀ ਕਦੇ ਸੁਖ ਨਹੀਂ ਪਾ ਸਕੋਗੇ। ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਦੁਸ਼ਟ ਸੁਰਗ-ਵਾਸਿਓ, ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਕੇਵਲ ਦੁੱਖ ਹੀ ਉੱਠੇਗਾ।

Verse 17

ब्रह्मोवाच । इत्युक्त्वा विष्णुप्रमुखान् सुरान्सर्वान् शशाप सा । प्रज्वलंती प्रकोपेन शैलराजसुता शिवा

ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਕਿਹਾ—ਇਉਂ ਕਹਿ ਕੇ, ਪਹਾੜ-ਰਾਜ ਦੀ ਧੀ ਸ਼ਿਵਾ ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ ਭੜਕ ਉਠੀ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਨੂ-ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸਾਰੇ ਦੇਵਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਪ ਦੇ ਦਿੱਤਾ।

Verse 18

पार्वत्युवाच । अद्यप्रभृति देवानां वंध्या भार्या भवन्त्विति । देवाश्च दुःखितास्संतु निखिला मद्विरोधिनः

ਪਾਰਵਤੀ ਨੇ ਆਖਿਆ—ਅੱਜ ਤੋਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਬਾਂਝ ਹੋ ਜਾਣ। ਅਤੇ ਜੋ ਸਾਰੇ ਦੇਵ ਮੇਰੇ ਵਿਰੋਧੀ ਹਨ, ਉਹ ਸਭ ਦੁੱਖੀ ਰਹਿਣ।

Verse 19

ब्रह्मोवाच । इति शप्त्वाखिलान्देवान् विष्ण्वाद्यान्सकलेश्वरी । उवाच पावकं क्रुद्धा भक्षकं शिवरेतसः

ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਆਖਿਆ—ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਿਸ਼ਨੂ ਆਦਿ ਸਭ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਪ ਦੇ ਕੇ, ਸਰਵੇਸ਼ਵਰੀ ਦੇਵੀ ਕ੍ਰੋਧ ਵਿੱਚ ਪਾਵਕ ਅਗਨੀ ਨੂੰ ਬੋਲੀ—“ਤੂੰ ਸ਼ਿਵ-ਰੇਤਸ ਦਾ ਭੱਖਕ ਨਿਯੁਕਤ ਹੈਂ।”

Verse 20

पार्वत्युवाच । सर्वभक्षी भव शुचे पीडितात्मेति नित्यशः । शिवतत्त्वं न जानासि मूर्खोऽसि सुरकार्यकृत्

ਪਾਰਵਤੀ ਨੇ ਆਖਿਆ—ਹੇ ਦੁਖੀਏ! ਤੂੰ ਸਭ ਕੁਝ ਭੱਖਣ ਵਾਲਾ ਹੋ ਜਾ ਅਤੇ ਸਦਾ ‘ਪੀੜਿਤ-ਆਤਮਾ’ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਰਹਿ। ਤੂੰ ਸ਼ਿਵ-ਤੱਤਵ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ; ਤੂੰ ਮੂਰਖ ਹੈਂ, ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਕੰਮਾਂ ਲਈ ਹੀ ਦੌੜਦਾ ਹੈਂ।

Verse 21

रे रे शठ महादुष्ट दुष्टानां दुष्टबोधवान् । अभक्षश्शिववीर्यं यन्नाकार्षीरुचितं हि तत्

ਹੇ ਹੇ, ਛਲੀਆ ਮਹਾਦੁਸ਼ਟ! ਦੁਸ਼ਟਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਦੁਸ਼ਟ-ਬੁੱਧੀ ਵਾਲੇ! ਜੋ ਸ਼ਿਵ-ਵੀਰਯ ਅਭੱਖ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਭੱਖਣਯੋਗ ਸਮਝ ਕੇ ਤੂੰ ਜੋ ਕੀਤਾ, ਉਹ ਬਿਲਕੁਲ ਅਨੁਚਿਤ ਹੈ।

Verse 22

ब्रह्मोवाच । इति शप्त्वा शिवा वह्निं सहेशेन नगात्मजा । जगाम स्वालयं शीघ्रमसंतुष्टा ततो मुने

ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਆਖਿਆ—ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਗਨੀ ਨੂੰ ਸ਼ਾਪ ਦੇ ਕੇ, ਪਹਾੜ ਦੀ ਧੀ ਸ਼ਿਵਾ ਮਹੇਸ਼ ਨਾਲ, ਹੇ ਮੁਨੀ, ਅਸੰਤੁਸ਼ਟ ਹੀ ਆਪਣੇ ਧਾਮ ਨੂੰ ਤੁਰੰਤ ਚਲੀ ਗਈ।

Verse 23

गत्वा शिवा शिवं सम्यक् बोधयामास यत्नतः । अजीजनत्परं पुत्रं गणेशाख्यं मुनीश्वर

ਹੇ ਮੁਨੀਸ਼ਵਰ, ਤਦ ਸ਼ਿਵਾ ਸ਼ਿਵ ਕੋਲ ਜਾ ਕੇ ਯਤਨ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਗਾਹ ਕੀਤਾ। ਫਿਰ ਉਸ ਨੇ ਗਣੇਸ਼ ਨਾਮਕ ਪਰਮ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ।

Verse 24

तद्वृत्तांतमशेषं च वर्णयिष्ये मुनेऽग्रतः । इदानीं शृणु सुप्रीत्या गुहोत्पत्तिं वदाम्यहम्

ਹੇ ਮੁਨੀਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ! ਮੈਂ ਉਹ ਸਾਰਾ ਵਰਤਾਂਤ ਤੁਹਾਡੇ ਸਾਹਮਣੇ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬਿਆਨ ਕਰਾਂਗਾ। ਹੁਣ ਪ੍ਰਸੰਨ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਸੁਣੋ; ਮੈਂ ਗੁਹ (ਸਕੰਦ) ਦੀ ਉਤਪੱਤੀ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ।

Verse 25

पावकादितमन्नादि भुंजते निर्जराः खलु । वेदवाण्येति सर्वे ते सगर्भा अभवन्सुराः

ਨਿਸਚਿਤ ਹੀ ਅਮਰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਪਾਵਕ (ਅਗਨੀ) ਵੱਲੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਪਵਿੱਤਰ ਕੀਤੇ ਅੰਨ ਆਦਿ ਦਾ ਭੋਗ ਕੀਤਾ। ਅਤੇ ਵੇਦ-ਵਾਣੀ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਾਲ ਉਹ ਸਾਰੇ ਦੇਵ ਸਗਰਭ, ਅਰਥਾਤ ਗਰਭ ਧਾਰਣ ਯੋਗ ਹੋ ਗਏ।

Verse 26

ततोऽसहंतस्तद्वीर्यं पीडिता ह्यभवन् सुराः । विष्ण्वाद्या निखिलाश्चाति शिवाऽऽज्ञा नष्टबुद्धयः

ਫਿਰ ਉਸ ਮਹਾਵੀਰਯ ਨੂੰ ਸਹਿ ਨਾ ਸਕਣ ਕਰਕੇ ਦੇਵਤਾ ਬਹੁਤ ਪੀੜਤ ਹੋ ਗਏ। ਵਿਸ਼ਨੂ ਆਦਿ ਸਾਰੇ ਦੇਵ ਸ਼ਿਵਾਜ्ञਾ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਾਲ ਬੁੱਧੀ-ਭ੍ਰਸ਼ਟ ਹੋ ਕੇ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਿਹਵਲ ਹੋ ਗਏ।

Verse 27

अथ विष्णुप्रभृतिकास्सर्वे देवा विमोहिताः । दह्यमाना ययुः शीघ्रं शरणं पार्वतीपतेः

ਤਦੋਂ ਵਿਸ਼ਨੂ ਆਦਿ ਸਾਰੇ ਦੇਵ ਮੋਹਿਤ ਹੋ ਗਏ; ਅਤੇ ਉਸ ਦਾਹ ਨਾਲ ਸੜਦੇ ਹੋਏ ਉਹ ਤੁਰੰਤ ਪਾਰਵਤੀਪਤੀ (ਸ਼ਿਵ) ਦੀ ਸ਼ਰਨ ਵਿੱਚ ਗਏ।

Verse 28

शिवालयस्य ते द्वारि गत्वा सर्वे विनम्रकाः । तुष्टुवुस्सशिवं शंभुं प्रीत्या सांजलयस्सुराः

ਉਸ ਸ਼ਿਵਾਲੇ ਦੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਕੇ ਸਾਰੇ ਦੇਵ ਨਿਮਰ ਹੋ ਗਏ। ਪ੍ਰੇਮ-ਆਨੰਦ ਨਾਲ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸ਼ਿਵ-ਸਰੂਪ ਸ਼ੰਭੂ—ਮੰਗਲਮਈ ਪ੍ਰਭੂ—ਦੀ ਸਿਫ਼ਤ ਕੀਤੀ।

Verse 29

देवा ऊचुः । देवदेव महादेव गिरिजेश महाप्रभो । किं जातमधुना नाथ तव माया दुरत्यया

ਦੇਵ ਬੋਲੇ—ਹੇ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਦੇਵ, ਮਹਾਦੇਵ, ਗਿਰਿਜੇਸ਼, ਮਹਾਪ੍ਰਭੂ! ਹੇ ਨਾਥ, ਤੇਰੀ ਦੁਸ਼ਤਰ ਮਾਇਆ ਨਾਲ ਹੁਣ ਕੀ ਹੋਇਆ ਹੈ?

Verse 30

सगर्भाश्च वयं जाता दह्यमानाश्च रेतसा । तव शंभो कुरु कृपां निवारय दशामिमाम्

ਅਸੀਂ ਗਰਭਵਤੀ ਹੋ ਗਏ ਹਾਂ ਅਤੇ ਉਸ ਬੀਜ-ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਸੜ ਰਹੇ ਹਾਂ। ਹੇ ਸ਼ੰਭੂ, ਕਿਰਪਾ ਕਰ ਅਤੇ ਸਾਡੀ ਇਹ ਦਸ਼ਾ ਦੂਰ ਕਰ।

Verse 31

ब्रह्मोवाच । इत्याकर्ण्याऽमरनुतिं परमेशश्शिवापतिः । आजगाम द्रुतं द्वारि यत्र देवाः स्थिता मुने

ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਆਖਿਆ—ਅਮਰਾਂ ਦੀ ਸਤੁਤੀ ਸੁਣ ਕੇ ਪਰਮੇਸ਼ੁਰ ਸ਼ਿਵਾਪਤੀ ਮਹਾਦੇਵ, ਹੇ ਮੁਨੀ, ਜਿੱਥੇ ਦੇਵਤੇ ਖੜੇ ਸਨ ਉਸ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਤੇ ਤੁਰੰਤ ਆ ਪਹੁੰਚੇ।

Verse 32

आगतं शंकरं द्वारि सर्वे देवाश्च साच्युताः । प्रणम्य तुष्टुवुः प्रीत्या नर्तका भक्तवत्सलम्

ਦਰ ਤੇ ਸ਼ੰਕਰ ਦੇ ਆਉਂਦੇ ਹੀ, ਅਚ੍ਯੁਤ ਸਮੇਤ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਮੱਥਾ ਟੇਕਿਆ ਅਤੇ ਪ੍ਰੇਮ-ਆਨੰਦ ਨਾਲ ਭਗਤਵਤਸਲ ਨਟਰਾਜ ਦੀ ਸਿਫ਼ਤ ਕੀਤੀ।

Verse 33

देवा ऊचुः । शंभो शिव महेशान त्वां नतास्स्म विशेषतः । रक्ष नश्शरणापन्नान्दह्यमानांश्च रेतसा

ਦੇਵਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ—ਹੇ ਸ਼ੰਭੋ, ਹੇ ਸ਼ਿਵ, ਹੇ ਮਹੇਸ਼ਾਨ! ਅਸੀਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਬੇਨਤੀ ਨਾਲ ਤੈਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹਾਂ। ਅਸੀਂ ਸ਼ਰਨਾਗਤ ਹਾਂ; ਰੇਤਸ ਨਾਲ ਸੜਦੇ ਹੋਏ ਸਾਡੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰ।

Verse 34

इदं दुःखं हर हर भवामो हि मृता ध्रुवम् । त्वां विना कस्समर्थोऽद्य देवदुःखनिवा रणे

ਹੇ ਹਰ, ਹੇ ਹਰ! ਇਹ ਦੁੱਖ ਦੂਰ ਕਰ; ਤੇਰੇ ਬਿਨਾਂ ਅਸੀਂ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਮਰ ਜਾਵਾਂਗੇ। ਅੱਜ ਰਣ ਵਿੱਚ ਦੇਵਾਂ ਦਾ ਦੁੱਖ, ਤੇਰੇ ਬਿਨਾਂ, ਕੌਣ ਮਿਟਾ ਸਕਦਾ ਹੈ?

Verse 35

ब्रह्मोवाच । इति दीनतरं वाक्यमाकर्ण्य सुरराट् प्रभुः । प्रत्युवाच विहस्याऽथ स सुरान् भक्तवत्सलः

ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਕਿਹਾ—ਉਹ ਬਹੁਤ ਹੀ ਦਿਨ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ ਦੇਵਾਂ ਦਾ ਅਧਿਰਾਜ, ਭਗਤ-ਵਤਸਲ ਪ੍ਰਭੂ ਹੱਸ ਕੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਉੱਤਰ ਬੋਲਿਆ।

Verse 36

शिव उवाच । हे हरे हे विधे देवास्सर्वे शृणुत मद्वचः । भविष्यति सुखं वोऽद्य सावधाना भवन्तु हि

ਸ਼ਿਵ ਨੇ ਆਖਿਆ—ਹੇ ਹਰੀ, ਹੇ ਵਿਧਾਤਾ (ਬ੍ਰਹਮਾ) ਅਤੇ ਹੇ ਸਾਰੇ ਦੇਵੋ, ਮੇਰੇ ਬਚਨ ਸੁਣੋ। ਅੱਜ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸੁਖ ਤੇ ਰਾਹਤ ਮਿਲੇਗੀ; ਇਸ ਲਈ ਸਾਵਧਾਨ ਰਹੋ।

Verse 37

एतद्वमत मद्वीर्यं द्रुतमेवाऽखिलास्सुराः । सुखिनस्तद्विशेषेण शासनान्मम सुप्रभो

ਇਸ ਨੂੰ ਮੇਰੇ ਵਾਮ-ਭਾਗ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਜਾਣੋ। ਮੇਰੇ ਹੁਕਮ ਨਾਲ, ਹੇ ਦੇਵੋ, ਤੁਸੀਂ ਸਭ ਛੇਤੀ ਸੁਖੀ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹੋ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਆਨੰਦ ਪਾਂਦੇ ਹੋ।

Verse 38

ब्रह्मोवाच । इत्याज्ञां शिरसाऽधाय विष्ण्वाद्यास्सकलास्सुराः । अकार्षुर्वमनं शीघ्रं स्मरंतश्शिवमव्ययम्

ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਕਿਹਾ—ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੁਕਮ ਨੂੰ ਸਿਰ ਮੱਥੇ ਧਾਰ ਕੇ, ਵਿਸ਼ਨੂ ਆਦਿ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਅਵਿਨਾਸ਼ੀ ਸ਼ਿਵ ਦਾ ਸਿਮਰਨ ਕਰਦਿਆਂ ਤੁਰੰਤ ਵਮਨ ਕੀਤਾ।

Verse 39

तच्छंभुरेतस्स्वर्णाभं पर्वताकारमद्भुतम् । अभवत्पतितं भूमौ स्पृशद् द्यामेव सुप्रभम्

ਤਦ ਸ਼ੰਭੂ ਦਾ ਰੇਤਸ ਸੋਨੇ ਵਰਗਾ ਦਿਪਤ, ਅਦਭੁਤ ਪਹਾੜ-ਆਕਾਰ ਹੋ ਕੇ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗ ਪਿਆ; ਉਸ ਦੀ ਚਮਕ ਐਸੀ ਸੀ ਜਿਵੇਂ ਆਕਾਸ਼ ਨੂੰ ਛੂਹ ਰਹੀ ਹੋਵੇ।

Verse 40

अभवन्सुखिनस्सर्वे सुरास्सर्वेऽच्युतादयः । अस्तुवन् परमेशानं शंकरं भक्तवत्सलम्

ਤਦ ਅਚ੍ਯੁਤ ਆਦਿ ਸਮੂਹ ਦੇਵਤਾ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਗਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਭਕਤਵਤਸਲ ਪਰਮੇਸ਼ਾਨ ਸ਼ੰਕਰ, ਪਰਮ ਪ੍ਰਭੂ, ਦੀ ਸ্তুਤੀ ਕੀਤੀ।

Verse 41

पावकस्त्वभवन्नैव सुखी तत्र मुनीश्वर । तस्याज्ञां परमोऽदाद्वै शंकरः परमेश्वरः

ਹੇ ਮੁਨੀਸ਼ਵਰ! ਉੱਥੇ ਪਾਵਕ (ਅਗਨੀਦੇਵ) ਰਤਾ ਭਰ ਵੀ ਸੁਖੀ ਨਹੀਂ ਸੀ; ਤਾਂ ਵੀ ਪਰਮੇਸ਼ਵਰ ਸ਼ੰਕਰ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਆਗਿਆ/ਬੇਨਤੀ ਨੂੰ ਆਦਰ ਨਾਲ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਕੇ ਯਥਾਵਤ ਨਿਭਾਇਆ।

Verse 42

ततस्सवह्निर्विकलस्सांजलिर्नतको मुने । अस्तौच्छिवं सुखी नात्मा वचनं चेदमब्रवीत्

ਤਦ, ਹੇ ਮੁਨੇ! ਉਹ ਅਗਨੀਦੇਵ ਘਬਰਾਇਆ ਹੋਇਆ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਨਤ ਹੋਇਆ। ਮੰਗਲਮਈ ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਸ্তুਤੀ ਕਰਕੇ ਉਸ ਦਾ ਮਨ ਸ਼ਾਂਤ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਉਸ ਨੇ ਇਹ ਬਚਨ ਆਖੇ।

Verse 43

अग्निरुवाच । देवदेव महेशान मूढोऽहं तव सेवकः । क्षमस्व मेऽपराधं हि मम दाहं निवारय

ਅਗਨੀ ਨੇ ਆਖਿਆ— ਹੇ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਦੇਵ, ਹੇ ਮਹੇਸ਼ਾਨ! ਮੈਂ ਤੇਰਾ ਸੇਵਕ ਹੋ ਕੇ ਵੀ ਮੋਹ ਵਿੱਚ ਪੈ ਗਿਆ ਹਾਂ। ਮੇਰਾ ਅਪਰਾਧ ਮਾਫ਼ ਕਰ ਅਤੇ ਮੇਰੀ ਦਾਹ-ਅੱਗ ਨੂੰ ਰੋਕ।

Verse 44

त्वं दीनवत्सल स्वामिञ्शंकरः परमेश्वरः । प्रत्युवाच प्रसन्नात्मा पावको दीनवत्सलम्

ਪ੍ਰਸੰਨ ਮਨ ਵਾਲੇ ਪਾਵਕ ਨੇ ਦीनਾਂ ਉੱਤੇ ਦਇਆ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਕਿਹਾ— “ਤੁਸੀਂ ਦীনਵਤਸਲ ਸਵਾਮੀ, ਸ਼ੰਕਰ, ਪਰਮੇਸ਼ਵਰ ਹੋ।”

Verse 45

ब्रह्मोवाच । इत्याकर्ण्य शुचेर्वाणीं स शंभुः परमेश्वरः । प्रत्युवाच प्रसन्नात्मा पावकं दीनवत्सलः

ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਕਿਹਾ— ਸ਼ੁਚੀ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ ਉਹ ਸ਼ੰਭੂ ਪਰਮੇਸ਼ਵਰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਚਿੱਤ ਅਤੇ ਦीनਵਤਸਲ ਹੋ ਕੇ ਪਾਵਕ ਨੂੰ ਉੱਤਰ ਦੇਣ ਲੱਗਾ।

Verse 46

शिव उवाच । कृतं त्वनुचितं कर्म मद्रेतो भक्षितं हि यत् । अतोऽनिवृत्तस्ते दाहः पापाधिक्यान्मदाज्ञया

ਸ਼ਿਵ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਤੁਸਾਂ ਅਣਉਚਿਤ ਕਰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਤੁਸਾਂ ਮੇਰੇ ਵੀਰਜ ਦਾ ਸੇਵਨ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਮੇਰੀ ਆਗਿਆ ਨਾਲ, ਪਾਪ ਦੀ ਬਹੁਤਾਤ ਕਾਰਨ ਤੁਹਾਡੀ ਜਲਣ ਸ਼ਾਂਤ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗੀ।

Verse 47

इदानीं त्वं सुखी नाम शुचे मच्छरणागतः । अतः प्रसन्नो जातोऽहं सर्वं दुःखं विनश्यति

ਹੇ ਪਵਿੱਤਰ ਅਗਨੀ, ਹੁਣ ਤੁਸੀਂ ਸੁਖੀ ਹੋਵੋਗੇ ਕਿਉਂਕਿ ਤੁਸੀਂ ਮੇਰੀ ਸ਼ਰਨ ਲਈ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਮੈਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹਾਂ ਅਤੇ ਤੁਹਾਡੇ ਸਾਰੇ ਦੁੱਖ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਣਗੇ।

Verse 48

कस्याश्चित्सुस्त्रियां योनौ मद्रेतस्त्यज यत्नतः । भविष्यति सुखी त्वं हि निर्दाहात्मा विशेषतः

ਯਤਨ ਨਾਲ ਕਿਸੇ ਉੱਤਮ ਇਸਤਰੀ ਦੀ ਕੁੱਖ ਵਿੱਚ ਮੇਰੇ ਵੀਰਜ ਦਾ ਤਿਆਗ ਕਰੋ। ਤਦ ਤੁਸੀਂ ਸੱਚਮੁੱਚ ਸੁਖੀ ਹੋਵੋਗੇ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ 'ਤੇ ਤੁਹਾਡੀ ਅੰਤਰ ਆਤਮਾ ਜਲਣ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਵੇਗੀ।

Verse 49

ब्रह्मोवाच । शंभुवाक्यं निशम्येति प्रत्युवाच शनैः शुचिः । सांजलिर्नतकः प्रीत्या शंकरं भक्तशंकरम्

ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਸ਼ੰਭੂ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਉਸ ਪਵਿੱਤਰ (ਅਗਨੀ) ਨੇ ਹੌਲੀ ਜਿਹੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ। ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਅਤੇ ਪ੍ਰੇਮ ਨਾਲ ਨਿਹੁੜ ਕੇ, ਉਸਨੇ ਭਗਤਾਂ ਦਾ ਕਲਿਆਣ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਸ਼ੰਕਰ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ।

Verse 50

दुरासदमिदं तेजस्तव नाथ महेश्वर । काचिन्नास्ति विना शक्त्या धर्तुं योनौ जगत्त्रये

ਹੇ ਨਾਥ ਮਹੇਸ਼ਵਰ, ਤੁਹਾਡਾ ਇਹ ਤੇਜ ਬਹੁਤ ਦੁਸਹਿ ਹੈ। ਤਿੰਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਕਤੀ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਇਸ ਨੂੰ ਕੁੱਖ ਵਿੱਚ ਧਾਰਨ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਹੈ।

Verse 51

इत्थं यदाऽब्रवीद्वह्निस्तदा त्वं मुनिसत्तम । शंकरप्रेरितः प्रात्थ हृदाग्निमुपकारकः

ਜਦੋਂ ਅੱਗ ਨੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ, ਤਦ ਹੇ ਮੁਨੀ-ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਸ਼ੰਕਰ ਦੀ ਪ੍ਰੇਰਣਾ ਨਾਲ ਤੂੰ ਉਸ ਹਿਰਦੇ-ਅਗਨੀ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਪ੍ਰਜ੍ਵਲਨ-ਕਾਰਜ ਵਿੱਚ ਉਪਕਾਰਕ ਬਣਿਆ।

Verse 52

नारद उवाच । शृणु मद्वचनं वह्ने तव दाहहरं शुभम् । परमानंददं रम्यं सर्वकष्टनिवारकम्

ਨਾਰਦ ਨੇ ਕਿਹਾ—ਹੇ ਵਹ્નੀ (ਅਗਨੀ), ਮੇਰੀ ਗੱਲ ਸੁਣੋ; ਇਹ ਸ਼ੁਭ ਬਚਨ ਤੇਰਾ ਦਾਹ ਦੂਰ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਹਨ, ਰਮਣੀਕ ਹਨ, ਪਰਮ ਆਨੰਦ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਹਨ ਅਤੇ ਸਭ ਕਸ਼ਟ ਨਿਵਾਰਨ ਵਾਲੇ ਹਨ।

Verse 53

कृत्वोपायमिमं वह्ने सुखी भव विदाहकः । शिवेच्छया मया सम्यगुक्तं तातेदमादरात्

ਹੇ ਵਹ્નੀ (ਅਗਨੀ), ਇਹ ਉਪਾਅ ਕਰਕੇ ਸੁਖੀ ਹੋ ਅਤੇ ਯਥੋਚਿਤ ਦਾਹਕ (ਹਵਿ-ਭੋਜੀ) ਬਣ। ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਮੈਂ ਇਹ ਠੀਕ-ਠੀਕ ਕਿਹਾ ਹੈ; ਹੇ ਤਾਤ, ਆਦਰ ਨਾਲ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰ।

Verse 54

तपोमासस्नानकर्त्र्यस्त्रियो यास्स्युः प्रगे शुचे । तद्देहेषु स्थापय त्वं शिवरेतस्त्विदं महत्

ਹੇ ਸ਼ੁਚੀ! ਜੋ ਇਸਤ੍ਰੀਆਂ ਤਪੋਮਾਸ ਦੇ ਸਨਾਨ-ਵ੍ਰਤ ਨੂੰ ਨਿਭਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦੇਹਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਾਤಃਕਾਲ ਤੂੰ ਸ਼ਿਵ ਦਾ ਇਹ ਮਹਾਨ ਬੀਜ-ਤੇਜ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰ।

Verse 55

ब्रह्मोवाच । तस्मिन्नवसरे तत्रा ऽगतास्सप्तमुनिस्त्रियः । तपोमासि स्नानकामाः प्रातस्सन्नियमा मुने

ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਕਿਹਾ—ਹੇ ਮੁਨੀ! ਉਸੇ ਵੇਲੇ ਉੱਥੇ ਸੱਤ ਮੁਨੀਆਂ ਦੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਆ ਪਹੁੰਚੀਆਂ। ਤਪੋਮਾਸ ਵਿੱਚ ਸਨਾਨ ਕਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਉਹ ਪ੍ਰਾਤಃਕਾਲ ਵ੍ਰਤ-ਨਿਯਮਾਂ ਵਿੱਚ ਸੰਯਮਿਤ ਹੋ ਕੇ ਆਈਆਂ।

Verse 56

स्नानं कृत्वा स्त्रियस्ता हि महाशीतार्द्दिताश्च षट् । गंतुकामा मुने याता वह्निज्वालासमीपतः

ਸਨਾਨ ਕਰਕੇ ਉਹ ਛੇ ਇਸਤ੍ਰੀਆਂ ਕੜੀ ਠੰਢ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਸਨ; ਜਾਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦੀਆਂ, ਹੇ ਮੁਨੀ, ਉਹ ਅੱਗ ਦੀਆਂ ਲਪਟਾਂ ਦੇ ਨੇੜੇ ਚਲੀਆਂ ਗਈਆਂ।

Verse 57

विमोहिताश्च ता दृष्ट्वारुन्धती गिरिशाज्ञया । निषिषेध विशेषेण सुचरित्र सुबोधिनी

ਉਹਨਾਂ ਇਸਤ੍ਰੀਆਂ ਨੂੰ ਮੋਹਿਤ ਵੇਖ ਕੇ, ਸੁਚਰਿਤ੍ਰ ਅਤੇ ਸੁਬੋਧਨੀ ਅਰੁੰਧਤੀ ਨੇ ਗਿਰਿਜਾ ਦੀ ਆਗਿਆ ਨਾਲ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹਤਾ ਨਾਲ ਰੋਕ ਕੇ ਸਤਮਾਰਗ ਤੇ ਟਿਕਾਇਆ।

Verse 58

ताः षड् मुनिस्त्रियो मोहाद्धठात्तत्र गता मुने । स्वशीतविनिवृत्त्यर्थं मोहिताः शिवमायया

ਹੇ ਮੁਨੀ, ਉਹ ਛੇ ਮੁਨੀ-ਪਤਨੀਆਂ ਮੋਹ ਕਰਕੇ ਅਚਾਨਕ ਉੱਥੇ ਚਲੀਆਂ ਗਈਆਂ; ਆਪਣੀ ਠੰਢ ਦੂਰ ਕਰਨ ਲਈ ਉਹ ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਮਾਇਆ ਨਾਲ ਮੋਹਿਤ ਹੋ ਗਈਆਂ।

Verse 59

तद्रेतःकणिकास्सद्यस्तद्देहान् विविशुर्मुने । रोमद्वाराऽखिला वह्निरभूद्दाहविवर्जितः

ਹੇ ਮੁਨੀ, ਉਸ ਦੇ ਰੇਤਸ ਦੇ ਨਿੱਕੇ ਬੂੰਦਕਣ ਤੁਰੰਤ ਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਰੀਰਾਂ ਵਿੱਚ ਰੋਮ-ਛਿਦਰਾਂ ਰਾਹੀਂ ਦਾਖ਼ਲ ਹੋ ਗਏ; ਅਤੇ ਰੋਮ-ਰੋਮ ਵਿੱਚ ਵਿਆਪਤ ਅਗਨੀ ਦਾਹ-ਰਹਿਤ ਹੋ ਗਈ।

Verse 60

अंतर्धाय द्रुतं वह्निर्ज्वालारूपो जगाम ह । सुखी स्वलोकं मनसा स्मरंस्त्वां शंकरं च तम्

ਤਦ ਅਗਨੀ ਤੁਰੰਤ ਅੰਤਧਾਨ ਹੋ ਕੇ ਜਵਾਲਾ-ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਚਲਾ ਗਿਆ। ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ ਉਹ ਆਪਣੇ ਲੋਕ ਨੂੰ ਪਰਤਿਆ ਅਤੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਤੈਨੂੰ—ਸ਼ੁਭ ਸ਼ੰਕਰ ਨੂੰ—ਸਿਮਰਦਾ ਰਿਹਾ।

Verse 61

सगर्भास्ताः स्त्रियस्साधोऽभवन् दाहप्रपीडिताः । जग्मुस्स्वभवनं तातारुंधती दुःखिताऽग्निना

ਹੇ ਸਾਧੋ, ਗਰਭਵਤੀ ਉਹ ਇਸਤ੍ਰੀਆਂ ਸੜਨ ਦੀ ਪੀੜ ਨਾਲ ਬਹੁਤ ਤੜਫ਼ ਉਠੀਆਂ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪਣੇ ਘਰਾਂ ਨੂੰ ਮੁੜ ਗਈਆਂ; ਅਤੇ ਅਰੁੰਧਤੀ ਵੀ ਅੱਗ-ਜਨਿਤ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ ਵਿਹਲ ਹੋਈ ਵਾਪਸ ਗਈ।

Verse 62

दृष्ट्वा स्वस्त्रीगतिं तात नाथाः क्रोधाकुला द्रुतम् । तत्यजुस्ताः स्त्रियस्तात सुसंमंत्र्य परस्परम्

ਹੇ ਤਾਤ, ਆਪਣੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਦੀ ਇਹ ਚਾਲ ਵੇਖ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਤੀ ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ ਬੇਚੈਨ ਹੋ ਗਏ। ਉਹ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਸਲਾਹ ਕਰਕੇ ਤੁਰੰਤ ਹੀ ਉਹਨਾਂ ਇਸਤ੍ਰੀਆਂ ਨੂੰ ਤਿਆਗ ਬੈਠੇ।

Verse 63

अथ ताः षट् स्त्रियस्सर्वा दृष्ट्वा स्वव्यभिचारकम् । महादुःखान्वितास्ताताऽभवन्नाकुलमानसाः

ਤਦ ਉਹ ਛੇਹੀਂ ਇਸਤ੍ਰੀਆਂ ਆਪਣਾ ਹੀ ਵਿਅਭਿਚਾਰ-ਕਰਮ ਵੇਖ ਕੇ ਮਹਾਂ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਘਿਰ ਗਈਆਂ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਨ ਬਹੁਤ ਹੀ ਵਿਆਕੁਲ ਤੇ ਪੀੜਤ ਹੋ ਗਏ।

Verse 64

तत्यजुश्शिव रेतस्तद्गर्भरूपं मुनिस्त्रियः । ता हिमाचलपृष्ठेऽथाभवन् दाहविवर्जिताः

ਫਿਰ ਮੁਨੀਆਂ ਦੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਨੇ ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਉਸ ਰੇਤਸ ਨੂੰ, ਜੋ ਗਰਭ-ਰੂਪ ਬਣ ਗਿਆ ਸੀ, ਤਿਆਗ ਦਿੱਤਾ; ਅਤੇ ਹਿਮਾਚਲ ਦੀਆਂ ਢਲਾਣਾਂ ਉੱਤੇ ਉਹ ਦਾਹ-ਪੀੜਾ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਗਈਆਂ।

Verse 65

असहञ्शिवरेतस्तद्धिमाद्रिः कंपमुद्वहन् । गंगायां प्राक्षिपत्तूर्णमसह्यं दाहपीडितः

ਉਹ ਅਸਹਿਣਯ ਸ਼ਿਵ-ਬੀਜ ਸਹਾਰ ਨਾ ਸਕਿਆ; ਦਾਹ-ਪੀੜਾ ਨਾਲ ਤੜਫਦਾ ਤੇ ਕੰਬਦਾ ਹਿਮਾਲਾ ਉਸ ਨੂੰ ਤੁਰੰਤ ਗੰਗਾ ਵਿੱਚ ਸੁੱਟ ਆਇਆ।

Verse 66

गंगयाऽपि च तद्वीर्यं दुस्सहं परमात्मनः । निःक्षिप्तं हि शरस्तंबे तरंगैः स्वैर्मुनीश्वर

ਹੇ ਮੁਨੀਸ਼ਵਰ! ਪਰਮਾਤਮਾ ਦਾ ਉਹ ਵੀਰਯ ਗੰਗਾ ਲਈ ਵੀ ਅਸਹਿਣ ਸੀ; ਇਸ ਲਈ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਲਹਿਰਾਂ ਨਾਲ ਉਸ ਨੂੰ ਸਰਕੰਡਿਆਂ ਦੇ ਝੁੰਡ ਵਿੱਚ ਸੁੱਟ ਦਿੱਤਾ।

Verse 67

पतितं तत्र तद्रेतो द्रुतं बालो बभूव ह । सुन्दरस्सुभगः श्रीमांस्तेजस्वी प्रीतिवर्द्धनः

ਉੱਥੇ ਉਹ ਬੀਜ ਡਿੱਗਦਿਆਂ ਹੀ ਛਿਨ ਵਿੱਚ ਬਾਲਕ ਬਣ ਗਿਆ—ਸੁੰਦਰ, ਸ਼ੁਭ-ਲੱਛਣਾਂ ਵਾਲਾ, ਸ਼੍ਰੀਮਾਨ, ਤੇਜਸਵੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰੀਤੀ ਵਧਾਉਣ ਵਾਲਾ।

Verse 68

मार्गमासे सिते पक्षे तिथौ षष्ठ्यां मुनीश्वर । प्रादुर्भावोऽभवत्तस्य शिवपुत्रस्य भूतले

ਹੇ ਮੁਨੀਸ਼ਵਰ! ਮਾਰਗਸ਼ੀਰਸ਼ ਮਹੀਨੇ ਦੇ ਸ਼ੁਕਲ ਪੱਖ ਦੀ ਛੱਠੀ ਤਿਥੀ ਨੂੰ ਉਸ ਸ਼ਿਵਪੁੱਤਰ ਦਾ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਾਦੁਰਭਾਵ ਹੋਇਆ।

Verse 69

तस्मिन्नवसरे ब्रह्मन्न कस्माद्धिम शैलजा । अभूतः सुखिनौ तत्र स्वगिरौ गिरिशोऽपि च

ਹੇ ਬ੍ਰਹਮਨ! ਉਸ ਵੇਲੇ ਬਿਨਾ ਕਿਸੇ ਪ੍ਰਤੱਖ ਕਾਰਨ ਦੇ ਹਿਮਾਲਿਆ ਦੀ ਧੀ ਦੁਖੀ ਹੋ ਗਈ; ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਹੀ ਪਹਾੜ ਉੱਤੇ ਗਿਰੀਸ਼ (ਸ਼ਿਵ) ਵੀ ਸੁਖੀ ਨਹੀਂ ਸਨ।

Verse 70

शिवाकुचाभ्यां सुस्राव पय आनन्दसंभवम् । तत्र गत्वा च सर्वेषां सुखमासीन्मुनेऽधिकम्

ਸ਼ਿਵਾ ਦੇ ਸਤਨਾਂ ਤੋਂ ਆਨੰਦ-ਜਨਮਿਆ ਦੁੱਧ ਵਹਿ ਨਿਕਲਿਆ; ਉੱਥੇ ਜਾ ਕੇ ਸਭ ਨੂੰ ਸੁਖ ਮਿਲਿਆ, ਪਰ ਮੁਨੀ ਨੂੰ ਹੋਰ ਵੀ ਵਧੇਰੇ ਹर्ष ਹੋਇਆ।

Verse 71

मंगलं चाऽभवत्तात त्रिलोक्यां सुखदं सताम् । खलानामभवद्विघ्नो दैत्यानां च विशेषतः

ਤਦ, ਹੇ ਤਾਤ, ਤ੍ਰਿਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਸੱਜਣਾਂ ਲਈ ਸੁਖਦਾਇਕ ਮੰਗਲ ਉੱਭਰਿਆ; ਪਰ ਦੁਸ਼ਟਾਂ ਲਈ ਉਹ ਵਿਘਨ ਬਣਿਆ, ਅਤੇ ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਦੈਤਿਆਂ ਲਈ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਤਿਕੂਲ ਹੋਇਆ।

Verse 72

अकस्मादभवद्व्योम्नि परमो दुंदुभिध्वनिः । पुष्पवृष्टिः पपाताऽशु बालकोपरि नारद

ਹੇ ਨਾਰਦ, ਅਚਾਨਕ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਦਿਵ੍ਯ ਦੁੰਦੁਭੀਆਂ ਦੀ ਮਹਾਨ ਧੁਨ ਉਠੀ; ਅਤੇ ਤੁਰੰਤ ਹੀ ਬਾਲਕ ਉੱਤੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਹੋਈ।

Verse 73

विष्ण्वादीनां समस्तानां देवानां मुनिसत्तम । अभूदकस्मात्परम आनन्दः परमोत्सवः

ਹੇ ਮੁਨੀਸ਼੍ਰੇਠ, ਵਿਸ਼ਨੂ ਆਦਿ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਅਚਾਨਕ ਪਰਮ ਆਨੰਦ ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਉਤਸਵ ਦਾ ਉਲਾਸ ਛਾ ਗਿਆ।