युद्धप्रसङ्गः—देवगणयुद्धे शिवविष्णुसंयोगः / Battle Episode—Śiva–Viṣṇu Convergence in the Devas’ Conflict

Verse 1

ब्रह्मोवाच । इति श्रुत्वा महेशानो भक्तानुग्रहकारकः । त्वद्वाचा युदकामोभूत्तेन बालेन नारद

ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਕਿਹਾ—ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਭਗਤਾਂ ਉੱਤੇ ਕਿਰਪਾ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਮਹੇਸ਼ਾਨ, ਹੇ ਨਾਰਦ, ਤੇਰੇ ਬਚਨਾਂ ਅਤੇ ਉਸ ਬਾਲਕ ਕਰਕੇ ਯੁੱਧ ਲਈ ਉਤਸੁਕ ਹੋ ਗਿਆ।

Verse 2

विष्णुमाहूय संमंत्र्य बलेन महता युतः । सामरस्सम्मुखस्तस्याप्यभूद्देवस्त्रिलोचनः

ਵਿਸ਼ਨੂ ਨੂੰ ਬੁਲਾ ਕੇ ਉਸ ਨਾਲ ਸਲਾਹ ਕਰਕੇ, ਮਹਾਨ ਬਲ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਸਾਮਰ ਉਸ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਖੜ੍ਹਾ ਹੋਇਆ; ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਅੱਗੇ ਤ੍ਰਿਲੋਚਨ ਦੇਵ (ਸ਼ਿਵ) ਵੀ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋ ਗਏ।

Verse 3

देवाश्च युयुधुस्तेन स्मृत्वा शिवपदाम्बुजम् । महाबला महोत्साहाश्शिवसद्दृष्टिलोकिताः

ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਚਰਨ-ਕਮਲਾਂ ਦਾ ਸਿਮਰਨ ਕਰਕੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਉਸ ਨਾਲ ਯੁੱਧ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਮਹਾਂਬਲ ਅਤੇ ਮਹਾਂਉਤਸਾਹ ਵਾਲੇ ਸਨ, ਅਤੇ ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਸ਼ੁਭ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਨਾਲ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋ ਕੇ ਧੀਰਜਵਾਨ ਬਣੇ।

Verse 4

युयुधेऽथ हरिस्तेन महाबलपराक्रमः । महादेव्यायुधो वीरः प्रवणः शिवरूपकः

ਫਿਰ ਮਹਾਂਬਲ ਤੇ ਪਰਾਕ੍ਰਮੀ ਹਰੀ ਨੇ ਉਸ ਨਾਲ ਯੁੱਧ ਕੀਤਾ। ਮਹਾਦੇਵੀ ਦੇ ਅਸਤ੍ਰਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਉਹ ਵੀਰ ਸ਼ਿਵ-ਸਮਾਨ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ ਸ਼ਿਵ ਵਿੱਚ ਭਕਤੀ ਨਾਲ ਪ੍ਰਵਣ ਸੀ।

Verse 5

यष्ट्या गणाधिपस्सोथ जघानामरपुङ्गवान् । हरिं च सहसा वीरश्शक्तिदत्तमहाबलः

ਤਦੋਂ ਸ਼ਕਤੀ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਮਹਾਬਲ ਵਾਲੇ ਵੀਰ ਗਣਾਧਿਪਤੀ ਨੇ ਆਪਣੀ ਯਸ਼ਟੀ ਨਾਲ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਨੂੰ ਡਾਹ ਦਿੱਤਾ; ਅਤੇ ਅਚਾਨਕ ਹਮਲੇ ਵਿੱਚ ਹਰੀ (ਵਿਸ਼ਣੂ) ਨੂੰ ਵੀ ਪ੍ਰਹਾਰ ਕੀਤਾ।

Verse 6

सर्वेऽमरगणास्तत्र विकुंठितबला मुने । अभूवन् विष्णुना तेन हता यष्ट्या पराङ्मुखाः

ਹੇ ਮੁਨੀ, ਉੱਥੇ ਸਾਰੇ ਦੇਵਗਣਾਂ ਦੀ ਤਾਕਤ ਟੁੱਟ ਗਈ; ਉਸ ਯਸ਼ਟੀ ਦੇ ਪ੍ਰਹਾਰ ਨਾਲ ਘਾਇਲ ਹੋ ਕੇ ਉਹ ਮੂੰਹ ਮੋੜ ਕੇ ਭੱਜ ਗਏ।

Verse 7

शिवोपि सह सैन्येन युद्धं कृत्वा चिरं मुने । विकरालं च तं दृष्ट्वा विस्मयं परमं गतः

ਹੇ ਮੁਨੀ, ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਵੀ ਆਪਣੀ ਸੈਨਾ ਸਮੇਤ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਯੁੱਧ ਕਰਕੇ, ਉਸ ਭਿਆਨਕ ਰੂਪ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਪਰਮ ਅਚੰਭੇ ਵਿੱਚ ਪੈ ਗਏ।

Verse 8

छलेनैव च हंतव्यो नान्यथा हन्यते पुनः । इति बुद्धिं समास्थाय सैन्यमध्ये व्यवस्थितः

ਉਸਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਛਲ ਨਾਲ ਹੀ ਮਾਰਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਨਹੀਂ। ਇਹ ਨਿਸ਼ਚਾ ਕਰਕੇ ਉਹ ਸੈਨਾ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਖੜ੍ਹਾ ਹੋ ਗਿਆ।

Verse 9

शिवे दृष्टे तदा देवे निर्गुणे गुणरूपिणि । विष्णौ चैवाथ संग्रामे आयाते सर्वदेवताः

ਜਦੋਂ ਨਿਰਗੁਣ ਹੁੰਦੇ ਹੋਏ ਵੀ ਸਗੁਣ ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਦੇਵ ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਹੋਏ, ਤਾਂ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਨਾਲ ਯੁੱਧ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ 'ਤੇ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਉੱਥੇ ਪਹੁੰਚ ਗਏ।

Verse 10

गणाश्चैव महेशस्य महाहर्षं तदा ययुः । सर्वे परस्परं प्रीत्या मिलित्वा चक्रुरुत्सवम्

ਤਦ ਮਹੇਸ਼ ਦੇ ਗਣ ਬਹੁਤ ਖੁਸ਼ ਹੋਏ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਾਰਿਆਂ ਨੇ ਆਪਸੀ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਉਤਸਵ ਮਨਾਇਆ।

Verse 11

अथ शक्तिसुतो वीरो वीरगत्या स्वयष्टितः । प्रथम पूजयामास विष्णुं सर्वसुखावहम्

ਫਿਰ ਸ਼ਕਤੀ ਦੇ ਵੀਰ ਪੁੱਤਰ ਨੇ, ਵੀਰ ਭਾਵ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੋ ਕੇ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਅਨੁਸ਼ਾਸਿਤ ਯਤਨਾਂ ਨਾਲ, ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸਾਰੇ ਸੁੱਖ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ।

Verse 12

अहं च मोहयिष्यामि हन्यतां च त्वया विभो । छलं विना न वध्योऽयं तामसोयं दुरासदः

"ਅਤੇ ਮੈਂ ਵੀ ਉਸਨੂੰ ਮੋਹਿਤ ਕਰਾਂਗਾ; ਤਦ ਹੇ ਵਿਭੋ, ਤੁਸੀਂ ਉਸਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿਓ। ਛਲ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਇਸਨੂੰ ਮਾਰਿਆ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦਾ—ਇਹ ਤਾਮਸੀ ਸੁਭਾਅ ਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ ਜਿੱਤਣਾ ਔਖਾ ਹੈ।"

Verse 13

इति कृत्वा मतिं तत्र सुसंमंत्र्य च शंभुना । आज्ञां प्राप्याऽभवच्छैवी विष्णुर्मोहपरायणः

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉੱਥੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਨਿਸ਼ਚੈ ਕਰਕੇ ਅਤੇ ਸ਼ੰਭੂ ਨਾਲ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਲਾਹ ਕਰਕੇ, ਉਸ ਦੀ ਆਗਿਆ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਵਿਸ਼ਣੂ ਨੇ ਸ਼ੈਵੀ ਭੂਮਿਕਾ ਧਾਰਨ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਦਿਵ੍ਯ ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ ਮੋਹ-ਕਾਰਜ ਵਿੱਚ ਤਤਪਰ ਹੋ ਗਿਆ।

Verse 14

शक्तिद्वयं तथा लीनं हरिं दृष्ट्वा तथाविधम् । दत्त्वा शक्तिबलं तस्मै गणेशायाभवन्मुने

ਹੇ ਮੁਨੀ! ਹਰੀ ਨੂੰ ਉਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੋ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਵੇਖ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਉਸ ਸ਼ਕਤੀ ਦਾ ਬਲ ਗਣੇਸ਼ ਨੂੰ ਬਖ਼ਸ਼ਿਆ; ਅਤੇ ਗਣੇਸ਼ ਉਸ ਨਾਲ ਬਲਵਾਨ ਹੋ ਗਿਆ।

Verse 15

शक्तिद्वयेऽथ संलीने यत्र विष्णुः स्थितस्स्वयम् । परिघं क्षिप्तवांस्तत्र गणेशो बलवत्तरः

ਜਦੋਂ ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਇਕੱਠੀਆਂ ਲੀਨ ਹੋ ਗਈਆਂ—ਜਿੱਥੇ ਆਪ ਵਿਸ਼ਣੂ ਖੜੇ ਸਨ—ਤਦੋਂ ਹੋਰ ਬਲਵਾਨ ਗਣੇਸ਼ ਨੇ ਉੱਥੇ ਪਰਿਘ (ਲੋਹੇ ਦੀ ਗਦਾ) ਸੁੱਟੀ।

Verse 16

इति श्रीशिवपुराणे द्वितीयायां रुद्रसंहितायां चतुर्थे कुमारखण्डे गणेशयुद्धगणेशशिरश्छेदन वर्णनं नाम षोडशोऽध्यायः

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸ਼੍ਰੀ ਸ਼ਿਵਪੁਰਾਣ ਦੇ ਦੂਜੇ ਭਾਗ ਰੁਦ੍ਰਸੰਹਿਤਾ ਦੇ ਚੌਥੇ ਕੁਮਾਰਖੰਡ ਵਿੱਚ “ਗਣੇਸ਼-ਯੁੱਧ ਅਤੇ ਗਣੇਸ਼-ਸ਼ਿਰਛੇਦ ਦਾ ਵਰਣਨ” ਨਾਮਕ ਸੋਲ੍ਹਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਸਮਾਪਤ ਹੋਇਆ।

Verse 17

एकतस्तन्मुखं दृष्ट्वा शंकरोप्याजगाम ह । स्वत्रिशूलं समादाय सुक्रुद्धो युद्धकाम्यया

ਉਸ ਮੁਖ ਨੂੰ ਇਕ ਪਾਸੇ ਵੇਖ ਕੇ ਸ਼ੰਕਰ ਵੀ ਅੱਗੇ ਵਧੇ। ਆਪਣਾ ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲ ਧਾਰ ਕੇ, ਅਤਿ ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ, ਯੁੱਧ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਕੇ ਅੱਗੇ ਚਲੇ।

Verse 18

स ददर्शागतं शंभुं शूलह्स्तं महेश्वरम् । हंतुकामं निजं वीरश्शिवापुत्रो महाबलः

ਤਦ ਮਹਾਬਲੀ ਵੀਰ—ਸ਼ਿਵਾ ਦਾ ਪੁੱਤਰ—ਨੇ ਵੇਖਿਆ ਕਿ ਸ਼ੂਲ-ਹੱਥ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਸ਼ੰਭੂ ਉਸ ਨੂੰ ਮਾਰਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਆ ਰਹੇ ਹਨ।

Verse 19

शक्त्या जघान तं हस्ते स्मृत्वा मातृपदांबुजम् । स गणशो महावीरश्शिवशक्तिप्रवर्द्धितः

ਮਾਤਾ ਦੇ ਚਰਨ-ਕਮਲ ਯਾਦ ਕਰ ਕੇ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਹੱਥ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਉਸ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਹਾਰ ਕੀਤਾ। ਗਣਾਂ ਵਿਚ ਉਹ ਮਹਾਵੀਰ ਸ਼ਿਵ-ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਵਧ ਕੇ ਪ੍ਰਬਲ ਹੋਇਆ।

Verse 20

त्रिशूलं पतितं हस्ताच्छिवस्य परमात्मनः । दृष्ट्वा सदूतिकस्तं वै पिनाकं धनुराददे

ਪਰਮਾਤਮਾ ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਹੱਥੋਂ ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲ ਡਿੱਗਿਆ ਵੇਖ ਕੇ, ਸਦੂਤਿਕ ਨੇ ਤਦ ਪਿਨਾਕ ਧਨੁਸ਼ ਚੁੱਕ ਲਿਆ।

Verse 21

तमप्यपातयद्भूमौ परिघेण गणेश्वरः । हताः पंच तथा हस्ताः पञ्चभिश्शूलमाददे

ਫਿਰ ਗਣੇਸ਼ਵਰ ਨੇ ਲੋਹੇ ਦੇ ਪਰਿਘ ਨਾਲ ਉਸ ਨੂੰ ਵੀ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਡਾਹ ਦਿੱਤਾ। ਉਸ ਦੇ ਪੰਜ ਹੱਥ ਕੱਟੇ ਗਏ; ਬਾਕੀ ਪੰਜ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਉਸ ਨੇ ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲ ਫੜ ਕੇ ਯੁੱਧ ਜਾਰੀ ਰੱਖਿਆ।

Verse 22

अहो दुःखतरं नूनं संजातमधुना मम । भवेत्पुनर्गणानां किं भवाचारी जगाविति

ਹਾਏ! ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਹੁਣ ਮੇਰੇ ਲਈ ਹੋਰ ਵੱਡਾ ਦੁੱਖ ਉੱਠ ਖੜ੍ਹਾ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਫਿਰ ਗਣਾਂ ਦਾ ਮੁੜ ਕੀ ਬਣੇਗਾ?—ਇਉਂ ਕਹਿ ਕੇ ਭਵਾਚਾਰੀ ਬੋਲਿਆ।

Verse 23

एतस्मिन्नंतरे वीरः परिघेण गणेश्वरः । जघान सगणान् देवान्शक्तिदत्तबलान्वितः

ਉਸ ਮੁਕਾਬਲੇ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਵੀਰ ਗਣੇਸ਼ਵਰ ਨੇ ਸ਼ਕਤੀ ਵੱਲੋਂ ਪ੍ਰਦੱਤ ਬਲ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਹੋ ਕੇ, ਲੋਹੇ ਦੇ ਪਰਿਘ ਨਾਲ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਗਣਾਂ ਸਮੇਤ ਮਾਰ ਕੇ ਪਰਾਜਿਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।

Verse 24

गता दशदिशो देवास्सगणा परिघार्द्दिताः । न तस्थुस्समरे केपि तेनाद्भुतप्रहा रिणा

ਉਸ ਅਦਭੁਤ ਪ੍ਰਹਾਰਕ ਦੇ ਪਰਿਘ ਦੇ ਵਾਰਾਂ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਦੇਵਤਾ ਆਪਣੇ ਗਣਾਂ ਸਮੇਤ ਦਸਾਂ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਵੱਲ ਭੱਜ ਗਏ; ਰਣਭੂਮੀ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਕੋਈ ਵੀ ਟਿਕ ਨਾ ਸਕਿਆ।

Verse 25

विष्णुस्तं च गणं दृष्ट्वा धन्योयमिति चाब्रवीत् । महाबलो महावीरो महाशूरो रणप्रियः

ਉਸ ਗਣ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਭਗਵਾਨ ਵਿਸ਼ਨੂ ਬੋਲੇ—“ਇਹ ਧੰਨ ਹੈ; ਮਹਾਬਲੀ, ਮਹਾਵੀਰ, ਮਹਾਸ਼ੂਰ ਅਤੇ ਰਣ-ਪ੍ਰਿਯ ਹੈ।”

Verse 26

बहवो देवताश्चैव मया दृष्टास्तथा पुनः । दानवा बहवो दैत्या यक्षगंधर्वराक्षसाः

“ਮੈਂ ਵਾਰ ਵਾਰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ ਹੈ; ਅਤੇ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਨੇਕ ਦਾਨਵ, ਦੈਤ, ਯਕਸ਼, ਗੰਧਰਵ ਅਤੇ ਰਾਖਸ਼ਸ ਵੀ ਵੇਖੇ ਹਨ।”

Verse 27

नैतेन गणनाथेन समतां यांति केपि च । त्रैलोक्येऽप्यखिले तेजो रूपशौर्यगुणादिभिः

ਇਸ ਗਣਨਾਥ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਕੋਈ ਵੀ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ। ਸਾਰੇ ਤ੍ਰਿਲੋਕ ਵਿੱਚ ਵੀ ਤੇਜ, ਰੂਪ, ਸ਼ੌਰਯ ਅਤੇ ਹੋਰ ਗੁਣਾਂ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੀ ਸਮਾਨਤਾ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਕੋਈ ਨਹੀਂ।

Verse 28

एवं संब्रुवतेऽमुष्मै परिघं भ्रामयन् स च । चिक्षेप विष्णवे तत्र शक्तिपुत्रो गणेश्वरः

ਇਉਂ ਕਹਿੰਦਾ ਹੋਇਆ ਸ਼ਕਤੀ-ਪੁੱਤਰ ਗਣੇਸ਼ਵਰ ਨੇ ਲੋਹੇ ਦਾ ਪਰਿਘ ਘੁਮਾ ਕੇ ਓਥੇ ਹੀ ਵਿਸ਼ਨੂ ਵੱਲ ਸੁੱਟ ਦਿੱਤਾ।

Verse 29

चक्रं गृहीत्वा हरिणा स्मृत्वा शिवपदाम्बुजम् । तेन चक्रेण परिघो द्रुतं खंडीकृतस्तदा

ਤਦ ਹਰਿ (ਵਿਸ਼ਨੂ) ਨੇ ਚੱਕਰ ਧਾਰਨ ਕਰਕੇ ਸ਼੍ਰੀ ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਚਰਨ-ਕਮਲਾਂ ਦਾ ਸਿਮਰਨ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਉਸੇ ਚੱਕਰ ਨਾਲ ਲੋਹੇ ਦੇ ਪਰਿਘ ਨੂੰ ਤੁਰੰਤ ਟੁਕੜੇ-ਟੁਕੜੇ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।

Verse 30

खंडं तु परिघस्यापि हरये प्राक्षिपद्गणः । गृहीत्वा गरुडेनापि पक्षिणा विफलीकृतः

ਫਿਰ ਗਣ ਨੇ ਪਰਿਘ ਦਾ ਇੱਕ ਟੁਕੜਾ ਹਰਿ ਵੱਲ ਸੁੱਟਿਆ; ਪਰ ਪੰਛੀਰਾਜ ਗਰੁੜ ਨੇ ਉਹ ਫੜ ਕੇ ਉਸ ਵਾਰ ਨੂੰ ਨਿਸ਼ਫਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।

Verse 31

एवं विचरितं कालं महावीरावुभावपि । विष्णुश्चापि गणश्चैव युयुधाते परस्परम्

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਮਾਂ ਲੰਘਦਾ ਗਿਆ; ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਮਹਾਵੀਰ—ਵਿਸ਼ਨੂ ਅਤੇ ਸ਼ਿਵ-ਗਣ—ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਨਾਲ ਪਰਸਪਰ ਯੁੱਧ ਕਰਦੇ ਰਹੇ।

Verse 32

पुनर्वीरवरश्शक्तिसुतस्स्मृतशिवो बली । गृहीत्वा यष्टिमतुलां तया विष्णुं जघान ह

ਫਿਰ ਉਹ ਵੀਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ—ਸ਼ਕਤੀ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਸਮ੍ਰਿਤਸ਼ਿਵ ਨਾਮ ਵਾਲਾ ਬਲਵਾਨ—ਅਤੁਲ ਡੰਡਾ ਫੜ ਕੇ ਉਸ ਨਾਲ ਵਿਸ਼ਨੂ ਨੂੰ ਮਾਰਿਆ।

Verse 33

अविषह्य प्रहारं तं स भूमौ निपपात ह । द्रुतमुत्थाय युयुधे शिवापुत्रेण तेन वै

ਉਹ ਵਾਰ ਅਸਹਿਣ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਉਹ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗ ਪਿਆ; ਫਿਰ ਤੁਰੰਤ ਉੱਠ ਕੇ ਉਸ ਸ਼ਿਵਪੁੱਤਰ ਨਾਲ ਮੁੜ ਯੁੱਧ ਕਰਨ ਲੱਗਾ।

Verse 34

एतदंतरमासाद्य शूलपाणिस्तथोत्तरे । आगत्य च त्रिशूलेन तच्छिरो निरकृंतत

ਉਸੇ ਸਮੇਂ ਮੌਕਾ ਪਾ ਕੇ ਸ਼ੂਲਪਾਣੀ ਸ਼ਿਵ ਨੇ ਅੱਗੇ ਵਧ ਕੇ ਆਪਣੇ ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲ ਨਾਲ ਉਸ ਦਾ ਸਿਰ ਵੱਢ ਦਿੱਤਾ।

Verse 35

छिन्ने शिरसि तस्यैव गणनाथस्य नारद । गणसैन्यं देवसैन्यमभवच्च सुनिश्चलम्

ਹੇ ਨਾਰਦ, ਜਦੋਂ ਉਸ ਗਣਨਾਥ ਦਾ ਸਿਰ ਵੱਢਿਆ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਗਣਾਂ ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਸੈਨਾ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੁੰਨ ਹੋ ਗਈ।

Verse 36

नारदेन त्वयाऽऽगत्य देव्यै सर्वं निवेदितम् । मानिनि श्रूयतां मानस्त्याज्यो नैव त्वयाधुना

ਨਾਰਦ ਦੇ ਨਾਲ ਆ ਕੇ ਤੁਸੀਂ ਦੇਵੀ ਨੂੰ ਸਭ ਕੁਝ ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਹੇ ਮਾਨਿਨੀ, ਸੁਣੋ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਇਸ ਸਮੇਂ ਆਪਣਾ ਮਾਣ ਅਤੇ ਸੰਕਲਪ ਨਹੀਂ ਛੱਡਣਾ ਚਾਹੀਦਾ।

Verse 37

इत्युक्त्वाऽन्तर्हितस्तत्र नारद त्वं कलिप्रियः । अविकारी सदा शंभुर्मनोगतिकरो मुनिः

ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ ਉਹ ਓਥੇ ਹੀ ਅੰਤਰਧਾਨ ਹੋ ਗਿਆ। “ਹੇ ਨਾਰਦ, ਤੂੰ ਕਲਿਯੁਗ ਦਾ ਪ੍ਰਿਯ ਹੈਂ।” ਮੁਨੀ ਨੇ ਆਖਿਆ—“ਸ਼ੰਭੂ ਸਦਾ ਨਿਰਵਿਕਾਰ ਹਨ ਅਤੇ ਮਨ ਦੀ ਗਤੀ ਵਾਂਗ ਤੁਰੰਤ ਕਾਰਜ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਹਨ।”