तारकवधोत्तरं देवस्तुतिः पर्वतवरप्रदानं च / Devas’ Hymn after Tāraka’s Slaying and the Bestowal of Boons upon the Mountains

Verse 1

ब्रह्मोवाच । निहतं तारकं दृष्ट्वा देवा विष्णुपुरोगमाः । तुष्टुवुश्शांकरिं भक्त्या सर्वेऽन्ये मुदिताननाः

ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਕਿਹਾ—ਤਾਰਕ ਦੇ ਵਧ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਵਿਸ਼ਣੂ-ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਸ਼ਾਂਕਰੀ ਦੀ ਸ্তুਤੀ ਕੀਤੀ; ਹੋਰ ਸਭ ਵੀ ਖੁਸ਼ ਮੁਖ ਨਾਲ ਸਤੋਤਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਅਰਾਧਨਾ ਕਰਨ ਲੱਗੇ।

Verse 2

देवा ऊचुः । नमः कल्याणरूपाय नमस्ते विश्वमंगल । विश्वबंधो नमस्तेऽस्तु नमस्ते विश्वभावन

ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਕਲਿਆਣ-ਸਰੂਪ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ। ਹੇ ਵਿਸ਼ਵ-ਮੰਗਲ, ਤੈਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ। ਹੇ ਵਿਸ਼ਵ-ਬੰਧੂ, ਤੈਨੂੰ ਪ੍ਰਣਾਮ ਹੋਵੇ; ਹੇ ਵਿਸ਼ਵ-ਭਾਵਨ, ਤੈਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।

Verse 3

नमोस्तु ते दानववर्यहंत्रे बाणासुरप्राणहराय देव । प्रलंबनाशाय पवित्ररूपिणे नमोनमश्शंकरतात तुभ्यम्

ਹੇ ਦੇਵ! ਦਾਨਵਾਂ ਦੇ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਦਾ ਸੰਹਾਰ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਬਾਣਾਸੁਰ ਦੇ ਪ੍ਰਾਣ ਹਰਣ ਵਾਲੇ, ਤੈਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ। ਪ੍ਰਲੰਬ ਨਾਸਕ, ਪਵਿੱਤਰ ਸਰੂਪ—ਹੇ ਸ਼ੰਕਰਤਾਤ, ਤੈਨੂੰ ਵਾਰ ਵਾਰ ਨਮਸਕਾਰ।

Verse 4

त्वमेव कर्त्ता जगतां च भर्त्ता त्वमेव हर्त्ता शुचिज प्रसीद । प्रपञ्चभूतस्तव लोकबिंबः प्रसीद शम्भ्वात्मज दीनबंधो

ਹੇ ਸ਼ੁਚਿਜ! ਤੂੰ ਹੀ ਸਭ ਜਗਤਾਂ ਦਾ ਕਰਤਾ ਤੇ ਭਰਤਾ ਹੈਂ, ਤੂੰ ਹੀ ਸੰਹਾਰਕ ਹੈਂ—ਕਿਰਪਾ ਕਰ। ਇਹ ਪ੍ਰਪੰਚ ਤੇਰੇ ਲੋਕ ਦਾ ਹੀ ਪ੍ਰਤਿਬਿੰਬ ਹੈ; ਹੇ ਸ਼ੰਭੂ-ਪੁੱਤਰ, ਦੀਨਾਂ ਦਾ ਬੰਧੂ, ਮਿਹਰ ਕਰ।

Verse 5

देवरक्षाकर स्वामिन्रक्ष नस्सर्वदा प्रभो । देवप्राणावन कर प्रसीद करुणाकर

ਹੇ ਦੇਵ-ਰੱਖਿਆਕਰ ਪ੍ਰਭੂ, ਹੇ ਸਵਾਮੀ! ਸਾਨੂੰ ਸਦਾ ਰੱਖਿਆ ਦੇ। ਹੇ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਾਣਾਂ ਦੇ ਰੱਖਿਅਕ, ਕਰੁਣਾਕਰ! ਕਿਰਪਾ ਕਰ, ਦਇਆ ਕਰ।

Verse 6

हत्वा ते तारकं दैत्यं परिवारयुतं विभो । मोचितास्सकला देवा विपद्भ्यः परमेश्वर

ਹੇ ਵਿਭੂ, ਹੇ ਪਰਮੇਸ਼ਵਰ! ਤੂੰ ਪਰਿਵਾਰ ਸਮੇਤ ਤਾਰਕ ਦੈਤ ਨੂੰ ਮਾਰਿਆ; ਤਦ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਵਿਪਤਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਗਏ।

Verse 7

ब्रह्मोवाच । एवं स्तुतः कुमारोऽसौ देवैर्विष्णुमुखैः प्रभुः । वरान्ददावभिनवान्सर्वेभ्यः क्रमशो मुने

ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਆਖਿਆ— ਹੇ ਮੁਨੀ! ਵਿਸ਼ਨੂ-ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਤੁਤ ਹੋ ਕੇ ਉਸ ਪ੍ਰਭੂ ਕੁਮਾਰ ਨੇ ਸਭ ਨੂੰ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਨਵੇਂ-ਨਵੇਂ ਵਰ ਬਖ਼ਸ਼ੇ।

Verse 8

शैलान्निरीक्ष्य स्तुवतस्ततस्स गिरिशात्मजः । सुप्रसन्नतरो भूत्वा प्रोवाच प्रददद्वरान्

ਪਹਾੜ ਉੱਤੇ ਸਤੁਤੀ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਗਿਰੀਸ਼ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਏ; ਫਿਰ ਬੋਲ ਕੇ ਵਰ ਬਖ਼ਸ਼ੇ।

Verse 9

स्कन्द उवाच । यूयं सर्वे पर्वता हि पूजनीयास्तपस्विभिः । कर्मिभिर्ज्ञानिभिश्चैव सेव्यमाना भविष्यथ

ਸਕੰਦ ਨੇ ਆਖਿਆ— “ਤੁਸੀਂ ਸਭ ਪਹਾੜ ਤਪੱਸਵੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਪੂਜਣਯੋਗ ਹੋਵੋਗੇ; ਅਤੇ ਕਰਮਕਾਂਡੀ ਤੇ ਗਿਆਨੀ ਲੋਕ ਵੀ ਤੁਹਾਡੀ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਸੇਵਾ ਕਰਨਗੇ।”

Verse 10

शंभोर्विशिष्टरूपाणि लिंगरूपाणि चैव हि । भविष्यथ न संदेहः पर्वता वचनान्मम

ਹੇ ਪਰਬਤ-ਨੰਦਿਨੀ! ਮੇਰੇ ਬਚਨ ਨਾਲ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ—ਸ਼ੰਭੂ ਦੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਰੂਪ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਲਿੰਗ-ਰੂਪ ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਣਗੇ।

Verse 11

योऽयं मातामहो मेऽद्य हिमवान्पर्वतोत्तमः । तपस्विनां महाभागः फलदो हि भविष्यति

ਇਹੀ ਹਿਮਵਾਨ—ਮੇਰਾ ਮਾਤਾਮਹ, ਪਰਬਤਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ—ਅੱਜ ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਮਹਾਭਾਗ ਤਪੱਸਵੀਆਂ ਨੂੰ ਫਲ (ਸਿੱਧੀ) ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਹੋਵੇਗਾ।

Verse 12

इति श्रीशिवमहापुराणे द्वितीयायां रुद्रसंहितायां चतुर्थे कुमारखंडे स्वामिकार्तिकचरितगर्भितशिवाशिवचरितवर्णनं नाम द्वादशोऽध्यायः

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸ਼੍ਰੀ ਸ਼ਿਵ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਦੀ ਦੂਜੀ ਰੁਦ੍ਰਸੰਹਿਤਾ ਦੇ ਚੌਥੇ ਕੁਮਾਰਖੰਡ ਵਿੱਚ ‘ਸਵਾਮੀ ਕਾਰਤਿਕੇਯ-ਚਰਿਤ ਵਿੱਚ ਗਰਭਿਤ ਸ਼ਿਵ ਅਤੇ ਅਸ਼ਿਵ-ਚਰਿਤ ਦਾ ਵਰਣਨ’ ਨਾਮਕ ਬਾਰ੍ਹਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਸਮਾਪਤ ਹੋਇਆ।

Verse 13

इदानीं खलु सुप्रीत्या कैलासं गिरिशालयम् । जननी जनकौ द्रष्टुं शिवाशंभू त्वमर्हसि

ਹੁਣ ਤੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਚਿੱਤ ਨਾਲ ਕੈਲਾਸ—ਗਿਰੀਸ਼ ਦੇ ਨਿਵਾਸ—ਵੱਲ ਜਾ ਕੇ ਆਪਣੀ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਸ਼ਿਵਾ ਅਤੇ ਸ਼ੰਭੂ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰ; ਇਹੀ ਤੇਰੇ ਲਈ ਯੋਗ ਹੈ।

Verse 14

ब्रह्मोवाच । इत्युक्त्वा निखिला देवा विष्ण्वाद्या प्राप्तशासनाः । कृत्वा महोत्सवं भूरि सकुमारा ययुर्गिरिम्

ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਆਖਿਆ—ਇਉਂ ਕਹਿ ਕੇ ਵਿਸ਼ਨੂ ਆਦਿ ਸਾਰੇ ਦੇਵ ਆਗਿਆ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ, ਬਹੁਤ ਵੱਡਾ ਮਹੋਤਸਵ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਕੁਮਾਰਾਂ ਸਮੇਤ ਪਰਬਤ ਵੱਲ ਚਲੇ ਗਏ।

Verse 15

कुमारे गच्छति विभौ कैलासं शंकरालयम् । महामंगलमुत्तस्थौ जयशब्दो बभूव ह

ਜਦੋਂ ਮਹਿਮਾਵਾਨ ਕੁਮਾਰ ਸ਼ੰਕਰ ਦੇ ਧਾਮ ਕੈਲਾਸ ਵੱਲ ਤੁਰਿਆ, ਤਦ ਮਹਾ ਮੰਗਲ ਉੱਠਿਆ ਅਤੇ “ਜੈ” ਦਾ ਜੈਕਾਰਾ ਗੂੰਜ ਉਠਿਆ।

Verse 16

आरुरोह कुमारोऽसौ विमानं परमर्द्धिमत् । सर्वतोलंकृतं रम्यं सर्वोपरि विराजितम्

ਉਹ ਕੁਮਾਰ ਪਰਮ ਵੈਭਵ ਵਾਲੇ ਵਿਮਾਨ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹਿਆ—ਜੋ ਹਰ ਪਾਸੇ ਤੋਂ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ, ਮਨੋਹਰ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਪਰ ਉੱਚਾ ਚਮਕਦਾ ਸੀ।

Verse 17

अहं विष्णुश्च समुदौ तदा चामरधारिणौ । गुह मूर्ध्नि महाप्रीत्या मुनेऽभूव ह्यतंद्रितौ

ਹੇ ਮੁਨੀ! ਤਦ ਮੈਂ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਨੂ ਇਕੱਠੇ ਚਾਮਰ ਧਾਰ ਕੇ ਖੜੇ ਰਹੇ ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਪ੍ਰੀਤ ਨਾਲ ਗੁਹ (ਕੁਮਾਰ) ਦੇ ਮੱਥੇ ਉੱਤੇ ਅਥੱਕ ਚਾਮਰ ਝਲਦੇ ਰਹੇ।

Verse 18

इन्द्राद्या अमरास्सर्वे कुर्वंतो गुहसेवनम् । यथोचितं चतुर्दिक्षु जग्मुश्च प्रमुदास्तदा

ਤਦ ਇੰਦਰ ਆਦਿ ਸਾਰੇ ਅਮਰਾਂ ਨੇ ਗੁਹ (ਕੁਮਾਰ) ਦੀ ਯਥੋਚਿਤ ਸੇਵਾ-ਪੂਜਾ ਕਰ ਲਈ ਅਤੇ ਪਰਮ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਚਾਰੋਂ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਵੱਲ ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਥਾਂ ਚਲੇ ਗਏ।

Verse 19

शंभोर्जयं प्रभाषंतः प्रापुस्ते शंभुपर्वतम् । सानंदा विविशुस्तत्रोच्चरितो मंगलध्वनिः

“ਸ਼ੰਭੂ ਦੀ ਜੈ!” ਦਾ ਉਚਾਰਨ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਉਹ ਸ਼ੰਭੂ ਪਹਾੜ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚੇ। ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਅੰਦਰ ਦਾਖ਼ਲ ਹੋ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮੰਗਲ ਧੁਨੀ ਉਠਾਈ ਜੋ ਹਰ ਥਾਂ ਗੂੰਜੀ।

Verse 20

दृष्ट्वा शिवं शिवां चैव सर्वे विष्ण्वादयो द्रुतम् । प्रणम्य शंकरं भक्त्या करौ बद्ध्वा विनम्रकाः

ਸ਼ਿਵ ਅਤੇ ਸ਼ਿਵਾ ਨੂੰ ਇਕੱਠੇ ਵੇਖ ਕੇ ਵਿਸ਼ਨੂ ਆਦਿ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਾ ਤੁਰੰਤ ਨੇੜੇ ਆਏ। ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਸ਼ੰਕਰ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਬਹੁਤ ਨਿਮਰ ਹੋ ਗਏ।

Verse 21

कुमारोऽपि विनीतात्मा विमानादवतीर्य च । प्रणनाम मुदा शंभुं शिवां सिंहासनस्थिताम्

ਵਿਨੀਤ ਮਨ ਵਾਲਾ ਕੁਮਾਰ ਵੀ ਵਿਮਾਨ ਤੋਂ ਉਤਰ ਕੇ, ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਸਿੰਘਾਸਨ ਉੱਤੇ ਬਿਰਾਜਮਾਨ ਸ਼ੰਭੂ-ਸ਼ਿਵ ਅਤੇ ਸ਼ਿਵਾ (ਪਾਰਵਤੀ) ਨੂੰ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕਰਨ ਲੱਗਾ।

Verse 22

अथ दृष्ट्वा कुमारं तं तनयं प्राणवल्लभम् । तौ दंपती शिवौ देवौ मुमुदातेऽति नारद

ਫਿਰ ਪ੍ਰਾਣਾਂ ਵਰਗੇ ਪਿਆਰੇ ਪੁੱਤਰ ਉਸ ਕੁਮਾਰ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਹੇ ਨਾਰਦ, ਉਹ ਦਿਵ੍ਯ ਦੰਪਤੀ—ਸ਼ਿਵ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਦੇਵੀ—ਅਤਿ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਏ।

Verse 23

महाप्रभुस्समुत्थाप्य तमुत्संगे न्यवेशयत् । मूर्ध्नि जघ्रौ मुदा स्नेहात्तं पस्पर्श करेण ह

ਮਹਾਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਚੁੱਕ ਕੇ ਆਪਣੀ ਗੋਦ ਵਿੱਚ ਬਿਠਾਇਆ। ਖੁਸ਼ੀ ਭਰੇ ਸਨੇਹ ਨਾਲ ਉਸ ਦੇ ਮੱਥੇ ਨੂੰ ਸੂੰਘ ਕੇ (ਚੁੰਮ ਕੇ), ਹੱਥ ਨਾਲ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਛੂਹਿਆ।

Verse 24

महानंदभरः शंभुश्चकार मुखचुंबनम् । कुमारस्य महास्नेहात् तारकारेर्महाप्रभोः

ਮਹਾਨੰਦ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਭਗਵਾਨ ਸ਼ੰਭੂ ਨੇ ਕੁਮਾਰ ਦੇ ਮੁਖ ਦਾ ਚੁੰਬਨ ਕੀਤਾ; ਤਾਰਕਾਸੁਰ ਦੇ ਵੈਰੀ ਉਸ ਮਹਾਪ੍ਰਭੂ ਪ੍ਰਤੀ ਗਹਿਰੇ ਸਨੇਹ ਕਰਕੇ ਇਹ ਕੀਤਾ।

Verse 25

शिवापि तं समुत्थाप्य स्वोत्संगे संन्यवेशयत् । कृत्वा मूर्ध्नि महास्नेहात् तन्मुखाब्जं चुचुम्ब हि

ਸ਼ਿਵਾ ਨੇ ਵੀ ਉਸ ਨੂੰ ਚੁੱਕ ਕੇ ਆਪਣੀ ਗੋਦ ਵਿੱਚ ਬਿਠਾਇਆ; ਫਿਰ ਮਹਾਨ ਮਾਤ੍ਰ-ਸਨੇਹ ਨਾਲ ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਰੱਖ ਕੇ ਉਸ ਦੇ ਕਮਲ-ਸਮਾਨ ਮੁਖ ਦਾ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਚੁੰਬਨ ਕੀਤਾ।

Verse 26

तयोस्तदा महामोदो ववृधेऽतीव नारद । दंपत्योः शिवयोस्तात भवाचारं प्रकुर्वतोः

ਹੇ ਨਾਰਦ, ਉਸ ਵੇਲੇ ਮਹਾਨ ਆਨੰਦ ਬਹੁਤ ਹੀ ਵਧ ਗਿਆ, ਕਿਉਂਕਿ ਦਿਵ੍ਯ ਦੰਪਤੀ ਸ਼ਿਵ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਹਧਰਮিণੀ ਪਵਿੱਤਰ ਦਾਂਪਤ੍ਯ-ਧਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਆਚਾਰ-ਵਿਧੀ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ।

Verse 27

तदोत्सवो महानासीन्नानाविधिः शिवालये । जयशब्दो नमश्शब्दो बभूवातीव सर्वतः

ਸ਼ਿਵਾਲੇ ਵਿੱਚ ਉਹ ਉਤਸਵ ਬਹੁਤ ਹੀ ਮਹਾਨ ਹੋਇਆ; ਨਾਨਾ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੀਆਂ ਵਿਧੀਆਂ ਸੰਪੰਨ ਹੋਈਆਂ। ਹਰ ਪਾਸੇ ‘ਜਯ’ ਅਤੇ ‘ਨਮಃ’ ਦੇ ਨਾਅਰੇ ਬਹੁਤ ਗੂੰਜੇ।

Verse 28

ततस्सुरगणास्सर्वे विष्ण्वाद्या मुनयस्तथा । सुप्रणम्य मुदा शंभुं तुष्टुवुस्सशिवं मुने

ਫਿਰ ਵਿਸ਼ਨੂ ਆਦਿ ਸਾਰੇ ਦੇਵਗਣ ਅਤੇ ਮੁਨੀ ਵੀ, ਹੇ ਮੁਨੀ, ਸ਼ੰਭੂ ਨੂੰ ਭਲੀਭਾਂਤ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਆਨੰਦ ਨਾਲ ਉਸ ਸ਼ੁਭ ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਸ্তুਤੀ ਕਰਨ ਲੱਗੇ।

Verse 29

देवा ऊचुः । देवदेव महादेव भक्तानामभयप्रद । नमो नमस्ते बहुशः कृपाकर महेश्वर

ਦੇਵ ਬੋਲੇ—ਹੇ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਦੇਵ ਮਹਾਦੇਵ, ਭਗਤਾਂ ਨੂੰ ਅਭੈ ਦੇਣ ਵਾਲੇ! ਹੇ ਕਿਰਪਾਕਰ ਮਹੇਸ਼ਵਰ, ਅਸੀਂ ਤੈਨੂੰ ਮੁੜ ਮੁੜ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹਾਂ।

Verse 30

अद्भुता ते महादेव महालीला सुखप्रदा । सर्वेषां शंकर सतां दीनबंधो महाप्रभो

ਹੇ ਮਹਾਦੇਵ, ਤੇਰੀ ਮਹਾਲੀਲਾ ਅਦਭੁਤ ਹੈ ਜੋ ਸੁਖ ਬਖ਼ਸ਼ਦੀ ਹੈ। ਹੇ ਸ਼ੰਕਰ, ਹੇ ਮਹਾਪ੍ਰਭੂ, ਤੂੰ ਸੱਜਣਾਂ ਦਾ ਹਿਤਕਾਰੀ ਅਤੇ ਦੀਨਾਂ ਦਾ ਬੰਧੂ ਤੇ ਆਸਰਾ ਹੈਂ।

Verse 31

एवं मूढधियश्चाज्ञाः पूजायां ते सनातनम् । आवाहनं न जानीमो गतिं नैव प्रभोद्भुताम्

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਸੀਂ ਮੂੜ੍ਹ ਬੁੱਧੀ ਅਤੇ ਅਗਿਆਨੀ ਹਾਂ; ਪੂਜਾ ਦੀ ਸਨਾਤਨ ਵਿਧੀ ਸਾਨੂੰ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੀ। ਆਵਾਹਨ ਦਾ ਕਰਮ ਅਸੀਂ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੇ, ਅਤੇ ਸੱਚੇ ਬੋਧ ਤੋਂ ਉਪਜਣ ਵਾਲੀ ਪਰਮ ਗਤੀ ਤੇ ਫਲ ਨੂੰ ਵੀ ਨਹੀਂ ਸਮਝਦੇ।

Verse 32

गंगासलिलधाराय ह्याधाराय गुणात्मने । नमस्ते त्रिदशेशाय शंकराय नमोनमः

ਗੰਗਾ-ਜਲ ਧਾਰਾ-ਸਰੂਪ, ਸਭ ਦਾ ਆਧਾਰ, ਗੁਣਾਂ ਦੇ ਅੰਤਰਯਾਮੀ—ਹੇ ਤ੍ਰਿਦਸ਼ੇਸ਼ਵਰ ਸ਼ੰਕਰ! ਤੈਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ; ਵਾਰ ਵਾਰ ਨਮਸਕਾਰ।

Verse 33

वृषांकाय महेशाय गणानां पतये नमः । सर्वेश्वराय देवाय त्रिलोकपतये नमः

ਵ੍ਰਿਸ਼ਭ-ਚਿੰਨ੍ਹ ਧਾਰੀ ਮਹੇਸ਼ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ; ਗਣਾਂ ਦੇ ਪਤੀ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ। ਸਰਬੇਸ਼ਵਰ ਦੇਵ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ; ਤ੍ਰਿਲੋਕ ਦੇ ਪਤੀ ਤੇ ਰੱਖਿਅਕ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।

Verse 34

संहर्त्रे जगतां नाथ सर्वेषां ते नमो नमः । भर्त्रे कर्त्रे च देवेश त्रिगुणेशाय शाश्वते

ਹੇ ਜਗਤ ਦੇ ਨਾਥ, ਸਭ ਦੇ ਸੰਹਾਰਕ, ਤੈਨੂੰ ਵਾਰ ਵਾਰ ਨਮਸਕਾਰ। ਹੇ ਦੇਵੇਸ਼, ਤੂੰ ਹੀ ਭਰਤਾ ਤੇ ਕਰਤਾ ਹੈਂ; ਤ੍ਰਿਗੁਣਾਂ ਦੇ ਅਧੀਸ਼, ਸ਼ਾਸ਼ਵਤ ਪ੍ਰਭੂ, ਤੈਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।

Verse 35

विसंगाय परेशाय शिवाय परमात्मने । निष्प्रपंचाय शुद्धाय परमायाव्ययाय च

ਵਿਰਕਤ, ਪਰਮੇਸ਼ੁਰ, ਪਰਮਾਤਮਾ ਸ਼ਿਵ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ; ਜੋ ਨਿਸ਼ਪ੍ਰਪੰਚ, ਪਰਮ ਸ਼ੁੱਧ, ਪਰਮ ਅਤੇ ਅਵਿਆਯ ਹਨ।

Verse 36

दण्डहस्ताय कालाय पाशहस्ताय ते नमः । वेदमंत्रप्रधानाय शतजिह्वाय ते नमः

ਦੰਡ-ਹਸਤ ਕਾਲ-ਸਰੂਪ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ; ਪਾਸ਼-ਹਸਤ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ। ਵੇਦ ਮੰਤਰਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਤੱਤ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ; ਸ਼ਤਜਿਹਵਾ ਪ੍ਰਭੂ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।

Verse 37

भूतं भव्यं भविष्यच्च स्थावरं जंगमं च यत् । तव देहात्समुत्पन्नं सर्वथा परमेश्वर

ਹੇ ਪਰਮੇਸ਼ਵਰ! ਭੂਤ, ਵਰਤਮਾਨ ਤੇ ਭਵਿੱਖ—ਅਚਲ ਤੇ ਚਲ ਜੋ ਕੁਝ ਵੀ ਹੈ—ਉਹ ਸਭ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤੁਹਾਡੇ ਹੀ ਦਿਵ੍ਯ ਦੇਹ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ ਹੈ।

Verse 38

पाहि नस्सर्वदा स्वामिन्प्रसीद भगवन्प्रभो । वयं ते शरणापन्नाः सर्वथा परमेश्वर

ਹੇ ਸਵਾਮੀ! ਸਦਾ ਸਾਡੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰੋ। ਹੇ ਭਗਵਨ ਪ੍ਰਭੋ! ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਵੋ। ਹੇ ਪਰਮੇਸ਼ਵਰ! ਅਸੀਂ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤੁਹਾਡੀ ਸ਼ਰਨ ਆਏ ਹਾਂ।

Verse 39

शितिकण्ठाय रुद्राय स्वाहाकाराय ते नमः । अरूपाय सरूपाय विश्वरूपाय ते नमः

ਸ਼ਿਤਿਕੰਠ ਰੁਦ੍ਰ, ਯਜ्ञ ਵਿੱਚ ‘ਸ੍ਵਾਹਾ’ ਉਚਾਰਣ ਦੇ ਸਵਰੂਪ, ਤੈਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ। ਤੂੰ ਅਰੂਪ ਵੀ ਹੈਂ, ਸਰੂਪ ਵੀ ਹੈਂ, ਅਤੇ ਵਿਸ਼੍ਵਰੂਪ ਵੀ—ਤੈਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।

Verse 40

शिवाय नीलकंठाय चिताभस्मांगधारिणे । नित्यं नीलशिखंडाय श्रीकण्ठाय नमोनमः

ਨੀਲਕੰਠ ਸ਼ਿਵ ਨੂੰ, ਚਿਤਾ ਦੀ ਭਸਮ ਅੰਗਾਂ ਉੱਤੇ ਧਾਰਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਨੂੰ, ਨਿੱਤ ਨੀਲੇ ਸ਼ਿਖੰਡ ਨਾਲ ਸੁਸ਼ੋਭਿਤ ਸ਼੍ਰੀਕੰਠ ਨੂੰ ਵਾਰੰਵਾਰ ਨਮਸਕਾਰ।

Verse 41

सर्वप्रणतदेहाय संयमप्रणताय च । महादेवाय शर्वाय सर्वार्चितपदाय च

ਜਿਸ ਦਾ ਦੇਹ ਸਭ ਦੇ ਪ੍ਰਣਾਮ ਨਾਲ ਨਤ ਹੈ, ਜੋ ਸੰਯਮ ਵਿੱਚ ਰਤ ਹੈ—ਮਹਾਦੇਵ ਸ਼ਰਵ ਨੂੰ, ਅਤੇ ਜਿਸ ਦੇ ਚਰਨ ਸਭ ਵੱਲੋਂ ਪੂਜੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਸ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।

Verse 42

त्वं ब्रह्मा सर्वदेवानां रुद्राणां नीललोहितः । आत्मा च सर्वभूतानां सांख्यैः पुरुष उच्यसे

ਤੂੰ ਸਭ ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ ਬ੍ਰਹਮਾ ਹੈਂ; ਰੁਦ੍ਰਾਂ ਵਿੱਚ ਤੂੰ ਨੀਲਲੋਹਿਤ ਹੈਂ। ਤੂੰ ਸਭ ਭੂਤਾਂ ਦਾ ਅੰਤਰਾਤਮਾ ਹੈਂ, ਅਤੇ ਸਾਂਖ੍ਯੀ ਤੈਨੂੰ ‘ਪੁਰੁਸ਼’ ਆਖਦੇ ਹਨ।

Verse 43

पर्वतानां सुमेरुस्त्वं नक्षत्राणां च चन्द्रमा । ऋषीणां च वशिष्ठस्त्वं देवानां वासवस्तथा

ਪਹਾੜਾਂ ਵਿੱਚ ਤੂੰ ਸੁਮੇਰੂ ਹੈਂ, ਤਾਰਿਆਂ ਵਿੱਚ ਚੰਦਰਮਾ। ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵਿੱਚ ਤੂੰ ਵਸ਼ਿਸ਼ਠ ਹੈਂ, ਅਤੇ ਦੇਵਾਂ ਵਿੱਚ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਾਸਵ (ਇੰਦਰ) ਹੈਂ।

Verse 44

अकारस्सर्ववेदानां त्राता भव महेश्वर । त्वं च लोकहितार्थाय भूतानि परिषिंचसि

ਹੇ ਮਹੇਸ਼ਵਰ! ‘ਅ’ ਆਦਿ-ਬੀਜ ਧੁਨੀ ਨਾਲ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਸਮੂਹ ਵੇਦਾਂ ਦੇ ਤੁਸੀਂ ਤ੍ਰਾਤਾ ਬਣੋ। ਅਤੇ ਲੋਕ-ਹਿਤ ਲਈ ਤੁਸੀਂ ਸਭ ਭੂਤ-ਪ੍ਰਾਣੀਆਂ ਨੂੰ ਸਦਾ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਸਿੰਚ ਕੇ ਪਾਲਦੇ ਤੇ ਆਸਰਾ ਦਿੰਦੇ ਹੋ।

Verse 45

महेश्वर महाभाग शुभाशुभनिरीक्षक । आप्यायास्मान्हि देवेश कर्तॄन्वै वचनं तव

ਹੇ ਮਹੇਸ਼ਵਰ, ਹੇ ਮਹਾਭਾਗ, ਸ਼ੁਭ-ਅਸ਼ੁਭ ਦੇ ਪਰਖਣਹਾਰ! ਹੇ ਦੇਵੇਸ਼, ਅਸੀਂ ਤੇਰੇ ਸੇਵਕ ਕਰਤਾ ਹਾਂ—ਸਾਨੂੰ ਪਾਲ ਕੇ ਬਲਵਾਨ ਕਰ; ਤੇਰਾ ਬਚਨ ਹੀ ਸਾਡੀ ਆਗਿਆ ਹੈ।

Verse 46

रूपकोटिसहस्रेषु रूपकोटिशतेषु ते । अंतं गंतुं न शक्ताः स्म देवदेव नमोस्तु ते

ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਅਤੇ ਸੈਂਕੜੇ ਕਰੋੜਾਂ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਤੇਰਾ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰ ਕੇ ਵੀ ਅਸੀਂ ਤੇਰਾ ਅੰਤ ਨਹੀਂ ਪਾ ਸਕੇ। ਹੇ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਦੇਵ, ਤੈਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਹੈ।

Verse 47

ब्रह्मोवाच । इति स्तुत्वाखिला देवा विष्ण्वाद्या प्रमुखस्थिताः । मुहुर्मुहुस्सुप्रणम्य स्कंदं कृत्वा पुरस्सरम्

ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਕਿਹਾ—ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸ্তুਤੀ ਕਰ ਕੇ, ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਆਦਿ ਨੂੰ ਅਗਵਾਈ ਵਿੱਚ ਰੱਖ ਕੇ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਮੁੜ ਮੁੜ ਡੂੰਘਾ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਸਕੰਦ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਕਰ ਕੇ ਅੱਗੇ ਵਧੇ।

Verse 48

देवस्तुतिं समाकर्ण्य शिवस्सर्वेश्वरस्स्वराट् । सुप्रसन्नो बभूवाथ विजहास दयापरः

ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਸ্তুਤੀ ਸੁਣ ਕੇ ਸਰਵੇਸ਼ਵਰ ਸਵਰਾਟ ਸ਼ਿਵ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਏ; ਫਿਰ ਦਇਆਲੁ ਹੋ ਕੇ ਉਹ ਆਨੰਦ ਨਾਲ ਹੱਸ ਪਏ।

Verse 49

उवाच सुप्रसन्नात्मा विष्ण्वादीन्सुरसत्तमान् । शंकरः परमेशानो दीनबंधुस्सतां गतिः

ਤਦ ਪਰਮੇਸ਼ੁਰ ਸ਼ੰਕਰ—ਦੀਨਾਂ ਦਾ ਬੰਧੂ ਅਤੇ ਸਤਾਂ ਦੀ ਸ਼ਰਨ—ਅਤਿ ਪ੍ਰਸੰਨ ਤੇ ਸ਼ਾਂਤ ਹਿਰਦੇ ਨਾਲ ਵਿਸ਼ਣੂ ਆਦਿ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਦੇਵਾਂ ਨੂੰ ਬੋਲੇ।

Verse 50

शिव उवाच । हे हरे हे विधे देवा वाक्यं मे शृणुतादरात् । सर्वथाहं सतां त्राता देवानां वः कृपानिधिः

ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਬੋਲੇ—ਹੇ ਹਰੇ! ਹੇ ਵਿਧਾਤਾ! ਹੇ ਦੇਵੋ! ਮੇਰਾ ਬਚਨ ਆਦਰ ਨਾਲ ਸੁਣੋ। ਮੈਂ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਤਾਂ ਦਾ ਰੱਖਿਅਕ ਹਾਂ ਅਤੇ ਤੁਹਾਡੇ ਦੇਵਾਂ ਲਈ ਕਿਰਪਾ ਦਾ ਖਜ਼ਾਨਾ ਹਾਂ।

Verse 51

दुष्टहंता त्रिलोकेशश्शंकरो भक्तवत्सलः । कर्ता भर्ता च हर्ता च सर्वेषां निर्विकारवान्

ਸ਼ੰਕਰ ਦੁਸ਼ਟਾਂ ਦਾ ਸੰਹਾਰਕ, ਤ੍ਰਿਲੋਕ ਦਾ ਈਸ਼ਵਰ ਅਤੇ ਭਗਤ-ਵਤਸਲ ਹੈ। ਉਹ ਸਭ ਦਾ ਕਰਤਾ, ਭਰਤਾ ਤੇ ਹਰਤਾ ਹੈ, ਪਰ ਫਿਰ ਵੀ ਨਿਰਵਿਕਾਰ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।

Verse 52

यदा यदा भवेद्दुःखं युष्माकं देवसत्तमाः । तदा तदा मां यूयं वै भजंतु सुखहेतवे

ਹੇ ਦੇਵ-ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠੋ! ਜਦੋਂ-ਜਦੋਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਦੁੱਖ ਹੋਵੇ, ਤਦੋਂ-ਤਦੋਂ ਸੁਖ ਦੇ ਕਾਰਨ ਵਜੋਂ ਮੈਨੂੰ ਹੀ ਭਜੋ।

Verse 53

ब्रह्मोवाच । इत्याज्ञप्तस्तदा देवा विष्ण्वाद्यास्समुनीश्वराः । शिवं प्रणम्य सशिवं कुमारं च मुदान्विताः

ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ—ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਗਿਆ ਪਾ ਕੇ ਵਿਸ਼ਣੂ ਆਦਿ ਦੇਵਾਂ ਅਤੇ ਮੁਨੀਸ਼ਵਰਾਂ ਨੇ ਸ਼ਿਵ ਨੂੰ ਸ਼ਕਤੀ ਸਮੇਤ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਕੁਮਾਰ ਨੂੰ ਵੀ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਯਥੋਚਿਤ ਕਰਮ ਕੀਤਾ।

Verse 54

कथयंतो यशो रम्यं शिवयोश्शांकरेश्च तत् । आनन्दं परमं प्राप्य स्वधामानि ययु र्मुने

ਹੇ ਮੁਨੀ, ਸ਼ਿਵ ਅਤੇ ਸ਼ੰਕਰ ਦੀ ਉਹ ਮਨੋਹਰ ਕੀਰਤੀ ਕਹਿੰਦੇ ਕਹਿੰਦੇ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਪਰਮ ਆਨੰਦ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਆਪਣੇ ਦਿਵ੍ਯ ਧਾਮਾਂ ਨੂੰ ਚਲੇ ਗਏ।

Verse 55

शिवोपि शिवया सार्द्धं सगणः परमेश्वरः । कुमारेणयुतः प्रीत्योवास तस्मिन्गिरौ मुदा

ਤਦ ਪਰਮੇਸ਼ਵਰ ਸ਼ਿਵ ਵੀ ਸ਼ਿਵਾ ਦੇ ਨਾਲ, ਆਪਣੇ ਗਣਾਂ ਸਮੇਤ, ਅਤੇ ਦਿਵ੍ਯ ਕੁਮਾਰ ਦੇ ਸੰਗ, ਪ੍ਰੇਮ ਨਾਲ ਖੁਸ਼ੀ ਵਿੱਚ ਉਸ ਪਹਾੜ ਉੱਤੇ ਵੱਸਣ ਲੱਗੇ।

Verse 56

इत्येवं कथितं सर्वं कौमारं चरितं मुने । शैवं च सुखदं दिव्यं किमन्यच्छ्रोतुमिच्छसि

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਹੇ ਮੁਨੀ, ਕੁਮਾਰ ਦਾ ਸਾਰਾ ਦਿਵ੍ਯ, ਸੁਖਦਾਇਕ ਅਤੇ ਸ਼ੈਵ ਚਰਿਤ੍ਰ ਕਹਿ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਹੁਣ ਤੁਸੀਂ ਹੋਰ ਕੀ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋ?