क्रौञ्चशरणागमनम् तथा बाणासुरवधः (Krauñca Seeks Refuge; Slaying of Bāṇāsura)
ਇਸ ਅਧਿਆਇ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਬਾਣ ਦੇ ਵਾਰ ਨਾਲ ਵਿਧਿਆ ਹੋਇਆ ਤੇ ਪੀੜਤ ਕ੍ਰੌੰਚ ਪਹਾੜ ਕੁਮਾਰ ਸਕੰਦ ਦੀ ਸ਼ਰਨ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਨਿਮਰਤਾ ਨਾਲ ਨੇੜੇ ਜਾ ਕੇ ਸਕੰਦ ਦੇ ਕਮਲ ਚਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦੇਵੇਸ਼ ਤੇ ਤਾਰਕਾਸੁਰ-ਨਾਸ਼ਕ ਕਹਿ ਕੇ ਸਤੁਤੀ ਕਰਦਿਆਂ ਬਾਣਾਸੁਰ ਤੋਂ ਰੱਖਿਆ ਮੰਗਦਾ ਹੈ। ਭਕਤ-ਪਾਲਕ ਸਕੰਦ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ ਆਪਣੀ ਅਤੁੱਲ ਸ਼ਕਤੀ (ਆਯੁਧ) ਧਾਰਨ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਸ਼ਿਵ ਦਾ ਸਿਮਰਨ ਕਰਕੇ ਸ਼ੈਵ ਅਧਿਕਾਰ ਹੇਠ ਬਾਣ ਉੱਤੇ ਸ਼ਕਤੀ ਛੱਡਦੇ ਹਨ। ਤਦ ਮਹਾਨ ਦਿਵ੍ਯ ਨਾਦ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਤੇ ਆਕਾਸ਼ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ ਹੋ ਉਠਦੇ ਹਨ; ਪਲ ਵਿੱਚ ਬਾਣਾਸੁਰ ਆਪਣੀ ਸੈਨਾ ਸਮੇਤ ਭਸਮ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸ਼ਕਤੀ ਵਾਪਸ ਆ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਅਧਿਆਇ ਸ਼ਰਨਾਗਤੀ-ਸਤੁਤੀ ਦੀ ਤੁਰੰਤ ਫਲਦਾਇਤਾ ਅਤੇ ਧਰਮ-ਸ਼ਕਤੀ ਦੇ ਸੰਯਮਿਤ ਪ੍ਰਯੋਗ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ।
Shlokas
Verse 1
ब्रह्मोवाच । एतस्मिन्नंतरे तत्र क्रौञ्चनामाचलो मुने । आजगाम कुमारस्य शरणं बाणपीडित
ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਮੁਨੀ, ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਕਰੌਂਚ ਨਾਮ ਦਾ ਪਹਾੜ ਕੁਮਾਰ ਕਾਰਤੀਕੇਯ ਦੀ ਸ਼ਰਨ ਵਿੱਚ ਆਇਆ।
Verse 2
पलायमानो यो युद्धादसोढा तेज ऐश्वरम् । तुतोदातीव स क्रौञ्चं कोट्यायुतबलान्वितः
ਯੁੱਧ ਤੋਂ ਭੱਜਦਿਆਂ, ਜੋ ਰੱਬੀ ਤੇਜ ਨੂੰ ਸਹਿਣ ਨਾ ਕਰ ਸਕਿਆ, ਉਸ ਨੇ ਕਰੋੜਾਂ ਦੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਕਰੌਂਚ ਪਹਾੜ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਦੁਖੀ ਕੀਤਾ।
Verse 3
प्रणिपत्य कुमारस्य स भक्त्या चरणाम्बुजम् । प्रेमनिर्भरया वाचा तुष्टाव गुहमादरात्
ਉਸ ਨੇ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਕੁਮਾਰ ਦੇ ਚਰਨ-ਕਮਲਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਪ੍ਰੇਮ ਨਾਲ ਭਰੀ ਬਾਣੀ ਦੁਆਰਾ ਆਦਰ ਸਹਿਤ ਗੁਹ (ਸਕੰਦ) ਦੀ ਸ্তুਤੀ ਕੀਤੀ।
Verse 4
क्रौंच उवाच । कुमार स्कंद देवेश तारकासुरनाशक । पाहि मां शरणापन्नं बाणासुरनिपीडितम्
ਕ੍ਰੌਂਚ ਨੇ ਕਿਹਾ—ਹੇ ਕੁਮਾਰ ਸਕੰਦ, ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਈਸ਼, ਤਾਰਕਾਸੁਰ ਦੇ ਨਾਸਕ! ਮੈਂ ਸ਼ਰਨ ਆਇਆ ਹਾਂ; ਬਾਣਾਸੁਰ ਤੋਂ ਪੀੜਤ ਮੇਰੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰੋ।
Verse 5
संगरात्ते महासेन समुच्छिन्नः पलायितः । न्यपीडयच्च मागत्य हा नाथ करुणाकर
ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਤੇਰੀ ਮਹਾਂਸੈਨਾ ਟੁੱਟ-ਭੱਜ ਕੇ ਭੱਜ ਗਈ; ਫਿਰ ਉਹ ਆ ਕੇ ਮੈਨੂੰ ਦਬਾਉਣ ਲੱਗਾ। ਹੇ ਨਾਥ, ਕਰੁਣਾ ਦੇ ਸਾਗਰ, ਮੇਰੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰੋ।
Verse 6
तत्पीडितस्ते शरणमागतोऽहं सुदुःखितः । पलायमानो देवेश शरजन्मन्दयां कुरु
ਉਸ ਤੋਂ ਪੀੜਤ ਹੋ ਕੇ ਮੈਂ ਬਹੁਤ ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ ਤੇਰੀ ਸ਼ਰਨ ਆਇਆ ਹਾਂ। ਹੇ ਦੇਵੇਸ਼, ਹੇ ਸ਼ਰਜਨਮਨ (ਕਾਰਤਿਕੇਯ)! ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਭੱਜਦਾ ਆਇਆ ਹਾਂ—ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਦਇਆ ਕਰ।
Verse 7
दैत्यं तं नाशय विभो बाणाह्वं मां सुखीकुरु । दैत्यघ्नस्त्वं विशेषेण देवावनकरस्स्वराट्
ਹੇ ਵਿਭੋ! ‘ਬਾਣ’ ਨਾਮ ਵਾਲੇ ਉਸ ਦੈਤ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰ ਅਤੇ ਮੈਨੂੰ ਸੁਖੀ ਤੇ ਨਿਸ਼ਚਿੰਤ ਕਰ। ਤੂੰ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ ਤੇ ਦੈਤਘਨ ਹੈਂ—ਦੇਵਾਂ ਦਾ ਰਖਵਾਲਾ, ਸਵਰਾਟ ਆਸਰਾ-ਸਰੂਪ।
Verse 8
ब्रह्मोवाच । इति क्रौंचस्तुतस्स्कन्दः प्रसन्नो भक्तपालकः । गृहीत्वा शक्तिमतुलां स्वां सस्मार शिवो धिया
ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਆਖਿਆ—ਕ੍ਰੌਂਚ ਦੀ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਤੁਤੀ ਨਾਲ ਭਗਤਾਂ ਦੇ ਰੱਖਿਅਕ ਸਕੰਦ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਏ। ਆਪਣੀ ਅਤੁਲ ਸ਼ਕਤੀ (ਭਾਲਾ) ਧਾਰਨ ਕਰਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਏਕਾਗ੍ਰ ਚਿੱਤ ਨਾਲ ਅੰਦਰੋਂ ਪ੍ਰਭੂ ਸ਼ਿਵ ਦਾ ਸਿਮਰਨ ਕੀਤਾ।
Verse 9
चिक्षेप तां समुद्दिश्य स बाणं शंकरात्मजः । महाशब्दो बभूवाथ जज्वलुश्च दिशो नभः
ਸ਼ੰਕਰ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਬਣਾ ਕੇ ਉਸ ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ ਤੀਰ ਵਾਂਗ ਸੁੱਟਿਆ। ਤਦ ਭਿਆਨਕ ਗੱਜਣਾ ਹੋਈ ਅਤੇ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਤੇ ਆਕਾਸ਼ ਤੱਕ ਦਹਕ ਉਠੇ।
Verse 10
सबलं भस्मसात्कृत्वासुरं तं क्षणमात्रतः । गुहोपकंठं शक्तिस्सा जगाम परमा मुने
ਹੇ ਮਹਾਨ ਮੁਨੀ, ਉਸ ਪਰਮ ਸ਼ਕਤੀ ਨੇ ਪਲ ਭਰ ਵਿੱਚ ਉਸ ਬਲਵਾਨ ਅਸੁਰ ਨੂੰ ਭਸਮ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਫਿਰ ਉਹ ਗੁਹ (ਕਾਰਤਿਕੇਯ) ਦੇ ਕੋਲ ਵਾਪਸ ਆ ਕੇ ਉਸ ਦੇ ਨੇੜੇ ਹੀ ਟਿਕ ਗਈ।
Verse 11
इति श्रीशिवमहापुराणे द्वितीयायां रुद्रसंहितायां चतुर्थे कुमारखंडे बाणप्रलंबवध कुमारविजयवर्णनं नामैकादशोऽध्यायः
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸ਼੍ਰੀ ਸ਼ਿਵ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਦੇ ਦੂਜੇ ਭਾਗ ‘ਰੁਦ੍ਰਸੰਹਿਤਾ’ ਦੇ ਚੌਥੇ ‘ਕੁਮਾਰਖੰਡ’ ਵਿੱਚ ‘ਬਾਣ ਅਤੇ ਪ੍ਰਲੰਬ ਦਾ ਵਧ ਅਤੇ ਕੁਮਾਰ ਦੀ ਜਿੱਤ ਦਾ ਵਰਣਨ’ ਨਾਮਕ ਗਿਆਰਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਸਮਾਪਤ ਹੋਇਆ।
Verse 12
तच्छुत्वा स्वामिवचनं मुदितो गिरिराट् तदा । स्तुत्वा गुहं तदारातिं स्वधाम प्रत्यपद्यत
ਆਪਣੇ ਸਵਾਮੀ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ ਉਸ ਵੇਲੇ ਗਿਰਿਰਾਜ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਗਿਆ। ਫਿਰ ਵੈਰੀ-ਨਾਸਕ ਗੁਹ ਦੀ ਸ্তুਤੀ ਕਰਕੇ ਉਹ ਆਪਣੇ ਧਾਮ ਨੂੰ ਪਰਤ ਗਿਆ।
Verse 13
ततः स्कन्दो महेशस्य मुदा स्थापितवान्मुने । त्रीणि लिंगानि तत्रैव पापघ्नानि विधानतः
ਫਿਰ, ਹੇ ਮੁਨੀ, ਸਕੰਦ ਨੇ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਓਥੇ ਹੀ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਮਹੇਸ਼ ਦੇ ਤਿੰਨ ਲਿੰਗ ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਠਿਤ ਕੀਤੇ—ਜੋ ਪਾਪ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਹਨ।
Verse 14
प्रतिज्ञेश्वरनामादौ कपालेश्वरमादरात् । कुमारेश्वरमेवाथ सर्वसिद्धिप्रदं त्रयम्
ਪਹਿਲਾਂ ‘ਪ੍ਰਤਿਜ਼੍ਞੇਸ਼ਵਰ’ ਨਾਮ ਨਾਲ, ਫਿਰ ਆਦਰ ਸਹਿਤ ‘ਕਪਾਲੇਸ਼ਵਰ’, ਅਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ‘ਕੁਮਾਰੇਸ਼ਵਰ’—ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਇਹ ਤਿੰਨ ਪਵਿੱਤਰ ਨਾਮਾਂ ਦਾ ਤ੍ਰਯ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਸਭ ਸਿੱਧੀਆਂ ਬਖ਼ਸ਼ਦਾ ਹੈ।
Verse 15
पुनस्सर्वेश्वरस्तत्र जयस्तंभसमीपतः । स्तंभेश्वराभिधं लिंगं गुहः स्थापितवान्मुदा
ਫਿਰ ਉੱਥੇ ਜੈ-ਸਤੰਭ ਦੇ ਨੇੜੇ ਗੁਹ ਨੇ ਆਨੰਦ ਨਾਲ ‘ਸਤੰਭੇਸ਼ਵਰ’ ਨਾਮ ਦਾ ਲਿੰਗ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ, ਜੋ ਸਰਵੇਸ਼ਵਰ ਸ਼ਿਵ ਦਾ ਰੂਪ ਹੈ।
Verse 16
ततस्सर्वे सुरास्तत्र विष्णुप्रभृतयो मुदा । लिंगं स्थापितवंतस्ते देवदेवस्य शूलिनः
ਤਦੋਂ ਉੱਥੇ ਵਿਸ਼ਣੂ ਆਦਿ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਦੇਵਦੇਵ, ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲਧਾਰੀ ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਲਿੰਗ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ।
Verse 17
सर्वेषां शिवलिंगानां महिमाभूत्तदाद्भुतः । सर्वकामप्रदश्चापि मुक्तिदो भक्तिकारिणाम्
ਉਸ ਵੇਲੇ ਸਭ ਸ਼ਿਵਲਿੰਗਾਂ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਅਤਿ ਅਦਭੁਤ ਹੋ ਗਈ। ਉਹ ਸਭ ਯੋਗ ਇੱਛਾਵਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਭਗਤੀ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਮੁਕਤੀ ਬਖ਼ਸ਼ਦੇ ਹਨ।
Verse 18
ततस्सर्वे सुरा विष्णुप्रमुखाः प्रीतमानसाः । ऐच्छन्गिरिवरं गंतुं पुरस्कृत्य गुहं मुदा
ਫਿਰ ਵਿਸ਼ਨੂ ਆਦਿ ਸਭ ਦੇਵਤਾ ਪ੍ਰਸੰਨ ਮਨ ਨਾਲ, ਗੁਹ (ਕਾਰਤਿਕੇਯ) ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਕਰਕੇ, ਉਸ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਪਹਾੜ ਵੱਲ ਜਾਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਸਨ।
Verse 19
तस्मिन्नवसरे शेषपुत्रः कुमुद नामकः । आजगाम कुमारस्य शरणं दैत्यपीडितः
ਉਸੇ ਵੇਲੇ ਸ਼ੇਸ਼ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਕਿਹਾ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਕੁਮੁਦ, ਦੈਤਿਆਂ ਤੋਂ ਪੀੜਤ ਹੋ ਕੇ, ਕੁਮਾਰ (ਸਕੰਦ) ਦੀ ਸ਼ਰਨ ਵਿੱਚ ਆ ਪਹੁੰਚਿਆ।
Verse 20
प्रलंबाख्योऽसुरो यो हि रणादस्मात्पलायितः । स तत्रोपद्रवं चक्रे प्रबलस्तारकानुगः
ਪ੍ਰਲੰਬ ਨਾਮ ਦਾ ਉਹ ਅਸੁਰ ਜੋ ਇਸ ਜੰਗ ਤੋਂ ਭੱਜ ਗਿਆ ਸੀ, ਉੱਥੇ ਜਾ ਪਹੁੰਚਿਆ; ਅਤੇ ਬਲਵਾਨ, ਤਾਰਕ ਦਾ ਅਨੁਚਰ ਬਣ ਕੇ ਫਿਰ ਉਪਦ੍ਰਵ ਤੇ ਜ਼ੁਲਮ ਕਰਨ ਲੱਗਾ।
Verse 21
सोऽथ शेषस्य तनयः कुमुदोऽहिपतेर्महान् । कुमारशरणं प्राप्तस्तुष्टाव गिरिजात्मजम्
ਤਦ ਸ਼ੇਸ਼ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਮਹਾਨ ਨਾਗਾਧਿਪਤੀ ਕੁਮੁਦ ਕੁਮਾਰ ਦੀ ਸ਼ਰਨ ਆਇਆ ਅਤੇ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਗਿਰਿਜਾ-ਪੁੱਤਰ ਸਕੰਦ ਦੀ ਸਿਫ਼ਤ ਕੀਤੀ।
Verse 22
कुमुद उवाच । देवदेव महादेव वरतात महाप्रभो । पीडितोऽहं प्रलंबेन त्वाहं शरणमागतः
ਕੁਮੁਦ ਨੇ ਕਿਹਾ— ਹੇ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਦੇਵ ਮਹਾਦੇਵ, ਹੇ ਵਰਦਾਤਾ ਮਹਾਪ੍ਰਭੂ! ਪ੍ਰਲੰਬ ਮੈਨੂੰ ਤੰਗ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ; ਇਸ ਲਈ ਮੈਂ ਤੇਰੀ ਸ਼ਰਨ ਆਇਆ ਹਾਂ।
Verse 23
पाहि मां शरणापन्नं प्रलंबा सुरपीडितम् । कुमार स्कन्द देवेश तारकारे महाप्रभो
ਮੇਰੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰੋ— ਮੈਂ ਸ਼ਰਨਾਗਤ ਹਾਂ; ਪ੍ਰਲੰਬ ਅਤੇ ਦੇਵਾਂ ਨੂੰ ਪੀੜਨ ਵਾਲੇ ਅਸੁਰ-ਦਲ ਮੈਨੂੰ ਸਤਾਂਦੇ ਹਨ। ਹੇ ਕੁਮਾਰ, ਹੇ ਸਕੰਦ, ਹੇ ਦੇਵੇਸ਼, ਤਾਰਕਾਸੁਰ-ਵਧਕ ਮਹਾਪ੍ਰਭੂ, ਮੈਨੂੰ ਬਚਾਓ।
Verse 24
त्वं दीनबंधुः करुणासिन्धुरानतवत्सलः । खलनिग्रहकर्ता हि शरण्यश्च सतां गतिः
ਤੂੰ ਦੀਨਾਂ ਦਾ ਬੰਧੂ, ਕਰੁਣਾ ਦਾ ਸਾਗਰ ਅਤੇ ਸ਼ਰਨ ਵਿੱਚ ਨਮਣ ਵਾਲਿਆਂ ਉੱਤੇ ਸਦਾ ਮਿਹਰਬਾਨ ਹੈਂ। ਤੂੰ ਦੁਸ਼ਟਾਂ ਦਾ ਦਮਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਸ਼ਰਨਯੋਗ ਅਤੇ ਸੱਜਣਾਂ ਦੀ ਪਰਮ ਗਤੀ ਹੈਂ।
Verse 25
कुमुदेनस्तुतश्चेत्थं विज्ञप्तस्तद्वधाय हि । स्वाश्च शक्तिं स जग्राह स्मृत्वा शिवपदांबुजौ
ਕੁਮੁਦ ਵੱਲੋਂ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਤੁਤੀ ਕਰਕੇ ਉਸ ਵਧ ਲਈ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਤੇ, ਉਸ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਭਗਵਾਨ ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਚਰਨ-ਕਮਲਾਂ ਦਾ ਸਿਮਰਨ ਕੀਤਾ; ਫਿਰ ਆਪਣੀ ਦਿਵ੍ਯ ਸ਼ਕਤੀ ਧਾਰਨ ਕੀਤੀ।
Verse 26
चिक्षेप तां समुद्दिश्य प्रलंबं गिरिजासुतः । महाशब्दो बभूवाथ जज्वलुश्च दिशो नभः
ਗਿਰਿਜਾ-ਪੁੱਤਰ ਨੇ ਪ੍ਰਲੰਬ ਨੂੰ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਬਣਾ ਕੇ ਉਹ ਸ਼ਸਤ੍ਰ ਸੁੱਟਿਆ। ਤਦ ਮਹਾਂ ਗੱਜਣਾ ਹੋਈ ਅਤੇ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਤੇ ਆਕਾਸ਼ ਦਹਕ ਉਠੇ।
Verse 27
तं सायुतबलं शक्तिर्द्रुतं कृत्वा च भस्मसात् । गुहोपकंठं सहसाजगामाक्लिष्टवारिणी
ਉਹ ਸ਼ਕਤੀ, ਜੋ ਪੂਰੇ ਦਲ ਜਿਤਨੀ ਬਲਵਾਨ ਸੀ, ਉਸ ਨੂੰ ਤੁਰੰਤ ਭਸਮ ਕਰ ਗਈ। ਫਿਰ ਅਥੱਕ ਉਹ ਤੁਰੰਤ ਗੁਹ (ਕੁਮਾਰ) ਦੇ ਨੇੜੇ ਪਹੁੰਚ ਗਈ।
Verse 28
ततः कुमारः प्रोवाच कुमुदं नागबालकम् । निर्भयः स्वगृहं गच्छ नष्टस्स सबलोऽसुरः
ਫਿਰ ਕੁਮਾਰ ਨੇ ਨਾਗ-ਬਾਲਕ ਕੁਮੁਦ ਨੂੰ ਕਿਹਾ— “ਨਿਡਰ ਹੋ ਕੇ ਆਪਣੇ ਘਰ ਜਾ; ਉਹ ਬਲਵਾਨ ਅਸੁਰ ਨਾਸ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ।”
Verse 29
तच्छुत्वा गुहवाक्यं स कुमुदोहिपतेस्सुतः । स्तुत्वा कुमारं नत्वा च पातालं मुदितो ययौ
ਗੁਹ (ਕੁਮਾਰ) ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਨਾਗਰਾਜ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਕੁਮੁਦ ਨੇ ਕੁਮਾਰ ਦੀ ਸਿਫ਼ਤ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤਾ; ਫਿਰ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਪਾਤਾਲ ਨੂੰ ਚਲਾ ਗਿਆ।
Verse 30
एवं कुमारविजयं वर्णितं ते मुनीश्वर । चरितं तारकवधं परमाश्चर्यकारकम्
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਹੇ ਮੁਨੀਸ਼ਵਰ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਕੁਮਾਰ ਦੀ ਜਿੱਤ—ਤਾਰਕ ਵਧ ਦਾ ਇਹ ਪਰਮ ਅਦਭੁਤ ਚਰਿਤ੍ਰ—ਵਰਨਨ ਕੀਤਾ ਹੈ।
Verse 31
सर्वपापहरं दिव्यं सर्वकामप्रदं नृणाम् । धन्यं यशस्यमायुष्यं भुक्तिमुक्तिप्रदं सताम्
ਇਹ ਦਿਵ੍ਯ ਹੈ, ਸਭ ਪਾਪਾਂ ਨੂੰ ਹਰਣ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਸਭ ਕਾਮਨਾਵਾਂ ਦੇਣ ਵਾਲਾ; ਇਹ ਧੰਨ, ਯਸ਼ਦਾਇਕ, ਆਯੁ ਵਧਾਉਣ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਸਤਪੁਰਖਾਂ ਨੂੰ ਭੋਗ ਤੇ ਮੁਕਤੀ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਹੈ।
Verse 32
ये कीर्तयंति सुयशोऽमितभाग्ययुता नराः । कुमारचरितं दिव्यं शिव लोकं प्रयांति ते
ਜੋ ਸੁਯਸ਼ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਅਪਾਰ ਭਾਗਾਂ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਮਨੁੱਖ ਕੁਮਾਰ (ਸਕੰਦ) ਦੀ ਇਸ ਦਿਵ੍ਯ ਕਥਾ ਦਾ ਕੀਰਤਨ ਤੇ ਪ੍ਰਚਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਸ਼ਿਵਲੋਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
Verse 33
श्रोष्यंति ये च तत्कीर्तिं भक्त्या श्रद्धान्विता जनाः । मुक्तिं प्राप्स्यन्ति ते दिव्यामिह भुक्त्वा परं सुखम्
ਜੋ ਲੋਕ ਸ਼ਰਧਾ ਅਤੇ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਉਸ ਮਹਿਮਾ ਨੂੰ ਸੁਣਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਇੱਥੇ ਪਰਮ ਸੁਖ ਭੋਗ ਕੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਦਿਵ੍ਯ ਮੁਕਤੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ।
Frequently Asked Questions
Krauñca (the mountain) approaches Skanda for refuge after being tormented by Bāṇāsura; Skanda, pleased by devotion, hurls his śakti and reduces Bāṇāsura and his army to ashes.
It encodes a hierarchy of power: Skanda’s martial efficacy is presented as Śiva’s tejas operating through a filial manifestation, aligning divine violence with dharma and Śaiva metaphysical authority.
Skanda as bhakta-pālaka (protector), daitya-ghna (destroyer of asuras), and Śaṅkarātmaja (Śiva’s emanational son), with the śakti-weapon functioning as the instrument of decisive, dharma-restoring action.